༡༠. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡. ད་ས་མེ ས་ངྒཱ་ར་ཝོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཛི་ཎྞ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. མ་ཡ་མ་སྶཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ. ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛཱ་མཱཏི བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན ས་བྦ་ཊྛ་ཀེ་ན ས་བྦ་སོ་ལ༹་ས་ཀེ་ན ས་བྦ་དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཡཱ ས་བྦ་ས་ཏེ་ན ས་བྦ་པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ནཱ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཡ་ཉྙོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ས་རཱི་ར་ས་མྦྷ་ཝཾ. ཡ་དི་དནྟི ཡཱ ཨེ་སཱ. ཡ་ཉྙཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཡ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ཡཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི བ་ཧཱུ་ནཾ ད་ད་ནྟེ་པི དཱ་པེ་ནྟེ་པི བ་ཧཱུ་སུ་པི བ་ཧཱུ་ནཾ དེ་ནྟེ་སུ་པི དཱ་པེ་ནྟེ་སུ་པི པུ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཡ་ཛཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ཏྭ་ཉྩ ཏྭ་ཉྩ ཡ་ཛཱ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཙ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱཏི ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ད་མེ་ཏི. ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་གཱ་དི་ས་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་མེ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏཱིཏི རཱ་གཱ་དི་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ནེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཡཾ.
ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་སུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཾ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཾ པུ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་དཾ ཝ་དེ་ཏི, པ་བྦ་ཛྫཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ པ་ན པུ་ཉྙུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་དཾ ཨེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀ་ནྟི ཝ་དེ་ཏི. ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཾ, ཧ་ནྡ་སྶ ཨེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀ་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཏེ་ན ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ཐཱ་ཡཾ མ་གྒོཏི ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨ་ཧ་མ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, ཨ་ཡཾ མ་གྒོ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཡེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་ག་དྷནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཨོ་ག་དྷཾ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨི་ཙྩཱ་ཡནྟི ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ.
ཨ་པྤ་ཊྛ་ཏ་རཱཏི ཡ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ཧི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རེ་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་ཏ་རཱཏི ཡ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ནཾ ཀ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པཱི་ལཱ༹་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མཱ་ར་མྦྷོ ན་ཏྠི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, བྷ་ཝཾ ཙཱ་ན་ནྡོ, ཨེ་ཏེ མེ པུ་ཛྫཱཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, བྷ་ཝ་ཉྩཱ་ན་ནྡོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ མ་མ པཱུ་ཛི་ཏཱ, ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ དྭེ ཛ་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཛྫཱ ཙ པཱ་སཾ་སཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ མཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཁོ པ་ན ཝ་ཎྞེ ཝུ་ཏྟེ པ་དུ་སྶ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཉྷཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ་ན ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ན ཁོ ཏྱཱ་ཧནྟི ན ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ. ཐེ་རོ་པི ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཉྷཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀནྟི ས་ཀཱ་ར་ཎཾ. སཾ་སཱ་དེ་ཏཱིཏི སཾ་སཱི་དཱ་པེ་ཏི. ནོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཡྻནྟི ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཝི་ཧེ་ས་ཏོ པ་རི་མོ་ཙེ་ཡྻཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧི ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཧེ་སེ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྡོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟོ. ཨི་ཏི ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཝི་ཧེ་ས་ཏོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀཱ ནྭ་ཛྫཱཏི ཀཱ ནུ ཨ་ཛྫ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ཀ་ཏ་རཱ ཀ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་དཱ ཀི་ར རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རེ ཏཱི་ཎི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཁྭ་ཛྫ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཁྭ་ཛྫཱཏི ཨ་ཡཾ ཁོ ཨ་ཛྫ. པུ་བྦེ སུ་དནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ. ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་སུནྟི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ག་མིཾ་སུ ཙེ་ཝ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་དཾ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’ཏི མ་ཉྙེ ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སུ, ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སོ་པྤེ་ན ཙེ་ཝ པ་མཱ་དེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནཱིཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི. ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་དྡྷི, པ་ཊི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཨི་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༦༥) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཝ.
ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨཱ་དི་ས་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ག་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཋི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཏི་སྶོ མུ་ཏྟཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀིཾ མེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཧ་ཏྠེ’’ཏི. སོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱ ས་ར་བཱུ ‘‘མ་ཀྑི་ཀཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཀྑ་ནྟཱ, ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ མ་ཀྑི་ཀཱ པ་ལཱ་ཏཱ. སོ མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མུ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མུ་ཏྟཱ ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟུ, ཀ་ཏི མུ་ཏྟཱ་ཏི. སོ པུ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐཱ་ཝི་དཱུ་རེ ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཏི་སྶོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨཱ་ག་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ག་ཏ་ཋི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི་པི ཀ་ཐ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ མ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཝ མ་ནོ སོ་མ་ན་སྶི་ཏོ ཝཱ དོ་མ་ན་སྶི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏི་པི ཏེ ཙི་ཏྟནྟི ཨི་ཏི་པི ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ, ཨི་མ་ཉྩ ཨི་མ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧུཾ ཙེ་པི ཨཱ་དི་ས་ཏཱིཏི བ་ཧུཾ ཙེ་པི ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི ཡ་ཀྑ་པི་སཱ་ཙཱ་དཱི་ནཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ནནྟི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་པྤ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ. སུ་ཏྭཱཏི ཏཾ སུ་ཏྭཱ. ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏོ ཏ་སྶ སོ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ས་ཏི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – ཨེ་ཀོ ཀི་ར མ་ནུ་སྶོ ‘‘ཨ་ཊྚཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གཱ་མཱ ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་བྷཱ་ཡཾ ར་ཉྙོ ཙ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨི་དཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི ཨི་དཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ཏོ ཝི་ཡ ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཊྚ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་ཙྪ་ར་ནྟཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཊྚ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི. ག་ཙྪ, ཛ་ཡོ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎི.
ཨ་པ་རོ་པི ཐེ་རོ མོ་ལི༹་ཡ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི. ཨ་ཐ ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཨེ་ཀཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏཱ ན ཨ་དྡ་ས. སོ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ཙྪ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ དཱ་རི་ཀཱ ན ཨ་དྡ་སཱ’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་སྶེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, མོ་ལི༹་ཡ་གཱ་མེ ཙ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཎི་ཧི་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ. ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་སྶ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཙ ཨཱ་ག་མ་ནེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨཱ་ག་མ་ནེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ས ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ པ་ཋ་མ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ས ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏི…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ – ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་མ་སྶ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ, ཨི་མ་སྶ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་ཏི, ཨི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་སྶ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ ས་མཱ་དྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡེ་སུ་པི ཧེ་ཊྛི་མོ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་པ་རི་མོ པ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སུ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི…པེ… ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་རི་མོ ཧེ་ཊྛི་མཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ཧེ་ཊྛི་མཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཏ་ཏྲ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝི ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐཱཏི ཨེ་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐ. མཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ མཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠ. ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙ་མེ་ཝ, དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ. མཱ ཨེ་ཝནྟི ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མཱ མ་ན་སཱ ཀ་རི་ཏྠ. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཕ་ལ་པྤ་བྷེ་དཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ.
མཱ་ཡཱ་ས་ཧ་དྷ་མྨ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱིཏི མཱ་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རོ་པི ཧི ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཾ མཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ད་མྤི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་ད་མྤི མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ མཱ་ཡཱ་ས་ཧ་དྷ་མྨ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ. ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཀ་ཝི་ཛྫཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཧི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མེ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཋི་ཏོ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རནྟི སུ་ནྡ་ར་ཏ་རཾ. པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ཏ་རཾ. བྷ་ཝ་ཉྷི གོ་ཏ་མོ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རནྟི ཨི་དྷ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ནྟི ན ག་ཎྷི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ས་བྦཾ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧ. ཨ་དྡྷཱ ཁོ ཏྱཱ་ཡནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་ཡཱ ཨ་ཡཾ. ཨཱ་ས་ཛྫ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱཏི མ་མ གུ་ཎེ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་མེ་ཝ གུ་ཎཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ ཏྱཱ་ཧཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་པི་ཙ ཏེ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.