ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢. ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏནྟི ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་སུ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་པེ་མ་སྶ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ནོ ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ, ཨི་དྷ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ་པི ས་བྦ་སོ པཱི་ཏི་ཡཾ ཨ་ཝི་ར་ཏྟཾ, སཱ་པི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཧི ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༨༣. ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ ཝི་རཱ་གོ. ཏཾ པ་ན ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦི་ནྡ་ན་མུ་ཁེ་ན ཧཱི་ལ༹་ནཾ ཝཱ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཾ ཝཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡཱཏི ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ པཱི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ. ས་མྤི་ཎྜ་ནཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡོ.
མ་གྒོཏི ཨུ་པཱ་ཡོ. ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.
༨༤. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོཏི ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་རཱུ་པ་ཏོ. ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་པི ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ནཱི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་ས་དཱ་ཡཱཏི པ་རི་བྱ་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ག་མེ་ན. ཝི་པུ་ལཱ་ཡཱཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ཡཱཏི པཱི་ཏི་ཝི་ག་མེ་ན ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ.
པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཀ་ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་ཀ་ཏི ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ. ས་ཏྟེ་སུ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ ས་མ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཱ་ཀཱ་རོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ.
ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཏཱ ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏཱ་ཡ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ་སུ བྱཱ་པཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑ་པཱ་ཏ་ར་ཧི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ. ཏ་དེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནི་མི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཨུ་པེ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝཱི་རི་ཡུ་པེ་ཀྑཱ.
‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ པ་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་སུ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༧) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཏིཾ ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ཏིཾ ཛ་རཾ བྱཱ་དྷིཾ མ་ར་ཎཾ སོ་ཀཾ པ་རི་དེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཾ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཾ པ་ཝ་ཏྟཾ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཾ…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཾ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཏིཾ ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ཏིཾ ཛ་རཾ བྱཱ་དྷིཾ མ་ར་ཎཾ སོ་ཀཾ པ་རི་དེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ པ་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་སུ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཱ ད་ས ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎེ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནྟཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ ག་ཧ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དནྟི པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨུ་པྤ་ཏྟི་མཱ་ཧ. པ་ཝ་ཏྟནྟི ཏ་ཐཱ་ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ. ནི་མི་ཏྟནྟི ས་བྦ་མྤི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནནྟི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་མྨཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷིནྟི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ. ག་ཏིནྟི ཡཱ་ཡ ག་ཏི་ཡཱ སཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏི. ནི་བྦ་ཏྟིནྟི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ. ཨུ་པ་པ་ཏྟིནྟི ‘‘ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༧༢) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ. ཛཱ་ཏིནྟི ཛ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏིཾ. ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩེ་ཝ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, སེ་སཱ ཏེ་སཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི, ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་ཉྷི དྭ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཙ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ག་ཏི, ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ, ཛ་རཱ་ད་ཡོ ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ, ཏ་ཐཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཏ་སྶོ, སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན དྭེ་ཏི ད་ས ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ.
ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ. ཡ་ད་ཏྠཱིཏི ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཡཾ བྷཱུ་ཏནྟི ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ས་མྨ་དེ་ཝ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏྟཱ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨཱ་དཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཏ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཝི་ཙི་ན་ནེཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ས་ནེ་པི.
ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་དི་ས་བྦ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ. ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ་པི ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཾ ཝཱ པ་ཏྟཱ.
ཡ་དི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཱ, ཀ་ཐ་མ་ཡཾ བྷེ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་ཏི་པི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷེ་དེ ཡེ་ཧི པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ཧི སྭཱ་ཡ་མི་མཱ་སཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དོ, ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ན ཏཱ་སཾ ཨ་བྷེ་དོ, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོཏི ཨེ་ཀ་ཏཱ. ས་ཏི་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དེ་ན པ་ན་སྶཱ བྷེ་དོ. ཡ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ བྷི་ནྣཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཡ་ད་ཏྠི ཡཾ བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༧༡; ཨ. ནི. ༧.༥༥). ཏ་ཏྠ ཡ་ད་ཏྠི ཡཾ བྷཱུ་ཏནྟི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི. དི་ཊྛ་སོ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏྟ་ཡ་སྶ ས་བྦ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཙི་ན་ནེ ཝི་ཡ དི་ཊྛ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཙི་ན་ནེ ཨུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ སུ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝི་ཙི་ན་ནེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ སི་དྡྷཱ་ཡ ཏ་ཐཱ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎེ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ སི་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་བྦ་སོ ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ནི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ.
ཨ་ནཱ་བྷོ་ག་ར་སཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་སུ་ཁེ་པི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝ་ན་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ས་ཏི་པི སུ་ཁ་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཏ་སྨིཾ སུ་ཁེ ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨ་བྱཱ་པཱ་རཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཁོ་བྷཾ, ཨུ་པྤི་ལ་ཝ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་བྱ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀི་ཙྩཾ. ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ པ་རི་བྱ་ཏྟཾ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ
ས་བྦ་སོ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༨༥. ‘‘ས་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཏོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏ་མཱ་ཧ. ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ར་ཎཾ ཙི་ནྟ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ས་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ས་མྨུ་སྶ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ས་མྨུ་སྶ་ནཾ, ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ས་མྨུ་སྶ་ན་ར་སཱ. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཛཱ་ན་ནཾ, ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཝཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧོ. ཏཱི་ར་ཎཾ ཀི་ཙྩ་སྶ པཱ་ར་ག་མ་ནཾ. པ་ཝི་ཙ་ཡོ ཝཱི་མཾ་སཱ.
ཀཱ་མཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི་པི སུ་ཁུ་མཱ་ནེ་ཝ, ཨི་མཾ པ་ན ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཐཱུ་ལ་ངྒ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ཙི ‘‘བ་ཧུ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ག་ཏི སུ་ཁཱ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནེ་སཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་བྱ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཀི་ཙྩཾ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཀཱ་མཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་སུ པཱི་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་སྶ པ་ཧཱ་ནེ་ན སུ་ཁུ་མ་ཏཱ་ཡ ཨི་དྷ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རི་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་ན་དེ་ཝ པཱི་ཏིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ སི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱི་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ སི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རཾ སུ་ཁ’’ནྟི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ཏི་མ་དྷུ་ར་ཏཱ ཙ་སྶ པ་ཧཱ་སོ་ད་གྱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དནྟི ‘‘ས་ཏོ, ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡཾ.
ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོཏི ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ ཡཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ, ཏཾ སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཡྻ. ཡཾ ཝཱ ཏནྟི ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ. ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏེ་ན རཱུ་པེ་ན ཨ་སྶ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ཡ་སྨཱ ཕུ་ཊོ. ཡ་སྶ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཕུ་ཊ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ་པི ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི ཀཱ་ཡི་ཀཾ སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁཾ, ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཕུ་ཊ་ཏྟཱཏི བྱཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཕུ་ཊ་ས་རཱི་ར་སྶ ཏཱ་དི་སེ ནཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ ཝཱ་ཏཱ་དི་ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཕུ་ཊེ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི ཕུ་ཊ་ས་རཱི་ར་སྶཱ་ཏི. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐ་མཱ་བྷོ་གེ་ན ཝི་ནཱ སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི…པེ… ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ, ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དཱ་ནི ས་ཧཱ་པི ཨཱ་བྷོ་གེ་ན སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ཝཱ ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༨༦. ཡནྟི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ་ཛྷཱ་ན་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ཀི་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་སཾ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཀི་ནྟཱིཏི པ་སཾ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་པུ་ཙྪཱ. ཨེ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་མྤི ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏི་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་ཏི་མཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ.
ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་ཁཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏི་ཡ་ནྟི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱཏི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཝི་སེ་སོ, ཝི་སེ་སོ ཙ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.