༤. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༡. ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་ས་པྤཱ་ཡཱ་དི་ལཱ་བྷེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཕཱ་སུ་ཏཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏཱ ཧོ་ཏི. པ་རི་སོ་དྷེ་ནྟེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཚི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སོ་དྷེ་ནྟེ་ན. ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཝ. ས་ཏི ཧི ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐེ སི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ ཙ དུ་བྦི་ནི་ཝེ་དྷ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྛི་བྷཱུ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ཚི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ, ཝི་བྷཱུ་ཏཾ སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ཝི་སུ་དྡྷནྟི སུ་ཊྛུ ཝི་སུ་དྡྷཾ, ནི་གུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༢. ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ་པི, པ་གེ་ཝ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ མ་ཧ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ སེ་སེ་སུ. སོ་ཎྜ་ཝཱ སོ་ཎྜཱི. ཏ་ཐཱ པ་ཎྞནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. བོ་དྷི་ཨ་ངྒ་ཎཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨི་དྷ ‘‘ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ ཝཱ རི་ཏྟ’’ནྟི. ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཝི་ཊྛ་པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ དཱ་ནེ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཡ. ཛི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཡ་ཏྲ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏུ, མ་ཡཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཡ་མྤི ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ན ཝུ་ཏྟོ.

མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེཏི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ས་མཱི་པེ ཝི་ཧཱ་རེ. བྷཱ་ཛ་ན་དཱ་རུ་དོ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནཱིཏི ར་ཛ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི, ར་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ དཱ་རུ, དཱ་རུ་མ་ཡ་དོ་ཎི་ཀཱ, ར་ཛ་ན་པ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, དྷོ་ཝ་ན་ཕ་ལ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི. སཱ་ཀ་ཧཱ་རི་ཀཱཏི སཱ་ཀ་ཧཱ་རི་ནི་ཡོ ཨི་ཏྠི་ཡོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་དྡོ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏོ གཱི་ཏ་ས་དྡོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལོ་པི ཨི་ཏྠི་ས་དྡོ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་དྡོ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྲཱཏི པུ་པྥ་ཝ་ནྟེ ཝི་ཧཱ་རེ. ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝཱཏི ‘‘ཏ་ཏྠ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡཱ་དི་སོ པ་ཎྞ་ཝ་ནྟེ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝ. ‘‘པུ་པྥ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ཡོ པུ་པྥཾ ཨོ་ཙི་ན་ནྟི་ཡོ’’ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མི་དྷ ཝི་སེ་སོ.

པ་ཏྠ་ནཱི་ཡེཏི ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དི་ནཱ པ་ཏྠེ་ཏ་བྦེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལེ་ཎ་ས་མྨ་ཏེ’’ཏི. ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རཱིཏི མ་ག་དྷ་ཝི་ས་ཡེ ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨི་ཊྛཱ་ནི, ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནི ཙ. ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནཾ ཧི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘གྷ་ཊེ་ཧི ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ད་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཡོ་གྒཱ རུ་ཀྑཱ ད་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་རུ་ཀྑཱ.

ཡོ པ་ན ཝི་ཧཱ་རོ. ཁ་ལནྟི དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. གཱ་ཝོ རུ་ནྡྷ་ནྟི ‘‘ས་སྶཾ ཁཱ་དིཾ་སཱུ’’ཏི. ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་རནྟི ཀེ་དཱ་རེ་སུ ས་སྶཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་རཾ. ཨ་ཡ་མྤཱིཏི མ་ཧཱ་ས་ངྒྷ་བྷོ་གོ་པི ཝི་ཧཱ་རོ. ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ.

ས་མུ་དྡ་སཱ་མུ་དྡི་ཀ་ན་དཱི་ནི་སྶི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊྚ་ནཾ. མ་ཧཱ་ན་ག་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཾ ཐ་ལ་པ་ཊྚ་ནཾ. ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན་སྶ ཏ་ཏྠ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ རཱ་ཛ་མ་ནུ་སྶཱ.

ས་མོ་ས་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ས་ཉྩ་ར་ཎེ་ན. པ་པཱ་ཏེཏི པ་པཱ་ཏ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ གཱ་ཡི ‘‘གཱི་ཏ་ས་དྡེ་ན ཨི་དྷཱ་ག་ཏཾ པ་པཱ་ཏེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཝེ་གེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཡཱ་སཱི’’ཏི ཁ་ནྡྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ.

ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ, ཝི་ཧཱ་ར་སཱ་མ་ནྟཱ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ལ་དྡྷུཾ, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རེ སོ ཨ་ལཱ་བྷོ མ་ཧཱ་དོ་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

པ་ནྠ་ནིནྟི པ་ནྠེ ནཱི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི པ་ནྠ་ནཱི, མ་གྒ་ནི་སྶི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ. ཏཾ པ་ནྠ་ནིཾ. སོ་ཎྜིནྟི སོ་ཎྜི་ས་ཧི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ སོ་ཎྜཱི, ཏཾ སོ་ཎྜིཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཎྞནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ན་ག་ར་ནི་སྶི་ཏཾ ན་ག་རནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཡ་ཐཱ ‘‘བྷཱི་མ་སེ་ནོ བྷཱི་མོ’’ཏི. དཱ་རུ་ནཱཏི དཱ་རུ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ས་ཧ. ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ནཱཏི ཡོ ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ཧི ཝུ་སཱི་ཡ་ཏི, ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝཱ ནི་ཝཱ་སོ, སོ ཝི་ཧཱ་རོ ཝི་ས་བྷཱ་གོ. ཏེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ན ས་དྡྷིཾ. པ་ཙྩ་ནྟ་ནི་སྶི་ཏ་ཉྩ སཱི་མཱ་ནི་སྶི་ཏ་ཉྩ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཉྩ པ་ཙྩ་ནྟ་སཱི་མཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ. ཡ་ཏྠ མི་ཏྟོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་མྤཱི་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཋཱ་ན-ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ.

ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༣. ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ ནཱ་མཱཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ ནཱ་མ. ནཱ་ཏི་དཱུ་རནྟི གོ་ཙ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་ཏོ ཨོ་ར་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ན ཨ་ཏི་དཱུ་རཾ. ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣནྟི པ་ཙྪི་མེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན གོ་ཙ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ན ཨ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣཾ. ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ, གོ་ཙ་ར་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་སྶ་ཡཱ་དི་ར་ཧི་ཏ་མ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཙ ག་མ་ན་སྶ ཙ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཙ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ. དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སཾ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན དི་ཝཱ ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞཾ. ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ-ས་དྡོ ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༣༦) ཝི་ཡ. ར་ཏྟི་ཡཾ ཛ་ནཱ་ལཱ་པ་ས་དྡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ. ས་བྦ་དཱ་པི ཛ་ན་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ནི་གྒྷོ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ. ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནཱཏི ཨ་ཀ་སི་རེ་ན སུ་ཁེ་ནེ་ཝ. སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཐེ་རཱ. སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི བ་ཧུ སུ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ས་མྨ་དེ་ཝ ག་རཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ག་མི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨཱ་ག་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་ག་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ. སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ དྷཱ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨ་དྷ་རཱ. ཝི་ན་ཡ་སྶ དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ར་ཎེ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྠ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་རི་པ་ཉྷ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོཏི པ་རི་པུ་ཙྪ་ན་པ་རི་པ་ཉྷཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠཾ པ་དེ་ས་ནྟ་ར་པཱ་ལི༹་ད་སྶ་ནེ་ན ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཝི་ཝ་ར་ནྟི. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཡུ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི. ཀ་ངྑ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཾ་ས་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སེ་སུ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་དཱ་ནེ་ན ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ནཱ་ཏི་དཱུ་རཾ, ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ, ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ, ‘‘དི་ཝཱ ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞཾ, ར་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་ས’’ནྟི ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཨ་པྤ་ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶ’’ནྟི ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཐེ་རཱ…པེ… ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༤. ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཨ་གྒ་ལ༹་ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཾ ཝཱ. ཏ་ནྟ་ཙྪེ་དཱ་དཱི་སུ ཏུ་ནྣ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༥. ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝི་དྷ་སྶ ས་བྦ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་ནཱཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ན, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱཏི བྷོ་ཛ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཧཱ་རེ ཧི ཨཱ་ས་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟེ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན སི་ཡཱ ས་རཱི་ར་སྶ ཀོ་ཙི པ་རི་སྶ་མོ, ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ. ཏ་སྨིཾ ཧི ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ས་རཱི་ར་ཁེ་དེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ན ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཏི. པ་ཝི་ཝི་ཏྟེཏི ཛ་ན་ཝི་ཝི་ཏྟེ. སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣེ་ནཱཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏནྟི ཡཾ ‘‘ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨི་དྷ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ.

ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི༹ཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོཏི ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ, ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཐ་ཝི་ཡནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝི་སེ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཎྜ་ལེ. ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ པ་ཐ་ཝཱི་ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘པ་ཐ་ཝི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་པི མ་ཎྜ་ལཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ཀ་ཏེཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝི་དྷི་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་ཀ་ཏེཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཀེ པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཎྜ་ལེ. སཱ་ནྟ་ཀེཏི ས་ཨ་ནྟ་ཀེ ཨེ་ཝ, ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནོ ཨ་ན་ནྟ་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀོ་ཊི་ཡེཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. སུ་པྤ་མ་ཏྟེ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་པྤ་ས་རཱ་ཝཱ་ནི ས་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ནི. ཀེ་ཙི པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཧོ་ཏི, སུ་པྤ་མ་ཏྟཾ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི. ཀི་ཏྟི་མཾ ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ, ཨུ་པ་རི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན སུ་པྤ་མ་ཏྟཾ, ན ཏ་ཏོ ཨ་དྷོ, ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ་ཏི པ་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་བྷེ་ད་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ‘སུ་པྤ་མ་ཏྟེ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཚ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.

སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི སོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཏཾ པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཎྜ་ལཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་དཱ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་དཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཐེ་ཏྠ ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བ་ཧི་ག་ཏེ་ན མཱ་ན་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ པ་ན ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ སུ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨེ་ཝཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཏ་སྨིཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ནི་བ་ནྡྷ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ ཨི་མཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷིཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཀ་ཏེ ཏཱ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋེ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཏཱ་དི་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ. ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལེཏི མ་ཎྜ་ལཱ་ཀཱ་རེ དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ. ཏཾ་ཋཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝཱཏི ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཊྛཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ.

ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ ཨེ་ཝ. ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་ཨོ་དཱ་ཏ་ས་མྦྷེ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞཱ་ཧི མ་ཏྟི་ཀཱ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཉྩ སཾ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན. ག་ངྒཱ་ཝ་ཧེཏི ག་ངྒཱ་སོ་ཏེ. སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཀི་ར རཱ་ཝ་ཎ་ག་ངྒཱ ནཱ་མ ན་དཱི, ཏ་སྶཱ སོ་ཏེ་ན ཚི་ནྣ་ཏ་ཊ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཎྞཱ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་ངྒཱ་ཝ་ཧེ མ་ཏྟི་ཀཱ་ས་དི་སཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཎྞཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎ་ནི་བྷཱ་ཡ, ཨ་རུ་ཎ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ཎྞཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝཾ ཀ་སི་ཎ་དོ་སེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀ་སི་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀེ སེ་སཱ་ཀཱ་རེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སཾ་ཧཱ་རི་མནྟི སཾ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎ་ཡོ་གྒཾ. ཏ་ཏྲ་ཊྛ་ཀནྟི ཡ་ཏྲ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ན་ཀཾ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ‘‘སུ་པྤ་མ་ཏྟེ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཝ་ཊྚནྟི མ་ཎྜ་ལ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. པ་རི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེཏི ནི་མི་ཏྟུ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ལེ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝཱཏི ཡཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ, ཨེ་ཏ་དེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སུ་པྤ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་པྤཾ ཧི ནཱ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ, ས་རཱ་ཝ་ཉྩ མ་ཧ་ནྟཾ ཙཱ་ཊི་པི་དྷཱ་ན་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ནྟི ས་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི.

༥༦. ཏ་སྨཱཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪེ་དནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. རུ་ཀྑ་པཱ་ཎི་ཀཱཏི ཀུ་ཙ་ནྡ་ནཱ་དི་རུ་ཀྑ་པཱ་ཎི་ཀཱ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞཾ ས་མུ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀ་ཏི་རུ་ཀྑ་པཱ་ཎི་ཀཱ པ་ན པཱ་སཱ་ཎ་པཱ་ཎི་ཀཱ་ག་ཏི་ཀཱ་ཝ. ནི་ནྣུ་ནྣ་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷེ་རཱི་ཏ་ལ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ དཱུ་ར་ཏ་རེཏི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏོ པ་དེ་ས་ཏོ, པཱི་ཋ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཀ་སི་ཎ་དོ་སཱཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་ཎི་པ་དཱ་ད་ཡོ ཨི་དྷ ཀ་སི་ཎ་དོ་སཱ.

ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་དེ་སེ, ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀེ པཱི་ཋེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ་ཝ. ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི ‘‘ཀཱ་མཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ནི་ར་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན, ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཏཱ་པ་ཊྛེ་ན, སུ་པི་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཨི་ཏྟ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན, ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱུ་པ་མཱ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཊྛེ་ན, རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱུ་པ་མཱ ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་པ་ལི་བྷ་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན, ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ ཨ་དྷི་ཀུ་ཊྚ་ན་ཊྛེ་ན, ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན, ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ ས་པ་ཊི་བྷ་ཡ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༡༧; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༣༤) ‘‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༤༡༧; མ. ནི. ༡.༢༣༤; ༢.༤༢) ‘‘ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ བ་ཧུ་པ་རི་སྶ་ཡཾ, སཱ་ས་ངྐཾ, ས་བྷ་ཡཾ, སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ, མཱི་ལ༹ྷ་པ་རི་བྷོ་ག་ས་དི་སཾ, ཧཱི་ནཾ, ག་མྨཾ, པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཾ, ཨ་ན་རི་ཡཾ, ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དོ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ. ཀཱ་མ་ནི་སྶ་ར་ཎེཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ, ཏེ་ཧི ཝཱ ནི་སྶ་ཊེ. ཨ་གྒ་མ་གྒ་སྶ པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ. ནེ་ཀྑ་མྨེཏི ཛྷཱ་ནེ. ཛཱ་ཏཱ་བྷི་ལཱ་སེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་ཙྪ་ནྡེ་ན. ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ཝི་ས་ཡཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛ་ན་ཡི་ཏྭཱ. ནེ་ཀྑ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་པ་དཱ, ས་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ, མ་གྒ་སྶ, ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་དྷི་ག་མ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ པ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ ས་བྦེ་པི ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷ་མྨཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ;

ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ‘ནེ་ཀྑ་མྨ’ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་རེ’’ཏི. (ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༩);

པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་ར་ས་སྶཱཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དི་ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་སྶ སུ་ཁ་ར་ས་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་དེ་ཧི ‘‘ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཨུ་མྨཱི་ལ་ན་ཨ་ཏི་མ་ནྡཱ་ལོ་ཙ་ནཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནཱ་ཏི་ཨུ་མྨཱི་ལ་ན་ནཱ་ཏི་མ་ནྡཱ་ལོ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མེ་ན ཨཱ་ལོ་ཙ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ནཱཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སཱ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན. བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦནྟི ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

ཙ་ཀྑུ ཀི་ལ་མ་ཏི ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མཾ, ཨ་ཏི་བྷཱ་སུ་ར་ཉྩ རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཝི་ཡ. ཨ་ཏི་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཎྞ་ཏོ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི ག་ཛ་ནི་མྨཱི་ལ་ནེ་ན པེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ. ཙི་ཏྟ་ཉྩ ལཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནེ མ་ནྡ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ནི་མི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་ད་སྶི་ནཱ ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་ད་སྶཱི པུ་རི་སོ ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་གཱ་ལ༹ྷཾ ཨུ་མྨཱི་ལ་ཏི, ནཱ་པི ཨ་ཏི་མ་ནྡཾ, ན ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལ་སྶ ཝ་ཎྞཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ནཱ་པི ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡ་མྤི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ས་མེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་པྤ་སུ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཝ་ཎྞོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦོཏི ཡོ ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཎྞོ, སོ ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་ན ག་ཧ་ཎཾ ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ན ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཡཾ ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཐ་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ ན མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

དི་སྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཎྞཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ་པི ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་བྷོ་གོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, སོ པ་ན ཝ་ཎྞོ ནི་སྶ་ཡ་ག་ཏི་ཀོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶ་ཡ་ས་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ནི་སྶ་ཡེ་ན ས་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ སོ ཝ་ཎྞོ ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, ཝ་ཎྞེ་ན ས་ཧེ་ཝ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་སྶ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་དྷ་མྨེཏི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི ཡོ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཏ་སྨིཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་དྷ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི, པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ནཱ་མ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན་པི པ་ཐ་ཝཱི མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི, ཧོ་ཏུ, ཀོ དོ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ཧཱི མེ་དི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་མི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡཾ ནཱ་མཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཡ་ད་སྶ ས་ཉྙཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི ཡཾ ནཱ་མཾ ཨ་སྶ ཡོ་གི་ནོ པུ་བྦེ ཏ་ཏྠ ག་ཧི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ཙུ་ར་ཏཱ་ཡ, པ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཙ པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རེ ཀ་སྶ་ཙི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཀིཾ ཝཱ བ་ཧུ་ནཱ, པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་ན ནི་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱཏི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པུ་ན ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ཙ་ཀྑུཾ ནི་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་ན ཏཾ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ.

༥༧. ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ. ན ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་དི ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟེ ཛཱ་ཏེ་པི པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ཏི, པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི ན སི་ཡཱ. ས་མཱི་པ་ཊྛེ་ན ཙ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་སྶ་དྡ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨེ་ཀ་པ་ཊ་ལི་ཀཱུ་པཱ་ཧ་ནཱག་ཧ་ཎཾ, པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜགྒ་ཧ་ཎཾ. ས་ཙེ ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ་སུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ས་མྨཱ ཝཱ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏནྟི ཏ་ཀྐ་ན་ཏོ, ས་ཝི་སེ་སཾ ཏ་ཀྐ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤེ་ན ཨཱ་ཧ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་ཀི་ཙྩེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ཏཾ, པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏ་ཉྩ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, བ་ལ་པྤ་ཏྟ་ཝི་ཏ་ཀྐོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཡ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. ཡ་དཱ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི སུ་ཝི་ས་དཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཐཱ་མ་པྤ་ཏྟེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི བ་ལེ་ཧི ལ་དྡྷཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་ནི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ ས་དྡྷིཾ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛེ་ཧི པཱ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་དཱུ་རཱི བྷ་ཝ་ནྟི, པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་སཱི་ད་ནྟཱིཏི ས་མྨ་དེ་ཝ སཱི་ད་ནྟི, ཨུ་པ་ས་མ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨི་མ་སྶཱཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་སྶ. ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ད་པཱ་ཎི་པ་དཱ་དི་ཀོ ཀ་སི་ཎ་དོ་སོ. ཨཱ་དཱ་ས་མ་ཎྜ་ལཱུ་པ་མཱ་དཱི་ཧི ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་སྶ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཾ, ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ནེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ ན ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་ནྟཾ ཨ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨཱི་དི་སནྟི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་ནྟཾ. ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏནྟི ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ངྐི་ཏཾ ཝཱ. ཡ་དི ན པ་ནེ་ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་ནྟཾ, ཀ་ཐཾ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཉྙ་ཛནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཛ་ནི་ཏཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀུ་ཏོ་ཙི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ’’ནྟི.

༥༨. ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནེ་ཝ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ཝ, ན པ་ན ཏ་ད་ཏྠཾ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨི་ཏ་རོ་པི ས་མཱ་དྷི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཏ་མྤི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཝི་དྷོ ཧི ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝོ, ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཾ. ཡ་དི་པི ཏ་དཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་ཊུ་ཏ་རཱ་ནི མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ནི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཾ. ཏ་དཱ ཧི ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ན ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི ན ཛཱ་ཏ་ཐཱ་མཱ་ནི, ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ པ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟནྟི ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ. ཀེ་ཝ་ལ་མྤི ར་ཏྟིཾ ཀེ་ཝ་ལ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝེ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ’’ཏི. ལ་དྡྷ་པ་རི་ཧཱ་ནཱིཏི ལ་དྡྷ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི. ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ཝི་ན་སྶ་ནྟེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛྷཱ་ན་མྤི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནི་མི་ཏྟེ པ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ན་ཊྛེ ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ ཛྷཱ་ན་མྤི ཝི་ན་སྶ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.

ས་ཏྟ་ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༩. ‘‘ཐཱ་ཝ་ར་ཉྩ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཐཱ་ཝ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཉྷི ནི་མི་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཝི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཐི་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སུ་ར་ཀྑི་ཏ་ཉྩ. ས་ཏི-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ས་མཱ་དྷི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ. ཏཱི་ཎི ཏཱི་ཎཱིཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨ་ཝུ་ཏྠ་ཨ་ཝུ་ཏྠ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ས་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ.

ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཝཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཝཱཏི ཝུ་ཏྟཾ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ནེ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ནྟི. ས་ཧ་སྶ་དྷ་ནུ་པྤ་མཱ་ཎཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀོ་སཾ.

དྭ་ཏྟིཾ་ས ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱཏི རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཀེ (དཱི. ནི. ༡.༡༧; མ. ནི. ༢.༢༢༣; སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༠; ཨ. ནི. ༡༠.༦༩; པཱ་ཙི. ༥༠༨) ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་པི ཨ་ར་ཉྙ་པ་བྦ་ཏ་ན་དཱི་དཱི་པ་ཀ་ཐཱ ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་གྒ་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘དྭ་ཏྟིཾ་ས ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏནྟི ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ, ས་ནྟུ་ཊྛི, པ་ཝི་ཝེ་ཀོ, ཨ་སཾ་ས་གྒོ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ, སཱི་ལ, ས་མཱ་དྷི, པ་ཉྙཱ, ཝི་མུ་ཏྟི, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན’’ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཾ བྷ་སྶཾ ས་པྤཱ་ཡཾ.

ཨ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀོཏི ན་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཝི་དྷུ་རཾ དྷ་མྨི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོཏི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ. ཡོ ཧི ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ, ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝཱ པཱ་རཾ པ་ཏྟོ, སོ ཨི་མ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ས་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷཱི་བ་ཧུ་ལོཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟ་པྤ་ན་པོ་ས་ན་པྤ་སུ་ཏོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༢༠; མ. ནི. ༡.༡༨༦; ཨ. ནི. ༥.༢༠༦).

བྷོ་ཛ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་དྷུ་ར་མྦི་ལ་ར་ས་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ཏི ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ན་ཏོ. ཀ་ཊུ་ཀཱ་དི་ར་སཱ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྶ་ཙི མ་དྷུ་རཾ, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་མྦི་ལཾ ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཡ་སྨིཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ, ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཝཱ, ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ. ནི་མི་ཏྟཱ་སེ་ཝ་ན་བ་ཧུ་ལ་སྶཱཏི ནི་མི་ཏྟེ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ བ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ, ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཝཱ གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶ. ཡེ་ན ཧི བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ, ཏེ་ན གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི.

ད་ས་ཝི་དྷ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༠. ན ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ. ཡེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, སོ ད་ས་ཝི་དྷོ ཝི་དྷི ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ, ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཎཾ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.

༦༡. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཙ ཨི་དྷ ‘‘ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ར་ཎཾ ཏེ་སཾ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་རཱི་རཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ, ས་རཱི་རཾ སེ་ད་མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་ན ཝི་བཱ་དྷི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡེ་ན པ་ཏྟཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ ན་ཡོ ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, པུ་ན ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ས་ཙྩཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, སོ ཙ ཁོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཀཱ་ལེ. ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཛཱ་ཏེ ཏ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཝི་ས་དེ ས་ཏི, ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཝཱ. ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཏཱ་ནི ཝི་ས་ཡོ? ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ. ཉཱ་ཎ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ནེ. ཏེ་ན ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ ཉཱ་ཎ་མྤི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶི་ཏཾ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སི་དྡྷཱ, ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ, ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ’’ནྟི ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཾ. ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶ་ཡོ་པི ནི་སྶ་ཡོ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱི་པ་ཀ་པ་ལླི་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཏེ་ལཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི. ཉཱ་ཎེ ཨ་ཝི་ས་དེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝི་ཡ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པི པ་རི་དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ས་མ་ཐ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ. ཝུ་ཌྜྷིཾ ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ གུ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཝེ་པུ་ལླཾ ས་བྦ་སོ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ས་དེ པ་ནཱཏི སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ, ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༦༢. ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་ཊུ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝི་ས་ད་ཏཱ་ཡ, ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཙ སི་ཐི་ལ་ཏཱ་དི་ནཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནི མ་ནྡཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ མ་ནྡ་ཏྟཱ. ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ པ་གྒ་ཧོ, པ་གྒ་ཧོ་ཝ ཀི་ཙྩཾ, པ་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཡེ་ན ཝཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, སོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ. རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཡེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི བ་ལ་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ཧི ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཧ་པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཏནྟི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ནཱཏི ཡ་སྶ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ་དི་གུ་ཎེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝཱི་མཾ་ས་ནེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ན་ཡེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ར་ས་ཏོ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ས་ཝི་པྥཱ་རོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ན ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ’’ཏི པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་བྱཱ་པཱ་ར་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ. དྷུ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཧི ཡ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ས་དྡྷཱ་ཡ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.

ཏ་ཐཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ དུ་ཝི་དྷེ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀི་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཡེ་ན, ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ མ་ནྡ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ཧཱ་པ་ན་ཝི་དྷི ད་སྶི་ཏོ, དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན ཡ་ཐཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ མ་ནྡ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊུ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཏེ་ཧི ས་མ་ར་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་སི་ནྡྲི་ཡེ་སུ་པི ཧཱ་པ་ན་ཝི་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠཱུཏི སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ས་ཏྠུ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་པྤ་སུ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན? ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༣.༨༧) ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏོ་པི ཏཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ པ་ཎཱ་མི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏུཾ པ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཝི་ས་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ –

‘‘པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ བྷི་ཀྑུ, པ་ས་ནྣོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;

ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ པ་དཾ ས་ནྟཾ, ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༨༡) –

གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི ཝ་ཀྐ་ལཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏེ་ན ཨ་མ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ ན ཨོ་ཏ་རི. ཏཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི.

ཨི་ཏ་ར་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཾ. པ་སྶ་དྡྷཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཧཱ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་ཡ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཾ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟཱི ཝཱི་རི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝི་ཡ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟཱི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཧཱ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་སྶ་དྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.

སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠཱུཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༣) སུ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ. སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘མ་མ ས་རཱི་རཾ སུ་ཁུ་མཱ་ལཾ, ན ཙ ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཀཱ་ཡཾ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ་པི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཕོ་ཊེ་སུ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་སུ་པི ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝཱི་ཎོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཏོ. ཐེ་རོ་པི ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཾ ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ ད་སྶེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.

སེ་སེ་སུ་པཱིཏི ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ་སུ་པི. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ. སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སོ་ཝཱ་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཧཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ས་མ་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ. ས་མ་ཏནྟི ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ན་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ དྷུ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཡ་ཏོ ནེ་སཾ ས་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཀོ་ས་ཛྫ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ ས་མ་ར་ས་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་པཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.

‘‘བ་ལ་ཝ་ས་དྡྷོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ, སོ མུ་དྡྷ་པྤ་ས་ནྣོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་སཱི་ད་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ. ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་པ་ཀྑནྟི སཱ་ཋེ་ཡྻ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཧཱི་ནཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟོ ‘‘དེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཝི་ནཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན་པི དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀེ་ཧི ཝ་ཉྩི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ པ་ན སུ་ཀྑ་ཏ་ཀྐ་ཝི་ལུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏི, ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ ཝི་ཡ རོ་གོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ར་ཧོ ན ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ ཙ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ར་ཧོ ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཝ་ཧོ ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཝ་ཧོ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀོ་ས་ཛྫཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་པྤ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡནྟི ཏཾ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་དྭ་ཡཾ, ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡ་དྭ་ཡ་ཉྩ. ས་མཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ས་མ་ར་སཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱཏི ས་མ་ཐ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཏེ་སཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡ་ཧ་ནྟོཏི ‘‘པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཀ་ཐཾ ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ས་དྡྷཾ ཛ་ནེ་ནྟོ. ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟོ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏི ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་སྶ. ཨུ་བྷི་ནྣནྟི ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནཾ, ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཏཱ་ཡ་པཱི’’ཏི, ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ནཱཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཨ་པྤ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏི, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པྤ་ནཱ པ་ན ཏེ་སཾ ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༢.༡, ༥).

ཡ་དི ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ, ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཀ་ཐཾ ས་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི པ་ན ས་བྦ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཡེ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པཱི་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ས་ཏི. ས་བྦེ་སུ རཱ་ཛ་ཀ་མྨེ་སུ ནི་ཡུ་ཏྟོ ས་བྦ་ཀ་མྨི་ཀོ. ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྠེ་ན. ཨཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ས་བྦ་ཏྠ ནི་ཡུ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ, ས་བྦེ་ན ཝཱ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཡེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཏྠེ་ཏ་བྦཱ ས་བྦ་ཏྠི་ཡཱ, ས་བྦ་ཏྠི་ཡཱ་ཝ ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ. ཙི་ཏྟནྟི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི ས་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

༦༣. ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟ་སྶཱཏི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་སྶ, ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ ནི་མི་ཏྟ་སྶ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཧི ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཀ་སྶཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་སྶེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ་པི ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏནྟི ར་ཀྑ་ཎ་ཀོ་ས་ལླཾ. ཨི་དྷ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ནི་མི་ཏྟ་ཀོ་ས་ལླ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཱ་ནཾ པ་གེ་ཝ སི་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

༦༤. ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་མོ་ད་ན་སཾ་ཝེ་ཛ་ན་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ལཱི་ནནྟི ས་ངྐུ་ཙི་ཏཾ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑ་པ་ཏི་ཏཾ. ཙི་ཏྟནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ཡོ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ཏཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི.

པ་རི་ཏྟནྟི ཨ་པྤ་ཀཾ. ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི པ་དཱི་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཏཾ ད་དེ་ཡྻཱཏི ཨུ་ད་ཀ་མི་སྶཾ ཝཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཡྻ. ཨ་ཀཱ་ལོཏི ན་ཀཱ་ལོ, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝཱ. ས་ཏི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི བོ་དྷི་ནོ ཡོ་གི་ནོ ཨ་ངྒ་ནྟི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་ས་ཏྠོ, སུ་ནྡ་རོ ཝཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ཝ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཏ་སྶ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ. ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱིསུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ས་མཱ་དྷི་སྶ ཏཱ་ཝ པ་ད་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ ཨི་དྷ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དུ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཡནྟི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ. དྷ་མྨཱ་ནཾ, དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ ཝི་ཙ་ཡོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡོ, པ་ཉྙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་ར་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཀ་མྨཾ ཝཱ, ཝི་དྷི་ནཱ ཝཱ ཨཱི་རེ་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨུ་སྶཱ་ཧོ. པཱི་ཎེ་ཏི ཀཱ་ཡཾ, ཙི་ཏྟཾ ཙ ས་ནྟ་པྤེ་ཏཱི་ཏི པཱི་ཏི.

ཡཾ ཡཾ ས་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན. བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ནཱ, ཝ་ཌྜྷ་ནཱ ཙ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ. ཡེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ སཱ་ཝ་ཛྫཱ. ཡེ ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཧཱི་ནཱ, ཨི་ཏ་རེ པ་ཎཱི་ཏཱ. ཀུ་ས་ལཱ་པི ཝཱ ཧཱི་ནེ་ཧི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཧཱི་ནཱ, ཨི་ཏ་རེ པ་ཎཱི་ཏཱ. ཀ་ཎྷཱཏི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱ, སུ་ཀྐཱཏི ཨོ་དཱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱ. ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཝཱ ཀ་ཎྷཱ, སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏོ སུ་ཀྐཱ. ཏེ ཨེ་ཝ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ. ཀ་ཎྷཱ ཧི ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ སུ་ཀྐེ་ཧི ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ. ཏ་ཐཱ སུ་ཀྐཱ་པི ཨི་ཏ་རེ་ཧི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཎྷཱ ཙ སུ་ཀྐཱ ཙ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཙ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ. སུ་ཁཱ ཧི ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ, དུ་ཀྑཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁཱ་ཡ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ. ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶཱཏི ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ. བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡཱཏི ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ. པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ.

ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་ཏྠི བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏ་པཱ་ཋེ. ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་ཀ་སྶ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ན ཕུ་ས་ནཱ་དི་ཀ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཀ་སྶ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཙ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན. པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. སོ ཧི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ‘‘ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་དཱ་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་པི ཏ་གྒ་ཏི་ཀཱ་ཝ. རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཀ་མྤི ཨི་དྷ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡཾ དྷི་ཏི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ‘‘དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི པ་ཋ་མ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ བ་ལ་པྤ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཝི་དྷ་མ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ས་ཛྫ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར’’ནྟི. ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་དྷ་མ་ན་ས་མ་ཏྠཾ པ་ཊུ་པ་ཊུ་ཏ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་ར’’ནྟི. ཏི་ཊྛ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཋཱ་ནི་ཡཱ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཋཱ་ནི་ཡཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ. ཋཱ་ཏ་བྦོ ཝཱ ཋཱ་ནི་ཡོ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཋཱ་ནི་ཡོ ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ, ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་སུ པཱི་ཏི་ཡེ་ཝ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཡ་ཐཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ.

པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱཏི པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. པ་ཉྩ་པི ཧི ནི་ཀཱ་ཡེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ པ་རི་ཡུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཏེ ཝཱ ས་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཡཾ ཡཾ ཏ་ཏྠ ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཏཾ ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ན ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དྷ པ་ཉྙཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ, ཏ་ད་གྒེ་ན པ་ཉྙཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༩༩; ༥.༡༠༧༡) ཝུ་ཏྟཾ. དུ་པྤ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ ནཱ་མ དུ་པྤ་ཉྙཱ་ནཾ མ་ནྡ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ བྷ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ཀ་མཾ་ས་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སུ་ན་ཁ་ས་དི་སཱ་ནཾ མོ་མཱུ་ཧ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཏོ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ. ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱཏི ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཙ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ, ས་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཱ་དི་དཱི་པ་ནཱ་ནཾ ཝཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ. ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱཏི པ་ཉྙཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, པ་ཉྙཱ་ཡ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་པཱ་ཡཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩ དུ་ཀྑཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ, ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟ…པེ… ད་སྶི་ཏཱ. ས་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་མ་གྒོ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི ག་ནྟ་བྦཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན པི་ཎྜཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་ཏཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་ར་ཎེ་ན པི་ཎྜ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཊི་པཱུ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱཏི ཨཱ་མི་ས་པཱུ་ཛཱ་ཡ. ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱཏི ཨ་ལ་སཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷཱི་བ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཱ་དི་ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཏོ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱཏི ‘‘དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༡༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦) བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ. ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་བྷ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ད་ཡོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.

བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་སཱ་ད་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཐུ་ས་ཁ་ར་ཧ་ད་ཡཱ ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལཱ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སི་ནི་དྡྷ་པུ་གྒ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ གུ་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ (དཱི. ནི. ༣.༡༤༡ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ. ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙེ་ཝ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ. ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེཏི ཨེ་ཏེ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཀེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏྠ་ཉྙུ་ཏཱ་དི་ཀེ ཙ.

༦༥. ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སཾ་ཝེ་ཛ་ན་པ་མོ་ད་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ཏནྟི ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ. དུ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཡནྟི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ས་མཱ་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ.

ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་སྶ ཡོ་གི་ནོ པ་སྶ་དྡྷི ས་མཱ་དྷི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཨི་མེ པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ པུ་བྦེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ, ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་སྶ་དྡྷཱ་ཀཱ་རཾ, ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ. ཏཱི་སུ་པི པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་པྤ་སྶ་དྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ་པི ཝཱ་ཀྱེ་སུ, ཏེ་ཧི ཝཱ པ་ཀཱ་སི་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ས་མ་ཐོ ཨེ་ཝ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཙ ས་མ་ཐ་སྶེ་ཝེ་ཏ་མ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནེ་ན ཝི་ཝི་དྷཾ ཨ་གྒཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བྱ་གྒོ, ཝི་ཀྑེ་པོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ར་སོ, བྷ་ནྟ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ཙ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྱ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཨ་བྱ་གྒོ, ས་མཱ་དྷི. སོ ཨེ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཊྛེ་ན ཙ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་བྱ་གྒ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.

ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ཏྟ་སོ པ་རི་བྷུ་ཏྟོ པ་ཎཱི་ཏཱ་ཧཱ་རོ ཀཱ་ཡ་ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡཾ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་པྤཱ་ཡ་ཉྩ སེ་ཝི་ཏཾ, པ་ཡོ་གོ ཙ ཀཱ་ཡི་ཀོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སེ་ཝ་ན་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཡོ་ག་ས་མ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ད་ར་ཐ་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ སཱ་ར་དྡྷ་པུ་གྒ་ལཱ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡཱ པུ་གྒ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ནི་ར་སྶཱ་ད་སྶཱཏི བྷཱ་ཝ་ན་སྶཱ་ད་ར་ཧི་ཏ་སྶ. བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧི ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཱ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་ས་ཝ་ཏཱི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་དྡྷཱ་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན, སཾ་ཝེ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ. ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཏཱཏི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཧཾ་ས་ན་ཏཱ སཾ་ཝེ་ཛ་ན་པུ་བྦ་ཀ་པ་སཱ་དུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏོ་ས་ནཱ. ས་མྨཱ་པ་ཝ་ཏྟ་སྶཱཏི ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ར་ཧེ་ན, ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་མཾ, ས་ཝི་སེ་ས་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏཱཏི པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ་སུ ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་ཏཱ. ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱཏི པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་དི་ནཱ ཏེ་ཡེ་ཝ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཏེ་སཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཝོ་དཱ་ན’’ནྟི པ་ཏི པ་ཏི ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ.

ས་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱཏི ས་ཏྟེ་སུ པི་ཡ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་སུ་པི ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ. ས་ངྑཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ, བཱ་ཧི་རེ་སུ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ. ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ མ་མཱ་ཡ་ནཾ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀེ་ལཱ་ཡ་ནཾ. ཨི་མེ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་སྶ་དྡྷཱ་ཀཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙེ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ཧཱ་ར་སེ་ཝ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ. ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེཏི ཨེ་ཏེ པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨེ.

༦༦. པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཉྙཱ་བྱཱ་པཱ་ར་སྶ ཨ་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི དཱ་ན་སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་ས་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་མོ་ཧ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་ཧཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ ན བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཏོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རོ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་བྷི་རུ་ཙིཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧཱ ན ཧོ་ཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་དཱ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཙི་ཏྟཾ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཧོ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནནྟི ཙི་ཏྟཾ. ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ སུ་ག་ཏི་ཡཾ, དུ་གྒ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་ད་ཉྙ་མེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་བཱ་དྷ་ནཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ནི་སྶི་ཏཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ཀཱ་ལེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཡེ པ་ན ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ, ཏ་ཏྠ ཙ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཊྛ་མཾ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་སྶཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ. ཨ་ལཱི་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལཱི་ནཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ. པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཙ ཨ་ནི་ར་སྶཱ་དཾ. པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ས་ཝི་སེ་སཾ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ, ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལཱི་ན་ཏཱ་ཡ པ་གྒ་ཧེ, ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏ་ཏཱ་ཡ ནི་གྒ་ཧེ, ཨ་ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ ན བྱཱ་པཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ. ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ལཱི་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ, ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནི་ར་སྶཱ་ད་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་པ་དནྟི ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ. ས་མཱ་དྷི་ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱཏི ས་མཱ་དྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མེ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ. སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་མཱ་དྷིཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ག་རཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

༦༧. པ་ཊི་ལ་དྡྷེ ནི་མི་ཏྟ་སྨིཾ ཨེ་ཝཾ ཧི ས་མྤཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ ཨི་མཾ ཨ་པྤ་ནཱ ས་མྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ. ཧི་ཏྭཱ ཧཱིཏི ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཡཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ. ས་མ་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མ་ར་ས་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཡོ་ཛ་ཡེ་ཐ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཡོ་ཛ་ཡེ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱི་ས་ཀ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ལ་ཡནྟི ལཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ, ས་ངྐོ་ཙ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ནྟནྟི ག་ཙྪ་ནྟཾ, པ་གྒ་ཎྷེ་ཐེ་ཝ ས་མ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ས་མ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཡེ’’ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ན ས་མ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཡེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རེ་ཎུ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱཏི རེ་ཎུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ མ་དྷུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་མྨ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ཧི མོ་ཙ་ཡི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ མཱ་ན་སཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ཡེ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༨. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ‘‘རེ་ཎུ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡེ. ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ ཨུ་པ་མཱུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨ་ཚེ་ཀོཏི ཨ་ཀུ་ས་ལོ. པ་ཀྑ་ནྡོཏི དྷཱ་ཝི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཝི་ཀ་ས་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ས་ར་སཾ ཀུ་སུ་མ་པ་རཱ་གཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪཱ ཝཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཝི་ར་སཾ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ རེ་ཎུ ཁཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁཱི་ཎེ རེ་ཎུ་མྷི ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. པུ་པྥ་རཱ་སིནྟི རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་སུ ནི་སྶི་ཏཾ པུ་པྥ་ས་ཉྩ་ཡཾ.

ས་ལླ་ཀ་ཏྟ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སཱུཏི ས་ལླ་ཀ་ཏྟ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ. ཨུ་ད་ཀ་ཐཱ་ལ་ག་ཏེཏི ཨུ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཡཾ ཋ་པི་ཏེ. ས་ཏྠ་ཀ་མྨནྟི སི་རཱ་ཝེ་དྷ་ནཱ་དི་ས་ཏྠ་ཀ་མྨཾ. ཕུ་སི་ཏུ་མྤི ཨུ་པྤ་ལ་པ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མེ་ནཱཏི པུ་རི་མ་ཀཱ ཝི་ཡ ག་རུཾ, མ་ནྡ་ཉྩ པ་ཡོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་པྤ་ལ་པ་ཏྟེ. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སི་པྤོཏི སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་སི་པྤོ ནི་པྥ་ནྣ་སི་པྤོ.

མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟནྟི ལཱུ་ཏ་སུ་ཏྟཾ. ནི་ཡཱ་མ་ཀོ ནཱ་ཝཱ་སཱ་ར་ཐཱི. ལ་ངྐཱ་རནྟི ཀི་ལ་ཉྫཱ་དི་མ་ཡཾ ནཱ་ཝཱ་ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཾ. ཏེ་ལེ་ན ཨ་ཚ་ཌྜེ་ནྟོ ནཱ་ལི༹ཾ པཱུ་རེ་ཏཱིཏི ས་རཱ་ཝཱ་དི་ག་ཏེ་ན ཏེ་ལེ་ན ཨ་ཚ་ཌྜེ་ནྟོ སུ་ཁུ་མ་ཙྪི་དྡ་ཀཾ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ པཱུ་རེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཏེ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་དྷུ་ཀ་ར་ས་ལླ་ཀ་ཏྟ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་སུ་ཏྟཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཀ་ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཏེ་ལ་པཱུ་ར་ཀཱ ཝེ་གེ་ན པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ བྷི་ཀྑུ ‘‘སཱི་གྷཾ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གཱ་ལ༹ྷཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་ཏྟ་མ་དྷུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཝཱི་རི་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨི་མེ དྭེ་པི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཡོ པ་ན ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་མ་དྷུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་མ་པྤ་ཡོ་གོ, ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡོ་ག་ཏོ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ལཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༩. ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ བྷཱ་ཝ་ནཱམཱ་ན་སཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་སྶ ཡོ་གི་ནོ. ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱིཏི ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. སེ་སཱ་ནཱིཏི སེ་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ. པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ཧཱིཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ་ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་ཧི. བ་ལ་ཝ…པེ… ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན པ་ཊུ་ཏ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྟཱཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ནོ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མ་ཉྙཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱི་པ་ཙཱ་རི་ཏྟཱ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ན་ཙྩཱ་ས་ནྣོ་པི ཧི ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་པ་ཝ་ཏྟཱི ས་མཱི་པ་ཙཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ནཾ ཨུ་པེ་ཙྩ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནི. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནནྟི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་རི་ཀ་མྨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནུ་ལོ་མ་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ. ས་བྦ་ནྟི་མནྟི ཏ་ཏི་ཡཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝཱ. པ་རི་ཏྟ་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོཏི པ་རི་ཏྟ་སྶ གོ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ. གཾ་ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཧི གོ་ཏྟཾ, ‘‘པ་རི་ཏྟ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ, བུ་དྡྷི་ཉྩ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཏྟ་གོ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཝི་ནཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཏ་སྨཱ སོ ཏཱ་ནི ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་དྷུ་རཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་རཱུ་པཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཧ་གྒ་ཏ་གོ་ཏྟེ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཝ་ན་ཏོཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ.

ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦེ་སཾ ས་བྦཱ ས་མ་ཉྙཱ་ཏི པ་ཋ་མ་ན་ཡོ ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ པ་རི་ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘པ་ཋ་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཙེ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གོ་ཏྲ་བྷུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་མཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མེ. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཡ་མོ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་པྤེ་ཏི, ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་སྶ པ་ཉྩ་མཾ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཉྩ་མ་ཏོ པ་རཾ ཚ་ཊྛཾ, ས་ཏྟ་མ་ཉྩ ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཛ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཡ་ཐཱ ཨ་ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཾ དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ གོ་ཏྲ་བྷུཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ པ་ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཝཱ གོ་ཏྲ་བྷུཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཚ་ཊྛཾ, ས་ཏྟ་མ་མྤི ཨ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ ཚ་ཊྛེ་པི ས་ཏྟ་མེ་པི ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏནྟི ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་མ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༢) པ་ན སུ་ཏྟ་པ་ད་མ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ་པི པ་ཋ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཡཱ་ཝ ཚ་ཊྛ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མེ་སུ་ཡེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཡུ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ནི་ག་མ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མཾ ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཛ་ཝ་ཏྟཱ, ཀ་ཐཾ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན བ་ལ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་ཏོ. ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ ཧི ཨཱ་ར་མྦྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཏྠ ཙ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་པཱ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཛ་ཝ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

སཱ ཙ པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ. ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. སོ པ་ནེ་ཏྠ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་ར་ཁ་ཎ་ཏཱ་ཡ ན་ཏྠཱིཏི ཝུ་ཏྟོ. ན ཧེ་ཏྠ ས་མྤུ་ཎྞ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི ཨ་དྡྷཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི པ་ཋ་མ་པྤ་ནཱ, ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎོ, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན ཨེ་ས ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱ ཙ ཨ་ནེ་ན ཏ་དེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.

༧༠. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ན་པཱ་ཋེ. ཝི་ཝི་ཙྩི་ཏྭཱཏི ཝི་སུཾ ཧུ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི, པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝཱ’’ཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ ཙ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ས་ཏི པ་དཱི་པོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ པ་དཱི་པོ་བྷཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་བྷི་བྷ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་མཱ་བྷི་བྷ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨེ་ཏནྟི པུ་བྦ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཁོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཀཱ་མེ་ཧི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ནི་སྶ་ར་ནྟི ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཀེ ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི? ཀཱ་མཱ, ཏེ་སཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནྣི་སྶ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ས་མཱ་ནེ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ན བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ན་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ཡུ་ཏྟི་ཏོ, ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཙ སོ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོཏི ས་ཀ་ལ་སྶ་པི ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ཨི་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་མ་པ་རི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ མེ་ཏྟཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ, ཀ་རུ་ཎཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏོ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཙ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཝ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པཱ་ཋ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏུཾ པུ་རི་མ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་པི པ་ན ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏོཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཏོ. ཨེ་ས ནི་ཡ་མོ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.

ནི་དྡེ་སེཏི མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༡, ༧). ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ – ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཙཱ’’ཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ? མ་ནཱ་པི་ཡཱ རཱུ་པཱ…པེ… མ་ནཱ་པི་ཡཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཏེ པ་ན ཀཱ་མཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་མཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ནི་དྡེ་སེ ཨེ་ཝ. ཝི་བྷ་ངྒེཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༥༦༤). པ་ཏྠ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ དུ་བྦ་ལོ ལོ་བྷོ ཚ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ཚ་ནྡོ, ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝཱ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ, ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ བ་ཧ་ལ་རཱ་གོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ. ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ས་ངྐ་པྤེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ངྐ་པྤོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ལོ་བྷོ, ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝཱ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ, ས་ངྐ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོཏི. སྭཱ་ཡཾ པ་བྷེ་དོ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ལོ་བྷ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་ཙྪོ ད་མྨོ བ་ལཱི་བ་དྡོ’’ཏི. ཨི་མེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ. ཀཱ་མེ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་མཱ, ཀཱ་མེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ.

ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཀཱ་མཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧེ ས་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི་པཱིཏི ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝཱ’’ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ པི-ས་དྡོ, ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་ཝེ་ཀ་དཱི་པ་ན་ཏོ. པུ་རི་མེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི, ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ, ཨི་ཏོ ཝཱ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ ཝི་ཝེ་ཀ་དྭ་ཡེ. ཨ་ཀུ་ས་ལ-ས་དྡེ་ན ཡ་དི་པི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་པི ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ, ས་བྦ་ཐཱ པ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡེ་ནཱཏི ཙ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་ཧཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. ལོ་ལ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དོ, ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བཱ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་དི ཝཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ས་བྦེ་པི ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ. ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་སུ་དྡྷ་པ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་བྦི་ཝེ་ཀེ་ན པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སོ་དྷ་ནེ་ན, ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡ་པོ་ས་ནཾ. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ.

ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དོཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན, རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དོ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ་ཡེ་ཝཱཏི ཀཱ་མ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཚ་ནྡོ, ན ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ, ནཱ་པི ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོཏི ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ་ཧེ་ཏུ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ས་རཱུ་པེ་ན ག་ཧི་ཏོ. ཡ་དི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་ཝ པུ་རི་མ་པ་དེ ཝུ་ཏྟོ, ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི དི་ཊྛི་མཱ་ན་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤཱ་དཱི་ནཾ, ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་ཉྩ. ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཧི ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ. ས་མཱ་དྷི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ རཱ་ག་པྤ་ཎི་དྷི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཏ་སྶ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཏོ ཙ. པཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཏྟཱ. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཡོ་ནི་སོ ས་ངྐ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་པྥཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. སུ་ཁཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ནུ་ཏཱ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་སཱི་ཏ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཝི་ཙཱ་རོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཏྠེ་རེ་ན དེ་སི་ཏཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པེ་ཊ་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ པེ་ཊ་ཀེ.

པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶཱཏི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡ་སྶ. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་ནནྟི བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༠; ཨ. ནི. ༩.༢༩; ཝི་བྷ. ༩༦༠) ཨཱ་དི་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ དོ་ས་སྶ, མོ་ཧཱ་དྷི་ཀེ་ཧི ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་དི་པུ་བྦ་ནྟཱ་དི་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ མོ་ཧ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་ད་ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ཀ་ཉྩེ་ཏཾ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཧོ་ནྟ་མྤི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ‘‘ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

༧༡. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཀཱ་ཙི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡི་དཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཨཱི་དི་ས་མི་ད’’ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱུ་ཧ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ལེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་རུ་ལ༹ྷཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀོ་ཙི རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷཾ, ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནཾ མི་ཏྟཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ལེ་ནེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི སོ པུ་རི་སོ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཏེ་ན ཝི་ནཱ་པི ནི་རཱ་ས་ངྐོ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. པ་རི་ཙ་ཡེ་ནཱཏི ཙ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་རི་ཙ་ཡེ་ན. ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཧི ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་རུ་ཧ་ཎཾ ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏཾ. ཏེ་ན ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི ཉཱ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་མྤི ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ས་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་ས་ར་ཧི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་དི་ཏོ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཧ་ན་ནཾ ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ. པ་རི་ཏོ, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ནཾ. ‘‘རཱུ་པཾ རཱུ་པཾ, པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི ‘‘ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ, པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན’’ནྟི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ན་ཡ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཾ, ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ.

ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ. སྭཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ས་ནྟཱ་ན་མྷི ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ས་ནཾ, པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཙཱ་རོ ‘‘པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ, ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱ་ན་ཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༨) ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘གྷ་ཎྜཱ་ནུ་ར་ཝོ ཝི་ཡ, པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ.

ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ, པ་རི་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཙ. ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཊྛེ་ན, ཝི་ཙཱ་ར་སྶེ་ཝ ཙ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ར་ཝ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, ཏ་སྶ ཙ པུ་བྦ་ངྒ་མོ གྷ་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཡ་ཐཱ ཧི གྷ་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་ནི་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་གྷཱ་ཏ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་བྷི་གྷཱ་ཏ་ཛོ ས་དྡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱཏི ཝི་ཙ་ལ་ན་ཡུ་ཏྟོ ས་པ་རི་པྥ་ནྡོ. པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ ཝི་ཡ པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝཱ ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐོ ནི་ཙྩ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏེ. པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཝི་སེ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཝི་སེ་སོ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི.

ཝཱ་ལ་ཎྜུ་པ་ཀཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ. ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ན་ཧ་ཏྠོཏི པི་ཎྜ་སྶ ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ན་ཧ་ཏྠོ. ཏ་སྶེ་ཝ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠོ. མ་ཎྜ་ལནྟི ཀཾ་ས་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི མ་ཎྜ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཡ་ཐཱ པུ་པྥ་ཕ་ལ་སཱ་ཁཱ་དི་ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི རུ་ཀྑོ ‘‘ས་པུ་པྥོ ས་ཕ་ལོ’’ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཨ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རུ་ཀྑོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི. ཡ་དི་པི ཝི་བྷ་ངྒེ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཏ་ཏྲཱ་པི ཝི་བྷ་ངྒེ་པི ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠོ…པེ… ད་ཊྛ་བྦོ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན, ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཝ ཙ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཝི་ཝེ་ཀཱཏི ཝི་ཝེ་ཀཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ-ས་དྡ་སྶ བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཝི་ཝེ་ཀེཏི ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ, ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ཝཱ. ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟོ’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ནཱ་བྷཱུ་ཏོ ཏེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཙི་ཏོ་ཏི ཙ སཱ་དྷ་ན་དྭ་ཡ་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི.

༧༢. པཱི་ཎ་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་པྤེ་ཏི, ཝ་ཌྜྷེ་ཏི ཝཱ. ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པ་རི་ཏུ་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. པཱི་ཎ་ན་ར་སཱཏི པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ. ཕ་ར་ཎ་ར་སཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ བྱཱ་པ་ན་ར་སཱ. ཨུ་ད་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་ད་གྱཾ. ཁུ་དྡི་ཀཱ ལ་ཧུཾ ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ནྣཱ ན པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཁ་ཎི་ཀཱ བ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྦེ་ག་ཏོ ཕ་ར་ཎཱ ནི་ཙྩ་ལ་ཏྟཱ, ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ. ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱཏི པུ་ཎྞ་ཝ་ལླི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ག་ཧི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཙི་ཏྲ་གེ་ཎྜུ་ཀོ ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་གེ་ཎྜུ་ཀོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེཏི ས་མཱི་པེ, ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ, གོ་ཙ་ར་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

གྷ་རཱ་ཛི་རེཏི གེ་ཧ་ངྒ་ཎེ. པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རེ ཀ་ཏ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཾ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཉྩ ཨུ་དྡི་སྶ ‘‘དྷ་ཉྙཱ ཝ་ཏི་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ནི་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ག་ཧི་ཏཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ, ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ. པ་ཀྑ་ནྡནྟི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཾ. ཨ་ནུ་པ་རི་པྥུ་ཊནྟི ཨ་ནུ ཨ་ནུ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཕུ་ཊཾ, ས་བྦ་སོ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི. པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི. ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ པཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་པཱུ་རི་ཀཱ. ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་པཱུ་རི་ཀཱ ཙ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་པཱུ་རི་ཀཱ ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝི་དཱུ་ར་ཏ་རཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟོ ‘‘ཏཱ་སུ ཡཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཏཱཏི པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཏཱ.

༧༣. སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ལ་དྡྷ་སྶཱ་དེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སྭཱ་ཡཾ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ལ་དྡྷོ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཏྟུ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠོ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་ཁ་ནཾ སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི སཱ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི སཱ་ཏཾ ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. སཱ་ཏཾ ‘‘མ་དྷུ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. སཱ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ. དུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ག་ཎྷ་ནཾ, ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀེ. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏུ་ཊྛཱིཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཏུ་ཊྛི. པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནནྟི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་ས་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྠ པཱི་ཏི, ཏ་ཏྠ སུ་ཁནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཝི་ཡ ཨི་ཏ་རེ་ན པཱི་ཏི་ཡཱ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་མཱ་ཧ. ‘‘ཡ་ཏྠ སུ་ཁཾ, ཏ་ཏྠ ན ནི་ཡ་མ་ཏོ པཱི་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན སུ་ཁ་སྶ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གཾ. ཏེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ན་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གི་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཾ ཏཱ་རེ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀ་ནྟཱ་རཾ, ནི་རུ་ད་ཀ་མ་རུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝ་ན་མེ་ཝ ཝ་ན་ནྟཾ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མ་ཡེ, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་མ་ཡེ, ཝ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་ཝ་ན་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཡེ, པ་ཝེ་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ས་མ་ཡེ ཙ. པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛནྟི ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་དྡ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ‘‘ཨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཨ་སྨིཾ ཝཱ ཛྷཱ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡེ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་མེ་ཝ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ. ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི ཙ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སོ, པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་སྶ ཙ ཨ་ལོ་པོ ཀ་ཏོ. ལོ་པེ ཝཱ ས་ཏི ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི པཱ་ཋོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ.

ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ-སཾ-ས་དྡཱ ‘‘ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, སཾ་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཏྭཱ, སཱ་དྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨི་རི་ཡནྟི ཀི་རི་ཡཾ. ཝུ་ཏྟིཨཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. པཱ་ལ་ནཱཏི ཧི ཨེ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བཱ་དྷ་ནཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནྟ་རེ་ཧི ར་ཀྑ་ཎཱ.

པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༤. པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ. ‘‘ཨ་གྱཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཧི་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཧཱི་ན-ས་དྡ་སྶེ་ཏྠ པ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཝི་པྤ་ཧཱི་ན་ནྟི ཝཱ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ. ན་ནུ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ་པི ཨ་ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཀཱ་ལེ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ལོ་བྷ་ཙི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཝི་ག་ཙྪ་ནྟི, ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ, ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ཝ་ཧེ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཏནྟི ཏཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་པ་ལོ་བྷི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་ས་མཱུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷཱ་ཡ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ན་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. ནི་ར་ནྟ་རནྟི ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རི་ཏཾ, ས་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙནྟི ཨ་ཀ་མྨ་ནཱི་ཡཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཡོ་གྱ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རེ་ཏནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ. པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་སྶ ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་པ་ཧ་ཏནྟི སཱ་ཏི་ས་ཡ་སྶ ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ, ན ནུ ཁོ’’ཏི, ‘‘པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན, ‘‘ཛྷཱ་ནཾ སི་ཡཱ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་པ་ཧ་ཏཾ. ནཱ་རོ་ཧ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝི་སེ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏྟཱཏི ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ.

ཏེ་ཧཱིཏི ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཡ ས་མྤཱ་དི་ཏ་པྤ་ཡོ་ག་སྶཱཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷཱ་ནཱ་ཡ ནི་པྥཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཡོ་ག་སྶ. ཙེ་ཏ་སོ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ. པཱི་ཏི པཱི་ཎ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་པྤ་ནཾ. ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝུ་དྡྷིཾ ཙེ་ཏ་སོ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནནྟི ཙི་ཏྟཾ. ས་སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨནྟི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་ཧི་ཏཾ, ས་མཾ ས་མྨཱ ཙ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཾ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཙ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཧི ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩེ་ན ཙི་ཏྟཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ཏི.

པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ཏོ. སུ་ཝི་ས་དེ་ནཱཏི སུ་ཊྛུ ཝི་ས་དེ་ན, པ་ཊུ་ཏ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦཱ་ཝ་ནྟནྟི ས་བྦཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝ་ནྟཾ, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྥུ་ཊནྟི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཕུ་སི་ཏཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕ་ར་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་པཱ་ཋེ ཨ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཛྷཱ་ན་ངྒེ་སུ. ན ནི་དྡི་ཊྛཱཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ན ནི་དྡི་ཊྛཱ, སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ན ཛྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ངྒ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ནྟཾ དྷ་མྨཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཏ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. སོ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི ནི་དྡི་ས་ནྟེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཏ་སྨཱ སཱ ཛྷཱ་ན་པཱ་ཋེ ཨ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ.

ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༥. ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན.

ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ. པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་པ་དཱ, གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ. པ་རི་པ་ནྠ་ཏོ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི, པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དཱི’’ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱཏི ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཛྷཱ་ན་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི. ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱཏི ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་སཱ་དྷ་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ. སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨོ་སཱ་ན་ཀྑ་ཎེ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི པ་རི་པ་ནྠ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་རོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཏྠ པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཏེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པ་ད་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ས་མྤ་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ས་མྦྷ་རཱི་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦྷཱ་རོ, ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཾ. ས་ཧ ས་མྦྷཱ་རེ་ནཱ་ཏི ས་ས་མྦྷཱ་རོ, སོ ཨེ་ཝ ས་ས་མྦྷཱ་རི་ཀོ. ཨུ་པ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་མཱ་ཧ. པ་གྒ་ཧཱ་དི་ཀི་ཙྩ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ སཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ཡཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ སི་དྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ, སཱ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་རི་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ནཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཡོ པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་རོ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཏོ་སོ, ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི. ཨེ་ཀེཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ. ཏེ ཧི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ་ཧི ཛྷཱ་ན་སྶ གུ་ཎ་སཾ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི བྷཱུ་མ་ནྟ་རཾ བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙེ་ཏཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཙ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ག་ཏ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏཾ, ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱ་དི ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་རི་ཀ་མྨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཀ་ར་ས་ཏཱ་ཏ་དུ་པ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཧ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་རི་ཡོ་དཱ་པ་ཀ་སྶཱཏི པ་རི་སོ་དྷ་ཀ་སྶ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་སྶ. ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནམེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་སྨིནྟི ཏ་སྨིཾ ཝཱ་རེ, ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ པ་རི་པ་ནྠ་ཏོ. ཙི་ཏྟཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཡ་དི་པི ཨཱ་ག་མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, པ་རི་ཀ་མྨ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཏོ པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཝི་སུ་དྡྷི སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱཏི ཡེ་ནཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏེ་ན ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ, ཏཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, ས་ཝི་སེ་སཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ ས་མ་ཐོ, ཡོ་གི་ནོ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་མི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པ་ན པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟནྟི ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་རི་མཾ ཙི་ཏྟཾ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཏ་དེ་ཝ ཁཱི་རཾ ད་དྷི་ས་མྤ་ནྣ’’ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི་པི པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ ཙ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨེ་ཝ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཎཱ་མཱུ་པ་ག་མ་ན་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐ་ཏྟནྟི ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡ་སྨི་ཉྷི ཁ་ཎེ ཏ་ཐ་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཏ་ཐ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ནཱ་མ. པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟེཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་རི་མ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཙི་ཏྟེ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་པྥཱ་དི་ཀཱཏི ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་རི་པ་ནྠ་ཝི་སུ་དྡྷི་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ཡེ་ཝ ཧི ཨཱ་ཀཱ་རཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙཱ ཛྷཱ་ན་སྶ ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་ཐཾ ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ནི་པྥ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.

ཏ་སྶཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ. ‘‘ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༥༨) པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ‘‘བྱཱ་པཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏ་ཐ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩ ཨི་དྷ ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཀི་ལེ་ས་སཾ་ས་གྒཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶཱཏི པུ་བྦེ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཀི་ལེ་ས་སཾ་ས་གྒཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ. པ་རི་པ་ནྠ་ཝི་སུ་དྡྷི་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཀྑ་ནྡ་ནེ་ཧི ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧི་ཏེ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟེ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཱ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཏེ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧེ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.

ཡེ པ་ནེ་ཏེ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་དྷ་མྨཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟེ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཡུ་གེ ན་དྡྷཱ བ་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ. ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སེ་ནཱཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཀི་ཙྩེ་ན, ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཨེ་ས ཡོ་གཱི. ཝཱ་ཧ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེཏི བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཧི ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ད་ཡོ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཱ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་པི ཧི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝ. སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནེ་སཱུཏི ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ར་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཀ་ར་ཎཾ ཝོ་དཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ སེ་སེ་སུ་པི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནེ་སུ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དོ་སཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ གུ་ཎཾ པུ་རེ་ཏ་རཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཧེ་ཏྠ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཾ. ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཡ་སྨཱ ནི་པྥ་ནྣཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ལ་ཀྑ་ཎ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་མྷི ཝུ་ཏྟཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི.

‘‘ཡ་སྨཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀོ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྨཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་ལེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ན་ཏོ པ་གྒ་ཧཱ་དཱི་སུ བྱཱ་པཱ་ར་སྶ ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ, ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དི. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ཝི་སེ་ས་ཏོ ཉཱ་ཎ་སཱ་དྷ་ན་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ནཱ་བྱཱ་པཱ་ར་སྶཱ་ཏི ཕ་ལེ་ན ཀཱ་ར་ཎཱ་ནུ་མཱ་ན་ཉཱ་ཡེ་ན. ཡ་སྨཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཡ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ ན པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་གྒ་ཧི་ཏཾ. སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱིཏི པ་གྒ་ཎྷ་ནྟེ་ནཱ་པི ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནྟ་སྶེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་མུ་ཁེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་པྤ་ནཱཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན. པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ནཱ་ནཱ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཏེ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ཙ ཨེ་ཀ་ར་སཱ ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཉཱ་ཎ་བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་པི ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ད་ས་པི ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཛྷཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱཏི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ, ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཋ་མ་ནྟི ཨི་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མཾ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི པ་ཋ་མ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མཾ, ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཋ་མ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༦༠) པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི དུ་ཝི་དྷེ ཛྷཱ་ནེ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཛྷཱ་པ་ན་ཏོཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ད་ཧ་ན་ཏོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. ས་ཀ་ལ་ཊྛེ་ནཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀ་ཏེ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏེ ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧི་ཏེ པ་ཐ་ཝཱི་བྷཱ་གེ པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཎྜ་ལེ ས་ཀ་ལཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ན ཧི ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀུ་ནྟཱ པ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི.

ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༦. ལ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ ས་རེ་ན ཝཱ་ལཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷཱི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ་སྶ ཨཾ་སུཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ‘‘ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ན ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་ནཱ. སཱུ་དེ་ནཱཏི བྷ་ཏྟ་ཀཱ་རེ་ན. ‘‘ཨཱ་ཀཱ་རཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སུ་ཀུ་ས་ལོཏི སུ་ཊྛུ ཚེ་ཀོ. དྷ་ནུ་གྒ་ཧོཏི ཨི་སྶཱ་སོ. ཀ་མྨནྟི ཡོ་གྱཾ. ཨ་ཀྐ་ནྟ་པ་དཱ་ནནྟི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ. ཨཱ་ཀཱ་རནྟི དྷ་ནུ་ཛི་ཡཱ་ས་རཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ. པ་རི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཡྻ. བྷོ་ཛ་ན་ས་པྤཱ་ཡཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་ན་མྤི ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཨུ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ན་མྤི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིནྟི ཏ་སྨིཾ ཏ་རུ་ཎ་ས་མཱ་དྷི་མྷི.

བྷ་ཏྟཱ་རནྟི སཱ་མི་ནཾ, བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི པོ་ས་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཝི་ས་ནྟོཏི བྷོ་ཛེ་ནྟོ. ཏ་སྶ རུ་ཙྩི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཡོ་གཱི. ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཀྑ་ཎེ བྷོ་ཛ་ནཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རེཏི པུ་བྦེ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀེ བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ག་ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རེ. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ. ན་ཊྛེ ན་ཊྛེ ས་མཱ་དྷི་མྷི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ.

མ་ཧཱ་ན་ས་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཙ་ཡེ་ན པ་ཎྜི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ བྱ་ཏྟོ. ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཀ་ཨོ་ས་ལླ་ཡོ་གེ་ན ཀུ་ས་ལོ. ནཱ་ན་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི ནཱ་ན་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི, ནཱ་ནཱ་ར་སེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྦི་ལ་གྒེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱུ་པེ་ཧཱིཏི བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི. ཨ་མྦི་ལ་གྒེ་ཧཱིཏི ཨ་མྦི་ལ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི, ཡེ ཝཱ ཨ་མྦི་ལ་ར་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ་ཧི ཙ་ཏུ་ར་མྦི་ལཱ་དི་མི་སྶེ་ཧི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཱདཱི་སུ་པི. ཁཱ་རི་ཀེ་ཧཱིཏི ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ཀ་ལཱི༹་རཱ་དི་མི་སྶེ་ཧི. ནི་མི་ཏྟནྟི ཨཱ་ཀཱ་རཾ རུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན བྷུ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ག་ཎྷཱ་ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཝཱ སཱུ་པེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་བྷི་ཧཱ་རཱ་ནནྟི ཨ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ, པཱུ་ཛཱ་བྷི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝཱ. ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི.

ས་མཱ་དྷི་པ་རི་པ་ནྠཱ་ནནྟི ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་རི་པ་ནྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ ཝི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་སུ་བྷ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ནེ་ཀྑ་མྨཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨ་གུ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ་པི ཧི ཏ་སྶ ཝི་བ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏེ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཝི་སེ་ས་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླནྟི ཀཱ་ཡ་ད་ར་ཐཾ སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ. ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་ར་མྦྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ན ཝི་སོ་དྷ་ན་མཱ་ཧ. ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཉྙེ་པི ས་མཱ་དྷི་པ་རི་པ་ནྠེཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ, མ་ད་མཱ་ནཱ་དི་ཀེ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨཱ་ས་ཡནྟི ཝ་ས་ན་ཀ་སུ་སི་རཾ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཊྛུ པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ པ་གེ་ཝ ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཛྷཱ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པུ་ན ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི ག་ཧི་ཏ་ནྟི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ. ཏཾ པ་ན པ་ཧཱ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཛྷཱ་ན་སྶ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏི་ས་ཡ་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ག་ཧི་ཏཾ.

ཨུ་དྡྷ་ཙྩ མི་དྡྷནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཐི་ན་ཉྩ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་དྡྷ་ནྟ་ག་ཏོཏི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ས་བྦ་སོ ཝི་སོ་དྷི་ཏ་ཀོ་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཏོ. ཏ་ཧིཾ ར་མེཏི ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ནེ ར་མེ་ཡྻ དི་ཝ་ས་བྷཱ་ག་མྤི ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི ཨེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ.

ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝེ་པུ་ལླ་ཏྠནྟི ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ན་མྤི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རེ་ན ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པི ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝེ་པུ་ལླ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏ་སྶཱཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་སྶ.

ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༧. ཏ་ཏྲཱཏི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ པ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཡོ་གེ་ན པ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པཱུ་ཝི་ཀ་སྶ པཱུ་ཝ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ. བྷ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི བྷ་ཏྟ་པ་ཀྑི་པ་ནཾ བྷ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ. ཝ་ཏྠ་སྶ ཏི་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྪ་ནཱ་དི དུ་སྶ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ. པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ག-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཨེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་ནྟ་ཀེ ནོ ཨ་ན་ནྟ་ཀེ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༥༥).

ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀཱཏི ཛ་ཝ་ན་ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀཱ. ཨུ་ཀྐཱུ་ལཾ ཨུ་ནྣ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝི་ཀཱུ་ལཾ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. ན་དཱི་སོ་ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཝི་དུ་གྒཾ ན་དཱི་ཝི་དུ་གྒཾ. ཝི་ས་མཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏོ པ་བྦ་ཏ་པ་དེ་སོ པ་བྦ་ཏ་ཝི་ས་མོ.

ཐཱུ་ལཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་བཱ་ཧུ་ལླེ་ན ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དུ་བྦ་ལཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནཱ་པཱ་དི་ཀ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་རི ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ནཱ་ཡཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་ཧ་ནཱ་ཡ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱཏི པ་བྦ་ཏེ བ་ཧུ་ལ་ཙཱ་རི་ནཱི. ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཉྙཱུཏི ཨ་གོ་ཙ་ར་ཉྙཱུ. ས་མཱ་དྷི་པ་རི་པ་ནྠཱ་ནཾ ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཡ བཱ་ལོ. ཛྷཱ་ན་སྶ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྱ་ཏྟོ. ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཝ་བོ་དྷེ་ན ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཉྙཱུ. ས་བྦ་ཐཱ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀོ་ས་ལླཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལོ. ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ བཱ་ལོ. ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་བྱ་ཏྟོ. ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཉྙཱུ. ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལོཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ བྷ་ཊྛོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཏོ བྷ་ཊྛོ. སོ ཧི ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་པི ཝི་ནཱ་ས་ཏོ, ཨ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཙ ཛྷཱ་ན་དྭ་ཡ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ནཱཏི ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་ཝ་སི་ནཱ.

པ་ཉྩ་ཝ་སཱི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༨. ཝ་ས་ནཾ ཝ་སཱི་ཏི དྷཱ་ཏུ་ནི་དྡེ་ས་ཏཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་སི་ཡོ’’ཏི, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཝ་སཱི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝ་སཱི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི. ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏུཾ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པ་དེ་སེ ཨི་ཙྪཱ ཡ་ཏྠི་ཙྪ་ཀཾ. ཡ་དཱ ཡ་དཱ, ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཛྷཱ་ན་ངྒེ ཨི་ཙྪཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ. ཡཱ་ཝ ཡཱ་ཝ ཨི་ཙྪཱ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ, ད-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ‘‘ཡཱ་ཝཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. སོ ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎོ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋཱ་ནེ ཡ་དཱ ཡ་དཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཛྷཱ་ན་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏཾ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཝི་ཏྠཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ, ཙི་རཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི སི་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སི་ཡོ.

ཨ་ངྒ་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛྷཱ་ན་སྶ ཛྷཱ་ནེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སིཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ’’ཏི. ཡ་དི་པི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཛ་ཝ་ནེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏཱ་ནི ཙ ཁོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་པྤ་ར་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཛ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་སྶ. པ་ཉྩ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་སྶཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་ར་ནྟ་རནྟི ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ཧི ནི་ར་ནྟ་རཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནཱཏི བྷ་ཝ་ངྒ་དྭ་ཡ་ནྟ་རི་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ལ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལེ. སཱ ཙ ཁོ ཨི་ཏྟ་རཱ པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ, ན ས་ཏྠུ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ ཝི་ཡ ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་ཏཱི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ག་མེ་ན ས་མཾ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མྨཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ.

སཱི་གྷནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ན་ནྟ་རཾ དྭཱི་སུ བྷ་ཝ་ངྒེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ སཱི་གྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛ་པེ་མི ས་ནྣི་སཱ་དེ་མི ཨེ་ཀོ་དིཾ ཀ་རོ་མི ས་མཱ་ད་ཧཱ་མི ཡེ་ན་སྶུ་དཾ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧). ཨི་ཏོ སཱི་གྷ་ཏ་རཱ ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཛུ་ཎྷཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ན་ཝོ་རོ་པི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཡ་ཀྑེ་ན མ་ཧ་ནྟ་མྤི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ པ་དཱ་ལེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ པ་ཧཱ་རེ སཱི་སེ དི་ནྣེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་མྤེ་ཏྠ ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཏ་དཱ ཐེ་རོ ཏ་སྶ པ་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་སཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༧༤). པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༣༤) ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མེ པ་ན ཐེ་རཱ ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཀཱ་ལཾ ཏེ་ན པ་ཧཱ་རོ དི་ནྣོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ཨ་ཙྪ་རཱ་མ་ཏྟནྟི ཨ་ངྒུ་ལི་ཕོ་ཊ་མ་ཏྟཾ ཁ་ཎཾ. ཋ་པེ་ཏུནྟི སེ་ཏུ ཝི་ཡ སཱི་གྷ་སོ་ཏཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཨོ་གྷཾ ཝེ་གེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཋ་པ་ནཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཝ་སཱི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སཱི. ཏ་ཐེ་ཝ ལ་ཧུཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུནྟི ཨ་ཙྪ་རཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ད་ས་ཙྪ་རཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ལ་ཧུཾ ཁ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཁ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་བྦ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སཱི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཁ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་བྦ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སཱི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཡཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སཱི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.

ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ནི་མྨི་ཏ་པ་བྦ་ཏེ ཏ་སྶ ཝི་ཝ་རེ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟཾ ཡེ་ན པ་བྦ་ཏཾ ནི་མྨི་ནེ་ཡྻ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་སྶ པ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ ལ་ཧུ་ཏ་རཾ ཋ་པ་ནཾ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨི་དྷ ནི་ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ག་རུ་ལ༹་ཏོ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྑིཾ་སཱུ’’ཏི གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ཨ་སྶཱ་མ.

ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ན་ནྟ་རཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ པ་ར་ཏོ ཡཱ་ནི ཛ་ཝ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཡ་ད་གྒེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི་སི་དྡྷི, ཏ་ད་གྒེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སཱི་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧༩. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཏ་པྤ་ཋ་མ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ས་ནྣ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ. ཐཱུ་ལཾ ནཱ་མ ཝི་པུ་ལ་མྤི ཕེ་གྒུ ཝི་ཡ སུ་ཁ་བྷ་ཉྫ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ངྒ་དུ་བྦ་ལཱ’’ཏི. ས་ནྟ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་ཏྟཱ, ས་ནྟ་དྷ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ས་ནྟ’’ནྟི མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ. ཡེ ཧི དྷ་མྨཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ད་ཡོ, ཀཱ་མཾ ཏེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་པི ས་ནྟི, ཏེ་ཧི པ་ན ཏེ ས་ནྟ་ཏ་རཱ ཙེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ ཙ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི. ནི་ཀ་ནྟིནྟི ནི་ཀཱ་མ་ནཾ, ཨ་པེ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡཱཏི ཁེ་པེ་ཏྭཱ. ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི་ཡེ་ཝ, པ་རི་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ་མ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༨༠. ཝཱུ་པ་ས་མཱཏི ཝཱུ་པ་ས་མ་ཧེ་ཏུ, ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ཙེ་ཏྠ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མོ ཨ་ཏྠ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཀིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ན་ནྟི. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ, ན་ཏྠི ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ, ཨེ་ཝ་མྤི ན་ཏྠེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མོ, ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཡེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མ་དྷི་ག་མོ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན དཱི་པི་ཏོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨེ་དི་སཱི ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ་ཝ. ཡ་སྨཱ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ, ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་དི་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨི་དྷ ‘‘ཡེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མ་དཱི་པ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ་དཱི་པ་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཋི་ཏེ་པི ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་ཀེ པ་ཧེ་ཡྻ་ངྒ་ནི་དྡེ་ས་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ག་ཧི་ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏཾ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དྷི་ག་མ་དཱི་པ་ཀེ་ན པཱི་ཏི་ཝི་རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ པཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མ་དཱི་པ་ཀ་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཏཾ་དཱི་པ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ཡོ་ག་ཏོ ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡཱཏི ནཱི་ལ་ཡོ་ག་ཏོ ཝ་ཏྠཾ ནཱི་ལཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡེ་ན ས་མྤ་སཱ་ད་ནེ་ན ཡོ་གཱ ཛྷཱ་ནཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ད་སྶི་ཏེ ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཛྷཱ་ན’’ནྟི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཏཾ་ཡོ་གཱ ཛྷཱ་ནེ ཏཾ་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཐ་ནྟི ཨེ་ཀོ་དི་མྷི ད་སྶི་ཏེ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ནྟི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨེ་ཀོ་དི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་དི་སྶ ནི་དྡེ་སོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ས་དྡོ ཨེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་མྷི པ་ཝ་ཏྟོ ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེཏི ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ས་མྤ་སཱ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི ཙ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་མ་སྨིནྟི ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཡོ་ག་ཏོ ཛྷཱ་ནཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་པ་ཀྑེ. ཙེ་ཏ་སོཏི ས་མྦ་ནྡྷེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.

སེ་ཊྛོ་པི ལོ་ཀེ ‘‘ཨེ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཡཱ་ཝ པ་རེ ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཏེ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཀཱི་བྷི ཁུ་དྡ་ཀེ་ཧི ཛི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏྠོ་པི ཨེ་ཀ-ས་དྡོ དི་ཊྛོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ་པི ཀཱ་མཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ས་མཱ་དྷི པ་ན ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ…པེ… ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ.

‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ, ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝི་སེ་ས་ན་དྭ་ཡཾ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏི་ས་ཡོ ཡ་ཐཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཛྷཱ་ནེ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་ཧ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཨ་ནུ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ ས་ཏི་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡཱ་པ་ག་མེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཉྩི ཁོ་བྷཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏེ་ཧི ཙ ཏེ ན ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷེ་ན ན སུ་པྤ་ས་ནྣ’’ནྟི. ཁུ་དྡི་ཀཱ ཨཱུ་མི་ཡོ ཝཱི་ཙི་ཡོ. མ་ཧ་ཏི་ཡོ ཏ་ར་ངྒཱ. ས་ཏི་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟེ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏེ་ནེ་ཝ ཁོ་བྷེ་ན, ས་མྤ་སཱ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་མཱ་དྷི་པི ན སུ་ཊྛུ པཱ་ཀ་ཊོ བ་ཧ་ལེ ཝི་ཡ ཛ་ལེ མ་ཙྪོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀྑོ་བྷོ ཨེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཡ་སྶཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ, ཡ་སྶཱ ཙ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཙ ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་སཾ ཨེ་ཝ ‘‘ས་དྡ་ཧ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་སེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ན. ཏེ་ན ཝི་བྷ་ངྒ་པཱ་ཋེ་ན. ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཡོ་ག་ཏོ, ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཏོ ཝཱ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ, ཨེ་ཀོ་དིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཝི་རོ་དྷོ, སོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ.

༨༡. ས་ནྟཱཏི ས་མཾ ནི་རོ་དྷཾ ག་ཏཱ. ས་མི་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མཾ ག་མི་ཏཱ ནི་རོ་དྷི་ཏཱ. ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ས་ནྟཱ. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱཏི ཨ་ཏྠཾ ཝི་ནཱ་སཾ ག་ཏཱ. ཨ་བྦྷ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱཏི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤི་ཏཱཏི ཝི་ནཱ་སཾ ག་མི་ཏཱ. སོ་སི་ཏཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན སོ་སཾ སུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཏཱ. བྱ་ནྟི་ཀ་ཏཱཏི ཝི་ག་ཏ་ནྟ་ཀ་ཏཱ.

ཨ་ཡ་མ་ཏྠོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ. ཙོ་ད་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སི་དྡྷོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ཀནྟི ཏ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ཀཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཏཱ་ཡ, ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ ཧེ་ཏུ་དཱི་པ་ཀེ་ན, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཀིཾ པུ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་ཏེ་ནཱ་ཏི? ན, ཨ་དཱི་པི་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་སུ ཧི ཏ་ཎྷཱ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ, ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སུ མ་གྒེ་སུ, པ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷེ་སུ ཙ ཕ་ལེ་སུ ས་ངྑཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝི་དྷཱ་པི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཏ་ཎྷ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཡོ་གོ པུ་རི་མེ་ན ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཝ ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་མྤཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ན་མྤི.

‘‘དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི་པི དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ན ཏ་ཐཱ ཨི་མ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱཏི ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨི་མ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཏེ པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་དི་པི ཏཱ་ཡ ཏེ་སུ ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ན པ་ན ས་ཝི་སེ་སཾ. ས་ཝི་སེ་ས་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཧཱ་ན་ངྒ་ཏཱ་པི ཨ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཡ་ཐཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཏི་ཝ་ངྒ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ. ཏནྟི ཝི་བྷ་ངྒེ ཝ་ཙ་ནཾ. ར་ཐ་སྶ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལཾ ཝི་ཡ ས་མྤ་སཱ་དོ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ན ཛྷཱ་ན་ངྒ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི.

ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༨༢. ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏནྟི ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་སུ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་པེ་མ་སྶ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ནོ ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ, ཨི་དྷ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ་པི ས་བྦ་སོ པཱི་ཏི་ཡཾ ཨ་ཝི་ར་ཏྟཾ, སཱ་པི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཧི ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༨༣. ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ ཝི་རཱ་གོ. ཏཾ པ་ན ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦི་ནྡ་ན་མུ་ཁེ་ན ཧཱི་ལ༹་ནཾ ཝཱ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཾ ཝཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡཱཏི ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ པཱི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ. ས་མྤི་ཎྜ་ནཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡོ.

མ་གྒོཏི ཨུ་པཱ་ཡོ. ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.

༨༤. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོཏི ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་རཱུ་པ་ཏོ. ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་པི ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ནཱི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་ས་དཱ་ཡཱཏི པ་རི་བྱ་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ག་མེ་ན. ཝི་པུ་ལཱ་ཡཱཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ཡཱཏི པཱི་ཏི་ཝི་ག་མེ་ན ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ.

པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཀ་ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་ཀ་ཏི ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ. ས་ཏྟེ་སུ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ ས་མ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཱ་ཀཱ་རོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ.

ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཏཱ ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏཱ་ཡ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ་སུ བྱཱ་པཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ.