༥. སེ་ས་ཀ་སི་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. ཡ་ཐཱ་ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཏི་དེ་སོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎནྟི ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ. ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤཱིཏི ‘‘ཀ་ཏེ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏེ ཝཱ་ཏི ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ. སཱ་མུ་དྡི་ཀེ་ན ལོ་ཎུ་ད་ཀེ་ན བྷ་རི་ཏོ ཛ་ལཱ་ས་ཡོ ལོ་ཎཱི. ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ས་ངྐ་ར་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠེ་ན ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙནྟི བྷཱུ་མིཾ ས་མྤ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པནྟི ཡཱ་དི་སཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཛཾ ཨུ་ད་ཀཾ, ཏཱ་དི་སཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ’’ནྟི, ཡཾ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ན ཝ་ཎྞོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ཨི་དྷ པ་གྒྷ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཏ་ར་ངྒུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི, ཕེ་ཎ་མི་སྶ་ཏཱ་དི ཙ ཨི་དྷ ཀ་སི་ཎ་དོ་སོ. སོཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཏ་སྶཱཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་སྶ.
ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༢. སི་ནི་དྡྷཱ་ནི སི་ནེ་ཧ་ཝ་ནྟཱ་ནི. སཱ་ར་དཱ་རཱུ་ནི ན ཕེ་གྒུ་དཱ་རཱུ་ནི. ཛཱ་ལཱ་ཡ ཙི་ར་ཊྛི་ཏ་ཏྠཾ སི་ནི་དྡྷ་སཱ་ར་དཱ་རུ་གྒ་ཧ་ཎཾ. གྷ་ཊི་ཀཾ གྷ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཁ་ནྡྷ་སོ ཀ་རི་ཏྭཱ. ཨཱ་ལི་མྤེ་ཏྭཱཏི ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ. གྷ་ན་ཛཱ་ལཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ར་ལ༹་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ཡཾ.
པ་ཏ་ན་ས་དི་སནྟི པ་ཏ་མཱ་ན་ས་དི་སཾ. ཨ་ཀ་ཏེ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ ཀེ་ཝ་ལེ ཏེ་ཛ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ.
ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༣. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ, ཡ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་ཙྪ་གྒནྟི ཨུ་ཙྪུ་ཁེ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཨེ་རི་ཏནྟི ཝཱ་ཏེ་ན ཙ་ལི་ཏཾ. ས་མེ་རི་ཏནྟི ས་བྦ་སོ ཙ་ལི་ཏཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎཾ…པེ… ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ཏ་སྨཱ. ས་མ་སཱི་ས་ཊྛི་ཏནྟི ཨུ་པ་རི པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མ་སཱི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཝེ་ལུ༹ཾ ཝཱ རུ་ཀྑཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ས་མ་སཱི་སཾ ཋི་ཏཾ གྷ་ན་པ་ཏྟ་ཝེ་ལུ༹ཾ ཝཱ གྷ་ན་པ་ཏྟ་རུ་ཀྑཾ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལཱ་དི་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ ཀེ་སེ་སུ ར་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, དཱི་གྷ་ཏ་རེ་སུ ཨོ་ལ་མྦ་ན་ཏོ, ཝི་ར་ལེ༹་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ས་ཏོ ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎགྒ་ཧ་ཎཾ, གྷ་ནགྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཨུ་ཙྪ་གྒཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙ་ལ་ནཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ར་ཀེ ཝཱ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ཡ་པ་དེ་ས་སྶ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ ཝཱ་ཡུ་པི་ཎྜེ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ‘‘ཨུ་སུ་མ་ཝ་ཊྚི་ས་དི་ས’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན པུ་རི་མ་ཀ་སི་ཎ་སྶ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶཱ་པི ནི་མི་ཏྟ་སྶ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ནི་ཙྩ་ལ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་སོ་ཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨུ་སུ་མ་ཝ་ཊྚི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. ཨ་ཉྫ་ན་རཱ་ཛི་ཝ་ཊྚཱ་དི ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ མཱ་ལཱ་ག་ཙྪནྟི ཨ་ཝི་ར་ལ༹་ཝི་ཀ་སི་ཏ་ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་པུ་པྥ་ས་ཉྪ་ནྣཾ པུ་པྥ་ག་ཙྪཾ. ཨི་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རེ་ན. གི་རི་ཀ་ཎྞི་ཀགྒ་ཧ་ནེ་ན ནཱི་ལཾ གི་རི་ཀ་ཎྞི་ཀ་མཱ་ཧ. ཀ་ར་ཎྜ་པ་ཊ་ལཾ ས་མུ་གྒ་པི་དྷཱ་ནཾ. པ་ཏྟེ་ཧི་ཡེ་ཝཱཏི ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ས་ར་ཝ་ཎྚཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལེ་ཧི པ་ཏྟེ་ཧི་ཡེ་ཝ. པཱུ་རེ་ཏ་བྦནྟི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཝི་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ནཱི་ལ་མ་ཎྜ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ར་ཎྜ་པ་ཊ་ལཾ ཝཱ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ. མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཝཱ ཨ་སྶཱཏི ཨ་སྶ ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀ་སྶ, ཀ་ར་ཎྜ་པ་ཊ་ལ་སྶ ཝཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. མ་ཎི་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་མ་ཡཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ.
པཱི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. པཱི་ཏ་ཀ་སི་ཎེ མཱ་ལཱ་ག་ཙྪནྟི ཨི་ཀྐ་ཊཱ་དི་མཱ་ལཱ་ག་ཙྪཾ. ཧ་རི་ཏཱ་ལཾ, མ་ནོ་སི་ལཱ ཝཱ དྷཱ་ཏུ. པ་ཏྟ་ངྒ་པུ་པྥེ་ཧཱིཏི པ་ཏྟ་ངྒ་ནཱ་མི་ཀཱ པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞ་པུ་པྥཱ ཨེ་ཀཱ ག་ཙྪ་ཛཱ་ཏི, ཏ་སྶ པུ་པྥེ་ཧི. ཨཱ་ས་ན་པཱུ་ཛནྟི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ས་ན་པཱུ་ཛཾ. ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥཱ་དི་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཀུ་ལི་ཀི་ངྐི་རཱ་ཏ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཎི ལོ་ཧི་ཏ་ངྒ་མ་ཎི་ཨཱ་དི. ལོ་ཧི་ཏ་དྷཱ་ཏུ གེ་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལི་ཀཱ་དི.
ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧. ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎེ མཱ་ལཱ་ག་ཙྪནྟི ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཏྟཱ་དི་མཱ་ལཱ་ག་ཙྪཾ. དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྐ་ཊི་མུ་ཏྟ་སེ་ཏི་ཀཱ་དི.
ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཨོ་བྷཱ་ས་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན. གྷ་ཊ་མུ་ཁེ་ན ནི་གྒ་ཙྪ་ན་ཀ་ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘གྷ་ཊ་མུ་ཁཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཏྟི་མུ་ཁནྟི བྷི་ཏྟི་ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ. ཨུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སནྟི བྷི་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་ཊྛི་ཏ་པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཨཱ་ལོ་ཀ་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སཾ. གྷ་ན་ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་པུ་ཉྫ་ས་དི་སནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ ཝི་ཡ བ་ཧ་ལོ, ཝི་པྤ་ས་ནྣོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཉྫ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ཏྠི ཙེ, ཏཾ་ས་དི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩. ཚི་དྡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཡེ་ཧི བྷི་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ, ཏཾ ཚི་དྡཾ, ཏཾ་ས་དི་སཾ, ཏེ་ན་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ན་མྤི ན ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱི་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་མྤི ཧི ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནཾ ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཏི་པི ཙ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཾ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཧི ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ. པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཐི་རཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནི རཱུ་པ་ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨ་ཊྛེ་ཝ ཀ་སི་ཎཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎེ པ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎཾ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎེ ཙ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏི ཀ་སི་ཎཱ་ནི ད་ས་བ་ལོ, ད་ས ཡཱ་ནི ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་པི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀ་སི་ཎེ པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ཝི་ས་ཊཾ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་པི ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠. ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཐ་ཝཱི་པ་ཀྑི་ཡ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ནི་མྨཱ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་ཀ་པྤ་ནཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ན་ཡེ་ནཱཏི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་རཱི་ར་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ནི་མྨཱ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཡ་དེ་ཝ སོ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏ་སྶ ཌ་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱཏི བ་ཧཱུ་སུ ཀ་པྤཱ་ས་པི་ཙུ་སཱ་ར་དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཋི་ཏེ་སུ ཡཾ ཡ་དེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ ཌ་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཨི་དྷ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཝཱ་ཡུ་ག་ཏི་ཡཱ ག་མ་ནཾ ཝཱ་ཡུ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ, ཨ་ཏི་སཱི་གྷ་ག་མ་ནཾ. ཨི་དྷ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཡ་དི་ཙྪི་ཏ་དེ་ས་ནྟ་རཾ པཱ་པུ་ཎ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
སུ་ཝ་ཎྞ་ནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཡ་སྨཱ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪོ (པཱ་རཱ. ༦༡༩-༦༢༠) ཏི་ཎ་ཎྜུ་པ་ག་པཱ་སཱ་དཱ་དཱི་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞ་ན་ཡེ་ན.
ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎེ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནཱི་ལོ་བྷཱ་ས་ནི་མྨཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མུ་དྡཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ད་ས་པི ཀ་སི་ཎཱ་ནི. ཨི་མཾ པ་བྷེ་དཾ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཨི་མཾ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཀོཏི ཨེ་ཀ་ཙྩོ. ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹ཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨུ་པ་རི་ག་ག་ན་ཏ་ལཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་མེ་ཀོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་པ་དཱ་ནི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཨུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཀ་སི་ཎཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི’’ཏི. ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་ཏ་ལཱ་བྷི་མུ་ཁནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་བྦེ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཏེ་ན ཏེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཀ་སི་ཎཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཀི་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་མི་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཨུ་དྡྷ་ཉྩེ རཱུ་པཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ པ་སཱ་རེ་ཏི, ཨ་དྷོ ཙེ རཱུ་པཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཨ་དྷོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ པ་སཱ་རེ་ཏི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙེ རཱུ་པཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ པ་སཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཀ་སི་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀ་སྶཱཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ཉྙ་ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ན་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ན ཨ་ཉྙཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི. ན ཧི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཏྠི. ཨ་ཉྙོ ཀ་སི་ཎ་ས་མྦྷེ་དོཏི ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ནཱ ས་ངྐ་རོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ སེ་ས་ཀ་སི་ཎེ་སུ. ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ན ཕ་ར་ཎ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཕ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ནེ་སཾ ཀ་སི་ཎ་ས་མ་ཉྙཱ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏ་སཱ ཕ་ར་ནྟོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་ལ་མྦ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཉྷི ཀ་སི་ཎཾ པ་རི་ཏྟཾ ཝཱ ཝི་པུ་ལཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནྟི.
༡༠༡. ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ནོཏི པ་ཉྩ་སུ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དི་ཊྛི ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛི ན་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཏཱི་སུ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་པ་ཎྜ་ཀཱཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ, པ་ཎྜ་ཀཱ ཙ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཏི་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ, དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཙ. དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ན་མྤི ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏེ་པི ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ.
ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡནྟི མ་གྒ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཾ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ. ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀཱཏི ‘‘ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡ་ར་ཧི་ཏཱ’’ཏི ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ མཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛཱ ནི་བྦུ་ཏི་ཚ་ནྡ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. དུ་པྤ་ཉྙཱཏི བྷ་ཝ་ངྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཧཱི་ནཱ. ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་པི ཡ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པཱ་ད་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, སོ་པི དུ་པྤ་ཉྙོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨིཾ ཧི བྷ་ཝ་ངྒེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཏཾ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ པཱ་ད་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ་སུ, སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ. ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུནྟི ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ. ཀ་སི་ཎེ་ཡེ་ཝཱཏི ཀ་སི་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་དཱི་ནཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ནི་ཀ་རཱ, ཨ་ན་ཏྠ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ, ཏ་སྨཱ. ཏི་ཎྞ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ ས་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ, ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏ་ཛྫཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་དྡྷནྟི ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡྷཾ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་དྡྷ་ཉྩ. ཚ་ནྡནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ ཏི་བྦ་ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡཾ. པ་ཉྙནྟི པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཾ. ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ཏྭཱ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ, ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཙ ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ.
སེ་ས་ཀ་སི་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི པ་ཉྩ་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.