༡༣. ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. སེ་ཡྻནྟི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སེ་ཡྻཾ. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་ད་ཏྠཱ ‘‘མ་ཉྩོ བྷི་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༡, ༣༢༢) སེ་ཡྻཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ‘‘ནེ་ས་ཛྫི་ཀོ’’ཏི ཙ ས་ཡ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ སཱི་ལ་མ་སྶཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ སེ་ཡྻཱ ཨེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་ཡོ་གི་ནཱི, ན ཨི་ཏ་རེ ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ, ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ. ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཡོ ཧི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཡོ་གི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏོ, ན ཨི་ཏ་རེ. ན ཙ ས་ཀྐཱ ཋཱ་ན་ག་མ་ནེ་ཧི ཝི་ནཱ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ནྟི སེ་ཡྻཱ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་ཡོ་གི་ནཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ ན ‘‘ནེ་ས་ཛྫི་ཀོ ཨ་ཧ’’ནྟི ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནྟ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ ཧི ཀཱ་ཡོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀྑ་མོ ཧོ་ཏི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ, པི་ཊྛི་ཨ་པ་སྶ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི པ་ཉྩ་ངྒོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཊྚ་ནཱི་ཧི, པི་ཊྛི་ཨ་པ་སྶ་ཡེ་ན ཙ པ་ཉྩ་ངྒོ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཙ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨ་པ་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་སྶ ‘‘ཨ་ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ཏོ ཀོ ཝི་སེ་སོ’’ཏི གཱ་ཧཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ནི་ད་སྶི་ཏོ ‘‘ཐེ་རོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི’’ཏི.
ཨུ་པ་ཙྪེ་དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ནནྟི ཝི་ནི་བ་ནྡྷུ་པ་ཙྪེ་ད་སྶ སཱ་དྷ་ཀ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཏཱ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ན་ཏཱ. པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་ནུནྟི ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡཾ. ཝི་ཀ་མྤེ་ཏཱིཏི ཙཱ་ལེ་ཏི, ཨི་ཙྪཱ་ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་ཏནྟི དྷུ་ཏ་ངྒཾ.
ཨི་ཏི ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི པ་རི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མྤི དྷུ་ཏ་ངྒནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་པི དྷུ་ཏ་ངྒ་སེ་ཝ་ནཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཏྟཾ, ཏཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡཾ ཧི་དཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དྷུ་ན་ན་ཏོ དྷུ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཉཱ་ཎ་སྶ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ངྒ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཱ་དི་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟུ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཱ་དཱི་ནི པ་ན ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མཱ་ནཱིཏི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ནི་དྡེ་སེ. ན ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཀོ་ཙི དྷུ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དྷུ་ན་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཏཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི, ཨེ་ཏེ་ན པ་ཋ་མེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ་ན ‘‘ན་ཏྠི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དྷུ་ཏ་ངྒ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ན ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀི་ཉྩི དྷུ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀི་ཉྩི པཱ་པཾ ན ཙ དྷུ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ. ཡེ་སཾ ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཨ་ངྒ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ་ན ‘‘ན་ཏྠི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དྷུ་ཏ་ངྒ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ནཱ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལནྟི་ཨཱ་དི ཏ་ཏི་ཡ་ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྨཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ནི་ག་མ་ནཾ.
ཡེ་སནྟི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ ཧི དྷུ་ཏ་ངྒཾ ནཱ་མ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཏ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དྷུ་ན་ན་ཊྛོ་པི ན སི་ཡཱ, ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཀྑེ ཨེ་ཏེ དོ་སཱ དུ་ནྣི་ཝཱ་རཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ དྷུ་ཏ་གུ་ཎཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ སི་ཡཱ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, སི་ཡཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, སི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ, སི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ, སི་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ, སི་ཡཱ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ སེ་ས་ཏི་ཀ་དུ་ཀ་པ་དེ་ཧི་པི ནེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ངྒ་ཧོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ.
ཀཱ་མཾ ས་བྦོ་པི ཨ་ར་ཧཱ དྷུ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ, ཨི་དྷ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒ་སེ་ཝ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ‘‘དྷུ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ས་བྦོ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་དྷུ་ན་ནོ དྷ་མྨོ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་གྒ་མ་གྒོ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་དི. ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན དྷུ་ཏ་ངྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ དྷུ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དེ ད་སྶེ་ཏ་བྦེ ཡ་སྨཱ དྷུ་ཏ་ཝཱ་ད་བྷེ་དེ་ན དྷུ་ཏོ ཝི་ཡ དྷུ་ཏ་བྷེ་དེ་ན དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ་པི དུ་ཝི་དྷོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་མེ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏྠི དྷུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཡི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ‘‘སོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མཱཏི དྷུ་ཏ་ངྒ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷུ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘དྷུ་ཏོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ. ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟེ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ལོ་བྷོ. པ་ཙྩ་ཡ་གེ་དྷཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ལོ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ལི་ཁ་ན་ཏོ ཚེ་ད་ན་ཏོ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ སཾ་ས་གྒ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཝེ་ཙ་ན་ཏོ ས་ལླེ་ཁ་ཏཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏཱ ཙ ཨ་ལོ་བྷོ ཨ་མོ་ཧོ་ཏི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནྟི ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མེ་ཧི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཏྠཱི ཨི་ད་མ་ཏྠཱི, ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ནཱ་མ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ དྷུ་ཏ་གུ་ཎེ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི ཙེ་ཝ པ་རི་ཧ་ར་ཏི ཙ, ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཱ ཉཱ་ཎ་མེ་ཝཱ’’ཏི. པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཏྠཱུ་སཱུཏི ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི དྷུ་ཏ་ངྒེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ལོ་བྷནྟི ཏ་ཎྷཾ. ཏེ་སྭེ་ཝ ཝཱཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨེ་ཝ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀནྟི ཨཱ་ར་ཀྑ་དུ་ཀྑ་པ་རཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཙོ་ར་བྷ་ཡཱ་དི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནནྟི ས་ཏྠཱ་རཱ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ. པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ནཱཏི པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་དྭཱ་རེ་ན, ཏེ་ན ལེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ས་ལླེ་ཁ་མུ་ཁེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ལླེ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ན, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་སྶ ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ན་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སུ་ཁུ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ རཱ་གོ དུ་ཀྑཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་ད་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་གོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི. ས་ལླེ་ཁོ ནཱ་མ ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ཧོ་ཏི, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ མོ་ཧོ ཨ་པ་ཏི་ཊྛོ་ཝ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ལླེ་ཁཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ མོ་ཧོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ དྷུ་ཏ་ངྒེ་སུ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ར་ཉྙ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ་སུ.
སཱི་ས་ངྒཱ་ནཱིཏི སཱི་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི, པ་རེ་ས་མྤི ཀེ་ས་ཉྩི ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ, སུ་ཀ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ངྒཱ་ནཱིཏི ཀེ་ཧི་ཙི ས་མྦྷེ་ད་ར་ཧི་ཏཱ་ནི, ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶ མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏ་སྶ དོ་ས་ཙ་རི་ཏ་སྶཱ་པི, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཧཱ་ཡ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཀུ་མཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན་ལཱུ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟ་སྶ. ཝ་ཌྜྷ་ཏེ་ཝ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧི དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཡ་ཐཱ ཀི་ལེ་ས་དྷུ་ན་ན་ཊྛེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི.
ཏེ་ར་སཱ་པི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏེ་ར་ས་ནྣ་མྤི པ་རི་ཧ་ར་ཎ་སྶ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ས་བྦ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ? ‘‘ཚ་ནྣཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱ་མི, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཚ་ནྣེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་མ་ཏྟེ དྷུ་ཏ་ངྒཾ བྷི་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ, ཏ་སྨཱ བྷེ་ད་ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་མྤི ཨ་རོ་ག་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ལོ་ལུ་པྤ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏི་ཀ་ངྒ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན (པཱ་ཙི. ༦༩༡-༦༩༢) པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཁ་ལུ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟི་ཀ་ངྒཾ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན (པཱ་ཙི. ༢༣༨-༢༤༠). པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡེ ཙ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ལོ་ལ་ཏཱ་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ, ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ, སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛེ་ཝ ཧོ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སཾ་ཀ་ཙྩི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་པི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སཱུཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏེ་ར་ས་སུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་ངྒཾ དྭཱ་ད་ས སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ. ས་ཏྟཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཨེ་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྟ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་ངྒ’’ནྟི ཧི ཨི་མཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྟ སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏི་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི.
དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.