༣. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ས་ལླེ་ཁ་པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་པ་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་དཱི་ཧི. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེཏི སུ་ཝི་སུ་དྡྷེ ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ. ཨི་མ་སྨིཾ སཱི་ལེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི ཨི་མ་མེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཀོ ས་མཱ་དྷཱིཏི ས་རཱུ་པ་པུ་ཙྪཱ. ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷཱིཏི ཀེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི པ་དཾ ཀཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྠཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏི་ཝི་དྷོཏི པ་བྷེ་ད་པུ་ཙྪཱ.
‘‘ཀོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཡཾ ས་རཱུ་པ་པུ་ཙྪཱ, ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ས་རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་བྷཱ་གོ ཏཱ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ. ཏཾ་ད་སྶ་ནེ ཙ ཨ་ཡ་མཱ་དཱི་ན་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མཱ་དྷི བ་ཧུ་ཝི་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བ་ཧུ་ཝི་དྷོཏི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀོཏི ཨཱ་ལ་མྦ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཚ་ནྡ་པ་ཎི་དྷི་ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རོ. ན སཱ་དྷེ་ཡྻཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠོ, ཏ་ཉྩ ན སཱ་དྷེ་ཡྻ. ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཧི ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་ཧི ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༥༠༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏོ ས་བྦོ ས་མཱ་དྷི་པ་བྷེ་དོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཡྭཱ་ཡཾ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཝ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཀི་ཉྩ ཡེ་ན་སྶ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛྷཱ་ནི་ཀེ་ན ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷོ, པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེ་ན ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ད་ས་ཝི་དྷོ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ ཝཱ བྷ་ཝ་པྤ་བྷེ་དོ ནི་པྤ་ཛྫ་ཏི. སྭཱ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་གོ ཨ་ཡཾ སོ་ཏི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཡ སི་ཡཱ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ཝི་ས་ཡེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི ཙ ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱཏི ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ.
ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་མཾ ཨ་ཝི་སཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་མྤི་ཎྜེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཨཱ་དྷཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་སཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ ཧི ས་མཱ་དྷི, ས་མྤི་ཎྜ་ན་ར་སོ ཙ. ས་མྨཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དྷཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝཱ ཧི ས་མཱ་དྷི, ཝི་ཀྑེ་པ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་སོ ཙཱ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཧེ་ཏུ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཋ་པ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི ས་ཎྛི་ཏི ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༥) ནི་དྡི་ཊྛོ. ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་ནྟཱ་ན་ཊྛི་ཏི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དཱི་པ་ཙྩི་ཊྛི་ཏི ནི་ད་སྶི་ཏཱ. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི བ་ལེ་ན, པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་མཱ་ནཱཏི ན ཝི་ཀྑི་པ་མཱ་ནཱ ཝཱུ་པ་ས་མ་མཱ་ནཱ. ཨུ་པ་ས་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ཧི ས་མཱ་དྷི. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱཏི ཨ་ཝི་ས་ཊཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝི་སཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཾ.
ས་ཡཾ ན ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ ན ཝི་ཀྑི་པ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ, སོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ. ཝི་ཀྑེ་པཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཀྑེ་པ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་སོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཏཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. སུ་ཁནྟི ནི་རཱ་མི་སཾ སུ་ཁཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
༣༩. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ ས་བྷཱ་ཝོ, ན ཏེ་ན་སྶ ཀོ་ཙི ཝི་བྷཱ་གོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷོ’’ཏི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་པྤེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་པྤ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ བྱ་པྤ་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༧) ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏ་པྤ་མུ་ཁ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་བྦ་སྨིཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་རེ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝོ་ཧཱ་རོ. ཏ་ཐཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ པ་རི་ཏྟ་ཛྷཱ་ནེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝོ་ཧཱ་རོ. གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱི་པ་ཊྛཱ་ནེ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་དི་ས་མ་ཉྙཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ’’ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝ་ཊྚཾ, ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀེ ནི་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ཝི་དི་ཏོ་ཏི ལོ་ཀི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་དྷི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་རཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ནི་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཧ པཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་པྤཱི་ཏི་ཀོ, པཱི་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ པཱི་ཏཱི་ཏི ནི་པྤཱི་ཏི་ཀོ, པཱི་ཏི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན. སུ་ཁེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ་ཏི སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏོ, སུ་ཁ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ ཧི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏ་ཏྟཱ. སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏ-པ་དེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་པྤཱི་ཏི་ཀོ, ནི་པྤཱི་ཏི་ཀེ་ཀ་དེ་སོ ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ-པ་དེ་ན པ་ན ནི་པྤཱི་ཏི་ཀེ་ཀ་དེ་སོ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ.
ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ, ཕ་ལ་ཏོ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི ནི་ཧཱི་ནོ, ཏེ་སཾ ཝཱ གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཧཱི་ནོ་ཏི ཧཱི་ནོ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏོ པ་ཎཱི་ཏོ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ. ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ས་ཧ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ས་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ས་ཧ ཝི་ཙཱ་རེ་ན ས་ཝི་ཙཱ་རོ, ས་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ སོ ས་ཝི་ཙཱ་རོ ཙཱ་ཏི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་རོ ཙ ག་ཧི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ སོ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ. ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ཝཱ མ་ཏྟ-ས་དྡོ. ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རོ ཧི ས་མཱ་དྷི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཝི་ཙཱ་རེ་ན ས་ཝི་ཙཱ་རོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ར་ཧི་ཏེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ, ན ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ-ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ-པ་དཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་རོ. པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏ་སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན. ཡ་དེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏ་དུ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཁ་ཎྜི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ཏྟོ. པ་རི་ཏྟ་ནྟི ཝཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཏྟོ ཝི་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཏྟོ. ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ, ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏོ, དཱི་གྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཙ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ, མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཝཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི མ་ཧ་གྒ་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་དྷ་མྨཱ, ཏེ་སཾ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ.
པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་པ་དཱ, པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ. དུ་ཀྑཱ ཀི་ཙྪཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དོ. པ་ཀ་ཏི་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་ཧཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙཱ, ད་ནྡྷཱ མ་ནྡཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙོ. དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དོ ཙ སོ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙོ ཙཱ་ཏི དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙོ, ས་མཱ་དྷི. ཏ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཙ་ཏུ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན, ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཧཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན.
ས་མཱ་དྷི་ཨེ་ཀ་ཀ་དུ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ནྣཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནནྟི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ. ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་མེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ, ན ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝ. ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷཱི་ནནྟི ཨུ་པ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. པ་རི་ཀ་མྨནྟི གོ་ཏྲ་བྷུ. ཨ་པ་རི་ཏྟོ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སཱུཏི ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷཱུ་མཱི་སུ. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སི་ཡཱ ས་པྤཱི་ཏི་ཀོ, སི་ཡཱ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀོཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི སི་ཡཱ ས་པྤཱི་ཏི་ཀོ, སི་ཡཱ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀོ. ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི ས་པྤཱི་ཏི་ཀོ་ཝ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀོ་ཝ, ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝེ་ད་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. སི་ཡཱ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏོ, སི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པ་ན ‘‘དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ‘‘ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ས་མཱ་དྷི་ཏི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟོཏི ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་ཏྟོ ཨ་ནཱ་སེ་ཝི་ཏོ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ. སོ ཧི པ་རི་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི. ནཱ་ཏི་སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པཱ་པི་ཏོ. སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོཏི སུ་ཊྛུ བྷཱ་ཝི་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་གུ་ཎ་ཏཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཧཱི་ན་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨི་མེ་སཾ ཧཱི་ནཱ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཧཱི་ནོ, ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མྤཱ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པ་ཎཱི་ཏོ. ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ཧཱི་ནོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པ་ཎཱི་ཏོ. ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཧཱི་ནོ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པ་ཎཱི་ཏོ.
ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱཏི ས་བྦེ་ས་མྤི ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་ཧ. ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཡེ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཁོ་བྷ་ཀ་ར་དྷ་མྨོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཉྩ ས་ནྟ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙཱ་རེ ཨ་དི་སྭཱ’’ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱི་སུ.
ཏེ་སྭེ་ཝཱཏི ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ་སུ. ཏ་ཏི་ཡེ ཙ་ཏུ་ཏྠེཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ ཏ་ཏི་ཡེ, པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་སཱ་ནེཏི དྭཱི་སུ་པི ན་ཡེ་སུ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ. ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙ་ཏུ་ཏྠེ, པ་ཉྩ་མེ ཝཱ. པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཏི་པི པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶཱ་པི ས་མཱ་དྷི་སྶ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏྟེ ཏཱི་ཎི་པི པ་དཱ་ནི ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀ་སུ་ཁ་ཏོ ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་ཏྠུ པཱི་ཏི་ཏི་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ནི་པྤཱི་ཏི་ཀ་སྶེ་ཝ སུ་ཁ་སྶ ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏོ ས་མཱ་དྷི ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘སུ་ཁ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༩༨༨) ཝི་ཡ. པ་རི་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ས་མཱ་དྷི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟ་སྶ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རནྟི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ནི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ ཐི་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཉྙཱ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཉྙཱ་ཡ ད་ནྡྷ་སཱི་གྷ་ཏཱ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ་པཱི་ཏི. ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ག་ཧ་ཎ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་སྶ ག་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཝ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སུ་ཁཱ་སེ་ཝ་ནཱཏི ཀ་སི་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་པ་རི་ཧཱ་པ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝཱིཏི ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ. པ་ཙྪཱ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ ད་ནྡྷཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ཏི. ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝི་ནོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེཏི ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཏ་སྶ ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ཏཱཏི ཡོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝཱི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ. ཨི་ཏ་ར་སྶ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནཾ ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀ་ཏ་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་ད་སྶ ས་པ་རི་པ་ནྠ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ དུ་ཀྑཱ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་སྶ སུ་ཁཱ. ཨ་ས་མྤཱ་དི་ཏ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ད་ཏཱ་ཡ ད་ནྡྷཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ཝི་ས་ད་ཏཱ་ཡ ཁི་པྤཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ.
ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝཱ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨ་ས་ཏོ, ས་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ སཱ ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་རི་པ་ནྠི་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཧི དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་བྷ་ཝོ ཙ་སྶཱ ཨི་ཏ་ར་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཏི ཏ་ད་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོཏི བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཨ་ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡོ ཡ་ཐཱ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ག་ནྠོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ སུ་ཁཱ’’ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏོ, ཀ་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ས་མ་ཐ་ནི་སྶི་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ. ཀི་ལེ་སི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏི་ཀྑཱ་ཏི་ཀྑཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་བྦ་ཀི་ལེ་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་སཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་ས་མྤི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་གུ་ཎོཏི ན སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པཱ་པི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་རི་ཏྟོཏི ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཏྟོ. ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏེཏི ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཌྜྷི་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཧི ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘པ་གུ་ཎོ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ པ་གུ་ཎོ་པི ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་མཱ་དྷི པ་རི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་ར་སྶ ཨེ་ཀཱ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ནཱ་ཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ་པི ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ས་ཙེ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ པ་གུ་ཎོ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཧོ་ནྟོ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨེ་ཝ, པ་མཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ སུ་ཝི་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝོ་མི་སྶ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡོ ཨ་པྤ་གུ་ཎོ ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཝ་ཌྜྷི་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ པ་རི་ཏྟོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཡོ པ་ན པ་གུ་ཎོ ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝོ་མི་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཝི་ར་ཏྟ་པཱི་ཏི་ཀནྟི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པཱི་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་པཱི་ཏི་ཀཾ ཝཱ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་ངྒ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘སེ་ན་ངྒཾ ར་ཐ་ངྒ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི.
ཧཱ་ནཾ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ, ཧཱ་ན་བྷཱ་གོ ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ, པ་རི་ཧཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ལ་ཡ་སྶ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཏོ ཋི་ཏིཾ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡོ. ཝི་སེ་སཾ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཏ་ད་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ. ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘སཱ པ་ན ཏ་ད་སྶཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ, ཏ་ད་སྶཱ་ད་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ མི་ཙྪཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༩༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་རི ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་ཀཱ ཏཾ་ཏཾ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ས་ཏཱི་ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏི་ཡཱ ཝཱ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི ཝི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན, ཝི་སེ་སཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན. ནི་བྦི་དཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨཱ་བྷོ་ག་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱཏི ས་ཙྩཱ་ནཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ན་པ་ཀྑི་ཀ་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ཀཱ་མཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཧི ཝཱ ཝོ་ཀི་ཎྞཱ. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ས་ཡཱ. ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ པཱ་ཋོ པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ས་མཱ་དྷི་སྶཱ་པི པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧོ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་སྶ སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཱ་ཡ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷཱི་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ‘‘ཚ་ནྡ་ཝ་ཏོ ཙེ ས་མཱ་དྷི ཧོ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཚ་ནྡཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ, ཚ་ནྡཾ དྷུ་རཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ. ལ་བྷ་ཏི ས་མཱ་དྷིནྟི ཨེ་ཝཾ ཡཾ ས་མཱ་དྷིཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི, ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷེ་དེཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དྷི་པྤ་བྷེ་ད་ནི་དྡེ་སེ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙཱ་རེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏོ་པི ན སུ་ཊྛུ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏོ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཏི་ཡ’’ནྟི. དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷེ་དེ ཝུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༠. ཝི་བྷ་ངྒེཏི ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒེ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན’’ནྟི, ཨེ་ཏྠ ‘‘སཾ་ཀི་ལེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ དྷ་མྨོཏི ཨ་པ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ. ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ དྷ་མྨོཏི པ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༢༨) – ཨ་པ་གུ་ཎ་སྶ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི ཙོ་དེ་ནྟི ཏུ་ད་ནྟི, ཏ་སྶ ཀཱ་མཱ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ནཱི པ་ཉྙཱ. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི པ་གུ་ཎ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ ཙོ་དེ་ནྟི ཏུ་ད་ནྟི, ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ནཱི པ་ཉྙཱ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨོ, ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ད་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ལོ་ཀི་ཡེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, ས་པྤཱི་ཏི་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ. བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མཱ་དྷིཾ. ཝི་སུནྟི པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཝ་དཱ་མ.
ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་རི་བུ་ནྡྷེ་ཏི ཨུ་པ་རོ་དྷེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི པ་ལི་བོ་དྷོ ར-ཀཱ་ར་སྶ ལ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, པ་རི་པ་ནྠོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ས་མཱ་པ་ནེ་ན, ས་ངྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ, ཨ་པ་ལི་བོ་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་སོ. པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝེ་ཎི་ཡ་ཏི དི་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཝེ་ཎཾ. ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཾ ཏཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ. སྭཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་སོ. ན་ཝ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཝཱ་ས་སྶ ཏ་ད་ཉྙཾ ཨ་བྷི་ཝུ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ‘‘ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣཾ སུ་ལ་བྷ་བྷི་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱཏི སཱ་ལ་ཡོ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ. པཱ་ཙཱི་ན་ཁ་ཎྜ་རཱ་ཛིནྟི པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡཾ པ་བྦ་ཏ་ཁ་ཎྜཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཝ་ན་རཱ་ཛི་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་སཱ་མི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ནྷཱ་ན་སཱ་ཊི་ཀ་ཨ་ཀྑ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ས་རཱི་ར་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ནི་ད་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱི་དི་ས་སྶ ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ལ་གྒ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨོ་ཝཱ་དོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཀུ་ལནྟི ཀུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀུ་ལ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཝི་ཡ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན པ་གེ་ཝ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་དྡེ་ས་ཏྠནྟི ཨུ་དྡི་སཱ་པ་ན་ཏྠཾ, པཱ་ཋཾ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ཧཱ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཝི་ཧཱ་རནྟི ཏཾ ཀོ་ར་ཎྜ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཾ.
ཨུ་པ་ག་ཏོཏི ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ས་དཱཏི ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཝཱ་རི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་དཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ. པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱཏི ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ལ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱི. ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ས་མཱ་ག་མ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ད་ཧ་ར་སྶ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ.
ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑིནྟི ‘‘པ་སྶ ཨི་མ’’ནྟི མུ་ཁ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་པ་ཊི་པ་དནྟི ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་པུ་བྦི་ཀཾ ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏཱུ་པ་མཱ་ཧི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༢༥༢) ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པ་དཾ. ནཱ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དནྟི ‘‘མོ་ནེ་ཡྻཾ ཏེ ཨུ་པ་ཉྙི་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སུ. ནི. ༧༠༦) ས་ཏྠཱ་རཱ ནཱ་ལ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ དེ་སི་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ. ཏུ་ཝ་ཊ་ཀ་པ་ཊི་པ་དནྟི ‘‘མཱུ་ལཾ པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སུ. ནི. ༩༢༢) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ –
‘‘ན མུ་ནཱི གཱ་མ་མཱ་ག་མྨ, ཀུ་ལེ་སུ ས་ཧ་སཱ ཙ་རེ;
གྷཱ་སེ་ས་ནཾ ཚི་ནྣ་ཀ་ཐོ, ན ཝཱ་ཙཾ པ་ཡུ་ཏཾ བྷ་ཎེ’’. (སུ. ནི. ༧༡༦);
‘‘གཱ་མེ ཙ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫེ་ཡྻ, ལཱ་བྷ་ཀ་མྱཱ ཛ་ནཾ ན ལ་པ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༩༣༥) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་དཱི་པ་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ས་ནྟོ་ས་སྶ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཀཱ་ས་ཀཾ.
ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ལཱ་བྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རེཏི ཝི་པུ་ལ་པ་རི་ཝཱ་རེ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཏཱ་ཝ དེ་ནྟཱ བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་དཱ་ནེ་པི. བཱ་ཧུ་ལླི་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱ. ཝ་ད་ནྟཱིཏི པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ན་ཀཱ་ལེ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཝ་ད་ནྟི. ནི་ཙྩ་བྱཱ་ཝ་ཊོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནེ.
ཏ་སྶཱཏི ག་ཎ་སྶ. སོཏི ག་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷོ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ པ་རི་ཡེ་ས་ན་མྤི ལ་ཧུ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ་ཛ་ན་ཏོ པ་རཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨནྟི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་མཱ་ཧ.
ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏེཏི ཀ་ཏེ ཙ ཨ་ཀ་ཏེ ཙ ཀ་མྨེ ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏེཏི ཝཱ ཨ་པྤ་ཀེ ཙ མ་ཧ་ནྟེ ཙ ཀ་ཏེ, ཡ་ཐཱ ‘‘ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ’’ཏི. ས་ཙེ བ་ཧུཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷཱ་ར་ཧཱ་རཱ ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ.
པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑོཏི སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཀི་ར ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧ་ས་དི་སཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ‘‘ས་ཙེ ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་པ་ནེ་ན པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དོ ཝུ་ཏྟོ, བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ པ་ན ‘‘ས་ཙེ ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ, ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ས་ངྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ གི་ལཱ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དི་ཏ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དི་ཏོ.
ཡོ ཀོ་ཙི རོ་གོཏི མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏོ, ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེཏི ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨ་མ་ཏ་གྒེ ཨ་ནཱ་དི་མ་ཏི.
‘‘ག་ནྠོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ག་ནྠ་པ་ལི་བོ་དྷོ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཧ་ར་ཎ’’ནྟི. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ཧཱིཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི. ཨི་ཏ་ར་སྶཱཏི ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་སྶ. ཡ་སྶ ག་ནྠ་དྷུ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶཱ་པི ག་ནྠོ ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ, ན ཏ་སྶ ག་ནྠོ པ་ལི་བོ་དྷོ. ཡ་ཐཱ ཏ་མྷི ཏ་མྷི ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ, ནཱ་པི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ག་ནྠ་པ་སུ་ཏ་སྶ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སུ་ཏྟ་པ་དེ་སཱ་ནཾ ཝཱ་རཱ་ན་ཉྩ ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ བྱཱ་མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཏོ. པུ་ན ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱིཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྠ་དྷུ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་ཝཱ་སཱི་ཧི. ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. པ་ཉྩ་ནི་ཀཱ་ཡ་མ་ཎྜ་ལེཏི དཱི་གྷཱ་ག་མཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ་པི ནི་ཀཱ་ཡེ སི་ཀྑི་ཏ་པ་རི་སཱ་ཡ. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱིཏི ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མི. སུ་ཝ་ཎྞ་བྷེ་རིནྟི སེ་ཊྛ་བྷེ་རིཾ. ཀ་ཏ་མཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧོཏི ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧོ, ཀེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་གྒོཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ. སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ ས་བྦཱ ཏི་པི་ཊ་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཀོ, ཏེ་པི་ཊ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱི་ཋེ ནི་སི་ནྣོ ཏ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཏ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ. ག་ཏ་ཀ་སྶཱཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ག་མ་ནེ་ན ག་ཏ་སྶ དི་ཊྛ་ས་ཙྩ་སྶ. ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ. སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ཛུ. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ.
པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཱཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ བྷ་ཝཱ. དུ་པྤ་རི་ཧཱ་རཱ བ་ཧུ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀ་དཱ་ར་ཀོ, ཏ་རུ་ཎ་ས་སྶཉྩ ནི་ད་སྶི་ཏཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ལི་བོ་དྷོ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ, ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁ་ཏོ. ཨི་ཏ་རེ་ནཱཏི ས་མ་ཐ་ཏྠི་ཀེ་ན. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ན་ཝ པ་ལི་བོ་དྷཱ.
ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་དཱ་ཡ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ, བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ. ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་ན. པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. ས་ཧ་ཝཱ་སཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. མུ་དུ་ཙི་ཏྟ་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནི མུ་དུ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ ས་ཧ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་མ་དྡ་ཝ་ཛ་ན་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན མེ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་ས་སུ་ཏྟེ་ན (ཨ. ནི. ༡༡.༡༥; པ་ཊི. མ. ༢.༢༢; མི. པ. ༤.༤.༦) དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནོ་ལཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ. དི་བྦཱ་ནི་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རཱ་ནི. ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་སྨིཾ ས་མ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ, ས་བྦ་སྨིཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ. པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡོ་ག་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཾ ཡོ་གཱ་ནུ་ཡོ་གོ, ཏ་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཀ་མྨཾ, ཏ་སྶ ཡོ་གཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སྶ ཋཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ.
ནི་ཙྩཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱཏི ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དཱ་ཝ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏནྟི པི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མྤ་ནྣཾ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧི ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ཏ་ས་མྤ་ནྣོ ཙཱ་ག་ས་མྤ་ནྣོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ, ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ཉྩ, ཏེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏེ་སི་ཏཾ ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི. སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙོ་ད་ཀོ པཱ་པ་ག་ར་ཧཱི ཝ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ, སུ་ཏ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ག་མྦྷཱི་རཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཙཱ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཧོ་ཏི ས་ནྟུ་ཊྛོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ས་ཏི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྣེ་ས་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་ཏྟེ ཨ་ཧི་ཏཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཧི་ཏེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པི་ཡོ…པེ… ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ’’ནྟི.
ཏཾ པ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་མཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སྶ. པ་ཀཱ་སེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་མོ་གྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ནཱ་ཡ, ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཡ ཙ, ན་ནུ ཀ་ཐེ་སི པ་ཝེ་ཎི་པཱ་ལ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོཏི པེ་ས་ལོ ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ. ཏ་ནྟི་དྷ་རོཏི སུ་ཏྟ་དྷ་རོ ཏ་ཏྠ ཀེ་ཧི་ཙི་པི ཨ་སཾ་ཧཱི་རོ. ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀོཏི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་སྶ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀོ. པ་ཝེ་ཎི་པཱ་ལ་ཀོཏི པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཏི་ཀོཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཏི་ཡཾ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ན ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏིཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ན ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཀོ, ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་དཱ་ནེ སེ་ཡྻོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོཏི ‘‘ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་དི་ཀཱ. ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ནཾ ཝི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘ཨུ་གྒ་ཧོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ, ཏ་ད་ཏྠཾ པ་རི་པུ་ཙྪ་ན་ཏོ ‘‘པ་རི་པུ་ཙྪཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཙ ཝི་སེ་ས་ཏོ སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ནི་གྒུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ སུ་ཏྟ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི པ་ཉྩ་སུ་པི ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ སུ་ཏྟ་པ་ད་ཉྩེ་ཝ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཡུ་ཏྟི་ཉྩ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ. ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཡ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་རཾ ཡུ་ཏྟིཾ མ་གྒ་ནེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ, ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་མ་གྒཾ ད་སྶེ་ནྟོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷིཾ མ་ཧཱ་མ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ.
ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རེ. ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནེ་ནཱཏི པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ནྟེ་ན. ས་བྦ་པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཏེ་ལནྟི ས་བྦེ་སཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ, ས་བྦེ་སཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏེ་ལཾ. ཋ་པེ་མཱིཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པ་ནཾ. ཡཾ ཏཾ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ་ནཱ་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་པྤཱ་ཡ་ཝེ་ལཱ ས་རཱི་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ལླ་ས་མ་ཡོ.
ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣. ས་ནྟཱ་ནེ རཱ་ག་སྶ ཨུ་སྶ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ར་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟི རཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ, སཱ ས་སྶ་ཏཱ་ས་ཡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ དོ་ས་ཙ་རི་ཡཱད་ཡོ. སཾ་ས་གྒོ ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ར་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཡ་ཐཱ ‘‘རཱ་ག་མོ་ཧ་ཙ་རི་ཡཱ དོ་ས་མོ་ཧ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན, ཡ་ཐཱ ‘‘རཱ་ག་དོ་ས་ཙ་རི་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མཱ ཨེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་པ་རཱ་པི ཙ་ཏ་སྶོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ, ཏ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ས་གྒ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷཱ་བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཡཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙ་རི་ཡཱ བུ་དྡྷི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙ་རི་ཡཱ ས་དྡྷཱ་བུ་དྡྷི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི. ཨི་མཱ ཨ་པ་རཱ་པི ཙ་ཏ་སྶོ. ཨེ་ཝནྟི སཾ་ས་གྒ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན. སཾ་ས་གྒནྟི སཾ་ས་ཛྫ་ནཾ མི་སྶཱི་ཀ་ར་ཎཾ ‘‘རཱ་ག་ས་དྡྷཱ་ཙ་རི་ཡཱ དོ་ས་ས་དྡྷཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་ནེ་ཀཱཏི ཏེ་ས་ཊྛི, ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་པི ཝཱ, ཏཱ པ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ནྟེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘པ་ཀ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ནྟཱ་ནེ ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨེ་ཧི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཏཱ, ཡ་ཏོ རཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ རཱ་གཱ་ད་ཡོ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་བྷི་ཎྷ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཚ་ནྣཾ མཱུ་ལ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཚ་ལེ༹་ཝ པུ་གྒ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ནེ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ སི་ཡུཾ, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སི་དྡྷི ཙ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ས་དྡྷཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི རཱ་གུ་སྶ་ནྣེ ས་ནྟཱ་ནེ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ནི་ཡོ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱ་ག་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་གུ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི, སི་ནེ་ཧ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནེ་ཧི ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྷཱ་གོ ཧི དཱུ་རེ་པི ཨཱ་ས་ནྣེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་མི་དྷ ཨཱ་ས་ནྣ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ཡ སི་ནི་ཡ྄ཧ་ནཾ པ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡཾ ཨ་ལཱུ་ཁ་ཏཱ, རཱ་ག་སྶ པ་ན ར་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན. ས་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ, རཱ་ག་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན. ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ, རཱ་ག་སྶ ཨ་བྷི་ས་ངྒ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ལཱུ་ཁ་ཏཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་ན་མྤི པུ་གྒ་ལཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཙ་རི་ཏོ ས་བྷཱ་གོ’’ཏི.
པ་ཉྙཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི དོ་སུ་སྶ་ནྣེ ས་ནྟཱ་ནེ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ནི་ཡོ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དོ་ས་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་གུ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི, ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་ན་པ་རི་ཡེ་ས་ན་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ཧི ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་ནཾ ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ, དོ་ས་སྶ པ་ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན. པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་དོ་ས་པ་ཝི་ཙ་ཡོ, དོ་ས་སྶ ཨ་བྷཱུ་ཏ་དོ་ས་ནི་ཛི་གཱི་སཱ. པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦི་ནྡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎུ་ཏྲཱ་སོ, དོ་ས་སྶ ཨ་ཧི་ཏཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཚ་ཌྜ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་ནཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་ན་མྤི པུ་གྒ་ལཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དོ་ས་ཙ་རི་ཏ་སྶ བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཏོ ས་བྷཱ་གོ’’ཏི.
ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱཏི མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི མོ་ཧུ་སྶ་ནྣེ ས་ནྟཱ་ནེ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མོ་ཧ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ཉྩ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་པྥཱ་ར་ཏཱ་ཡ, མོ་ཧ་སྶ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན བྱཱ་ཀུ་ལ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནེ་ན ཏ་ད་ངྒ་ཙ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཉྩ་ལ་ཏཱ, མོ་ཧ་སྶ ཨ་ནོ་གཱ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་ན་མྤི པུ་གྒ་ལཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙ་རི་ཏོ ས་བྷཱ་གོ’’ཏི.
ཏ་ཎྷཱ རཱ་གོ་ཡེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ རཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཡཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོཏི ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ, དོ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཏེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡནྟི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དྭ་ཡཾ. ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ རཱ་ག་དོ་སེ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ་པི མོ་ཧ་སྶ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཙ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ མོ་ཧ་སྶེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་བུ་དྡྷི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ རཱ་གེ་ན ས་ཏི་པི ས་མྤ་ཡོ་གེ མཱ་ན་སྶཱ་པི ཝི་སུཾ ཙ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཊྛོ ཨི་མེ་སཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ ཙ་རི་ཡ་ཊྛོ་ཏི, ན་ཏྠེ་ཝ མཱ་ན་ཙ་རི་ཡཱ. ཡ་ཏོ ཙ་རི་ཡཱ ‘‘པ་ཀ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཀ་ཏི ཙ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ དི་ཊྛི་ཡཱ་པི ཝི་སུཾ ཙ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན མོ་ཧ་ཙ་རི་ཡ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མོ་ཧ་ནི་དཱ་ན་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙ-ས་དྡེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི མོ་ཧ་ནི་དཱ་ན་ཏྟཱ, མོ་ཧ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི.
༤༤. ཀིཾ ས་པྤཱ་ཡནྟི ཀཱི་དི་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དི་ས་པྤཱ་ཡཾ. པུ་བྦཱ་ཙི་ཎྞཾ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨཱ་ཙ་རི་ཏཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩེཏི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི ཝི་མུ་ཏྟི་མ་གྒེ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ ཀི་རཱཏི ཀི་ར-ས་དྡོ ཨ་རུ་ཙི་སཱུ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཨི་ཊྛ་པྤ་ཡོ་གོ མ་ནཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ. སུ་བྷ་ཀ་མྨ་བ་ཧུ་ལོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན སོ་བྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི. ན ས་བྦེ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨ་ལུ་དྡྷཱ་ན་མྤི པུ་བྦེ ཨི་ཊྛ་པྤ་ཡོ་ག་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ས་གྒཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ས་ཏི པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནི་ཡཱ་མེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ན ཏེ་སཾ ལུ་དྡྷ་ཏཱ, ལུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙ རཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་ཏ་རེཏི ཚེ་ད་ནཱ་དི་ཀ་མྨ་བ་ཧུ་ལཱ ནི་ར་ཡཱ་དི་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ ཙ ན ས་བྦེ དོ་ས་མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཀོ་དྷ་ན་བྷཱ་ཝེ, མཱུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝེ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ དོ་ས་མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་ནེ་ཀཾ་སི་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ཡ་མོ ཡ་དི པ་མཱ་ཎ་ཏོ, སོ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ, སོ་པི ཨེ་ཀཾ་སི་ཀོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨུ་སྶ་ད་ནི་ཡ་མོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘དྭི་ནྣཾ པ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ. དོ་ས་ནི་ཡ་མེཏི སེ་མྷཱ་དི་དོ་སཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ རཱ་གཱ་དི་ཙ་རི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ་རི་ཡཱ་ནི་ཡ་མེ ‘‘སེ་མྷཱ་དྷི་ཀོ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘སེ་མྷཱ་དྷི་ཀོ མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏོ’’ཏི, ‘‘ཝཱ་ཏཱ་དྷི་ཀོ མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཝཱ་ཏཱ་དྷི་ཀོ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་མྤི དོ་ས་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རུ་དྡྷ་མེ་ཝ. ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཝ་ཙ་ནནྟི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་སྶ་ད་ཀི་ཏྟ་ནེཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ག་ཧི་ཏ་ཨུ་སྶ་ད་ཀི་ཏྟ་ནེ. པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱཏི པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ པ་ཝ་ཏྟ་ལོ་བྷཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ནི་ཡཱ་མེ་ན. ནི་ཡཱ་མོཏི ཙ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏོ ལུ་བྦྷ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ལོ་བྷོ ཨུ་སྶ་དོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ལོ་བྷུ་སྶ་དཱ, ཨུ་སྶ་ནྣ་ལོ་བྷཱ, ལོ་བྷཱ་དྷི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་མོ་ཧུ་སྶ་དཱ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ན ཡེ ཨི་མེ ལོ་བྷུ་སྶ་ད་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝོ་མི་སྶ་ཏོ ཙ ཙུ་དྡ་ས པ་བྷེ་དཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཏེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཚ་སྭེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ. ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ལོ་བྷུ་སྶ་ད་ཏཱ་ད་ཡོ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ནེ་སཾ ལོ་བྷུ་སྶ་ད་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ཏཱ་དིཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེཏི ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ. ལོ་བྷོ བ་ལ་ཝཱཏི ལོ་བྷོ ཏ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ལོ་བྷོ མ་ནྡོཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ལོ་བྷོ དུ་བྦ་ལོ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏེ ལོ་བྷཱ་ལོ་བྷཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ནི་ཀ་ནྟི་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་པ་ཀྑི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུནྟི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཡོ ཧི ‘‘ཨེ་ཝཾ་སུ་ནྡ་རཾ ཨེ་ཝཾ་ཝི་པུ་ལཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་མུ་ཏྟ་ཙཱ་ག་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ལོ་བྷོ, སོ ས་མྨ་དེ་ཝ ལོ་བྷཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཏཱ་དི་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ཙ ཨ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ. ཏ་སྨཱཏི ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ན་ཉྩ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. སོཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ. ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཏེ་ན ལོ་བྷཱ་དི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་ཏཱ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨུ་ནཱ. སུ་ཁ་སཱི་ལོཏི ས་ཁི་ལོ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོ’’ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི.
པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན མ་ནྡཱ ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ ལོ་བྷ་དོ་སེ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་མོ་ཧོ པ་ན བ་ལ་ཝཱ མོ་ཧཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝཱ་རེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཏི་དེ་ས་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཊྛོཏི ཀོ་དྷ་ནོ. ད་ནྡྷོཏི མ་ནྡ་པ་ཉྙོ. སཱི་ལ་ཀོཏི སུ་ཁ་སཱི་ལོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན, དོ་ས་མོ་ཧ་ལོ་བྷ་དོ་ས་ལོ་བྷ་མོ་ཧ་དོ་ས་མོ་ཧ་ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཀཱ, ཏ་ཡོ དུ་ཀཱ, ཨེ་ཀོ ཏི་ཀོ་ཏི ལོ་བྷཱ་དི་ཨུ་སྶ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ ཝཱ་རཱ, ཏ་ཐཱ ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ཨུ་སྶ་ད་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཙུ་དྡ་ས ཝཱ་རཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ལོ་བྷ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ, ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་ས་མོ་ཧཱ, ཨ་ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཏི་ཡ་པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ་ཧི དོ་སུ་སྶ་ད་མོ་ཧུ་སྶ་ད་དོ་ས་མོ་ཧུ་སྶ་ད་ཝཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ལོ་བྷཱ་དོ་ས་མོ་ཧཱ, ལོ་བྷ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ, ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཏི་ཡ་པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ་ཧི ཨ་དོ་སུ་སྶ་ད་ཨ་མོ་ཧུ་སྶ་ད་ཨ་དོ་སཱ་མོ་ཧུ་སྶ་ད་ཝཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ་སུ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛེ་ཝ ཝཱ་རཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཡེ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ མི་སྶ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ལོ་བྷཱ་ལོ་བྷུ་སྶ་ད་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་པ་རེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས ཝཱ་རཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ ན ད་སྶི་ཏཱ. ན ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ‘‘ལོ་བྷོ ཙ བ་ལ་ཝཱ, ཨ་ལོ་བྷོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཏ་ཏྠ ལོ་བྷ་སྶ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཨ་ན་དྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཐཱ དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དོ་སཱ་མོ་ཧེ་ཧི. ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ལོ་བྷཱ་དི་ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ, ས་བྦེ་ས་ཉྩ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡ་མ་བྷི་བྷུ་ཡྻ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ཏོ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ལོ་བྷོ བ་ལ་ཝཱ ཨ་ལོ་བྷོ མ་ནྡོ, ཨ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ དོ་ས་མོ་ཧཱ མ་ནྡཱ’’ཏི. སོ ཙ ནེ་སཾ མ་ནྡ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ པུ་རི་མཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ས་ཡ་སྶ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡོ ལུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟོཏི ཡོ ཨུ་སྶ་ད་ཀི་ཏྟ་ནེ ‘‘ལུ་དྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ཙཱ་རེ ‘‘རཱ་ག་ཙ་རི་ཏོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཊྛ་ད་ནྡྷཱཏི ‘‘དུ་ཊྛོ, ད་ནྡྷོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ དོ་ས་མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏཱ. པ་ཉྙ་ཝཱཏི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་པྤ་ཉྙོ. ཡ་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཏོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ ས་དྡྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལུ་དྡྷ་ཨ་དུ་ཊྛཱ པ་ས་ནྣ་པ་ཀ་ཏི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཙ་རི་ཏཱ’’ཏི.
ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནི་ཡཱ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཏཱ་དི་ཀེ་པི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་མོ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་མོ་ཧ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ་ན, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་ད་ཏྟ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ལོ་བྷཱ་དི་ནཱ ཝོ་མི་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ལོ་བྷ་མོ་ཧཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཨ་ཝི་རུ་དྡྷ་ཝོ་མི་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཙ ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རི་གོ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཙ མི་སྶ་ཀ་ཙ་རི་ཡཱ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཙ་རི་ཡཱ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཨུ་སྶ་ད་ཀི་ཏྟ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ལོ་བྷཱ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༢) –
‘‘ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི? ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཏ་ཡོ ཧེ་ཏཱུ ཀུ་ས་ལཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ས་ངྑཱ་རཱ. ནི་ཀ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ དྭེ ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ས་ངྑཱ་རཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཏ་ཡོ ཧེ་ཏཱུ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི –
ཨཱ་དི. པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཙ ཡ་ཐཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ, ན ཏ་ཐཱ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ. ཡ་ཐཱ ཙ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ནེ་པ་ཀྐཾ, ན ཏ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ལོ་བྷུ་སྶ་དཱ་ད་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ནི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ལོ་བྷཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༥. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནེ. ན་ཡོཏི ཛཱ་ན་ན་ན་ཡོ. པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྠོ དྷ་མྨ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ’’ཏི. པ་ཀ་ཏི་ག་མ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཀི་ཏྟི་མེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནེ་ན. ཙཱ་ཏུ་རི་ཡེ་ནཱཏི ཙཱ་ཏུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན སི་ངྒཱ་རེ་ན. ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀནྟི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཁ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ. ཨ་ནུ་ཀ་ཌྜྷི་ཏནྟི པཱ་ད་ནི་ཀྑེ་པ་ས་མ་ཡེ ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝི་ཡ པཱ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ པ་དཾ ཨ་ནུ་ཀ་ཌྜྷི་ཏཾ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ཉྪི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་བྱཱ་ཀུ་ལཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཏོ ཨཱ་ལུ་ལི༹་ཏཱ་ཡ. ཚ་མྦྷི་ཏོ ཝི་ཡཱཏི ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཡ. བྷཱི་ཏོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ས་ཧ་སཱ་ནུ་པཱི་ལི༹་ཏནྟི ཨ་གྒ་པཱ་དེ་ན, པ་ཎྷི་ཡཱ ཙ ས་ཧ་སཱ་ཝ ས་ནྣི་རུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཾ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་སྶཱཏི ཝི་ནི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་ན་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་སྶ. ཨི་ད་མཱི་དི་སཾ པ་དནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་དཾ དི་སྭཱ ཝ་ད་ཏི.
པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧཾ. མ་དྷུ་རཱ་ཀཱ་རནྟི ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ. ཐ་དྡྷཱ་ཀཱ་རནྟི ཐ་མྦྷི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ཏ་ར་མཱ་ནོཏི ན་ཏ་ར་མཱ་ནོ, ས་ཎི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མོ་དྷཱ་ཡཱཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཨོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫཱ་ཡ སེ་ཡྻཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏི ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི. པ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ཡོཏི ཨ་ཝ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ཡོ ཨ་ཝ་སོ ཝི་ཡ ས་ཧ་སཱ པ་ཏི་ཏ་ཀཱ་ཡོ. དུ་སྶ་ཎྛཱ་ནནྟི ཝི་རཱུ་པ་ས་ནྣི་ཝེ་སཾ. ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ཡོཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཁི་ཏྟ་ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒོ.
ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀནྟི ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ. ཨཱ་ལོ་ལ༹་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཀ་ཙ་ཝ་རཱ་ནི ཨཱ་ཀུ་ལ་ཡ་ནྟོ.
ནི་པུ་ཎ་མ་དྷུ་ར་ས་མ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རཱིཏི སུ་ཀོ་ས་ལླཾ སུ་ནྡ་རཾ ཨ་ཝི་ས་མཾ སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཉྩ ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལོ. གཱ་ལ༹ྷ་ཐ་དྡྷ་ཝི་ས་མ་ཀཱ་རཱིཏི ཐི་རཾ ཨ་སི་ཐི་ལཾ ཝི་ས་མ་ཉྩ ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལོ. ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཾ.
མུ་ཁ་པཱུ་ར་ཀནྟི མུ་ཁ་སྶ པཱུ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ནྟཾ. ཨ་ར་ས་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ན་ར་ས་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. བྷཱ་ཛ་ནེ ཚ་ཌྜེ་ནྟོཏི བྷོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཛ་ནེ སི་ཏྠཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ནྟོ. མུ་ཁཾ མ་ཀྑེ་ནྟོཏི བ་ཧི་མུ་ཁཾ མ་ཀྑེ་ནྟོ.
ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པོ ཝི་ཡཱཏི ཏ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ནེ་ན ཁེ་ད་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཡ. ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ. ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཙི.
མཱ་ཡཱདཱི་སུ ས་ནྟ་དོ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ མཱ་ཡཱ. ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་པ་ཀཱ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱ་ཋེ་ཡྻཾ. ཨུ་ནྣ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎོ མཱ་ནོ. ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ. ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ. ས་ཀ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ. ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན སི་ངྒཾ, སི་ངྒཱ་ར་ཏཱ་ནཱ་ག་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་སི་ངྒཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་སྶ, ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཙ མ་ཎྜ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ལོ་ལུ་པྤཾ ཙཱ་པ་ལྱཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤ་མ་ད་པྤ་མཱ་དཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི.
པ་རཱ་པ་རཱ་དྷ་སྶ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. པ་རེ་སཾ གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་ཀྑོ. པ་ར་སྶ གུ་ཎེ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ལཱ༹་སོ. པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཨུ་སཱུ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨི་སྶཱ. ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་གཱུ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཨི་དྷ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ་པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ནཾ ཐི་ནཾ. ཨ་ས་ཏྟི་ཝི་གྷཱ་ཏོ མི་དྡྷཾ. ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ. ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ. སཾ་ས་ཡོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཨ་ཡོ་ནི་སོ ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧོ ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་སྶ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་སྶ དུ་བྦི་ཝེ་ཋི་ཡ་ཏཱ དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏཱ. ཨི་དྷ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མུ་ཊྛ་ས་ཙྩ་ཨ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
མུ་ཏྟ་ཙཱ་ག་ཏཱཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་ཙཱ་ག་ཏཱ ནི་སྶ་ངྒ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ. ཡ་ཐཱ མཱ་ཡཱ་ད་ཡོ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཡ་ཐཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་ཏཱད་ཡོ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྠུ་ཏྟ་ཡཾ. སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི. ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་ཡོ་གེཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ. ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནཱ. ཏ་ཐཱ་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཝཱ པ་ཛྫ་ལ་ནཱ. ཧུ་རཱ་ཧུ་རཾ དྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཝོ་ས་གྒོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ པུ་རེ ཙི་ཏྟ་མ་ཙཱ་རི ཙཱ་རི་ཀཾ, ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཾ ཡ་ཏྠ་ཀཱ་མཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ’’ནྟི (དྷ. པ. ༣༢༦), ‘‘ཙི་ཏྟ་མ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༥༥) ཙ.
དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཱ་དི ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ‘‘ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཧི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནོཏི ཏ་ཏྠ ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཀཱ་རི་ནོ. བྷི་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ད་ཡོཏི ཙཱ་ཏུ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཙཱ་ཏུ་རི་ཡེ་ན ས་ཎི་ཀཾ, ས་ཧ་སཱ ཙ ག་མ་ནཱ་ད་ཡོ. ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ན ཡུ་ཛྫ་ནྟི. པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦནྟི དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ.
༤༦. ས་པྤཱ་ཡཾ ཧི་ཏཾ, ཀི་ལེ་ས་ཝི་གྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷོ་ཏ་ཝེ་དི་ཀནྟི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝེ་དི་ཀཾ. བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀནྟི བྷཱུ་མི་ཏ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལ་ར་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨོ་ན་ཏ་སྶ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གོ ཨ་ཀ་ཏ་བྷི་ཏྟི་བྷཱུ་མི་པ་རི་ཀ་མྨོ ཨ་ཀ་ཏ་པ་བྦྷཱ་རོ. ཛ་ཏུ་ཀཱ་བྷ་རི་ཏནྟི ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ་ཧི ཨོ་ལ་མྦ་མཱ་ན་མུ་ཁཱ་ཧི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་གྒུ་ལཱི་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒནྟི ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣཾ. ཨུ་ཛྫ་ངྒ་ལཾ ལཱུ་ཁ་དྷཱུ་ས་རཾ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ར་ཧི་ཏཾ. སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་བྷ་ཡེ་ན སཱ་ས་ངྐཾ. དུ་རཱུ་པནྟི ཝི་རཱུ་པཾ. དུ་བྦ་ཎྞནྟི ཨ་སུ་ནྡ་ར་ཝ་ཎྞཾ, དུ་སྶ་ཎྛཱ་ནཾ ཝཱ. ཛཱ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་པཱུ་ཝཾ ཛཱ་ལ་པཱུ་ཝཾ. སཱ་ཎི ཝི་ཡ ཁ་ར་ས་མྥ་སྶནྟི སཱ་ཎི་ཕ་ལ་ཀོ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶཾ. བྷཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཏུ་ནྣ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཀི་ཙྪ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ. ཨཱ་ཎི་ག་ཎྛི་ཀཱ་ཧ་ཏོཏི ཨཱ་ཎི་ནཱ, ག་ཎྛི་ཡཱ ཙ ཧ་ཏ་སོ་བྷོ. ཨི་དཾ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶ ས་པྤཱ་ཡཾ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
དི་སཱ་མུ་ཁནྟི དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཾ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཱ་བྷི་མུ་ཁ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ཧཱ་ཀ་སི་ཎནྟི མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ. སེ་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏ་སྶ, ཏཾ དོ་ས་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ན་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མེ་གྷི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ. ད་རཱི་མུ་ཁེཏི པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཝ་རེ. པ་རི་ཏྟནྟི སུ་པྤ་ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ.
པ་བྷེ་ད་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ནི་དཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ས་པྤཱ་ཡ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་རི་ཙྪེ་ད-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛཱ་ན་ན་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་སྶ པ་ས་ངྒེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཙ ཏཱ་ཝ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏ’’ནྟི.
ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧. ས་ངྑཱ་ཏ་ནི་དྡེ་ས་ཏོཏི ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡཱ’’ཏི ས་ངྑྱཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ ནི་དྡེ་ས་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཝ་ཧཱ་ནི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་པྤ་ནཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཝ་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་ཧ་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ས་ཀ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཛྷཱ་ན་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ངྒ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨེ་ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་སེ་ན, ཙ་ལི་ཏཱ་ཙ་ལི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ. བྷཱུ་མི་ཏོཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱུ་མི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ. ག་ཧ་ཎ་ཏོཏི དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོཏི ཨཱ་རུ་པྤཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏོཏི རཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་ནྟོ, ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེ་སཱུཏི ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེ་སུ པུ་རི་མེ་སུ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ, ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེ་སུ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཀ་སི་ཎེ་སུ. སེ་སེ་སཱུཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ.
དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛ་ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཀ་སི་ཎ་ཕ་ར་ཎཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཙེ་ཏ་སཱ ཙི་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨོ་ཀཱ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏོ་ཀཱ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཨུ་གྒ་ཧ་ཀོ་ས་ལླ་སྶ ས་མྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ཏ་ཏྠ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻ, ན ཏེ་ན ཀོ་ཙི གུ་ཎོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཡ་སྨཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏེ་སུ ཀུ་ཎ་པ་རཱ་སི་ཡེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏེ་པི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་བྷཱ་ཝོ. ཝི་བྷཱུ་ཏཱཏི ཝི་པུ་ལཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ, ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་བྱ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀེ་ཝ་ལནྟི ས་ཀ་ལཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ. ‘‘པ་ཐ་ཝིཾ ཨི་མ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ལཱ་བྷི་ཏྟཱཏི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ, ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐེ་རོ ཧི པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་སི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་སྶ་མ་ཎྜ་ལེ ཨ་སྶཾ སཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཡ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ་པི ཋི་ཏོ་པི ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ན་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་དི་སཱ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝུ་ཏྟཱཏི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ཝུ་ཏྟཱ. མ་ཧ་ནྟེཏི ཝི་པུ་ལེ. ནི་ནྣ་ཐ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ཧ་ནྟེ ཝཱ ས་རཱི་རེ. ཨ་པྤ་ཀེཏི ས་རཱི་ར་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་པྤ་ཀེ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀེ དཱ་ར་ཀ་ས་རཱི་རེ. ཨེ་ཏནྟི ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི ‘‘ཨ་སུ་བྷ་རཱ་སི ཨེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ན ཙ ཀོ་ཙི ཨཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ.
སེ་སཱ་ནི་པི ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པི་ཙུ་པི་ཎྜཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་མྤི ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝཱ་ཏ་རཱ་སི་ཡེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི. ཨོ་ཀཱ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣནྟི ནཱ་སི་ཀ་གྒ་མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨོ་ཀཱ་སེ་ན ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ. ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ ཝི་ཡ ན ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཙི གུ་ཎོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཝཱ་ཏ་ཝ་ཌྜྷ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏེ་སནྟི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ན ཙ ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱིཏི ཏེ་ན ས་ཏྟ་རཱ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཝ་ཌྜྷ་ནེ ཝི་ཡ ཀི་ཉྩི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི. པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན, ན ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་ས་དྭི་ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱཏི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ. ཡ་ད་ཡནྟི ཡཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཡཾ ཡོ་གཱི. སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི, ན ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ པ་རི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཛྷཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་པེ་ཏྠ པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི, ཀ་ཏི་པ་ཡེ ས་ཏྟེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ མེ་ཏྟཱ་ད་ཡོ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ, བ་ཧུ་ཀེ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མ་ཏྟཱ ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཝཱ ཡཾ ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཀ་པྤ་ཛ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ན ཨི་ཏ་ར་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ས་ཀྐཱ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུ’’ནྟི. ཨཱ་རུ་པྤཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ པ་རི་ཏྟ་ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སེ, ཝི་པུ་ལ་ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སེ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཱ་ནི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ད་ས ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ.
པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱིཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. སེ་སཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས. སེ་སཱ་ནི ཚཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི སེ་སཱ་ནི ཚ. ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ན་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝི་པུ་བྦ་ཀཾ. པ་གྒྷ་ར་མཱ་ན་ལོ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ. ཀི་མཱི་ནཾ པ་ཙ་ལ་ནེ་ན པུ་ལུ༹་ཝ་ཀཾ, ཙ་ལི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཝི་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛ་སྶ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀཱ་དི་ཀ་སྶ ཙ་ལ་ནཱ་ཀཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨོ་བྷཱ་ས་མ་ཎྜ་ལཱ་ར་མྨ་ཎམྤི ཙ་ལི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ. ས་ནྣི་སི་ནྣ་མེ་ཝཱཏི ས་ནྟཾ ནི་ཙྩ་ལ་མེ་ཝ.
དེ་ཝེ་སཱུཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝེ་སུ, ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་སྶ ཙ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
དི་ཊྛེ་ནཱཏི དི་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་གེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཡཱ. ཨུ་ཙྪུ་ས་སྶཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏྟེ་སུ པ་ཙ་ལ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ཏ་སྶ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎཾ དི་ཊྛ་ཕུ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ན ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀེ་ན ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན ན པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཧེ་ཊྛི་མེ ཏ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ, ཀ་སི་ཎེ་སུ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་ན་དྷི་ག་ནྟྭཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ.
ཨི་མེ་སུ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ, ཛྷཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ.
‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ས་བྦ་ཉྩེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི རཱ་ག་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཊྛ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ. ཨེ་ཀནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨ་པེ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱི་སུ ཨེ་ཀ་ནྟི, ན མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙ་རི་ཏཱ་པེ་ཀྑཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་སྶཱ་པི ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་སྶ ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ‘‘ས་དྡྷཱ་ཙ་རི་ཏ་སྶ པུ་རི་མཱ ཚ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏི་ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏི་ས་པྤཱ་ཡ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི. པ་རི་ཏྟནྟི ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་པ་མཱ་ཎཾ. པ་རི་ཏྟཾ ཝཱ སུ་པྤ་ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ཀ་པ་མཱ་ཎཾ ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ.
ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ, ཝཱི་རི་ཡཾ; པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་རི. ཨ་སུ་བྷཱཏི ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཱ. མེ་ཏྟཱཏི ཨ་ནོ་དྷི་སོ, ཨོ་དྷི་སོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཱ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏཱིཏི སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཝི་ཏ་ཀྐུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡཱཏི མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱཏི ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༣༧; དྷ. པ. ༢༧༧; མ་ཧཱ་ནི. ༢༧) ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་སྨཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ན་ཝ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི མཱ་ན་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨེ་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་ཙ་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ས་བྦཱ་ནི་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་ནི ས་བྦ་ཀུ་ས་ལ་པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ཏྟ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན ཙཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ ས་བྦ་ཙ་རི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སུ་ཀ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཏ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ པ་ན ‘‘ས་བྦ་ཉྩེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨེ་ཝ.
༤༨. ‘‘པི་ཡོ ག་རཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༧.༣༧) ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ. སོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་པ་རི་སྶ་ཡོ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མ་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡོཏི ན ཏ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ་ཡ ཝཱ སི་ཡཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཨ་ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་བྦ་ཙོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཏ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི, ཡོ ཝཱ ‘‘ཀི་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡོ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་དྷ་མྨེ་ན. གཱུ་ལ༹ྷཾ ག་ནྠནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ག་ནྠཾ, ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་ས་ཧི་ཏཾ ག་མྦྷཱི་རཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ.
ཏུ་མྷཱ་ཀ་མ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེཏི ‘‘ས་ཏ་པོ་རི་སེ པ་པཱ་ཏེ པ་ཏ་ནེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟེ. གྷཾ་སེ་ནྟོཏི ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཀ་ཀྐེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ གྷཾ་སེ་ནྟོ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཁེ་པེ་ཏུཾ ཨུ་སྶ་ཧེ་ཡྻཾ. ‘‘མ་མ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་རུ་ནྡྷ་ནེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀོ་ཙི རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟེ. ཏཱི་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ བྷ་ཏྟི་པ་ཝེ་ད་ན་མུ་ཁེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ཨེ་ཝ པ་ཝེ་དི་ཏོ.
༤༩. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཡ་ཏྠ སེ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡོ ‘‘མི་གཱ་ས་ཡོ’’ ཝི་ཡ, ཨཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. སོ དུ་ཝི་དྷོ ཝི་པ་ནྣོ, ས་མྤ་ནྣོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་ནྣོ ས་སྶ་ཏཱ་དི་མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་སྶི་ཏོ. ས་མྤ་ནྣོ དུ་ཝི་དྷོ ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏོ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏོ་ཏི. ཏེ་སུ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ‘‘ས་མྤ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ས་མྤ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་མྤ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཏེ་ན. ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཧི ཨ་ནེ་ཀ་དོ་ས་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ, ཨ་ནེ་ཀ་གུ་ཎཱ་ཝ་ཧ་ཏོ ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཡོ་གི་ནོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡ མཱུ་ལ་རཱ་སཱི་ཝ་ཎྞ་ནཱ) –
‘‘ཨ་ལོ་བྷོ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཨ་དོ་སོ དུ་སྶཱི་ལྱ་མ་ལ་སྶ, ཨ་མོ་ཧོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཨ་ལོ་བྷོ ཙེ་ཏྠ དཱ་ན་ཧེ་ཏུ, ཨ་དོ་སོ སཱི་ལ་ཧེ་ཏུ, ཨ་མོ་ཧོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧེ་ཏུ. ཏེ་སུ ཙ ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཨ་ན་དྷི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ལུ་དྡྷ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ, ཨ་དོ་སེ་ན ཨ་ནཱུ་ནཾ དུ་ཊྛ་སྶ ཨཱུ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ, ཨ་མོ་ཧེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ.
‘‘ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཙེ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ དོ་སཾ དོ་ས་ཏོ དྷཱ་རེ་ནྟོ དོ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ལུ་དྡྷོ ཧི དོ་སཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི. ཨ་དོ་སེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ གུ་ཎཾ གུ་ཎ་ཏོ དྷཱ་རེ་ནྟོ གུ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, དུ་ཊྛོ ཧི གུ་ཎཾ མ་ཀྑེ་ཏི. ཨ་མོ་ཧེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷཱ་རེ་ནྟོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, མཱུ་ལ༹ྷོ ཧི ཏ་ཙྪཾ ‘ཨ་ཏ་ཙྪ’ནྟི, ཨ་ཏ་ཙྪ་ཉྩ ‘ཏ་ཙྪ’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཙ པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏི ལུ་དྡྷ་སྶ པི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ་ས་ཧ་ན་ཏོ ཙ, ཨ་དོ་སེ་ན ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏི དུ་ཊྛ་སྶ ཨ་པྤི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ས་ཧ་ན་ཏོ ཙ, ཨ་མོ་ཧེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷ་དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཧི ‘ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ.
‘‘ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཙེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏི ཨ་ལོ་བྷ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ, ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཙ ཛཱ་ཏི་དུ་ཀྑ་སྶ, ཨ་དོ་སེ་ན ཛ་རཱ་དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏི ཏི་ཀྑ་དོ་ས་སྶ ཁི་པྤཾ ཛ་རཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་མོ་ཧེ་ན མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏི, ས་མྨོ་ཧ་མ་ར་ཎ་ཉྷི དུ་ཀྑཾ, ན ཙ ཏཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཧོ་ཏི. ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཙ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་མོ་ཧེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ, ཨ་དོ་སེ་ན པ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི སུ་ཁ་སཾ་ཝཱ་ས་ཏཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ལོ་བྷེ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ལོ་བྷོ. ཨ་དོ་སེ་ན ནི་ར་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, དོ་སེ་ན ཧི ཙ་ཎྜ་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ དོ་ས་ས་དི་སཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི, དོ་ས་སྶ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་དོ་སོ. ཨ་མོ་ཧེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, མོ་ཧེ་ན ཧི ནི་ཙྩ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི, མོ་ཧ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཙ ཨ་མོ་ཧོ. ཨེ་ཏེ་སུ ཙ ཨ་ལོ་བྷོ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རོ, ཨ་དོ་སོ དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ག་མ་ན་སྶ, ཨ་མོ་ཧོ མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ.
‘‘ཏཱི་ཧི་པི ཙེ་ཏེ་ཧི ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ཉྙཱ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཉྙཱ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ, ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་ཉྙཱ དྷཱ་ཏུ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མཱ ཙ ཏི་སྶོ ས་ཉྙཱ་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཨ་ལོ་བྷེ་ན པ་ན ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཨ་ནྟ་སྶ, ཨ་དོ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཨ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་མོ་ཧེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ་སྶ པ་བྷེ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་དོ་སེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ་སྶ, ཨ་མོ་ཧེ་ན སེ་ས་ག་ནྠ་དྭ་ཡ་སྶ. པུ་རི་མཱ་ནི ཙ དྭེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པུ་རི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཙྪི་མཱ་ནི པ་ཙྪི་མ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཨ་ལོ་བྷོ ཙེ་ཏྠ ཨཱ་རོ་གྱ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ལུ་དྡྷོ ཧི ལོ་བྷ་ནཱི་ཡ་མྤི ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ན སེ་ཝ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་རོ་གོ ཧོ་ཏི. ཨ་དོ་སོ ཡོ་བྦ་ན་སྶ, ཨ་དུ་ཊྛོ ཧི ཝ་ལི་ཏ་པ་ལི་ཏཱ་ཝ་ཧེ་ན དོ་ས་གྒི་ནཱ ཨ་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཡུ་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨ་མོ་ཧོ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཨ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཧི ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཧི་ཏཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ, ཧི་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་སེ་ཝ་མཱ་ནོ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨ་ལོ་བྷོ ཙེ་ཏྠ བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་གེ་ན བྷོ་ག་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ, ཨ་དོ་སོ མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ མི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ, ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ཏོ ཙ, ཨ་མོ་ཧོ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ཨ་ལོ་བྷོ ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་དོ་སོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ, ཨ་མོ་ཧོ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ.
‘‘ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་ཀ་པ་ཀྑེ་སུ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦུ་ཏོ ཧོ་ཏི ཏེ་སཾ ཝི་ནཱ་སེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྒ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཨ་དོ་སེ་ན པ་ར་པ་ཀྑེ་སུ, ཨ་དུ་ཊྛ་སྶ ཧི ཝེ་རཱི་སུ་པི ཝེ་རི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་མོ་ཧེ་ན ཨུ་དཱ་སཱི་ན་པ་ཀྑེ་སུ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ས་བྦཱ་བྷི་ས་ངྒ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
‘‘ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏི, ལུ་དྡྷོ ཧི ཨུ་པ་བྷོ་གཱ་སཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ན པ་སྶ་ཏི. ཨ་དོ་སེ་ན དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་དོ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་གྒ་ཧོ ས་ངྑཱ་རེ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཨ་མོ་ཧེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཧི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ག་ཧ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཏོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ནི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་པི ཨ་ནི་ཙྩ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ཧོ་ནྟི. ཨ་ནི་ཙྩ་ད་སྶ་ནེ་ན ཧི ཨ་ལོ་བྷོ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་དོ་སོ, ཨ་ན་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་མོ་ཧོ. ཀོ ཧི ནཱ་མ ‘ཨ་ནི་ཙྩ་མི་ད’ནྟི ས་མྨཱ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ པི་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ས་ངྑཱ་རེ ཝཱ ‘དུ་ཀྑ’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཏི་ཁི་ཎཾ ཀོ་དྷ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཉྩ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པུ་ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་མྤ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ བོ་དྷཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཚཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ་བྦི་དྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ, བོ་དྷི་ཡཱ ཝཱ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟཱ ལ་གྒཱ, ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཏ་ནྣི་ནྣཱ ཏ་པྤོ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བོ་དྷི་པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཏྟ་བྦ་བོ་དྷི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱཏི ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ, ཨཱ་དི་ཏོ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཾ ས་བྦ་ཏྠ, ས་བྦ་དཱ ཙ ཨ་ལུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ ཨ་ལུ་བྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, པ་ཙྪཱ ཙ ཏ་སྶེ་ཝ རོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. ལོ་བྷེ དོ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ནོཏི ལུ་བྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ལོ་བྷེ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ. ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ལོ་བྷེ ཧི ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, ཨ་ལོ་བྷེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་རི་ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སྭཱ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་ཝི་དྷི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཡེ་ཝ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ནེ་ཀྑ་མྨནྟི ཨི་དྷ པ་བྦ་ཛྫཱ. པ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀོ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ, ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ. ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ས་བྦ་བྷ་ཝ་ག་ཏཱི་སཱུཏི ས་བྦེ་སུ བྷ་ཝེ་སུ, ས་བྦཱ་སུ ཙ ག་ཏཱི་སུ. ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ད་ཏྠཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ, ཡ་ད་ཏྠཱ ཙ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༥༠. ‘‘ཀིཾ ཙ་རི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ ས་ཙེ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ‘‘ཀེ ཝཱ ཏེ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ལཾ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཀིཾ ཝཱཏི ཀིཾ ཨ་སུ་བྷཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ. ཀིཾ ཏེ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏཱིཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ན་མ་ཏི. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་པི ཧི ན ས་བྦ་སྶ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ བྱ་བྷི་ཙཱ་རི་ནོ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷིཾ ཀ་ཏི་པ་ཡ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦོ.
‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་ཏྠ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ དྭེ ནི་ས་ཛྫཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨུ་ཎྷཱ་ས་ནཱ་ནི. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ ཨ་དྷཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, སོ ཙེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟ་སྶཱ’’ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎནྟི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ. ཀ་ཏ་སྶཱཏི ཀ་ཏ་སྶ ཀ་སི་ཎ་སྶ. ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ པ་ད་པ་ད་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཨོ་པ་མྨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ, ཡཾ ཡཾ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ནི་བ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ, ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པ་མུ་སྶ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ཏཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་ཀྐ་ཙྩཾ སུ་ཎ་ནྟེ་ན. ཏནྟི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཨི་ཏ་ར་སྶཱཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཀ་སྶ་ཙི་པི པ་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཏ་ཏི་ཡ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.