པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༣. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༤༤-༢༤༥; མ. ནི. ༡.༣༨༤, ༤༣༡-༤༣༣; པཱ་རཱ. ༡༢-༡༤) ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་པཱ་ལི༹་ག་ཏིཾ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ན་ཡ་ཉྩ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ས་ཙྩེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ, ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་དི ཨ་ཉྙཱ་སི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི པ་ཝེ་དེ་སི ཝཱ་ཏི སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཝ་བོ་དྷེ་ན བྷ་ག་ཝཱ་ཝ ཐོ་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་དཱུ’’ཏི. ཉ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་སཱུཏི པ་ཉྩ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ. ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏཱ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཧི སི་ནེ་རུ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཡཱ་ནི ཏཾ་སི་དྡྷི་ཡཱ སི་དྡྷཱ་ནི མེ་ཁ་ལ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི་པི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སི་དྡྷི་ཡཱ སི་དྡྷཱ་ནི ཏ་སྶ པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ མ་ནོ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཝི་སུཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ.
‘‘ཏེ་སཱུ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ ཀིཾ ཏི་ཀཱ་ནཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཏི་ཀཱ་ནཾ, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏི་ཀེ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཐ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ, ཏ་མྤི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ བྷ་ཝ་ཏུ ཏཱ་ཝ ཏི་ཀཱ་ནཾ, ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཧི ཏི་ཀེ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི? ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ ཏི་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན ཧོ་ཏུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ, ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཧི ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི? ཨ་ཡ་མྤི ན དོ་སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
༤༡༤. ཨ་ས་ཏི་པི ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ བྷཱུ་མི་ཀཱ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན བྷི་ནྣེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ས བྷེ་དོ ག་ཧི་ཏོ. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏི་ཀོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཏནྟི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཀཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ལ་དྡྷནྟི ལ་དྡྷ་ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. དུ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ’’ཏི, རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་དེ་ཝ ཙི་ཏྟནྟི ཡ་དེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཎཱ་མ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ. རཱ་མ་གཱ་མེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཙེ་ཏི་ཡེ་སུ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བྷཱུ་མི་གྷ་ར་མ་ཎྜ་པེ ཀ་ཏཾ མ་ཧཱ་དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ནཾ. ‘‘ཨི་མེ ག་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ག་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཨ་སུ་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ནེ་སཾ རཱུ་པཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ. ད་དྷི་ར་སནྟི ད་དྷི་མ་ཎྜོ, ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ད་དྷི་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ.
ས་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ.
༤༡༥. ས་དྡོ ཙ པ་རི་ཏྟོ ས་བྦ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ.
༤༡༦. སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟནྟི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ནེ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ར་ཧ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་སནྟི ས་བྦེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨ་ན་རི་ཡཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙོ་པི ཙ ཨུ་པ་རི་མོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛི་མ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ན ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཡ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཏཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི་བྷ་ངྒ་པྤ་ཏྟནྟི ཨུ་པྤཱ་དཾ, ཋི་ཏིཾ, བྷ་ངྒ་ཉྩ པ་ཏྟཾ, ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ པ་གེ་ཝ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝི་ཡ ཡཱ་ཝ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཝེ་ལཱ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་རཱ, ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཝེ་ལཱ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་རཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དྭེ ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡི་དཾ ན ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ སཱི་གྷ་མྤི པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཀ་ཏཾ, ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏཱི་རེ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཨུ་ད་ཀ་ལེ་ཁཱ ནཱ་མ ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡཾ ག་ཏཱ ཏཱི་ར་ས་མཱི་པེ ཨུ་ད་ཀ་རཱ་ཛི. ཡཱ་ཝ ན ཝི་པྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡ་ཝི་ག་མེ་ན ཡཱ་ཝ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ ན ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ཏི་ནྟེ ཏཱི་རེ ཨ་ལླ་པཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟེ ཡཱ་ཝ པཱ་དེ ཨུ་ད་ཀ་ལེ་ཁཱ ན ཝི་པྤ་སཱི་ད་ཏི, ན སཾ་སཱི་ད་ཏི, ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ པ་ནེ་ཏེ ཀི་རི་ཡཱ་བྷེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སཱ, ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་ས་མཱ, ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟོ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ. དྭེ ཏ་ཡོ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན ཨི་ཏ་ར་ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན. ན ཧི ཏེ པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལཱ, ཨ་ན་ནྟ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་དྭ་ཡཾ.
ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཙྪི་ནྣནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙུ་ཏི་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ. ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. མ་ནོཏི ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མཱ་ཧ. དྷ་མྨཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ. མ་ནོཏི ཝཱ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. དྷ་མྨཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣནྟི ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཧི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སུ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཾ་ཧཱི་ར་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༢༨༤) ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ, ན ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་དྡེ་ཀ་ར་ཏྟ་སུ་ཏྟེ…པེ… སཾ་ཧཱི་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཡོ དྷ་མྨཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༧༢, ༢༨༥) ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ, ཝི་པ་སྶི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ. ‘‘ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ.
ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ. ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ པ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཡུ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཀཱ་སེཏི་ཨཱ་དི ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ཏཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནི་ཊྛེ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་དོ་ས་ཏོ་ཏི ཡུ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པ་ན ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ, ན ས་ཀ་ལེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷུ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ དཱི་པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ནཾ. ཨི་ཏ་རཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཀེ་ཙཱི’’ཏི ཡ་དི་པི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏེ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཡེ ‘‘ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་མེ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎ་དྭ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་ར་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི. ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ’’ཏི, ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་རེ ཨ་ནེ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་ཏི ‘‘པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཐཱ་པི པ་ར་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཙི་ཏྟ་རཱ་སིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི རཱ་སི་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཡཾ པ་ན ཏེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡ་སྨཱ ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ར་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི རཱུ་པཾ ཝི་ཡ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛ་ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི. པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཙ ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ ཏེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ས་ནྟཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟྭེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ, ཡཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ན ཨ་ནི་ཊྛེ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ པ་རི་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀོ ཙ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ, ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཙ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨི་དྷ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར …པེ… ཨ་ནུ་ལོ་མཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༥) ན ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སྭེ་ཝ ཙ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ན ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༨-༡༩) ཨཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ད་སྶ ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ད་ཏྠ་ཏཱ ཀ་ཏྠ་ཙི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་དཱ པ་ན ‘‘ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི. ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ.
ཡེ པ་ན ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི, པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི, ཡེ་སཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟཾ, སེ་སཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏ་དེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་པི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ་པི ཙི་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་པི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན སི་ཡཱ. ཏེ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱ་ག་ཏེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ན་ནྟ་རཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ སི་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝཱ་དོ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ, ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ནེ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༣༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན ཧི ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཝཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ནི་རུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘ཡཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི ཙཱ’’ཏི ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ན་མྤི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཧ་ཊྛཱ་ན་དོ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, རཱ་སི་ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛཱ་ན་ནེ ཙ ཨ་ནི་ཊྛེ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་དོ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་པ་ཏྟིཾ, ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ པུ་རི་མ་ཝཱ་དི་ནོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྨིཾ ཧི ས་ཏི ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊྛཱ ༡.༡.༤༡༧) ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཝཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཱ, ན་ནུ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ, ཨ་ནཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༢) ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༧.༣) ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༣) ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༣), ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ ཙ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༧.༢) ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟེ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་དི ཧི པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, པུ་རི་མེ་སུ ཝི་ཡ ཨི་ཏ་རེ་སུ ཙ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༢༠-༢༢) ཨེ་ཏེ་སཾ ཧི ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ ‘‘ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༢༠-༢༢) ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༡༧. ཏེ་སནྟི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཉཱ་ཎེ་སཱུ་ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཁ་ནྡྷཾ ཝཱ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ན་མྤི ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ. ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ས་ཡཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ བུ་དྡྷཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ཡིཾ་སུ, ཕ་ལཾ ས་ཙྪཱ་ཀཾ་སུ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏོ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༤༢༡). ཏ་ཏྠ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཏཱ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སཱུ་ཏི མ་གྒཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཁ་ནྡྷཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ (པ་ཊྛཱ. ༩.༡༢.༥༨) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི. ཏ་སྨཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཨེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀི་ཙྩེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་པི ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ནི་ད་སྶི་ཏཱ.
ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱཏི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཱ་པེ་ཀྑོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ, ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎཱ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་སཱ་དྷ་ཀོ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༦.༧༢), ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༦.༧༣) ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་པེ་ཀྑཱ་པི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སི་དྡྷི་ཏོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? ན, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན ཧི ཀ་མྨ་སཾ་ས་ཊྛཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཀ་མྨ་མུ་ཁེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པུ་རི་མ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ, ས་རཱ་གཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ས་མུ་དཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎེ ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཀེ་ཙི. ཏ་ཏྠཱ་པི ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི ཨེ་ཝ. ན ཧི ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཝི་ཡ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་མྨཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ. དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མྤི ཧི ལོ་བྷཱ་དི་ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་སེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ པ་ན ཁ་ནྡྷཱུ་པ་ནི་བ་ནྡྷོ ས་མྨུ་ཏི་སི་དྡྷོ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠོ, ན བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི, ཏ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ནཾ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༤༡༩. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཛཱ་ན་ན་མཱ་ཧ.
༤༢༠. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཙཱ་རེ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩེ་ཝ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ཏཾ ‘‘ཀཱ་ལེ་ན…པེ… ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་མ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི ཏཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀོ ཨེ་ཝ ན པཱུ་ར་ཏི པ་ད་དྭ་ཡཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན, པ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་སྶ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏེ ཨེ་ཝ ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་པི དྷ་མྨེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ་པི དྷ་མྨེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ ཨ་ཡཾ ཏི་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དེ་ས་ནཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཡོ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་སི་ཀྑཱ་བྷཱུ་མི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་བྷེ་ད་ནི་ཡ་མ་ཀཱ་ལཱ་དི་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ, ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ, ནཱ་པི ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྟི་ཀ་ཧེ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དི་དེ་ས་ནཱ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ. པ་ཉྩེ་ཝ ཧི ཁ་ནྡྷཱ ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, པ་ར་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ’’ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་རཱུ་པ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ དྷ་མྨཱ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ, སི་ཡཱ བ་ཧི་དྡྷཱ, སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༣༥). ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ ཏ་ཏི་ཡོ རཱ་སི ན་ཏྠཱི་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ. ཡ་དི་པི ཧི པ་ཋ་མ་པ་དེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ པ་ད་དྭ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ཧི པ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡོ རཱ་སི. ན ཧི ས་མུ་དཱ་ཡོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ ཧོ་ཏི, བྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ པ་ན དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷེ་དཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཀཱ་ལེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཏེ་ར་ས་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.