༡༣. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༠. ཏ་ཏྠཱཏི དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་དྡེ་སེ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཧི ནི་དྡེ་ས་མུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཝི་དྷི ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཱ་སུ ཙ ཏཱི་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སཱུ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཱ་སཱུཏི ཙ ས་ཏྠུ་ནོ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མཾ. ན ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀ་མེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་པཱ་ལི༹་ཡཾ, སེ་སཱ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ. ཏ་ཏྲཱཏི ཝཱ་ཀྱོ་པ་ཉྙཱ་སེ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྲ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཋེ. དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱཏི དི་བྦེ བྷ་ཝཱ་ཏི དི་བྦཱ, དེ་ཝཱ་ནཾ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ, ཏཱ་ཡ དི་བྦཱ་ཡ ས་དི་ས་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱཏི ས་དྡྷཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཝི་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཏཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ. པི་ཏྟ་སེ་མྷ་རུ་ཧི་རཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝཱ་ཏ་རོ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཱཏི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཱ. པི་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ, ཀ་མྨ་སྶ ཙ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ཧི ཀ་མྨཾ ཏི་ཎཱ་དི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ཝི་ཡ ས་སྶཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཙ་སྶ ཕ་ལཾ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ ‘‘སུ་ཀྐཾ སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༢; མ. ནི. ༢.༨༡; ཨ. ནི. ༤.༢༣༣). དཱུ་རེ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན སུ་ཁུ་མ་སྶཱ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་སཱ་ད་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཱ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ.
ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ས་བྦཱ་པི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཏ་སྶཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཉཱ་ཎ་མ་ཡཱ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ཉཱ་ཎ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ. ཏཱ་དི་སཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, དཱུ་རེ་པི སུ་ཁུ་མ་སྶ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏཾ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཝ. དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱཏི དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷཱུ་མཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན་སྶཱ དི་བྦ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཡཾ ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ནྣི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ, དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཝ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་དྡ་ག་ཧ་ཎ་ཊྛེ་ན. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཧི ས་དྡཱུ་པ་ལ་དྡྷི ས་དྡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷོ ས་ཝ་ནཾ. ས་ནྟེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ དྷཱ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ་སུ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཱ ས་ཏྠུ དྷཱ་ཏུ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན ཙཱ’’ཏི. སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀི་ཙྩཾ ས་དྡ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ, ས་དྡ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ.
ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ག་མེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ཡཱ’’ཏི. མཱ་ནུ་སི་ཀཱ མ་ནུ་སྶ ས་ནྟ་ཀཱ, མཾ་ས་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ, དི་བྦ་ཝི་དཱུ་རཱ་དི་ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ མཱ་ནུ་སི་ཀཾ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་དྡ་ས་ཝ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རནྟི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སོ་ཏ་དྭཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝི་ས་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་དྡ་ས་ཝ་ནེ་ནཱ’’ཏི. དི་བྦེཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ. ཏེ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ ས་དྡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ ས་དྡེ’’ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ཏི མཱ་ནུ་སཱ, ཏེ མཱ་ནུ་སེ. ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ས་དྡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་དེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན’’ནྟི, ཨེ་ཀ་དེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་དེ་ཧ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རེ ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ. ནི་པྤ་དེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཋཱ་ན་བྷེ་ད་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ན ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ.
ཨ་ཡཾ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ. པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དྷི་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི པ་རི་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་ཙི་ཏྟེ་ན, དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. སཱ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་བྦོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་དྡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡོ པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏོ. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ་པི ཀི་ར ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧ་སྶ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་དྡོ སུ་ཡྻ་ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མེ་གྷ་ས་དྡ་བྱ་གྒྷ་ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་དྡཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སུ་ཁུ་མ་ས་དྡཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཏ་ཐཱ ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་སཾ་སི་དྡྷི་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན དཱུ་ར་དཱུ་ར་ཏ་ར་ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དི་སཱ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ས་དྡཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷི ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་དྡོ ཨེ་ཝ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡོ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ས་དྡཱ་ནཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མཱ་ཀཱ་རོ, ཏཾ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་དྡཱ་ནཾ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ན་མྤི སུ་ཁུ་མཱ་ན་མྤི ས་དྡཱ་ནཾ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི, ཏཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ས་མྨ་ཏེ་སུ་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ སུ་ཁུ་མེ ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘ས་དྡོ་ཝ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཀྑོ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏོ་ཏི ཀེ་ཙི, ཏཾ ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི. ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཡོ་གི་ནོ. ཏེ ས་དྡཱཏི ཡེ ས་བྦོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན སུ་ཁུ་མ་སུ་ཁུ་མཱ ས་དྡཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ, ཏེ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པཱིཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི. པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ས་དྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ. པུ་བྦེ་པི ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏེ་སུ ས་དྡེ་སཱུཏི ཡེ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བ་ཧཱུ ས་དྡཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ས་དྡེ་སུ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རནྟི ཡ་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཎྷཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏཾ ཨེ་ཀཾ ས་དྡཾ. ཏ་ཏོ པ་རནྟི ཏ་ཏོ ཨ་པྤ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་རཾ. ཏ་སྨིཾ སོ་ཏེཏི ཏ་སྨིཾ ཉཱ་ཎ་སོ་ཏེ. པ་ཏི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན དཱ་ནི་སྶ ཏ་ད་ཏྠཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡོ་གོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུཾ. ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏནྟི ཛཱ་ཏ་ཐཱ་མཾ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ. ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀི་ནྟི ཀི་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཕ་ར་ཏཱུ’’ཏི མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. སོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ཏེ ས་དྡེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི, སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་དྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཙ་ཏྟཱ་རི, པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་སུ པ་ཙྪི་མཾ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་སྶ པུ་ན་པི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏེ་པི ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལཱདི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ སུ་ཁུ་མ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ཏཾ.
ཨེ་ཝཾ སུ་ཎ་ནྟོ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཝ་ནེ་ན ཝ་སཱི་ཀ་ཏཱ་བྷི་ཉྙོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ ས་དྡེ སུ་ཎ་ནྟོ ཨེ་ཝ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐནྟི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་པི ཏེ ས་དྡེ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི.
དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༡. པ་རི་ཡཱ་ཏཱིཏི ས་རཱ་གཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཡེ་ས་ཉྷི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ག་ཏི ཨ་ཏྠོ, བུ་དྡྷི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ར-ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི, ཡ་ཐཱ ཧི ཡོ པ་རོ ན ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཏྟཱ. ཡོ ཨ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏི, སོ པ་རོ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ནནྟི ཙེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟཱ་ཏི ས་ཏྟཱ. ཏ་སྶཱ པ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གཱ་པི ས་ཏྟཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ག་ཏི་ཡཱ ཝཱ. ‘‘པུ’’ནྟི ན་ར་ཀཾ, ཏ་ཏྠ ག་ལ་ནྟི པ་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི པུ་གྒ་ལཱ, པཱ་པ་ཀཱ་རི་ནོ. ཨི་ཏ་རེ་པི སཾ་སཱ་རེ སཾ་སཱ་རི་ནོ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པུ་གྒ་ལཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏཾ་ཏཾ་ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ པཱུ་ར་ཎ་ཏོ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ག་ལ་ན་ཏོ ཙ པུ་གྒ་ལཱཏི ནེ་རུ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཏ་ཉྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ, ཨེ་ཏ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ པ་རི་ཀ་མྨཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པནྟི ན ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ཨ་ཐ ཁོ ཧ་ད་ཡ་མཾ་ས་པེ་སི. ཡཾ བ་ཧི ཀ་མ་ལ་མ་ཀུ་ལ༹་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཨ་ནྟོ ཀོ་སཱ་ཏ་ཀཱི་ཕ་ལ་ས་དི་ས་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ པ་ན ཨི་མཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ཐཾ པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཛ་སྶ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ཝི་ཝི་དྷ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི? ཀོ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཛ་མེ་ཝ ཏཾ ལོ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་སྶཱ་པི ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ རཱུ་པཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་མྤི ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཛཾ, ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་བྷེ་དེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, སེ་ས་ཏི་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པཱ་ནཾ ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ཨུ་ཏུ་ཀ་མྨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སྶ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ན སི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཾ སེ་ས་ཏི་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. པ་སཱ་ད་ཀོ་དྷ་ཝེ་ལཱ་སུ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷེ་དཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཙ ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ནཱཏི པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ག་ཝེ་ས་ནྟེ་ན. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཡོ་གི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ ཀ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་སྶ ལཱ་བྷཱི ས་མཱ་ནོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ར་སྶ ཧ་ད་ཡ་མཾ་ས་པེ་སིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི ཝཱ ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན་པི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་ལ་ས་ཏ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ཧ་སྶ་མྤི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶེ་ཝཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧ་ད་ཡ་ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡཾ ཏ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ནི་རུ་དྡྷེ ཙ་ཏྟཱ་རི, པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཛ་ཝ་ནྟི. ཏེ་སཾ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ པ་རི་ཀ་མྨཱ་དི་ས་མ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ནྟེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཡ་ཏྠཱ་ནེ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཙ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ, ས་དྡཾ ཝི་ཡ ཙ དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཝ་མ་དྷི་ག་ཏ་སྶ པ་ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཐཱ་མ་ག་མ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་མྤི ཨ་དྷི་ག་མ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྨཱ ཏེ་ན…པེ… ཐཱ་མ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཐཱ་མ་ག་ཏེ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ནཾ. ས་བྦ་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟནྟི ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ས་བྦ་མྤཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན པ་ཉྩ་ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཾ, དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་རཱ་གཱ་དི་པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏ་མྤི ཧི ཨུ་པ་རི་མོ, ས་དི་སོ ཝཱ ཨ་རི་ཡོ ཧེ་ཊྛི་མ་སྶ, ས་དི་ས་སྶ ཙ ཙི་ཏྟ་མྤི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་ངྐ་མ་ནྟོཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ཝི་ནཱ ཏ་ད་ཉྙཾ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཙི་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ ས་ངྐ་མ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནཱ་པི ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཧི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་པི ཝཱ. ན ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ཏ་སྶ, ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱཏི ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ.
ཨ་ཝ་སེ་སནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ་ཧི རཱ་གེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཝཱི་ཏ་རཱ་ག’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི. སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ རཱ་གེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠེ་ཝ ས་རཱ་ག་ཏཱ, ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ན སི་ཡཱ ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་ལེ་སོ་ཏི ན་ཏྠེ་ཝ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏཱ་པཱི་ཏི དུ་ཀ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ དུ་ཀེ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པ་དེ་སི་ཀཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀ་ནྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ. ཡེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ས་ཏི་པི ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ཙི པ་ན ཐེ་རཱ ཏཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི. ས་དོ་ས་དུ་ཀེ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ན་ཡེ་ན, ཏ་ད་ཉྙཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཝི་ཡ ལོ་བྷ་དོ་སེ་ཧི ཨ་མི་སྶི་ཏ་སྶ མོ་ཧ་སྶེ་ཝ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ས་ཧ མོ་ཧེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ས་མོ་ཧཾ པ་ཋ་མ་ན་ཡེ, དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ པ་ན ས་ཧེ་ཝ མོ་ཧེ་ནཱ་ཏི ས་མོ་ཧནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པུ་རི་མ་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ དྭཱི་སུ ན་ཡེ་སུ བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ནུ་ག་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ངྐོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ པ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ, ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ, དཱི་གྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཾ, མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཝཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཙྪ་ནྡ་ཝཱི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་ཉྙེ་ཧི ག་ཏཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ནྟི མ་ཧ་གྒ་ཏཾ. ཨ་ཝ་སེ་སནྟི པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ཧི ས་ཧ ཨུ་ཏྟ་རེ་ཧཱི་ཏི ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ. ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་ནྟི ཨུ་ཏྟ་རཾ, ལོ་ཀེ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ལོ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་ཧི་ཏ་ནྟི ས་མཱ་ཧི་ཏཾ. ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི་པྤ་ཏྟཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ. ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་པྤ་ཏྟཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙི་ཏྟཾ. ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་པྤ་ཏྟཾ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི་པྤ་ཏྟཾ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཾ. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི་པྤ་ཏྟམྤི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མེ་ཝ. ཀཱ་མཾ ཀཱ་ནི་ཙི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཙི་ཏྟཱ་དཱི་ནི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི་པྤ་ཏྟཱ་ནི པ་ན ན ཧོ་ནྟི ཏཱ་དི་ས་ཀི་ཙྩཱ་ཡོ་ག་ཏོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ས་རཱ་གཱ་དི་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་ར་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི.
ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༢. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ཏཾ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་མྷི ཡཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་བྦེ’’ཏི ཨི་དཾ པ་དཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝ་ཝི་ས་ཡཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏཱི་སཱུ’’ཏི ནི་ཝཱ་ས-ས་དྡོ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ, ཁ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཙ ནི་ཝ་སི་ཏ་དྷ་མྨོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི. ནི་ཝུ་ཏྠ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ས་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཏེ ཨ་ནུ ཨ་ནུ བྷཱུ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝུ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནི་ཝཱ་ས-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ནི་ཝུ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ ཝཱ ནི་ཝུ་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘གོ་ཙ་ར་ནི་ཝཱ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཧི གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ ནི་ཝུ་ཏྠཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཏེ པ་ན དུ་ཝི་དྷཱ ས་པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་པི ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཡེ ཏེ གོ་ཙ་ར་ནི་ཝཱ་སེ་ན ནི་ཝུ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ, ཏེ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ལི་ངྒཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ཝི་སེ་སེ་ཧི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་ཐེ་ཝེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་པི ཝཱ ནི་ཝུ་ཏྠཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ པ་རེ་སཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་པི ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱ་པི ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ ‘‘པ་རེ་ས་མྤི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ’’ཏི. ཏ་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ ཙ ཁོ ཡ་སྨཱ ཨ་བྷཱི་ཏཱ་སུ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ, ཏེ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་པི ཧོ་ནྟི. ཡེ ཧི ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཏ་དཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་ནྟཱ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏེ་ས་མྤི ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟི ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ པ་ན ས་བྦེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ, སཱ པ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཏཱ་ནི ཨི་དྷ པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏེ པ་ནེ་ཏེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི. ན ཧི ཨ་ཏཱི་ཏེ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་སུཾ, ཨེ་ཝཾ ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ས་ཙྪཱ་ཀཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ནེ་ཡྻེ ཝི་ནེ་སུ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་དཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཉཱ་ཎ་སྶ ག་ཏི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཡཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷནྟི ནཱ་ནཱ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ཝི་དྷཾ. པ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ, ས་ཧ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ’’ནྟི, ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ནི་ཝཱ་ས’’ནྟི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷེ་ད་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ་ནྟི ཏེ བྷེ་དེ བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏྠ་ས་ནྟཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ་ཝ་ཀ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ, ན ས་ཏྠུ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི. ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ. སཱ ཙ ཁོ ཙུ་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་ཊི་པཱ་ཊི ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱཏི ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ. ཏི་ཏྠི་ཡཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, ཏེ པ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ ཏཱ་པ་སཱ་ད་ཡོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨི་ཏ་རེ ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཱ.
ཡ་སྨཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨེ་ཝ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ན ཏ་ཏོ པ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘དུ་བྦ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ཡོ་གོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. བ་ལ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཉྷེ་ཏྠ ནེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀོཏི ཀ་པྤཱ་ནཾ ལ་ཀྑཾ, ཏ་ད་དྷི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ, དྭེ ཙ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཱི་ཏི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཏེ་སཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་པཱ་ར་མི་ཏཱ ས་མི་ཏཱ. ཡ་དི བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷཱ་གོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཝི་ས་ཡ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉེ་ཡྻཾ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; པ་ཊི. མ. ༣.༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ན་མྤི ཝི་ས་ཡེ པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཡཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཏི་པི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་དི་ནཱ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ.
ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཀཱ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་ར་སྶ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཙུ་ཏིཾ དི་སྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ, ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ས་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན་པི ས་ངྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘བ་ལ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ, ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ས་ངྐ་མ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ད་སྶ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཾ ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་ར་ད་ས་མ་ཡེ ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ར་ཏ་ནི་ཀེ གེ་ཧེ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ རཱུ་པ་ག་ཏཾ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀ་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ, སི་ཡཱ པ་ན ཏ་སྶ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་ཏི་རོ་ཧི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ རཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཨ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ. ན་ཏྠེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ཉེ་ཡྻ་སྶ ཨ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཏཾ ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨོ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ སུ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ ཉེ་ཡྻཱ་ཝ་ར་ཎ་སྶ སུ་པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. པེ་ཡྻཱ་ལ་པཱ་ལི༹ཾ ཝི་ཡ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ པེ་ཡྻཱ་ལ་པཱ་ལི༹ཾ པ་ཋ་ནྟཱ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… པ་ཉྩ་མཾ ཛྷཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟཱ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ན ཨ་ནུ་པ་དཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་པི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ཡོ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ. ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀ་པྤེ, ཡ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཡཾ ཡཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏེ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ. སཱི་ཧོ་ཀྐ་ནྟ་ཝ་སེ་ན སཱི་ཧ་ག་ཏི་པ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ཏ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ༹་སྶ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊི་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ. ས་ར་བྷ་ངྒ་ས་དི་ས་སྶཱཏི ས་ར་བྷ་ངྒ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ས་དི་ས་སྶ (ཛཱ. ༢.༡༧.༥༠ ཨཱ་ད་ཡོ). ལ་ཀྑ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ན ས་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་པ་སྶ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ན ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ཁ་ཛྫུ་པ་ན་ཀ་པྤ་བྷཱ་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཁ་ཛྫོ་ཏོ་བྷཱ་ས་ས་མཾ ཧུ་ཏྭཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. དཱི་པ་པྤ་བྷཱ་ས་དི་སནྟི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་དཱི་པཱ་ལོ་ཀ་ས་དི་སཾ. ཨུ་ཀྐཱ་པ་བྷཱ མ་ཧཱ་ཨུ་མྨུ་ཀཱ་ལོ་ཀོ. ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀ་པྤ་བྷཱཏི ཨུ་སྶ་ནྣཱ པ་བྷཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ དྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ས་དྷི, ཨོ་ས་དྷཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ཡི་ཀ་ཏྟཱ ཨོ་ས་དྷཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ ཏཱ་ར་ཀཱ་ཡ པ་བྷཱ. ས་ར་ད་སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སཾ ས་ཝི་ས་ཡེ ས་བྦ་སོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ.
ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་མུ་ཉྩ་ན་ཏོ. ཀུ་ནྣ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ རུ་ཀྑ་ད་ཎྜེ་ན ཀ་ཏ་ས་ངྐ་མོ ད་ཎྜ་ཀ་སེ་ཏུ. ཙ་ཏཱུ་ཧི, པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ ཛ་ནེ་ཧི ག་ནྟུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ ཕ་ལ་ཀེ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཎི་ཡོ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ས་ངྐ་མོ ཛ་ངྒྷ་སེ་ཏུ. ཛ་ངྒྷ་ས་ཏྠ་སྶ ག་མ་ན་ཡོ་གྒོ ས་ངྐ་མོ ཛ་ངྒྷ་སེ་ཏུ ཛ་ངྒྷ་མ་གྒོ ཝི་ཡ. ས་ཀ་ཊ་སྶ ག་མ་ན་ཡོ་གྒོ ས་ངྐ་མོ ས་ཀ་ཊ་སེ་ཏུ ས་ཀ་ཊ་མ་གྒོ ཝི་ཡ. མ་ཧ་ཏཱ ཛ་ངྒྷ་ས་ཏྠེ་ན ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒོ མ་ཧཱ་ཛ་ངྒྷ་མ་གྒོ. བ་ཧཱུ་ཧི ཝཱི་སཱ་ཡ ཝཱ ཏིཾ་སཱ་ཡ ཝཱ ས་ཀ་ཊེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒོ མ་ཧཱ་ས་ཀ་ཊ་མ་གྒོ.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཨ་དྷི་ཀཱ་རེཏི ‘‘ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༣, ༡༩༢; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢; མི. པ. ༢.༡.༩) ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ནི་དྡི་ཊྛ་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ.
༤༠༣. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཏེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན. ཧེ་ཊྛཱ ཏཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྤཱི་ན་ནཱ་ཡ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཡཱ་ཡ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ར་མྦྷོ, སཱ ཨི་དྷ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཱ ནི་ས་ཛྫཱ. ཏ་ཏོ ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནནྟི ཏ་ཏོ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ པུ་རི་མ་ཀཾ ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ལ་སཱི་སེ་ན ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་མཱ་ཧ. ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ནྡ་ན་ཀཱ་ལོཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎེ་སུ ཙེ་ཏི་ཡ་བོ་དྷཱི་ནཾ ཝ་ནྡ་ན་ཀཱ་ལོ. ས་ཀ་ལཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཀི་ཉྩི ཀི་ཙྩཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྷི ས་ཏྠ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ནི་སཱ་ན་སི་ལཱ ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་ན་མྤི ནི་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ. ཡཾ ཏ་སྶ, ཏཱ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན པ་ར་མ་ནེ་པ་ཀྐ་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དཱི་པེ ཛ་ལི་ཏེ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་རི་མ་བྷ་ཝེཏི ཨི་མ་སྶ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རེ པུ་རི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེ. པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ཋ་མཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ནཱ་མཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. པ་ཋ་མཾ ནཱ་མཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ རཱུ་པ་ནྟི ཨ་པ་རེ. པ་ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཀྐོ་ཏི. པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ.
‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཉྙ་སྨཱ ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝེ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ནི་རུ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཡེ ནི་རུ་དྡྷཱ མ་ར་ནྟ་སྶ, ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ ཨི་དྷ;
ས་བྦེ་པི ས་དི་སཱ ཁ་ནྡྷཱ, ག་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ༣༩);
ཏཾ ཋཱ་ནནྟི ཏཾ ནི་ཀྑེ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ཧུ་ནྡ་རི་ཀནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ, ཨུ་པ་རི ཙ གྷ་ན་ས་ཉྪ་ནྣཾ ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ནྡྷ་ཏ་མ་མི་ཝཱཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ ཝི་ཡ.
ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཀ་ཎྞི་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཏྠཱ་ཡ. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སྶ ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཝི་ཡ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, མ་ཧཱ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཱ ཝི་ཡ ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཕ་ར་སུ་དྷཱ་རཱ ཝི་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཀ་མྨཱ་ར་སཱ་ལཱ ཝི་ཡ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཊྛ་ཕཱ་ལ་ཀོ་པ་མཱ་པི ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཨོ་ད་ན་པ་ཙ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུཾ ཕཱ་ལེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཏ་ཙ་ཕེ་གྒུ་མ་ཏྟ་ཕཱ་ལ་ནེ ཕ་ར་སུ་དྷཱ་རཱ་ཡ ཝི་པ་ནྣཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུཾ ཕཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཀེ་སོ་ཧཱ་ར་ཀཱུ་པ་མཱ.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ནི་ཝུ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཏནྟི པ་ཙྪི་མ་ནི་ས་ཛྫ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ. ཏཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ ཙེ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དྷི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨོ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྠི. ཡེ་སཾ ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པུ་རི་མཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་དཱ པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མཱཏི ཀཱ་མཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ བྷ་ཝ་སྶ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ཉཱ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཛོ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཏ་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ས་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཙ ས་བྦོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི’’ཏི.
༤༠༤. ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིནྟི ཨེ་ཀ་མྤི བྷ་ཝཾ. སོ ཧི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ ཁ་ནྡྷ་པྤ་བ་ནྡྷོ ཨི་དྷ ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི…པེ… ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ན’’ནྟི. པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཁཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནོ. ཀ་པྤོཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤོ. སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ལོ, ཏ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན་སྶ པ་རི་ཧཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡོ པ་ན ‘‘ཀཱ་ལཾ ཁེ་པེ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཀཱ་ལོ གྷ་ས་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ལ་སྶཱ་པི ཁ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. སཾ་ཝ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ན་སྶ་ནཾ སཾ་ཝ་ཊྚོ, སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཋཱ་ཡཱི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི. ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱཏི ཏཾ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཝ་ཊྚོ.
ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ ཨཱ་པོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ ཝཱ་ཡོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ་ཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཊྚ་སཱི་མཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦེ་སུ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་པོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ་ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ ཝཱ་ཡོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཙི. སཾ་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཨཱ་པེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚོ ཨཱ་པོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ. སཾ་ཝ་ཊྚ་སཱི་མཱཏི སཾ་ཝ་ཊྚ་མ་རི་ཡཱ་དཱ.
སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི. ས་དཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ, ཏཱི་སུ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀཱ་ལེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་དྷ ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི ཝི་ཛ་མྦྷ་ཏི, ཏཾ ས་བྦ་མྤི བུ་དྡྷ་ངྐུ་ར་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟ’’ནྟི. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ག་ཏོ་པི ཀ་ཏ་པ་རི་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཋ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཏྟེ ཀ་ཏེ ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟེ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎཱ་ཏྭེ་ཝ པ་རི་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཡཾ ཝི་ས་ཡ་ཁེ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ས་རེ་ན ཨ་བྷི་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མཱ་ཎེ ཝི་ས་ཡ་ཁེ་ཏྟེ. ཡཾ ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མ་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ. ས་ཎྛ་ཧ་ནྟནྟི ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཾ.
༤༠༥. གོ་ཁཱ་ཡི་ཏ་ཀ་མ་ཏྟེ་སཱུཏི གོ་ཧི ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ. ཡནྟི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ. པུ་པྥ་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནི་ཡོ ཙ དེ་ཝ་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཏེ་སནྟི ‘‘ཝ་སྶཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠཱཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ. སོ ཙ ཁོ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་དཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀཾ བྱཱུ་ཧེ་ནྟི ས་མྤི་ཎྜེ་ནྟཱི་ཏི ལོ་ཀ་བྱཱུ་ཧཱ. ཏེ ཀི་ར དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ་པི སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ, ས་མྦྷ་མ་པྤ་ཏྟཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ས་ནྣེ ཋཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. སི་ཁཱ་བ་ནྡྷ་སྶ མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ མུ་ཏྟ་སི་རཱ. ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་དྷཱུ་ཡ་མཱ་ན་ཀེ་ས་ཏཱ་ཡ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཀེ་སཱ. ལོ་ཀ་ཝི་ནཱ་ས་བྷ་ཡེ་ན སོ་ཀ་ཝ་ནྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རཱུ་པ་ཝེ་ས་དྷཱ་རི་ནོ. མཱ་རི་སཱཏི དེ་ཝཱ་ནཾ པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏེ ཀ་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི? དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྩོ་དི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཏཱ་དི་ས་ནི་མི་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. བྲ་ཧྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཨ་པ་རེ.
མེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཱིཏི མེ་ཏྟཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙཱ་ནི. དེ་ཝ་ལོ་ཀེཏི ཀཱ་མ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ. དེ་ཝཱ་ནཾ ཀི་ར སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶ་ཝཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ ཛྷཱ་ནཱ་ནི སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ད་ཉྙེ པ་ནཱཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ.
དུ་ཏི་ཡོ སཱུ་རི་ཡོཏི དུ་ཏི་ཡཾ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ. ས་ཏྟ་སཱུ་རི་ཡནྟི ས་ཏྟ་སཱུ་རི་ཡ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་སུ་ཏྟཾ. པ་ཀ་ཏི་སཱུ་རི་ཡེཏི ཀ་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སཱུ་རི་ཡ་ཝི་མཱ་ནེ. ཀ་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ, ཨེ་ཝཾ སཱུ་རི་ཡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་པི ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ན པ་བྷ་སྶ་ར་ཏ་ར་ཉྩེ་ཝ ཏེ་ཛ་ཝ་ནྟ་ཏ་ར་ཉྩ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ. ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱ ས་ར་བྷཱུ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི མ་ཧཱི་ཏི ཨི་མཱ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ.
པ་བྷ་ཝཱཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. ཧཾ་ས་པཱ་ཏ་ནོཏི མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་མཱ་ཧ.
ན ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ན ཏི་ཊྛ་ཏི.
པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་སི་ནེ་ཧནྟི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་སི་ནེ་ཧཾ. ཡཱ་ཡ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ཏྟཱ ས་མྤི་ཎྜ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱ ཚ་སཱུ་རི་ཡ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙི་དནྟི ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་དཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ. ཨེ་ཝཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནི་པཱིཏི ཝི་པ་ཏྟི་མ་ཧཱ་མེ་གྷུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཀ་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
པ་ལུ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ. ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏནྟི བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་པྤ་བྷེ་དཾ ས་ངྑཱ་ར་ཛཱ་ཏཾ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཀྑ་ཡཱཏི ཛྷཱ་པེ་ཏ་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཀྑ་ཡཱ. ས་ཡ་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཨི་ནྡྷ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཚཱ་རི་ཀ་མྤི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཌྜ་ཧི་ཏྭཱ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་པྤི…པེ… ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
༤༠༦. དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོཏི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི་ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དཱི་གྷ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན. ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སཱ་ཀ་སཱ་ལཱ་དི་རུ་ཀྑེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. གྷ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཝི་ས་རི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པི་ཎྜི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཝ་ཊུ་མ’’ནྟི, ཝ་ཊྚ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ. ཏནྟི ཨུ་ད་ཀཾ. ཨ་སྶཱཏི ཝཱ་ཏ་སྶ. ཝི་ཝ་རཾ དེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ གྷ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཾ དེ་ཏི. པ་རི་ཀྑ་ཡ་མཱ་ནནྟི པུ་བྦེ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨེ་ཀོ་གྷ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན པ་རི་སོ་སི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོཏི ཙ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་མཱ་ཧ. ཨུ་པ་རི ཙ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ནེཏི ཡཱ་མ་དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཱ་ནཾ པ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ཐ་ཝཱི་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ན ཏཱ་ཝ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི.
རུ་ནྡྷ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ན བྷ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་རོ་དྷེ་ནྟི.
‘‘པ་ཋ་མ་ཏ་རཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ, ཏེ་ན དྭི་ནྣཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ, ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝཱ ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨཱ་དི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ. པ་རི་ཏྟཱ་བྷ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ་པི ཧི ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ཏེ ཧོ་ནྟི ས་ཡཾ་པ་བྷཱ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པུ་ཉྙ་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ལུ་པྤ་ཀཱ་ར་ཀནྟི ཨཱ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨཱ་ལུ་པྤ་ནཾ ཝི་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཧ་ཊྛཱ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི.
སི་ནེ་རུ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ དཱི་པ་ས་མུ་དྡཱ་པཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ནི་ནྣ་ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ས་མུ་དྡཱ, ས་མ་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ དཱི་པཱ’’ཏི. ཐཱུ་པ་ཐཱུ་པཱཏི ཨུ་ནྣ་ཏུ་ནྣ་ཏཱ.
ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ནྟི, ཧཱི་ལེ༹་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༣.༡༢༣) ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཡེ་ནེ་ཝ. པ་དཱ་ལ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ ལ་ཏཱ་ཛཱ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཀི་ར པཱ་རཱ་ས་ཝ་ཛཱ་ཏི ག་ལོ༹་ཙཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཀ་ཊྛེ ཨེ་ཝ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སེ པ་ཙྩ་ན་ཀོ ཨ་ཀ་ཊྛ་པཱ་ཀོ. ཨ་ཀ་ཎོཏི ཀུ་ཎྜ་ཀ་ར་ཧི་ཏོ.
སུ་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཛཱ་ཏི་པུ་པྥ་ས་དི་སོ སུ་མ་ན་ཛཱ་ཏི་པུ་པྥ་ས་དི་སོ. ཡོ ཡོ ར་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཡཾ་ཡཾ་ར་སོ, ཨོ་ད་ནོ, ཏཾ ཡཾ་ཡཾ་ར་སཾ, ཡཱ་དི་ས་ར་ས་ཝ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ར་ས་པ་ཐ་ཝཱི, བྷཱུ་མི་པ་པྤ་ཊ་ཀོ, པ་དཱ་ལ་ཏཱ ཙ པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ སུ་དྷཱ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ ཁུ་དྡཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ར་ས་ཧ་ར་ཎཱི་ཧི ར་ས་མེ་ཝ བྲཱུ་ཧེ་ནྟཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཝ་ཏྠུ་ནོ སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྶ་ནྡཱ, སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ག་ཧ་ཎི་ནྡྷ་ན་མེ་ཝ ཙ ཧོ་ནྟི. ཨོ་ད་ནོ པ་ན པ་རི་བྷུ་ཏྟོ ར་སཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ་པི ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྶ་ནྡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ པ་སྶཱ་ཝཾ, ཀ་ས་ཊ་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སཾ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝེ་གོ ན ས་མི་ཏོ, ན ཏཱ་ཝ བ་ལ་ཝ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ ཝི་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཀཱ་མ་རཱ་གོ ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དཱ ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ས་ཉྫཱ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རི་ས་སྶ…པེ… པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲ སུ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶཱཏི ས་ཛྫུ་ཀ་མེ་ཝ ཏ་ཎྜུ་ལཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་དི་ཝ་ས་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ལ་ས་པ་ཀ་ཏི་ཀ་སྶ.
ཨ་ནུ་ཏྠུ་ན་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནྟི. ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻཱ་མཱཏི ས་མ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ. ནོཏི ཨ་མྷེ་སུ. ས་མྨཱཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ. ཁཱི་ཡི་ཏ་བྦནྟི ཁཱི་ཡ་ནཱ་ར་ཧཾ ནི་ནྡ་ནཱི་ཡཾ. ག་ར་ཧི་ཏ་བྦནྟི ཧཱི་ལེ༹་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་བ་ལོ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ར་ཉྫེ་ཏཱིཏི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མྨ་དེ་ཝ ར་མེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི.
ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི་ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་ས་ངྒ་ཧཾ. ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་ས་ངྒ་ཧ་ནྟི ཀེ་ཙི. སེ་སཱ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀཱ་ལ་ཏོ ཏེ་ན ས་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནེ་ཝ.
༤༠༧. མ་ཧཱ་དྷཱ་རཱ་ཧཱིཏི ཏཱ་ལ་སཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཧི མ་ཧ་ཏཱི་ཧི ཁཱ་རུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ཧི. ས་མ་ནྟ་ཏོཏི ས་བྦ་སོ. པ་ཐ་ཝི་ཏོཏི པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཁཱ་རུ་ད་ཀེ་ན ཕུ་ཊྛ་ཕུ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏཱ་ད་ཡོ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཝི་ཡ ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟེ་ཝ, ཏ་སྨཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་རུ་ད་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་པ་རེ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཾ ཝཱ་ཡུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ཀོ་གྷ་བྷཱུ་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡོ་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེཏི པ་རི་ཏྟཱ་བྷ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷ་ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ, ཏ་ཡི་དཾ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཚ་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. སུ་བྷ་ཀི་ཎྷེཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. པ་རི་ཏྟཱ་སུ་བྷ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་སུ་བྷེ་པི ཧི ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨུ་ད་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨཱ་བྷ་སྶ་རེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏནྟི ཏཾ ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་ཨུ་ད་ཀཾ. ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་ག་ཏནྟི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ག་ཏཾ ཕུ་ཊྛཾ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱཏི ཝི་ལཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ.
ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻནྟི ཨི་དཾ སཾ་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་པྤ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ.
༤༠༨. ཐཱུ་ལ་ར་ཛེ ཨ་པ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ནི་སྶི་ཏཾ ས་ཎྷ་ར་ཛཾ ཨ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏོ ས་ཎྷ་ར་ཛ’’ནྟི. ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་མ་ཧཱ་རུ་ཀྑེ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་མྤི སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་མྤཱིཏི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་མྤི སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་མྤི ཝཱ་ཏོ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པ་ཏི. ཏེ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཱ་ད་ཡོ. ཨ་བྷི་ཧ་ནྟྭཱཏི གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙནྟི ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སི་ནེ་རུཾ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་དཱི་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མཱ་ག་མ་ཝ་སེ་ན གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏནྟི པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཨུ་ད་ཀཾ, ཏཾ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཏ་ནྟི ས་བྦཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཝི་ན་སྶ་ཏི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༤༠༩. ཡ་དི་པི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ས་ར་ས་ནི་རོ་དྷོ ཝི་ནཱ་ས་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ནྟཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ པ་ན ཧེ་ཏུ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ན་ཏྠི ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ་སཱུ་ཏི. བྷཱ་ཛ་ན་ལོ་ཀ་སྶཱ་པི ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཧེ་ཏུཾ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀོ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ན པ་ཋ་མཾ ལོ་ཀོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ པཱ་པ་བ་ལེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཧི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ རོ་ག་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ, ས་ཏྠ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ, དུ་བྦྷི་ཀྑ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ་ཏི ཨི་མེ ཏི་ཝི་དྷཱ ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི་མྷི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤེ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ སཾ་ཝ་ཊྚཱ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་སྶ་ནྣེ. དོ་སེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་དོ་སེ་ན ཝི་ཡ ཏི་ཀྑ་ཏ་རེ་ན ཁཱ་རུ་ད་ཀེ་ན ཝི་ནཱ་སོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དོ་སེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི. པཱ་ཀ་ཊ་ས་ཏྟུ་ས་དི་ས་སྶ དོ་ས་སྶ ཨ་གྒི་ས་དི་ས་ཏཱ, ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ས་ཏྟུ་ས་དི་ས་སྶ རཱ་ག་སྶ ཁཱ་རུ་ད་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘དོ་སེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཨ་གྒི་ནཱ, རཱ་གེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཨུ་ད་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཀེ་ཙི་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. རཱ་གོ ས་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི རཱ་ག་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སོ ལོ་ཀ་ཝི་ནཱ་སོ.
༤༡༠. ཨེ་ཝཾ པ་ས་ངྒེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚཱ་དི་ཀེ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་དྷི་ཀ་ཏཾ ནེ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
‘‘ཨ་མུ་མྷི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ’’ཏི ཨི་དཾ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ (དཱི. ནི. ༡.༢༤༤) ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི ཨི་མ་སྶ ཀ་ཏི་པ་ཡཾ ཀཱ་ལཾ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ སཾ་ས་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཝཱ ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེ་སུ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨི་མ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་མུ་མྷི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏེ་ན ཙ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠེ་ན ཨི་ཏ་རཱ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. བྷ་ཝེ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་མཱ་དི་བྷ་ཝེ ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཛཱ་དིཡོ་ནི་ཡཱ ཝཱ དེ་ཝཱ་དི ག་ཏི་ཡཱ ཝཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི་ཨཱ་དིཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ. ཨཱ་སིནྟི ཨ་ཧོ་སིཾ. ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཝ་ཎྞ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ. པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ ཝཱ ཏཱ་པ་སཱ་དི་ཀཱ་ལེ. སཱ་མི་སཱ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ སོ་མ་ན་སྶཱ་ད་ཡོ. ནི་རཱ་མི་སཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་ས་མཱ་དྷི་ཛ་སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
‘‘ཨ་མུ་ཏྲཱ་སི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦཾ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སོ་ཡཾ, བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ལོ་པོ ཝཱ, ཨ་མུ་ཏྲ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶཱཏི པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎནྟི ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ, ན ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་ཏོ, ན ཡ་ཐཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཝ་ཎྞཱ་ཧཱ་ར་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི. ཨོ་དཱ་ཏོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ, ཏེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རནཱ་ན་ཏྟ་ཏོཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༡. ཙུ་ཏི་ཡཱཏི ཙ་ཝ་ནེ. ཨུ་པ་པཱ་ཏེཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནེ. ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ནྟཱ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ནྟཱ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཡེ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཙུ་ཏི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༡༡). དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཙ ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ‘‘སོ་ཏ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨི་དྷ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦ’’ནྟི, ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ, ས་ཡཾ ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་མྤི ཧི ‘‘དི་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘དི་བྦ་མི་དཾ བྱ་མྷ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. མ་ཧཱ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི མ་ཧ་ནཱི་ཡ་ག་མ་ན་ཏྟཱ, ཝི་མྷ་ཡ་ནཱི་ཡ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་མྷ་ཡ་ནཱི་ཡཱ ཧི་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ག་ཏ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ‘‘དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ཧཱི་ནཱུ་པ་མཱ་ད་སྶ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པི ཨི་མ་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཡོ་གི་ནོ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷི་བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་སྶ ཝི་ཛ་ཡི་ཙྪཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷཱི ཙ ཨི་དྡྷི་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཀྑ་མ་ན་དྷ་མྨ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཝོ་ཧཱ་རེ ཙ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡི་ཙྪཱ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཛུ་ཏི་ག་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་མ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ. ས་དྡ་ཝི་དཱུ ཙ ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་ཝུ-ས་དྡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ ས་བྦཾ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི ས་ཏྟཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ནྟི. ཡ་ཐཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་དཾ. ཨི་དཾ པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་མི་ཝཱ་ཏི་པི ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི. ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི པ་ར་ཏོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨུ་ཙྪི་ནྣོ, ཨེ་ཝ་མི་ཏ་རེ་པཱི་ཏི. ན་ཝ་ས་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ལཱ་བྷཱི ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ཡ. བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ པ་སྶ་ནྟི་ཡེ་ཝཱཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ན པུ་རི་མ་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ཧི ཛ་ཡ་དྡི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀཱདཱི་ཧི ཨ་ཝི་རོ་དྷོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་ད་ནྟི མཱ་ནུ་ས་ཀཾ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཏ་ད་ཉྙ་སྶ པ་ན དི་བྦ་ཏི་རོ་ཧི་ཏཱ་ཏི་སུ་ཁུ་མཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ རཱུ་པ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩ མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་ཡ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ས་ཡཱི་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ནུ་ས་ཀཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི མཾ་ས་ཙ་ཀྑཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ.
དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ན་པི. ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ ཁ་ཎ་སྶ ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ་ཡ ཀེ་ས་ཉྩི རཱུ་པ་སྶ. ཨ་པི་ཙ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་ཉྩ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ, ན ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨེ་ཧི ཝི་ནཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཡ་དི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི་པི ཀེ་ཙི. ཏེ ཙ་ཝ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེཏི ན ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མོ་ཧཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ནཱ་མ ཀ་མྨཾ ནི་ཧཱི་ནཾ ནི་ཧཱི་ན་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེཏི ཏ་སྶ ཧཱི་ལི༹་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་པ་རཱི་ཏེ, ཨ་ཧཱི་ལི༹་ཏེ ཨ་ནོ་ཧཱི་ལི༹་ཏེ ཨ་ནོ་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་ན་ཝ་ཉྙཱ་ཏེ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཝ་ཎྞེཏི སུ་ནྡ་ར་ཝ་ཎྞེ. དུ་བྦ་ཎྞེཏི ཨ་སུ་ནྡ་ར་ཝ་ཎྞེ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་དོ་ས་དོ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སུ་ནྡ་རཾ ག་ཏིཾ ག་ཏཱ སུ་ག་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ག་ཏི་ག་ཏེ’’ཏི, སུ་ག་ཏིཾ ཨུ་པ་པ་ནྣེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝ་ད་ཉྙཱུ ཝི་ག་ཏ་མ་ཙྪེ་རཱ ཨ་ལོ་བྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ སུ་བྷ་གཱ ས་མི་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ’’ཏི. དུ་ཀྑཾ ག་ཏིཾ ག་ཏཱ དུ་གྒ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་གྒ་ཏི་ག་ཏེ’’ཏི. ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ས་ཏྟཱ ལུ་དྡྷཱ མ་ཙྪ་རི་ནོ ལོ་བྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ དུ་གྒ་ཏཱ དུ་རུ་པེ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ནེ’’ཏི.
ཨུ་པ་ཙི་ཏནྟི ཕ་ལཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཀ་ཏཾ ཧི ཀ་མྨཾ ཕ་ལ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ. ཙ་ཝ་མཱ་ནེ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཝི་ས་ཡ་མུ་ཁེ་ན ཝི་ས་ཡཱི་བྱཱ་པཱ་ར་མཱ་ཧ. པུ་རི་མེ་ཧཱིཏི ཝཱ ‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏ་སྨཱ ‘‘དི་བྦེ་ན…པེ… པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མེ་ཧི, ‘‘ཙ་ཝ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ནཱཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཀྱེ་ན. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑུ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ ཙ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི ནེ་ར་ཡི་ཀེ ཙ ས་ཏྟེ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་སྭཱ ཋི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོཏི་ཨཱ་དི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ནི་རུ་དྡྷེ ཙ་ཏྟཱ་རི, པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཛ་ཝ་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ‘‘ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ན སི་ཡཱ. དེ་ཝཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནེ་ར་ཡི་ཀ་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཉྙ་ག་ཏི་ཀེ་སུ་པི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་པཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༡༡), ‘‘སུ་ག་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༡༡) ཙ. ཏཾ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏཾ་ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
ཡ་ཐཱ ཙི་མ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་མ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ་པཱི་ཏི ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པཱ་ད་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་མཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷཱི ནི་ར་ཡཱ་དི་ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ, ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་དི་ཀེ ས་ཏྟེ དི་སྭཱ ཏེ་ཧི པུ་བྦེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཏཱ་དི་སེ་ན ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན, ཏ་ཛྫེ་ན ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཾ ཏཾ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན དི་སྭཱ ཏེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཱ་དི་སེ་ན ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན, ཏ་ཛྫེ་ན ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཏ་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ. ཨེ་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མཱ་ནི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི.
ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་པཱུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ དུ་ཊྛཾ ཙ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ཡོཏི ཙེ་ཏྠ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི. ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་སུ. ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཨ་ས་ཏི་སྶ ཨ་ནྟ་རུ་པ་ཙྪེ་དེ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཙྪ་ན་ཏོ སོ ཏེ་ན ས་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝི་ཡ པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཙ ནི་སྶི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ར་ཧ་ཀཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནེ་ནཱཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎཱ་ནཾ ཝི་དྡྷཾ་ས་ནེ་ན, ཝི་ནཱ་ས་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ་པི ཨུ་པ་ཝཱ་དོ གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ན་མེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ. གུ་ཎཱ་ཏི པ་ནེ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི སཱི་ལ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོཏི ཙ སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཛཱ་ནཾ ཝཱཏི ཡཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཝཱ. ཨ་ཛཱ་ནཾ ཝཱཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝཱ. ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནཾ ཙེ་ཏྠ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་རི་ཡོ’’ཏི པ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་གུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟ་སྶ གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ པ་ན ཧོ་ཏི ཁ་མཱ་པ་ནེ་ན, ན ཨ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ.
རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཏུ་ད་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི ཏཾ ཐེ་རཾ, ཏཾ ཝཱ ཀི་རི་ཡཾ. ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ཏྠི ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཏི་ཊྛཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨི་ཏ་རོ་པི ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཧ’’ནྟི. ཐེ་རོ ཏཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཏ་ཡཱ ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་སི.
ས་ཙེ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ. ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཁ་མཱ་པེ་ནྟེ་པཱིཏི པུ་ར་ཏོ ཁ་མཱ་པ་ནེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟེ་པི. ‘‘ཨ་ཁ་མ་ནྟེ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནནྟི པཱུ་ཛཱ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི, ཀ་མྨཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཡེ་སཾ, ཏེ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠཾ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་རེ ཀ་མྨེ་སུ ས་མཱ་དཱ་པ་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ. ཏ་ཡི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོཏི་ཨཱ་དི པ་རི་པ་ཀྐི་ནྡྲི་ཡ་སྶ མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཊྛེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨ་ཉྙནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་དནྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ཝ་སྶ་མྦྷཱ་ཝཱི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཝཱ་ཙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ, ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ, ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ དི་ཊྛིཾ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཛ་ཧ་ནྟོ དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ནེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེཏི ཡ་ཐཱ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཋ་པི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ ཋ་པི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ པཱ་པཾ ན་ཏྠི, ཡ་ཏོ སཾ་སཱ་ར་ཁཱ་ཎུ་བྷཱ་ཝོ་པི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘ཨུ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡོ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༡༤༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ’’ཏི. ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶ མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱུ་པཱ་དཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ’’ཏི. ཡེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡོ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏི ཨི་མ་སྨཱ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ཡོ, པུ་ཉྙ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྨཱ སུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཡོ, པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ་དི་སུ་ཁ་སཱ་དྷ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི. ཨི་ཡ་ཏི ཨ་སྶཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡོ, ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏོ ཨ་ཡོ’’ཏི.
ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་སུ་ར་ས་དི་སནྟི པེ་ཏཱ་སུ་ར་ས་དི་སཾ. སོཏི ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡོ. ས་བྦ་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ཧཱིཏི ས་བྦེ་ཧི ས་མྤ་ཏྟི་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘སུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ ཙ་རི་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན.
ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པུ་ན ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོཏི ‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ…པེ… པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ.
༤༡༢. ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི ཀ་སི་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན བྷཱུ་མི་པཱ་ད་པ་ད་མཱུ་ལ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པེ་ས་ནཱ་ར་ཧཾ པེ་ས་ན་ཡོ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨཱ་ས་ནྣཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱི་པ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་གོ་ཙ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏེ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཨ་པྤ་ནཱཏི ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ. ན ཧི ཨ་ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་སྶ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན པ་རི་ཀ་མྨ་ནི་སྶ་ཡནྟི པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཏཾ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ཡོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་ཏི རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཨི་མེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ. ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཀ་སི་ཎ་ནི་དྡེ་སེ.
ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑེ་པཱ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ་རོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ པ་རི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏཾ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏོ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙ རཱུ་པ་ག་ཏ་ད་སྶ་ནཾ, ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀོ ཙ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ རཱུ་པ་ག་ཏ་མྤི ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏོ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ་རོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, པ་རི་ཀ་མྨ་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ན དི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐཾ པ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཙི་ར་ཊྛཱ་ཡཱི. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཏ་ཏྠ སུ་ཙི་ར་མྤི རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀོ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ར་ཏྟིཾ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཝེ་ས་ནནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ. ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཋཱ་ནནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ, ཐཱ་མ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏནྟི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་ཡོ་གྱ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཱ་དི པ་ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་དེ་ཝཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ རཱུ་པ་མཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་སུ. རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠནྟི རཱུ་པཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཡ. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནི་པི ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཡ.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ. པ་རི་པ་ནྠོཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ. ཛྷཱ་ན་ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀོཏི ཛྷཱ་ནུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨུ་མྨཱ་ད་པྤ་ཏྟོ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦནྟི ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ མ་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི ས་ནྟོ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ད་སྶི་ཏཾ, ན ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༣. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༤༤-༢༤༥; མ. ནི. ༡.༣༨༤, ༤༣༡-༤༣༣; པཱ་རཱ. ༡༢-༡༤) ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་པཱ་ལི༹་ག་ཏིཾ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ན་ཡ་ཉྩ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ས་ཙྩེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ, ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་དི ཨ་ཉྙཱ་སི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི པ་ཝེ་དེ་སི ཝཱ་ཏི སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཝ་བོ་དྷེ་ན བྷ་ག་ཝཱ་ཝ ཐོ་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་དཱུ’’ཏི. ཉ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་སཱུཏི པ་ཉྩ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ. ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏཱ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཧི སི་ནེ་རུ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཡཱ་ནི ཏཾ་སི་དྡྷི་ཡཱ སི་དྡྷཱ་ནི མེ་ཁ་ལ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི་པི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སི་དྡྷི་ཡཱ སི་དྡྷཱ་ནི ཏ་སྶ པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ མ་ནོ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཝི་སུཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ.
‘‘ཏེ་སཱུ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ ཀིཾ ཏི་ཀཱ་ནཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཏི་ཀཱ་ནཾ, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏི་ཀེ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཐ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ, ཏ་མྤི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ བྷ་ཝ་ཏུ ཏཱ་ཝ ཏི་ཀཱ་ནཾ, ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཧི ཏི་ཀེ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི? ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ ཏི་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན ཧོ་ཏུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ, ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཧི ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི? ཨ་ཡ་མྤི ན དོ་སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
༤༡༤. ཨ་ས་ཏི་པི ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ བྷཱུ་མི་ཀཱ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན བྷི་ནྣེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ས བྷེ་དོ ག་ཧི་ཏོ. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏི་ཀོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཏནྟི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཀཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ལ་དྡྷནྟི ལ་དྡྷ་ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. དུ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ’’ཏི, རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་དེ་ཝ ཙི་ཏྟནྟི ཡ་དེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཎཱ་མ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ. རཱ་མ་གཱ་མེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཙེ་ཏི་ཡེ་སུ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བྷཱུ་མི་གྷ་ར་མ་ཎྜ་པེ ཀ་ཏཾ མ་ཧཱ་དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ནཾ. ‘‘ཨི་མེ ག་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ག་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཨ་སུ་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ནེ་སཾ རཱུ་པཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ. ད་དྷི་ར་སནྟི ད་དྷི་མ་ཎྜོ, ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ད་དྷི་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ.
ས་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ.
༤༡༥. ས་དྡོ ཙ པ་རི་ཏྟོ ས་བྦ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ.
༤༡༦. སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟནྟི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ནེ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ར་ཧ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་སནྟི ས་བྦེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨ་ན་རི་ཡཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙོ་པི ཙ ཨུ་པ་རི་མོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛི་མ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ན ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཡ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཏཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི་བྷ་ངྒ་པྤ་ཏྟནྟི ཨུ་པྤཱ་དཾ, ཋི་ཏིཾ, བྷ་ངྒ་ཉྩ པ་ཏྟཾ, ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ པ་གེ་ཝ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝི་ཡ ཡཱ་ཝ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཝེ་ལཱ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་རཱ, ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཝེ་ལཱ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་རཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དྭེ ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡི་དཾ ན ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ སཱི་གྷ་མྤི པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཀ་ཏཾ, ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏཱི་རེ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཨུ་ད་ཀ་ལེ་ཁཱ ནཱ་མ ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡཾ ག་ཏཱ ཏཱི་ར་ས་མཱི་པེ ཨུ་ད་ཀ་རཱ་ཛི. ཡཱ་ཝ ན ཝི་པྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡ་ཝི་ག་མེ་ན ཡཱ་ཝ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ ན ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ཏི་ནྟེ ཏཱི་རེ ཨ་ལླ་པཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟེ ཡཱ་ཝ པཱ་དེ ཨུ་ད་ཀ་ལེ་ཁཱ ན ཝི་པྤ་སཱི་ད་ཏི, ན སཾ་སཱི་ད་ཏི, ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ པ་ནེ་ཏེ ཀི་རི་ཡཱ་བྷེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སཱ, ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་ས་མཱ, ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟོ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ. དྭེ ཏ་ཡོ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན ཨི་ཏ་ར་ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན. ན ཧི ཏེ པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལཱ, ཨ་ན་ནྟ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་དྭ་ཡཾ.
ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཙྪི་ནྣནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙུ་ཏི་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ. ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. མ་ནོཏི ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མཱ་ཧ. དྷ་མྨཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ. མ་ནོཏི ཝཱ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. དྷ་མྨཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣནྟི ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཧི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སུ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཾ་ཧཱི་ར་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༢༨༤) ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ, ན ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་དྡེ་ཀ་ར་ཏྟ་སུ་ཏྟེ…པེ… སཾ་ཧཱི་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཡོ དྷ་མྨཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༧༢, ༢༨༥) ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ, ཝི་པ་སྶི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ. ‘‘ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ.
ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ. ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ པ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཡུ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཀཱ་སེཏི་ཨཱ་དི ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ཏཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནི་ཊྛེ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་དོ་ས་ཏོ་ཏི ཡུ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པ་ན ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ, ན ས་ཀ་ལེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷུ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ དཱི་པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ནཾ. ཨི་ཏ་རཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཀེ་ཙཱི’’ཏི ཡ་དི་པི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏེ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཡེ ‘‘ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་མེ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎ་དྭ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་ར་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི. ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ’’ཏི, ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་རེ ཨ་ནེ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་ཏི ‘‘པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཐཱ་པི པ་ར་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཙི་ཏྟ་རཱ་སིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི རཱ་སི་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཡཾ པ་ན ཏེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡ་སྨཱ ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ར་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི རཱུ་པཾ ཝི་ཡ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛ་ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི. པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཙ ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ ཏེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ས་ནྟཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟྭེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ, ཡཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ན ཨ་ནི་ཊྛེ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ པ་རི་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀོ ཙ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ, ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཙ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨི་དྷ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར …པེ… ཨ་ནུ་ལོ་མཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༥) ན ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སྭེ་ཝ ཙ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ན ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༨-༡༩) ཨཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ད་སྶ ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ད་ཏྠ་ཏཱ ཀ་ཏྠ་ཙི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་དཱ པ་ན ‘‘ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི. ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ.
ཡེ པ་ན ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི, པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི, ཡེ་སཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟཾ, སེ་སཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏ་དེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་པི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ་པི ཙི་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་པི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན སི་ཡཱ. ཏེ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱ་ག་ཏེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ན་ནྟ་རཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ སི་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝཱ་དོ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ, ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ནེ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༣༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན ཧི ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཝཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ནི་རུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘ཡཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི ཙཱ’’ཏི ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ན་མྤི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཧ་ཊྛཱ་ན་དོ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, རཱ་སི་ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛཱ་ན་ནེ ཙ ཨ་ནི་ཊྛེ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་དོ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་པ་ཏྟིཾ, ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ པུ་རི་མ་ཝཱ་དི་ནོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྨིཾ ཧི ས་ཏི ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊྛཱ ༡.༡.༤༡༧) ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཝཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཱ, ན་ནུ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ, ཨ་ནཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༢) ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༧.༣) ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༣) ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༣), ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ ཙ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༧.༢) ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟེ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་དི ཧི པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, པུ་རི་མེ་སུ ཝི་ཡ ཨི་ཏ་རེ་སུ ཙ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༢༠-༢༢) ཨེ་ཏེ་སཾ ཧི ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ ‘‘ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༢༠-༢༢) ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༡༧. ཏེ་སནྟི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཉཱ་ཎེ་སཱུ་ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཁ་ནྡྷཾ ཝཱ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ན་མྤི ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ. ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ས་ཡཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ བུ་དྡྷཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ཡིཾ་སུ, ཕ་ལཾ ས་ཙྪཱ་ཀཾ་སུ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏོ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༤༢༡). ཏ་ཏྠ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཏཱ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སཱུ་ཏི མ་གྒཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཁ་ནྡྷཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ (པ་ཊྛཱ. ༩.༡༢.༥༨) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི. ཏ་སྨཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཨེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀི་ཙྩེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་པི ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ནི་ད་སྶི་ཏཱ.
ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱཏི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཱ་པེ་ཀྑོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ, ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎཱ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་སཱ་དྷ་ཀོ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༦.༧༢), ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༦.༧༣) ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་པེ་ཀྑཱ་པི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སི་དྡྷི་ཏོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? ན, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན ཧི ཀ་མྨ་སཾ་ས་ཊྛཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཀ་མྨ་མུ་ཁེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པུ་རི་མ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ, ས་རཱ་གཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ས་མུ་དཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎེ ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཀེ་ཙི. ཏ་ཏྠཱ་པི ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི ཨེ་ཝ. ན ཧི ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཝི་ཡ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་མྨཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ. དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མྤི ཧི ལོ་བྷཱ་དི་ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་སེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ པ་ན ཁ་ནྡྷཱུ་པ་ནི་བ་ནྡྷོ ས་མྨུ་ཏི་སི་དྡྷོ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠོ, ན བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི, ཏ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ནཾ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༤༡༩. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཛཱ་ན་ན་མཱ་ཧ.
༤༢༠. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཙཱ་རེ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩེ་ཝ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ཏཾ ‘‘ཀཱ་ལེ་ན…པེ… ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་མ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི ཏཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀོ ཨེ་ཝ ན པཱུ་ར་ཏི པ་ད་དྭ་ཡཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན, པ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་སྶ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏེ ཨེ་ཝ ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་པི དྷ་མྨེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ་པི དྷ་མྨེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ ཨ་ཡཾ ཏི་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དེ་ས་ནཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཡོ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་སི་ཀྑཱ་བྷཱུ་མི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་བྷེ་ད་ནི་ཡ་མ་ཀཱ་ལཱ་དི་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ, ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ, ནཱ་པི ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྟི་ཀ་ཧེ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དི་དེ་ས་ནཱ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ. པ་ཉྩེ་ཝ ཧི ཁ་ནྡྷཱ ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, པ་ར་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ’’ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་རཱུ་པ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ དྷ་མྨཱ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ, སི་ཡཱ བ་ཧི་དྡྷཱ, སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༣༥). ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ ཏ་ཏི་ཡོ རཱ་སི ན་ཏྠཱི་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ. ཡ་དི་པི ཧི པ་ཋ་མ་པ་དེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ པ་ད་དྭ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ཧི པ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡོ རཱ་སི. ན ཧི ས་མུ་དཱ་ཡོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ ཧོ་ཏི, བྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ པ་ན དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷེ་དཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཀཱ་ལེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཏེ་ར་ས་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.