ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༡. ཙུ་ཏི་ཡཱཏི ཙ་ཝ་ནེ. ཨུ་པ་པཱ་ཏེཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནེ. ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ནྟཱ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ནྟཱ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཡེ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཙུ་ཏི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༡༡). དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཙ ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ‘‘སོ་ཏ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨི་དྷ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦ’’ནྟི, ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ, ས་ཡཾ ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་མྤི ཧི ‘‘དི་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘དི་བྦ་མི་དཾ བྱ་མྷ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. མ་ཧཱ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི མ་ཧ་ནཱི་ཡ་ག་མ་ན་ཏྟཱ, ཝི་མྷ་ཡ་ནཱི་ཡ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་མྷ་ཡ་ནཱི་ཡཱ ཧི་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ག་ཏ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ‘‘དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ཧཱི་ནཱུ་པ་མཱ་ད་སྶ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པི ཨི་མ་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཡོ་གི་ནོ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷི་བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་སྶ ཝི་ཛ་ཡི་ཙྪཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷཱི ཙ ཨི་དྡྷི་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཀྑ་མ་ན་དྷ་མྨ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཝོ་ཧཱ་རེ ཙ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡི་ཙྪཱ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཛུ་ཏི་ག་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་མ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ. ས་དྡ་ཝི་དཱུ ཙ ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་ཝུ-ས་དྡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ ས་བྦཾ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི ས་ཏྟཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ནྟི. ཡ་ཐཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་དཾ. ཨི་དཾ པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་མི་ཝཱ་ཏི་པི ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི. ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི པ་ར་ཏོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨུ་ཙྪི་ནྣོ, ཨེ་ཝ་མི་ཏ་རེ་པཱི་ཏི. ན་ཝ་ས་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ལཱ་བྷཱི ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ཡ. བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ པ་སྶ་ནྟི་ཡེ་ཝཱཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ན པུ་རི་མ་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ཧི ཛ་ཡ་དྡི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀཱདཱི་ཧི ཨ་ཝི་རོ་དྷོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་ད་ནྟི མཱ་ནུ་ས་ཀཾ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཏ་ད་ཉྙ་སྶ པ་ན དི་བྦ་ཏི་རོ་ཧི་ཏཱ་ཏི་སུ་ཁུ་མཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ རཱུ་པ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩ མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་ཡ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ས་ཡཱི་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ནུ་ས་ཀཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི མཾ་ས་ཙ་ཀྑཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ.
དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ན་པི. ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ ཁ་ཎ་སྶ ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ་ཡ ཀེ་ས་ཉྩི རཱུ་པ་སྶ. ཨ་པི་ཙ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་ཉྩ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ, ན ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨེ་ཧི ཝི་ནཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཡ་དི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི་པི ཀེ་ཙི. ཏེ ཙ་ཝ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེཏི ན ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མོ་ཧཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ནཱ་མ ཀ་མྨཾ ནི་ཧཱི་ནཾ ནི་ཧཱི་ན་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེཏི ཏ་སྶ ཧཱི་ལི༹་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་པ་རཱི་ཏེ, ཨ་ཧཱི་ལི༹་ཏེ ཨ་ནོ་ཧཱི་ལི༹་ཏེ ཨ་ནོ་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་ན་ཝ་ཉྙཱ་ཏེ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཝ་ཎྞེཏི སུ་ནྡ་ར་ཝ་ཎྞེ. དུ་བྦ་ཎྞེཏི ཨ་སུ་ནྡ་ར་ཝ་ཎྞེ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་དོ་ས་དོ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སུ་ནྡ་རཾ ག་ཏིཾ ག་ཏཱ སུ་ག་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ག་ཏི་ག་ཏེ’’ཏི, སུ་ག་ཏིཾ ཨུ་པ་པ་ནྣེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝ་ད་ཉྙཱུ ཝི་ག་ཏ་མ་ཙྪེ་རཱ ཨ་ལོ་བྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ སུ་བྷ་གཱ ས་མི་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ’’ཏི. དུ་ཀྑཾ ག་ཏིཾ ག་ཏཱ དུ་གྒ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་གྒ་ཏི་ག་ཏེ’’ཏི. ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ས་ཏྟཱ ལུ་དྡྷཱ མ་ཙྪ་རི་ནོ ལོ་བྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ དུ་གྒ་ཏཱ དུ་རུ་པེ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ནེ’’ཏི.
ཨུ་པ་ཙི་ཏནྟི ཕ་ལཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཀ་ཏཾ ཧི ཀ་མྨཾ ཕ་ལ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ. ཙ་ཝ་མཱ་ནེ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཝི་ས་ཡ་མུ་ཁེ་ན ཝི་ས་ཡཱི་བྱཱ་པཱ་ར་མཱ་ཧ. པུ་རི་མེ་ཧཱིཏི ཝཱ ‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏ་སྨཱ ‘‘དི་བྦེ་ན…པེ… པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མེ་ཧི, ‘‘ཙ་ཝ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ནཱཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཀྱེ་ན. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑུ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ ཙ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི ནེ་ར་ཡི་ཀེ ཙ ས་ཏྟེ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་སྭཱ ཋི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོཏི་ཨཱ་དི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ནི་རུ་དྡྷེ ཙ་ཏྟཱ་རི, པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཛ་ཝ་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ‘‘ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ན སི་ཡཱ. དེ་ཝཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནེ་ར་ཡི་ཀ་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཉྙ་ག་ཏི་ཀེ་སུ་པི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་པཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༡༡), ‘‘སུ་ག་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༡༡) ཙ. ཏཾ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏཾ་ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
ཡ་ཐཱ ཙི་མ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་མ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ་པཱི་ཏི ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པཱ་ད་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་མཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷཱི ནི་ར་ཡཱ་དི་ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ, ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་དི་ཀེ ས་ཏྟེ དི་སྭཱ ཏེ་ཧི པུ་བྦེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཏཱ་དི་སེ་ན ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན, ཏ་ཛྫེ་ན ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཾ ཏཾ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན དི་སྭཱ ཏེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཱ་དི་སེ་ན ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན, ཏ་ཛྫེ་ན ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཏ་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ. ཨེ་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མཱ་ནི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི.
ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་པཱུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ དུ་ཊྛཾ ཙ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ཡོཏི ཙེ་ཏྠ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི. ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་སུ. ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཨ་ས་ཏི་སྶ ཨ་ནྟ་རུ་པ་ཙྪེ་དེ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཙྪ་ན་ཏོ སོ ཏེ་ན ས་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝི་ཡ པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཙ ནི་སྶི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ར་ཧ་ཀཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནེ་ནཱཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎཱ་ནཾ ཝི་དྡྷཾ་ས་ནེ་ན, ཝི་ནཱ་ས་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ་པི ཨུ་པ་ཝཱ་དོ གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ན་མེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ. གུ་ཎཱ་ཏི པ་ནེ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི སཱི་ལ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོཏི ཙ སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཛཱ་ནཾ ཝཱཏི ཡཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཝཱ. ཨ་ཛཱ་ནཾ ཝཱཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝཱ. ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནཾ ཙེ་ཏྠ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་རི་ཡོ’’ཏི པ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་གུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟ་སྶ གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ པ་ན ཧོ་ཏི ཁ་མཱ་པ་ནེ་ན, ན ཨ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ.
རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཏུ་ད་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི ཏཾ ཐེ་རཾ, ཏཾ ཝཱ ཀི་རི་ཡཾ. ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ཏྠི ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཏི་ཊྛཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨི་ཏ་རོ་པི ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཧ’’ནྟི. ཐེ་རོ ཏཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཏ་ཡཱ ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་སི.
ས་ཙེ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ. ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཁ་མཱ་པེ་ནྟེ་པཱིཏི པུ་ར་ཏོ ཁ་མཱ་པ་ནེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟེ་པི. ‘‘ཨ་ཁ་མ་ནྟེ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནནྟི པཱུ་ཛཱ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི, ཀ་མྨཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཡེ་སཾ, ཏེ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠཾ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་རེ ཀ་མྨེ་སུ ས་མཱ་དཱ་པ་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ. ཏ་ཡི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོཏི་ཨཱ་དི པ་རི་པ་ཀྐི་ནྡྲི་ཡ་སྶ མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཊྛེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨ་ཉྙནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་དནྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ཝ་སྶ་མྦྷཱ་ཝཱི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཝཱ་ཙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ, ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ, ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ དི་ཊྛིཾ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཛ་ཧ་ནྟོ དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ནེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེཏི ཡ་ཐཱ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཋ་པི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ ཋ་པི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ པཱ་པཾ ན་ཏྠི, ཡ་ཏོ སཾ་སཱ་ར་ཁཱ་ཎུ་བྷཱ་ཝོ་པི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘ཨུ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡོ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༡༤༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ’’ཏི. ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶ མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱུ་པཱ་དཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ’’ཏི. ཡེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡོ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏི ཨི་མ་སྨཱ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ཡོ, པུ་ཉྙ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྨཱ སུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཡོ, པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ་དི་སུ་ཁ་སཱ་དྷ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི. ཨི་ཡ་ཏི ཨ་སྶཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡོ, ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏོ ཨ་ཡོ’’ཏི.
ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་སུ་ར་ས་དི་སནྟི པེ་ཏཱ་སུ་ར་ས་དི་སཾ. སོཏི ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡོ. ས་བྦ་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ཧཱིཏི ས་བྦེ་ཧི ས་མྤ་ཏྟི་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘སུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ ཙ་རི་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན.
ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པུ་ན ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོཏི ‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ…པེ… པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ.
༤༡༢. ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི ཀ་སི་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན བྷཱུ་མི་པཱ་ད་པ་ད་མཱུ་ལ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པེ་ས་ནཱ་ར་ཧཾ པེ་ས་ན་ཡོ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨཱ་ས་ནྣཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱི་པ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་གོ་ཙ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏེ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཨ་པྤ་ནཱཏི ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ. ན ཧི ཨ་ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་སྶ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན པ་རི་ཀ་མྨ་ནི་སྶ་ཡནྟི པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཏཾ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ཡོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་ཏི རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཨི་མེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ. ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཀ་སི་ཎ་ནི་དྡེ་སེ.
ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑེ་པཱ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ་རོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ པ་རི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏཾ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏོ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙ རཱུ་པ་ག་ཏ་ད་སྶ་ནཾ, ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀོ ཙ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ རཱུ་པ་ག་ཏ་མྤི ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏོ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ་རོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, པ་རི་ཀ་མྨ་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ན དི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐཾ པ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཙི་ར་ཊྛཱ་ཡཱི. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཏ་ཏྠ སུ་ཙི་ར་མྤི རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀོ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ར་ཏྟིཾ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཝེ་ས་ནནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ. ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཋཱ་ནནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ, ཐཱ་མ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏནྟི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་ཡོ་གྱ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཱ་དི པ་ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་དེ་ཝཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ རཱུ་པ་མཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་སུ. རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠནྟི རཱུ་པཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཡ. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནི་པི ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཡ.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ. པ་རི་པ་ནྠོཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ. ཛྷཱ་ན་ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀོཏི ཛྷཱ་ནུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨུ་མྨཱ་ད་པྤ་ཏྟོ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦནྟི ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ མ་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི ས་ནྟོ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ད་སྶི་ཏཾ, ན ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.