ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ས་མྤཱ་ད་ན་ཝི་དྷི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩. ཨེ་ཝཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཾ སཱི་ལཾ པུ་ན སཱ་དྷ་ན་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ སཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི ས་མྤཱ་དི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སཱ་དྷ་ནཾ, ས་དྡྷཱ སཱ་དྷ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་དྡྷཱ་སཱ་དྷ་ནོ. ན་ནུ ཙ ཝཱི་རི་ཡ་ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་ཧི་པི ཝི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ

‘‘སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་པ་རཱ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏུ, ཏ་སྶ ཀཱ་ལོ་པི ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཙ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༡). ཏ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙ་པེ་མ, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡཱ་མ, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༦༥) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་དྡྷཱ་ཡཱཏི ས་དྡ་ཧ་ནེ་ན ས་ཏྠ་རི, དྷ་མྨེ ཙ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན. ཛཱི་ཝི་ཏེ་པི པ་གེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཀི་ཀཱི་ཝ ཨ་ཎྜནྟི ཀི་ཀཱི་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཎྜཾ. སཱ ཀི་ར ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཎྜ་མེ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི. ཙ་མ་རཱི་ཝ ཝཱ་ལ་དྷིནྟི ཙ་མ་རཱི་མི་གོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ལ་དྷིཾ. ཙ་མ་རཱི་མི་གཱ ཀི་ར བྱཱ་དྷེ་ན པ་རི་པཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཎྜ་ཀ་གུ་མྦཱ་དཱི་སུ ལ་གྒཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ལ་མེ་ཝ ར་ཀྑ་ནྟི. པི་ཡཾ་ཝ པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཀནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཏཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ན་ཡ་ནོ ཙ ཏཾ ཨེ་ཀ་ན་ཡ་ནཾ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝ སཱི་ལཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་མཱ་ན་ཀཱཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སུ་པེ་ས་ལཱཏི སུ་ཊྛུ པི་ཡ་སཱི་ལཱ. ས་དཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ད་ཧ་ར་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཐེ་ར་ཀཱ་ལེ་སུ. ཚ་ནྣ་མྤི གཱ་ར་ཝཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་གཱ་ར་ཝཱ, ག་རུ་ཀཱ་ར་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཋི་ཏ་དྷ་མྨོ ཝེ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱཏི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ ཧི དྷུ་ཝ་སཱི་ལཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི སཱི་ལ་སྶ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ.

མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཨ་ཊ་ཝཱི ནཱ་མ ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝཱི. ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་སྶེ ཨ་ཊ་ཝཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ཐེ་རནྟི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཐེ་རཾ. ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་སྶ་ཙི མཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཏི.

པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ་ཡཱཏི ག་ལོ༹་ཙི་ལ་ཏཱ་ཡ. ས་མ་སཱི་སཱིཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མ་སཱི་སཱི. ཡ་སྶ ཧི ཀི་ལེ་ས་སཱི་སཾ ཨ་ཝི་ཛྫཾ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ངྒོ་ཏྟ་ར་ཎེ ཝ་ཊྚ་སཱི་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, སོ ཨི་མཱ་ཡ ཝཱ་ར་ས་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མ་སཱི་སཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཙ ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མ་སཱི་སཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི’’ཏི. ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙོ. ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པྤེ་ཝཱཏི ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ཛ་ཧེ་ཡྻ, ན བྷི་ནྡེཏི ན བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

ས་ཏི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ནནྟི པ་གེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ཨ་ན་ནྭཱ་སྶ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོཏི དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཝ་རནྟི སེ་ཊྛཾ. ཏ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨུ་ཎྷཱ་ཡ. ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཏྟཱ་ཡ. ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཛ་ལ་ནྟི་ཡཱ. ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ. ས་མྤ་ལི་མ་ཊྛནྟི ས་བྦ་སོ ཨཱ་མ་ཊྛཾ, ཨ་ཉྩི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཏྭེ་ཝ ཝ་རནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པེ་སཱུཏི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ ཨ་ནུ བྱ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སུ་བྷཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ, ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོཏི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་སུ་བྷཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟ་སྶཱཏི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་སྶ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱཏི ཛ་ཝ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ནི་མི་ཏྟཱ་དི་གྒཱ་ཧཾ ནི་སེ་དྷེ་ནྟེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་སཱ་ཁཱ་པ་རི་ཝཱ་རནྟི ས་མྨཱ ཨ་ཝི་ཧི་ཏ་ཝ་ཏི་པ་རི་ཀྑེ་པཾ. པ་ར་སྶ་ཧཱ་རཱི་ཧཱིཏི པ་ར་ས་ནྟ་ཀཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀེ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི. ས་མ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ས་བྦ་སོ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི.

རཱུ་པེ་སཱུཏི རཱུ་པ་ཧེ་ཏུ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨ་ན་ཏྠ་ཏོ ར་ཀྑ ཨི་ནྡྲི་ཡནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ. ཨེ་ཏེ ཧི དྭཱ་རཱཏི ཨེ་ཏེ ཙ་ཀྑཱ་དི་དྭཱ་རཱ. ས་ཏི་ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ཊཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ. ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནཾ ཧ་ན་ནྟཱིཏི ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ ཝཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ དྭཱ་རཱ ཙ་ཀྑཱ་དི་དྭཱ་རཱ. ཏེ ཀཱི་དི་སཱ ཝི་ཝ་ཊཱ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཙ་ཀྑཱ་དི་ཧེ་ཏུཾ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནཾ ཧ་ན་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གཱ་རནྟི གེ་ཧཾ. དུ་ཙྪ་ནྣནྟི ན ས་མྨཱ ཚཱ་དི་ཏཾ. ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཧི་ཏཾ.

ས་མྤཱ་དི་ཏེཏི་ཨཱ་དི་སྶ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཨ་ཏི་ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་དེ་ས་ནཱ མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཱ. ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོཏི ‘‘ན པུ་ནེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ.

ཨ་དྷུ་ནཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ནཱཏི ན ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན, ན་ཝ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན ཌ་ཡ྄ཧཱ་མཱིཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་གྒི་ནཱ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧཱ་མི. སོ ཙ པ་ན དཱ་ཧོ ཨི་དཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ག་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟཾ མེ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི. སཱ་དྷཱུཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ. ནི་བྦཱ་པ་ནནྟི ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་པ་ནུ་པཱ་ཡཾ. གོ་ཏ་མཱཏི ཐེ་རཾ གོ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ཏི.

ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་པ་རི་ཡེ་སཱཏི ‘‘ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་ཧེ་ཏུ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ནི་མི་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཧི ཀཱི་དི་སཾ? རཱ་གཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཾ རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཧི ན མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་སུ་བྷབྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་གྒཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་གྒཾ, སུ་ཊྛུ ཨ་པྤི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྑཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རེ པ་ར་ཏོ པ་སྶཱཏི ས་བྦེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ཝི་དྷེ་ཡྻ་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘པ་རེ’’ཏི པ་སྶ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཙ ནོ ཨ་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ ནི་བྦཱ་པེ་ཧི མ་ཧཱ་རཱ་གཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་རཱ་གཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཧི. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཨེ་ཝཾ མཱ ཌ་ཡ྄ཧི་ཏྠོ པུ་ན་པྤུ་ནནྟི ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ རཱ་ག་ཝི་ནོ་ད་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་སི.

ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་སྶ ས་མྤཱ་ད་ནེ ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཏཾ སུ་ས་མྤཱ་དི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ ཐེ་རེ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ལེ་ཎཾ ན ཨུ་ལློ་ཀི་ཏ་པུ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཡུ་ག་མ་ཏྟ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ པ་ན ཐེ་རོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན སོ་དྷེ་ཏི? ‘‘ཨུ་ལློ་ཀཱ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཀི་ར་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སོ་དྷེ་ནྟི. ཨ་སྶ ནཱ་ག་རུ་ཀྑ་སྶ.

ཏ་སྨིཾ གཱ་མེཏི མ་ཧཱ་གཱ་མེ. ཏ་རུ་ཎཱ ཐ་ཉྙ་པི་ཝ་ན་ཀཱ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཡཱ་སཾ ཏཱ ཏ་རུ་ཎ་པུ་ཏྟཱ, ཏཱ་སཾ. ལ་ཉྫཱ་པེ་སཱིཏི ཐ་ན་པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཐ་ནེ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྫཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ཐེ་རཾ ཙི་ར་ཏ་རཾ ད་ཊྛུཾ ཀཱ་ལ་ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘སྭེ སཱི་ལཱ་ནི ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ར་ཉྙོ ཙ དེ་ཝི་ཡཱ ཙ ཝ་ནྡ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ་ཏི པ་ན ཝི་ཝེ་ཀཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན ཀ་རོ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཨ་ཡྻོ’’ཏི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཏི་པ་རི་སུ་དྡྷཾ པཱ་ཀ་ཊནྟི ས་པྤཱ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཀ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨུ་ནྣཱ་ད་ཡ་ནྟོཏི པ་ཐ་ཝི་ཀ་མྤ་ནེ་ན ས་ཀ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ནི་ནྣཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཏ་ནྣི་ཝཱ་སི་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་དཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཀེ་ཙི. བྷ་ནྟོཏི ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏོ. བཱ་ལོཏི ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀོ. ཨུ་ཏྲ་སྟོཏི ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟྲ་སྟོ.

ཝི་ས་ག་ཎྜ་ཀ་རོ་གོཏི ཐ་ན་ཀ་ནྡ་ལ༹་རོ་ག་མཱ་ཧ. མཱ་ས་རོ་གཱ་དི་ཀོ་པི ཝི་ས་ག་ཎྜ་ཀ་རོ་གོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཱ་ནི. ཏེ་སུ ཧི བྷི་ནྣེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི་པི བྷི་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ར་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནེ་ཝ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧ་སྶ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནི བྷི་ནྣཱ་ནི ནཱ་མ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨ་ན་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་པ་སཾ་ཧཱ་རོ བྷེ་ད་ནཾ, ཡོ་ནི་སོ ཨུ་པ་སཾ་ཧཱ་རོ ཨ་བྷེ་ད་ན་ནྟི ཨ་པ་རེ. མི་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་ཝཱཏི མ་ཧཱ་མི་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཝ་རེཏི སེ་ཊྛེ.

ཏ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ནཱཏི ཏ་ཐཱ-ས་དྡེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ས་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱ་དྷ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱ་དྷ་ན་ནྟི. ཝཱི་རི་ཡཱ་པེ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ་ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཡུ་ཏྟཱ ཨེ་ས་ནཱ ཨ་ནེ་ས་ནཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ས་ངྒ་ཧཱ. སཱ ཨེ་ཝ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་སྶ ན པ་ཏི་རཱུ་པཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཏཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཝི་རོ་དྷི་ནཱི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཱ, པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་དྷུ་ཏ་ངྒ་སྶ དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་ཡ་མ་ཝི་རོ་དྷི་ནཱི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ལླེ་ཁ་ཝི་ཀོ་པི་ནཱི པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཙ-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་ནེ་ས་ནཾ, ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡཱ་ཏི. པ་ཊི་སེ་ཝ་མཱ་ནེ་ན པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ་སྶ གུ་ཎེ་ཧི པ་ས་ནྣཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཝ་ཏྟ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷུ་ཏ་གུ་ཎེ ཙ་སྶ པ་ས་ནྣཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མི་ཏྟ་སུ་ཧ་ཛྫ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་ཡ་མཱ་ནུ་ལོ་མེ་ནཱཏི ཏཾ་ཏཾ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧི་ཙྪ་སྶེ་ཝ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཱ, ན ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་བྱཱ་དྷི་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པཱུ་ཏི་ཧ་རི་ཏ་ཀཱིཏི པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཧ་རི་ཏ་ཀཾ. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི, ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ ཝཱ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀོ, པ་ཙྩ་ཡ་གེ་དྷ་སྶ དཱུ་ར་ས་མུ་སྶཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་མོ ཙ སོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀོ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱིཏི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་དྷུ་ཏ་ངྒེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི.

ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་དྡི་སྶ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཉཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ. ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ. པ་རི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣནྟི ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ.

དྭཱ་རཾ དི་ནྣནྟི རོ་ག་སཱི་སེ་ན པ་རི་བྷོ་ག་སྶ དྭཱ་རཾ དི་ནྣཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་རོ་ག་ཀཱ་ལེ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་ལླེ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ལླེ་ཁཾ ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་ན ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་ར་སྶ ནི་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ད་ཉྙ་དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་ར་སྶཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཨ་ཀ་རོ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝི་ས་ཡེ་པི ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ.

ག་ཎ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ བྲཱུ་ཧ་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་ད་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷོ. ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཁཱི་རཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཁཱི་རཾ, ཏ་དེ་ཝ པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཁཱི་ར་པཱ་ཡཱ་སཾ, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཁཱི་རེ་ན པ་ཀྐ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱཏི པཱ་ཡཱ་ས་སྶ. ཨུ་པྤ་ཏྟི་མཱུ་ལནྟི ‘‘གི་ཧི་ཀཱ་ལེ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མཱ་ཏཱ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྐ་རཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཁཱི་ར་པཱ་ཡཱ་སཾ ཨ་དཱ་སི, ཏེ་ན མེ ཕཱ་སུ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙཱི་ནི་ཙྪཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུཾ. ‘‘ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཐེ་ར་སྶ ཨོ་བྷཱ་ས་ནཱ་དི་ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཏ་ཐཱ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨེ་ཝཾ མ་མ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུ་ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཨ་པི་ཙ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ས་ལླེ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘‘ཀ་སྶ ས་མྤ་ནྣཾ ན མ་ནཱ་པ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༠༩, ༢༥༧, ༦༡༢, ༡༢༢༨, ༡༢༣༤; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༣) ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ན ཁཱ་ད་ཏི.

ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་པྥཱ་རཱཏི ཝ་ཙཱི་ནི་ཙྪཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ. ཨ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཧི ས་དྡོ ཨ་ས་ཏི་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་སྶ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་པྥཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷུ་ཏྟོཏི བྷུ་ཏྟ་ཝཱ ས་ཙེ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ ཨ་ཧཾ. སཱཏི ཨ་སྶ. ཨ་ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན ཧི ནི་དྡེ་སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨; ༨.༧) ཝི་ཡ. ཨ་ནྟ་གུ་ཎནྟི ཨ་ནྟ་བྷོ་གོ. བ་ཧི ཙ་རེཏི ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན བ་ཧི ཡ་དི ཝི་ཙ་རེ་ཡྻ. པ་ར་མ་པྤི་ཙྪཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ་མཱ་ཧ. ལོ་ཀེ ཧི ཨ་ཡུ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨོ་ད་རི་ཡཾ ག་ར་ཧ་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཀིཾ་སུ ནཱ་མ ཏ་སྶ ཨ་ནྟཱ་ནི བ་ཧི ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཨཱ་རཱ་དྷེ་མཱིཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་དྷེ་མི, ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀཱ་ལེ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ཏྟ་ཙྪེ་དེ་ན, མ་གྒ་ཀི་ལ་མ་ཐེ་ན ཙ ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡོ དུ་བྦ་ལོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཕ་ལི་ཏ་སྶ ཨ་མྦ་སྶ མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི, བ་ཧཱུ་ནི ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་ནི ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ པ་ཏི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠེ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་རི་སྶ་མཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཊྛིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནེ་ཏི. ཐེ་རོ –

‘‘ན པི་ཏཱ ན་པི ཏེ མཱ་ཏཱ, ན ཉཱ་ཏི ན་པི བ་ནྡྷ་ཝོ;

ཀ་རོ་ཏེ་ཏཱ་དི་སཾ ཀི་ཙྩཾ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༠) –

ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པི་ཊྛི་ག་ཏོ ཨེ་ཝ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཨི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་མྦ་ཁཱ་ད་ཀ་མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ་པི ཙེ་ཏྠ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ས་བྦ་ཐཱ་པཱིཏི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན་པི ཨ་ནེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན, ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན་པི, པ་གེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་སྶ ཙ ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཡེ་སཱུ’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏི་ཎེ་ཧི བྷ་ཏྟཾ སི་དྡྷ་ནྟི. ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ཏ་སྨིཾ ཝ་ཛྫི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་གེ་དྷནྟི གེ་དྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་མྨོ་ཧོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ ཏེ་ན ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཙ. དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི་ད་སྶ་ནཾ, ན པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ད་སྶ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཧི ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ ཉཱ་ཡཱ་དྷི་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཙྩ་ཡེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཝི་དྷི་ནཱཏི ‘‘སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨; མ་ཧཱ་ནི. ༢༠༦) ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ.

དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི, ཏ་དུ་པ་བྷུ་ཉྫ་ཀོ ཙ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ. པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན, ‘‘ས་བྦཱ་ནི པ་ན ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡཱ་ནི, ཨི་མཾ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པ་རི. ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ་ཝ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨཱ་དི་སུ་དྡྷི་ད་སྶ་ན་པ་ར་མེ་ཏཾ, ན པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ. ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀ་རོཏི ཨ་ས་ནྡེ་ཧ་ཀ་རོ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀོ.

ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཨ་ན་ར་ཧ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ. དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་མྤི སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་རི་ཙྩཱ་གོ, ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་རཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་ཏོ. ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ, དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ཙ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ ཐེ་ཡྻཱ་ཡ པ་རི་བྷོ་གོ ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ. ཨི་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཡ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ…པེ… པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཧི་ཡྻོ ཡཾ མ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ…པེ… ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ. ཧི་ཡྻོ ཡོ མ་ཡཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཏྟོ, སོ ‘‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཙེ ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ ན ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེཏི པ་ཝེ་སེ པ་ཝེ་སེ. ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ, པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱིཏི ཡ་དི་པི དྭཱི་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཡུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི. ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ས་ཏི བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ, ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱིཏི པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི་པཱི་ཏི. ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན.

ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ས་ངྒེ་ན ས་བྦཱ་པི ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧི སུ་དྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སུ་དྡྷི, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ དེ་ས་ནཱ་ཝ སུ་དྡྷི དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷི. ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶཱ་པི ཙེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཚི་ནྣ་མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ན ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་སི་ཊྛོ སཾ་ཝ་རོ་ཝ སུ་དྡྷི སཾ་ཝ་ར་སུ་དྡྷི. དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ཊྛི ཨེ་ཝ སུ་དྡྷི པ་རི་ཡེ་ཊྛི་སུ་དྡྷི. ཙ་ཏཱུ་སུ་པི པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ སུ་དྡྷི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་དྡྷི. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ སུ་དྡྷཱི་སུ ས་མཱ་ས་ན་ཡོ. སུ་དྡྷི་མ་ནྟེ་སུ པ་ན དེ་ས་ནཱ སུ་དྡྷི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སུ་དྡྷི-ས་དྡོ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ. ཨེ་ཝནྟི སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

དཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན དཱ་ཡཾ, ཏཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི དཱ་ཡཱ་དཱ. ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ཙ པ་རི་བྷོ་ག་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཀཱ. ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ. ཨ་ཏྠི མེ ཏུ་མྷེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ ‘ཀི་ནྟི མེ སཱ་ཝ་ཀཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༩) ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཉྩ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ སཱ་དྷ་ཀཾ.

ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་ར་ཝ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གེ སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་པ་རི་བྷོ་ག་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མྤི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་ཉྩ མ་ནོ་ར་ཐཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་ས་བྱཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་མི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི.

ས་བྦེ་སནྟི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་ཉྩ. ཀ་ཐཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨི་མེ པ་རི་བྷོ་གཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི? ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཡོ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ་པི ས་ལླེ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་གེ་དྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ, སོ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. སཱི་ལ་ཝ་ཏོ པ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ མ་ནོ་ར་ཐ་སྶ ཨ་ཝི་རཱ་དྷ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ སེ་ཀྑ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ. སེ་ཀྑ་སུ་ཏྟཾ (སཾ. ནི. ༥.༡༣) ཧེ་ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་དེ་སཾ ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཡུ་ཏྟོ ལོ་ཀ་ཏོ ནི་སྶ་རི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨཱ་ཎ་ཎྱ་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཎ་ཎྱ་པ་རི་བྷོ་གོ ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཙ་ཏུ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝཱ་ཡཾ པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་ཡཱཏི སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་ཡ. ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱིཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀཱ་རཱི.

ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཾ སུ་ཏྟ་པ་དེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རནྟི པ་ཏི་སྶ་ཡཾ. ས་ཡ་ནཱ་ས་ནནྟི མ་ཉྩཱ་དིཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི སེ་ནཱ་ས་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་པནྟི ཨུ་ད་ཀཾ. ས་ངྒྷཱ་ཊི་ར་ཛཱུ་པ་ཝཱ་ཧ་ནནྟི པཾ་སུ་མ་ལཱ་དི་ནོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ག་ཏ་ར་ཛ་སྶ དྷོ་ཝ་ནཾ. སུ་ཏྭཱ་ན དྷ་མྨཾ སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨; མ་ཧཱ་ནི. ༢༠༦) ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ. ས་ངྑཱ་ཡ སེ་ཝེ ཝ་ར་པ་ཉྙ་སཱ་ཝ་ཀོཏི ‘‘པི་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ, ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་པ་དེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ‘‘པི་པཱ་སཱ་གེ་ལ་ཉྙ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ པཱ་ནཱི་ཡ་མྤི གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་པ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶི་ཏཾ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ, ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ་དི་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ངྑཱ་ཡ ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ༢.༢༤; ༣.༧༥; སཾ. ནི. ༤.༡༢༠; ཨ. ནི. ༦.༥༨; ༨.༩; དྷ. ས. ༡༣༥༥) ན་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ. སེ་ཝེ སེ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཉྙ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀོ སེ་ཁོ ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝཱ.

ཡ་སྨཱ ཙ ས་ངྑཱ་ཡ སེ་ཝཱི ཝ་ར་པ་ཉྙ་སཱ་ཝ་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཧི པི་ཎྜེ…པེ… པོ་ཀྑ་རེ ཝཱ་རི་བི་ནྡུ, ཏ་ཐཱ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ. ལ་དྡྷཱཏི ལ་བྷི་ཏྭཱ. པ་ར་ཏོཏི ཨ་ཉྙ་ཏོ དཱ་ཡ་ཀ་ཏོ. ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ བ་ཧུ་མྷི ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ མ་ཏྟཾ སོ ཛ་ཉྙཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ས་ཏ་ཏཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨཱ་ལེ་པ་ན་རཱུ་ཧ་ནེ ཡ་ཐཱཏི བྷེ་ས་ཛྫ་ལེ་པ་ནེ་ན ཝ་ཎ་སྶ རུ་ཧ་ནེ ཝི་ཡ, མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ཧ་རེཏི ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻ. ‘‘ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཧཱ་ར’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཡཱ་པ་ན་ཏྠནྟི ས་རཱི་ར་སྶ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་མུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ གེ་དྷཾ ཏ་ཎྷཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ.

ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏུ་ལ་སྶ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶེ་ཝ ནཱ་མ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རོ. སཱ་ལི་ཀཱུ་རནྟི སཱ་ལི་བྷ་ཏྟཾ. སུ་ནི་བྦུ་ཏནྟི སུ་སཱི་ཏ་ལཾ. ཨ་ས་ཉྙ་ཏོཏི ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎོཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ས་བྦཱ་ས་ཝོ.