སཱི་ལ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏི ཏེ་ནཱ་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ཀོ པ་ན སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝོ སཱི་ལ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ’’ཏི. ཝོ་དཱ་ཡ་ཏི ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝོ་དཱ་ནཾ, ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ལཱ་བྷ་ཡ་སཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཉཱ་ཏི་ཨ་ངྒ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ས་ཏྟ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ཨ་ནྟེ ཝཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཙ ཨི་དཾ ཏེ་སཾ ཨུ་དྡེ་སཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ ཨ་ཏྠི. ཁ་ཎྜནྟི ཁ་ཎྜ་ཝ་ནྟཾ, ཁ་ཎྜི་ཏཾ ཝཱ. ཚི་དྡནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་རི་ཡ་ནྟེ ཚི་ནྣ་སཱ་ཊ་ཀོ ཝི་ཡཱཏི ཝ་ཏྠ་ནྟེ, ད་ས་ནྟེ ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ.
ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. མེ་ཐུ་ན་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མི་ཐུ་ནཱ་ནཾ ཨི་ད་ནྟི མེ་ཐུ་ནཾ, ནི་བ་ནྡྷ་ནཾ. མེ་ཐུ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཡོ་གོ མེ་ཐུ་ན་སཾ་ཡོ་གོ. ཨི་དྷ པ་ན མེ་ཐུ་ན་སཾ་ཡོ་གོ ཝི་ཡཱ་ཏི མེ་ཐུ་ན་སཾ་ཡོ་གོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ. ཨེ་ཀ་ཙྩོཏི ཨེ་ཀོ. ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་མ་ཏྟེ་ན ས་མ་ཎོ ཝཱ ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ. དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟིནྟི དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, མེ་ཐུ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ཨུ་བྦ་ཏྟ་ནཾ. ས་མྦཱ་ཧ་ནཾ པ་རི་མ་དྡ་ནཾ. སཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི. ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དིཾ ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི. ནི་ཀཱ་མེ་ཏཱིཏི ཨི་ཙྪ་ཏི. ཝི་ཏྟིནྟི ཏུ་ཊྛིཾ. ཨི་ད་མྤི ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ སཱ་དི་ཡ་ནཱ་དིཾ ཁ་ཎྜ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. པི-ས་དྡོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཁོ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་དེ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ ཨ་ས་ཏི་པི དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་ནྷཱ་པ་ན་ས་མྦཱ་ཧ་ན་སཱ་དི་ཡ་ནཱ་དི, ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ ཁ་ཎྜ་མྤི ཚི་དྡ་མྤི ས་བ་ལ་མྤི ཀ་མྨཱ་ས་མྤཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ སོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ན པ་རི་སུ་དྡྷཾ, སཾ་ཡུ་ཏྟོ མེ་ཐུ་ན་སཾ་ཡོ་གེ་ན, ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཏ་ཏོ ཙ་སྶ ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་རི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ས་ཉྫ་གྒྷ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ས་ཏི. སཾ་ཀཱི་ལ༹་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཀཱི་ལ༹་ཏི. སཾ་ཀེ་ལཱ་ཡ་ཏཱིཏི ས་བྦ་སོ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཀེ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཙ་ཀྑུནྟི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཙ་ཀྑུཾ. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨུ་པེ་ཙྩ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱཏི ཀུ་ཊྚ་སྶ པ་ར་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཱ. མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཱ བྷི་ཏྟི ཀུ་ཊྚཾ, ཨི་ཊྛ་ཀཱ་མ་ཡཱ པཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝཱ བྷི་ཏྟི པོ་རི་ས་ཏོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ར་ཏ་ནུ་ཙྩ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཀུ་ཊྚཾ, ཀུ་ཊྚ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀོ པཱ་ཀཱ་རོ.
ཨ་སྶཱཏི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ. པུ་བྦེཏི ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ. ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧཱིཏི ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ས་མ་པྤི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ཨ་པྤི་ཏཾ ས་ཧི་ཏཾ. ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏནྟི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནནྟི ཀཱི་ལ༹་ནྟཾ, ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝཱ. པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི པ་ཏྠེ་ཏྭཱ. སཱི་ལེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་མ་ནི་ཡ་མཱ་དི་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན སཱི་ལཾ. ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི སཱི་ལཾ. དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཝ་ཏཾ. ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཀི་ཙྩ་ས་མྨ་ཏ་ཏོ ཝཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱི་ལཾ. ཏཾ་ཏཾ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་ཏོ ཝེ་ས་བྷོ་ཛ་ན་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་སེ་ས་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཝ་ཏཾ. ས་བྦ་ཐཱ་པི དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཱ ཏ་པོ. མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ.
ས་བྦ་སོཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ, ས་བྦེ་སཾ ཝཱ. ཨ་བྷེ་དེ་ནཱཏི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ན. ཨ་པ་རཱ་ཡ ཙ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, གུ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཀོ་དྷོ. ཨུ་པ་ན་ནྡྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. པ་རེ་སཾ གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་ཀྑོ. ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ལཱ༹་སོ. པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཨུ་སཱུ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨི་སྶཱ. ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་གཱུ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ས་ནྟ་དོ་ས་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ མཱ་ཡཱ. ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱ་ཋེ་ཡྻཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཐ་མྦྷོ. ཀ་ར་ཎུ་ཏྟ་རི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ སཱ་ར་མྦྷོ. ཨུ་ནྣ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎོ མཱ་ནོ. ཨ་བྦྷུ་ནྣ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ. མ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་དོ. ཙི་ཏྟ་ཝོ་ས་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་མཱ་དོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ནི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཱ་ནི. ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙ་ནེ་ན བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་ས་ཏྠ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནེ ཝཱ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི. ནི་དྡཱ་ནེ་ན ས་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ག་མེ་ན སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ, སཱ ཙ ཏ་ཏྠ ས་ཏི དོ་ས་ད་སྶ་ནེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རཱི་ནཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ག་རུ་ཀ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛ་གུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏ་ཨཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ཧི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ནུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི ཨ་མ་ནུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ…པེ… དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ན་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཡོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ. དུ་ཀྑི་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་དུ་ཀྑོ. ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱིཏི ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩཱ་ནུ་ཏཱ་པཱི. དུ་བྦ་ཎྞོཏི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཎྞེ་ན ཙ ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་སྶཱཏི དུ་སྶཱི་ལ་སྶ. ས་མྥ་སྶི་ཏཱ་ནཾ དུ་ཀྑོ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧོ ས་མྥ་སྶོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶོ. གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་གྒྷོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ག་ཎི་ཀ་གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ས་མཱུ་ཧེ ས་ཉྩི་ཏུ་ཀྐཱ་རཱ་ཝཱ་ཊོ ཝི་ཡ. དུ་བྦི་སོ་དྷ་ནོ སོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏཾ ཚ་ཝ་ཌཱ་ཧེ ས་ནྟ་ཛྫ་ནུ་མྨུ་ཀྐཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ པ་རི་བཱ་ཧི་རོཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ, གི་ཧི་བྷོ་ག་ཏོ ཙ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ས་བྦེ་སཾ ཝེ་རཱི, ས་བྦེ ཝཱ ཝེ་རཱི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་བྦ་ཝེ་རཱི, སོ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ཝེ་རི་ཀོ, པུ་རི་སོ. སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ. ས་དྡྷ་མྨེཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨེ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དྡྷ་མྨེ ཙ.
‘‘ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་སྶཱི་ལཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་སུ་ཁེ, པ་རེ་ཧི ཀ་ཡི་ར་མཱ་ན་ཝ་ནྡ་ན་མཱ་ན་ནཱ་དི་སུ་ཁེ ཙ ཨ་སྶཱ་དེ་ན ག་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ…པེ… ག་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ. ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ཁ་སྶཱ་དཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ. དུ་ཀྑ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པ་སྶ་ཐ ནོཏི པ་སྶ་ཐ ནུ, ཨ་པི པ་སྶ་ཐ. མ་ཧ་ནྟནྟི ཝི་པུ་ལཾ. ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷནྟི ཨ་གྒི་ས་མཱུ་ཧཾ. ཨཱ་དི་ཏྟནྟི པ་དི་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ཨ་ཙྪི་ཝི་པྥུ་ལི་ངྒཱ་ནི མུ་ཙྩ་ནྟཾ. ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏནྟི ས་པ་བྷཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ཧི ཛཱ་ལཱ་ཧི ཨེ་ཀ་པྤ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐཱཏི ཏཾ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མ་ཏྠཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལི་ངྒ་ནེ་ན ཨུ་པེ་ཙྩ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ. ཡ་ད་ཏྠ་མེ་ཏྠ ས་ཏྠཱ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ལི་ངྒ་ནཾ, ཀ་ཉྙཱ་ལི་ངྒ་ན་ཉྩ ཨཱ་ནེ་སི, ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མཱིཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་མི. ཝོཏི ཏུ་མྷེ. པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མཱིཏི པ་བོ་དྷེ་མི. དུ་སྶཱི་ལ་སྶཱཏི ནི་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ. པཱ་པ་དྷ་མྨ་སྶཱཏི དུ་སྶཱི་ལ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ལཱ་མ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སྶཱཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཨ་སུ་ཙི་སྶ ཧུ་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སྶ. དུ་སྶཱི་ལོ ཧི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་སུ་ཀེ་ན ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རེ་སཾ ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན མ་ནྟ་ཡ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ ཨི་མེ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཏི. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶཱཏི ལ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ. ཨ་སྶ་མ་ཎ་སྶཱཏི ན ས་མ་ཎ་སྶ. ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ས་མ་ཎོ’’ཏི མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ. ཨ་སེ་ཊྛ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་སྶ. ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ. པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་ཀ་སྶ. ཚ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་ནུ་ཝ་སྶ་ནེ་ན ཏི་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶ. ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཏྟཱ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏ་སྶ. ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱུ་པ་མཱ་ཡ ཧཱི་ནཱུ་པ་མ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་ར’’ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཝཱ་ལ༹་ར་ཛྫུ་ཡཱཏི ཝཱ་ལེ༹་ཧི ཀ་ཏ་ར་ཛྫུ་ཡཱ. སཱ ཧི ཁ་ར་ཏ་རཱ ཧོ་ཏི. གྷཾ་སེ་ཡྻཱཏི པ་དྷཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན གྷཾ་སེ་ཡྻ. ཏེ་ལ་དྷོ་ཏཱ་ཡཱཏི ཏེ་ལེ་ན ནི་སི་ཏཱ་ཡ. པ་ཙྩོ་ར་སྨིནྟི པ་ཏི་ཨུ་ར་སྨིཾ ཨུ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཾ, ཨུ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡོ་ས་ངྐུ་ནཱཏི ས་ཎྜཱ་སེ་ན. ཕེ་ཎུ་དྡེ་ཧ་ཀནྟི ཕེ་ཎཾ ཨུ་དྡེ་ཧེ་ཏྭཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཕེ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ལི་ངྒ་ན་དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཊུ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ལི་ངྒ་ན་དུ་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་དུ་ཀྑ་ཀ་ཊུ་ཀ་ཕ་ལཾ. ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ཏོ བྷི་ནྣ་སཱི་ལ་སྶ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ སུ་ཁཾ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱ་ད་ནེཏི སཱ་དི་ཡ་ནེ. ཡནྟི ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་ད་ནཾ. ཨ་སཱི་ལི་ནོཏི དུ་སྶཱི་ལ་སྶ. ཨུ་པ་ཧ་ཏནྟི སཱི་ལ་བྱ་ས་ནེ་ན ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ. ཁ་ཏནྟི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཁ་ཎ་ནེ་ན ཁ་ཏཾ, ཁ་ཎི་ཏཾ ཝཱ གུ་ཎཾ ས་རཱི་རེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་བྷ་ཡེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དི་ས་བྦ་བྷ་ཡེ་ཧི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་མ་སུ་ཁེ་ཧི.
ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོཏི སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ‘‘མ་ནཱ་པོ ཧོ་ཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཀཱ་ཡ་ག་ནྡྷོ་པི པཱ་མོ་ཛྫཾ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཀ་རོ་ཏི ཨ་པི དེ་ཝཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ག་ནྡྷོ ཨི་སཱི་ནཾ ཙི་ར་དི་ཀྑི་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ (ཛཱ. ༢.༡༧.༥༥) གཱ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏཱི. ཝ་དྷ་བ་ནྡྷཱ་དི་པ་རི་ཀི་ལེ་སཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ མཱུ་ལཾ ནཱ་མ དུ་སྶཱི་ལྱཾ. ཨ་ནྟ་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ས་ནྟཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྟཱ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་ད་ར་ཐཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་དཱ ས་ནྟཱ. ཨུ་བྦི་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཉཱ་ཎུ་ཏྲཱ་སེ་ན ཨུ་ཏྟ་སི་ཏྭཱ. ཝོ་དཱ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ.
སཱི་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི པ་ཋ་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.