དུ་ཏི་ཡ་སཱི་ལ་པ་ཉྩ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཧཱ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ. ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི, སཱ པ་མཱ་ད་ལེ་ཁཱ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ སཱི་ལནྟི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཀ་རུ་ཎཱ་ལོ་བྷཱ་དི་པ་མུ་ཁེ་ན ཡེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ. ཏ་ཐཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏི ཝེ་ར་མ་ཎཱི སཱི་ལཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཝེ་ས་དྭཱ་ར་པི་དྷཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལཾ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱདཱི་ནཾ པ་ན ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཙེ་ཏ་ནཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ སཾ་ཝ་རཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ ཏ་པྤ་མུ་ཁཱ དྷ་མྨཱ.
ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ན་སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་ལོ་བྷ་པྤ་དྷཱ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན. ཀུ་ས་ལཱ ཧི དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨི་དྷ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ སཱི་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ན་སཱི་ལཱདཱི་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝི་སེ་ས་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ. ཨ་བྱཱ་པཱ་དེ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྫཱ་ན་ནེ་ན. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ནཱཏི ས་མཱ་དྷི་ནཱ. དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ནཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན. ས་པ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ནཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༣༨) ཝུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ན་སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱ་ནཾ ཧི ཝི་བ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མོ་ཧ་སྶ དཱུ་རཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ནི་མི་ཏྟེ་ན པཱ་མོ་ཛྫེ་ན. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཝི་ནོ་དི་ཏཱ་ཡ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མ་དྷི་ག་མོ་ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་ར་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ན་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་དཱ་ལ་ནཱ་དི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཨ་ར་ཏི་ཡཱ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ་པི ས་ངྒ་ཧ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘པ་ཋ་མེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ཐཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ སཱི་ལ་བྷཱ་ཝོ, ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝོ. སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་སྶ ཧི ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་མཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན པ་རི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན, ནཱ་པི མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་དུ་རཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ. མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ན་ཏྠི སཱི་ལ་ན་ཊྛོ, ཀུ་ཏོ ཝི་ར་མ་ཎ་ཊྛོ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀོ པ་ན སོ པ་རི་ཡཱ་ཡོ? ཡ་ད་གྒེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཀྑེ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏ་ཏོ ཨོ་ར་ཏཱ. ཏེ ཙ ཡ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝུ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི. སོ་ཡ་མ་ཏྠོ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་མྤི ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ སཱི་ལཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ སུ་ཁ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏི་ས་ཡ་པ་ཧཱ་ནཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨཱ་རུ་པྤ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
ཨ་ནི་ཙྩ་སྶ, ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཝཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཏེ་བྷཱུ་མི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ‘‘ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཙྩཱ ས་སྶ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ས་ཉྙཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ དི་ཊྛི་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རཱ་སུ་པི. ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. ན་ནྡི་ཡཱཏི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ. ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ཝི་ར་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. རཱ་ག་སྶཱཏི ས་ངྑཱ་རེ་སུ རཱ་ག་སྶ. ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་རོ་དྷེ་ཏི ནོ ས་མུ་དེ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༨༣). མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཧི ཨ་ཡཾ བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ ཧི ཨ་ཡཾ. ཨཱ་དཱ་ན་སྶཱཏི ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎ་སྶ. ས་ནྟ་ཏི་ས་མཱུ་ཧ་ཀི་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎཾ གྷ་ན་ས་ཉྙཱ, ཏ་སྶཱ གྷ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་སྶ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. དྷུ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ག་ཧ་ཎ་སྶ. ནི་མི་ཏྟ་སྶཱཏི ས་མཱུ་ཧཱ་དི་གྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་ཝི་གྒ་ཧ་ཏཱ་ཡ. པ་ཎི་དྷི་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དི་པ་ཎི་དྷི་ཡཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏི་ར་ཎཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. སཱ་རཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶཱཏི ཨ་སཱ་རེ་སུ སཱ་ར་ག་ཧ་ཎ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཀེ་ཙི. ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་པ་རེ. ‘‘ཨི་སྶ་ར་ཀུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀོ ས་མུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཀེ་ཙི. ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༧༤) སཾ་ས་ཡཱ་པ་ཏྟི ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཨ་པ་རེ. ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཏཱ་ཎ་ལེ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ག་ཧ་ཎཾ ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ‘‘ཨཱ་ལ་ཡ་ར་ཏཱ ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༦༧; མ. ནི. ༡.༢༨༡; ༢.༣༣༧; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧-༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ལ་ཡོ ཏ་ཎྷཱ. སཱ ཨེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ, རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཨ་པ་རེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏཱ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ མོ་ཧ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ. ཝ་ཊྚ་ཏོ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ས་ཉྙོ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ སཾ་ཡུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནཾ.
དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛཱ་ནནྟི དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནནྟི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཀི་ལེ་སེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་པི དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ. ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནནྟི ཨ་ཎུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནནྟི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. ན ཧི པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དཱི་ཧི པ་ཧཱི་ནཱ ཀི་ལེ་སཱ པུ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི.
‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སཾ་ཝ་རོ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཏྠཱ་ནི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ པཱ་མོ་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. པཱ་མོ་ཛྫཾ པཱི་ཏི་ཡཱ. ‘‘པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༦༦; ༣.༣༥༩; ཨ. ནི. ༣.༩༦; ༦.༡༠; ༡༡.༡༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱི་ཏི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. པཱི་ཏི པ་སྶ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༦༦; ༣.༣༥༩; ཨ. ནི. ༣.༩༦; ༦.༡༠; ༡༡.༡༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. པ་སྶ་དྡྷི སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༦༦; ༣.༣༥༩; ཨ. ནི. ༣.༩༦; ༦.༡༠; ༡༡.༡༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སོ་མ་ན་སྶཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི. ‘‘སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཙེ་ཏྠ སོ་མ་ན་སྶཾ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ. ནི་རཱ་མི་སེ ཧི སུ་ཁེ སི་དྡྷེ ‘‘སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༦༦; ༣.༣༥༩; ཨ. ནི. ༣.༩༦; ༦.༡༠; ༡༡.༡༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་མཱ་དྷི སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་སཱ་དྷ་ན་བྷཱུ་ཏ་ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་ཀ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ སི་དྡྷི་ཡཱ ཏ་སྶེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ས་མྦྷཱ་ར་ཏྠོ ཧི ཨི་དྷ པ་རི་ཀྑཱ་ར-ས་དྡོ. ‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཨི་མེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ས་མུ་དཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༩༡) ཝི་ཡ ས་མྦྷཱ་རོ་ཏི ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཡཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར-ས་དྡོ ‘‘ར་ཐོ སཱི་ལ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༤) ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠོ. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༧.༦༧) པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་མྦྷཱ་ར་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཡཱཏི མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ས་ཏི་ཝཱི་རི་ཡཱ་དི་དྷ་མྨ་ཝི་སེ་ས་སཱ་དྷ་ནེ་ན པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་པ་ནེ་ན, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཙ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ས་མཱ་དྷི་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་མཱུ་ལ་ཀཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༢; ས. ནི. ༣.༡༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱི་ལ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཧི ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ནི་བྦི་དཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི པ་ནེ་ཏྠ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ སཱི་ལ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི པ་ཧཱ་ནཱ་དཱི་སུ སཱི་ལ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཛ་ཧ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ པ་ཧཱ་ནནྟི ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ནྟི ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན་སྶ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ སཱི་ལ་བྷཱ་ཝོ སུ་ཊྛུ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཏཾ པ་ཧཱ་ནནྟི ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཏཾ ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་སྶཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་སྶ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཙཱ་གཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་སྶ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཧཱ་ནཾ ཧི ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཏ་སྶ པ་ཀ་མྤ་ཧེ་ཏ་ཝོ་ཏི ཏ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཀ་མྤཱ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་ཧཱ་ནེ་སུ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ ས་ཎྛ་པ་ནཾ, སཾ་ཡ་མ་ནཾ ཝཱ. ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ན པ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཏོ. ཏ་སྶ ཏ་སྶཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀ་སྶ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝཱ སཾ་ཝ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ཧི, སཾ་ཝ་ར་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན. ཏཾ ཏཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཏཾ ཏཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དིཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ, དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ ཝཱ ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་སོ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་པི ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.