༡༤. པུ་བྦ
མ་ཧཱ་ཝཱ་ཀྱ་རཱུ་པ་ཏྟཱ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་ད་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ་ཀྱེ་ཀ་དེ་ས་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཏི་ཨ་ནྟི, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི’’ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ཀྱཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘ཝཱ་ཀྱེ་ཀ་དེ་སེ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ-ཝཱ་ཀྱཱ་ཝ་ཡ་ཝོ་པ་རོ-དྷུ་ནཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏེ’ཏི. ཝི་དྷི་ཝཱ་ཀྱ་ཏྟ་མ་སྶ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཡ་མ་ཝཱ་ཀྱ་ཏྟཾ དཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཐ་ཝཱ ནི་ཡ་མ་ཏྠ་མི་ད་ནྟྱཱ་དཱི་ན’ནྟྱཱ་ཧ. ནི་ཡ་མ་སུ་ཏྟ་ཏྟ་མེ་ཝ ཕུ་ཊ་ཡ་ཏི ‘ཏེ་ཧི’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧཱི་ཏི ‘‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཏི ཨ་ནྟི’’ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི. ཨི་མི་ནཱ་ཏི ‘‘པུ་བྦ་པ་རཱ’’དི་ནཱ ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན. ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་མྷ་སེ་སེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ‘ཏུ་མྷཱ་མྷ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སུ ཏ་ད་ཉྙ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སུ ཙ ཀཱ་ར་ཀེ་སཱུ’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཀུ་ཏོ ག་མྱ་ཏེ ཡེ་ནེ་ཝཾ ཝི་ཝ་ཊཾ་ཏྱཱ་ཧ- ‘ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨེ’ཙྩཱ་དི. ཀ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཀྑ་ཏི.
ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷཱ་ཝཾ བྱ་ཝ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི- ‘ཏུ་མྷཱ་མྷ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ’ཏི. ཨ་ས་ཏྭ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཙྩཱ་དི་ཀ་མེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན ས་མྦྷ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏུ་མྷཱ་མྷེ་ཙྩཱ་དི་ཀ་ནྟུ པ་ཋ་མ་པུ་རི་ས་ས་མྦྷ་ཝེ. ཏུ་མྷཱ་མྷ་སེ་སེ་སུ ཧོ་ནྟཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཏྟ་མ་པ་ཋ་མཱ ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི ཀ་ཐ་ཉྩ ཏུ་མྷཱ་མྷཱ་དི་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་སྶ ཀཱ་ར་ཀ་ཏྠ་སྶཱ་ཁྱཱ་ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ཝི་ཧི་ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཏུ་མྷཱ་མྷཱ་དི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝོ་ཙྩཱ་ས་ངྐི་ཡ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ཏཾ་དཱ་ནི ཝི་ཝ་ར་ནྟེ་ན ‘ཡ་དི བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ མཱ་ནཱ་ད་ཡོ ན ཝི་དྷཱི་ཡ་ནྟེ ཏ་དཱ་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་རེ་སུ བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཀྱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་དྷཱ་ན་མེ་ཝ ནོ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཏུ་མྷཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ར་ཀེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྠ་སྶ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧི་ཏེ་ནཱ་ཁྱཱ་ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཏུ་མྷཱ་དི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཏུ་མྷཱ་དི་སྭི’ཙྩཱ་དི་ཀ་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཡ་ཛྫེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་དི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ་ཡེ་ཝ ན སི་ཡཱ ཙྩཱ་ཧ- ‘ཡ་ཛྫེ་ཝ མི་ཙྩཱ་དི. པ་རི་ཧཱ་ར་མཱ་ཧ- ‘ས་ས་དྡེ་ནཱ’ཏི. ཏུ་མྷཱ་དི་ས་དྡེ་ན. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཨི་ཙྩ་ནེ་ནཱ་བྷི་ཧི་ཏ་མེ་ཝ བ་ཧུ་ཏྟཾ བ་ཧ་ཝོ་ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ནུ་ཛྫ་ཏེ. ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཐཾ ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཾ་ཏྱཱ་ཧ- ‘ཨ་ནུ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶི’ཙྩཱ་དི. ཨ་ནུ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི་ཨ་ནུ་ཝ་དི་ཏ་བྦ་སྶ ག་ཙྪ་ཏི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ནོ.
ཨ་ནུ་ཝཱ་དེ་ནཱ་ཏི (ཏུ་མྷཱ་དི) ཨ་ནུ་ཝཱ་དེ་ན. ‘‘ནཱ་མ་མྷི པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པ་ཋ་མོ’’ཏི (༣-༡-༥) ཀ་ཙྩཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ- ‘ཏེ་ནེ་ཝི’ཙྩཱ་དི. ཨ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཧི ‘ཏ་ཡཱ་པ་ཙྩ་ཏེ’ཙྩཱ་དོ ན བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ཧི ཏ་ཡེ་ཙྩེ་ཏཾ ཀ་ཏྟུ་ཝཱ་ཙཱི པ་ཙྩ་ཏེ་ཙྩེ་ཏཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱི ཀ་མྨེ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ.
‘ཨེ་ཧི མ་ཉྙེ ར་ཐེ་ན ག་མི་སྶ་སཱི’ཏི པཱ་ཎི་ནི་ཡཱ་ཏི་མ་ཏ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཀྐ་མོ (ནི་ར་སྶ) ཏེ ‘པ་རི་ཧཱ་སེ’ཙྩཱ་དི་ནཱ. མ་ཉྙ་ཏི་སྶ པ་ཡོ་གེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ད་ཝ་སེ་ན མ་ན་དྷཱ་ཏུ་སྶ པ་ཡོ་གེ. དྷཱ་ཏུ་མྷཱ་ཏི ག་མི་ཨཱ་དི་ཏོ. ཨུ་ཏྟ་མ པུ་རི་སེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཏྟེ་ཏི ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཏྟེ. མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་བྷི་མ་ཏོ་ཏི ག་མི་སྶ་སཱི་ཏྱ་བྷི་མ་ཏོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མེ པ་ཏྟེ་ཏི མ་ཉྙ་སེ་ཏི པ་ཏྟེ, ཨུ་ཏྟ་མེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན མི་ཊྛ་ནྟི མ་ཉྙེ་ཏི་ཊྛཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘མ་ཉྙ་སེ ཏྭཾ ར་ཐེ་ན ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ མ་ཉྙེ ཏྭཾ ར་ཐེ་ན ག་མི་སྶ་སཱི་ཏི བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི (ཝུ་ཏྟ’’ནྟི). ཨེ་ཧི མ་ཉྙེ་ཙྩཱ་དི ན ཀི་ཉྩི ཝུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟི་ཡཾ. ཡ་ཐཱ་ས་ཝི་ས་ཡེ་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཏྟ་མཱ ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་ས་མྦ་ནྡྷ་མུ་པ་ད་སྶ་ཡ་མཱ་ཧ- ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷོ’ཙྩཱ་དི. པ་རཱ་བྷི་མ་ཏཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ- ‘ན་ཏྭེ་ཝ’མི་ཙྩཱ་དི. ཨ་ཐོ་ཙྩ་ཏེ་ཙྩཱ་དི་ནཱ པ་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མཱ་ཧ- ‘ཡ་དེ’ཙྩཱ་དི.
ཡ་དེ་ཝ་མ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ‘མ་ཉྙ་སེ ཏྭཾ ར་ཐེ་ན ག་ཙྪཱ་མཱི’ཏི ཡ་དཱ ཨེ་ཝ་མ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏྱ་ཏྠོ. སོ ཙེ་ཝ་མ་ནུ་ག་ཏོ་ཏི ‘མ་ཉྙེ ཨ་ཧཾ ཏྭཾ ར་ཐེ་ན ག་ཙྪ་སི’ཙྩེ་ཝཾ སོ ཙ པ་ཡོ་གོ ཨ་ནུ་ག་ཏོ་ཏྱ་ཏྠོ. པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ‘མ་ཉྙ་སེ ཏྭཾ ར་ཐེ་ན ག་ཙྪཱ་མཱི’ཏི ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ.