༦༤. ཏ་ར

ཡ་ཛྫ་པི སཱི་དྷཱ་ཏུ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ སུ་པ་ནེ པ་ཝ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ་པྱ་ཏི་པུ་བྦ་སྶ ཨུ་ཀྐཾ་སེ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ- ‘ཨ་ཏི་ས་ཡོ ཨུ་ཀྐཾ་སོ’ཏི. སོ ཙ ཨ་ཏི་ས་ཡོ ཀ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི་ཙྩཱ་ཧ- ‘སོ ཙ ཀི་རི་ཡཱ་གུ་ཎཱ་ན’ནྟི. ཀ་ཐཾ ཏེ་ས་མ་ཏི་ས་ཡོ་ཙྩཱ་ཧ- ‘ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ད་བྦ་ཝ་སཱ’ཏི. ཀུ་ཏོ་ཙྩཱ་ཧ- ‘ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏེ’ཙྩཱ་དི. ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་གུ་ཎཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡོ ད་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཡེ་ས་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ, ད་བྦ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ-ཏི་ས་ཡ་ཏྟཾ ཧོ་ནྟ་མྤི ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ གུ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ སི་ཡཱ ནཱ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟུ་མཱ་ཧ-‘པ་ཙྩ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’ནྟི་ཨཱ་དི.

ན་ནུ ཙ ཡ་དི ཀི་རི་ཡཱ་གུ་ཎཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི་ས་ཡོ, ཏ་དཱ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ‘གོ་ཏ་རོ’ཏི ནེ་ས དོ་སོ, ནོ ཙེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ཏི་ས་ཡོ, ཀ་སྶ ཙ་ར་ཧི གུ་ཎ་སྶ གོ ཨ་ཡཾ ཡོ ས་ཀ་ཊཾ ཝ་ཧ་ཏི, གོ་ཏ་རོ-ཡཾ ཡོ ས་ཀ་ཊཾ ཝ་ཧ་ཏི སི་ར་ཉྩཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཧི ནི་ཙྩཱ་ཡེ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཡ ནོ་ཀྐཾ་སཱ་པ་ཀཾ་ས་ཡོ་གོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་བྦ་སྶཱ་པི ནཱ་ཏི་ས་ཡ་ས་མྦྷ་ཝོ. ཏ་ཐཱ་ཧི ཏུ་ལྱ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ གུ་ཎ་ཀ་ཏོ་ཝ མཱུ་ལ་ཏོ ཨུ་ཀྐཾ་སོ དི་སྶ་ཏི ས་མཱ་ནེ་པི ཧི ཨཱ་ཡཱ་མེ ཝི་ཏྠཱ་རེ ཙ པ་ཊ་སྶ ཀཱ་སི་ཀ་སྶཱ་ཉྙོ་ཝཱ་གྒྷོ བྷ་ཝ་ཏི མཱ་ཐུ་ར་སྶཱ་ཉྙོ ཝཱ་ཏི. ད་བྦ་སྶཱ་པི སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟ་སྶུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ- ‘ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཱ’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ད་གྒེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་གུ་ཎཱ་ནཾ ནི་སྶི་ཏཱ་ན་མ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་མྤི ད་བྦཾ ཀ་ཐ་ཉྩི་ད་པྱ་ཏི་ས་ཡེ ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ད་གྒེ ཏ་བྦཱ་ཙི་ཀཱ་པི པ་ཀ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ‘ཨ་ཏི་ཡ་ཡེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏོ’ཏི པ་ཀ་ཏི་ཝི་སེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ- ‘ཨི་མི་ནཱ པ་ཀ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟ་ཉྩཱ་ཧཱ’ཏི. ས་ཀ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཏྠོ ཛོ་ཏ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ས་ཀ་ཏྠི་ཀཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྟ་རི ཚ་ཊྛཱི ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ, ས་ཀ་ཏྠི་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘པ་ཀ་ཏི་ཝི་སེ་ས་ན་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་མྷི, ཡ་སྨཱ ‘ཨ་ཏི་ས་ཡེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏོ’ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཏ་ཏོ པ་ཀ་ཏྱ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏེ-ཏི་ས་ཡེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཀ་ཏྱ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏེ་ཏི་ས་ཡོ ཛོ་ཏ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ནཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་ཧ, ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི- ‘ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཛོ་ཏ་ཀཱ་ཏ་རཱ་ད་ཡོ’ཏི.

ཨ་ཐ པ་ཀ་ཏི་ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟེ ཀ་སྨཱ ནཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ཛོ་ཏ་ནཱི་ཡོ་ཙྩཱ་ཧ ‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཡེ་ཝ’ཙྩཱ་དི. ཨུ་ཀྐཾ་སོ ས་མཱ་ན་གུ་ཎ་ཝི་ས་ཡེ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀེ དི་ཊྛོ [པ་ཝི་ཊྛོ (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ཏེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་པི ཏཱ་དི་ཐ་ཝི་ས་ཡེ་ཡེ་ཝ [སོ་ཡེ་ཝ] ཀཱ་ར་ཎ ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ནེ’ཙྩཱ་དི. དྭི་ནྣ་མེ་ཀ་སྶཱ-ཏི་ས་ཡེ་ཙྩཱ་དི་ནཱ ‘དྭི་བ་ཧཱུ་སུ་ཀྐཾ་སེ ཏ་ར་ཏ་མཱ’’ཏི (ཙཾ ༤-༣-༤༥) ས་ཀྐ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཏ་ར་ཨི་ཡཱ་ཏི ས་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ས་ནྟུ ཨཱི་ཡ་པྤ་ཙྩ་ཡོ. ཨེ་ཝ་མི་ཧཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ སུ་ཁ་སཱ་ནེ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དྭི་ནྣ་མེ་ཀ་སྶ ཨུ་ཀྐཾ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ ‘མཱ་ཐུ་རཱ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ཀེ་ཧི སུ་ཀུ་མཱ་ར་ཏ་རཱ’ཙྩཱ་དོ ཏ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ མཱ་ཐུ་རོ དུ་ཏི་ཡོ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ཀོ ཨི་མེ་སཾ སུ་ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་མེ་ཀོ མཱ་ཐུ་རོ-ཏི་ས་ཡེ་ན སུ་ཀུ་མཱ་རོ སུ་ཀུ་མཱ་ར་ཏ་རོ, ཨེ་ཀ་མ་ཉྙེ་སཾ དྭི་ནྣ་མུ་ཀྐཾ་སེ་ཏ་ཐཱ་ཉྙེ་སཾ དྭི་ནྣ་མེ་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣཾ་དྭི་ནྣ་མེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨུ་ཀྐཾ་སེ ཏ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྲ ཏྭ་ཝ་ཡ་ཝཱ་པེ་ཀྑ་མྦ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ཧི སུ་ཀུ་མཱ་ར་ཏྟེ་ནུ་ཀྐཾ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ན་མ་ཝ་ཡ་ཝཱ མཱ་ཐུ་རཱ བ་ཧ་ཝོ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ཀཱ་པི ནི་ཀྐཾ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ བ་ཧ་ཝོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མཱ་ཐུ་རཱ པཱ་ཊ་ལི པུ་ཏྟ་ཀེ་ཧི སུ་ཀུ་མཱ་ར་ཏ་རཱ’ཏི ཏ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་ཙྩཱ་དོ་པི ཀ་ཐི་ཏེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན དྭི་ནྣཾ་དྭི་ནྣ་མེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨུ་ཀྐཾ་སེ ཏ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝ་ཏི, བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི ས་བྦཾ ས་ཀྐ་ཏེ ཀི་ཙྪེ་ན སཱ་དྷེ་ནྟི. ཨི་ཧ ཏུ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶཱ ཝི་དྷཱ་ནཱ ‘‘ཏ་ར་ཏ་མི་སྶི་ཀི་ཡི་ཊྛཱ་ཏི་ས་ཡེ’’ཏི ཏ་རཱ་དཱི་ན་མ་ཏི་ས་ཡེ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝི་དྷཱ་ནཱ ས་བྦ་ཏྠ ཏ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན སུ་ཁ་སཱ་དྷ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ནཱ་ཏི པ་ཊུ་ཏ་རཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊུ་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་ཧི ཏ་མེ་ཝཱ་ཝ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཉྙེ ‘བྷ་ཝཾ་སཱུ་ཨ་ཝ་ཏྠོ’ཏི. པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན་པི སཱ་དྷ་ནེ ཧེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཨ་ཏི་ས་ཡ་མ་ཏྟེ ཝཱ ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ’ཏི. ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏྟ་མཱ་ཧ- (‘ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝཱ་པི’ཙྩཱ་དི). པ་ཉྩ་སྭེ་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, རཱུ་པཱ་ནི གུ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟི་ཡ་མུ་དཱ་ཧ་རི་ཏཱ་ནི. ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཏུ ‘ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན པཱ་ཙ་ཀ་ཏ་རོ པཱ་ཙ་ཀ་ཏ་མོ’ཏི. ཨི་སྶི་ཀ ཨི་ཡ་ཨི་ཊྛཱ ས་རཱ་དཱི ཏ་ཏོ (ཨ་ཉྙ་ཏོ) ན ཧོ་ནྟི བ་ཧུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ.