༡༡. ཝི་སེ
ཀི་ནྟཾ ཝི་སེ་ས་ན མི་ཙྪཱ་ཧ-‘ཡ་མི’ཙྩཱ་དི, ཡཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཡ་ཏི ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀི་ནྟཾ ཝི་སེ་སྶ་མི་ཙྩཱ་ཧ-‘ཡ་ད་ནེ་ཀེ’ཙྩཱ་དི, ཡཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ པཱི་ཡ་ཏེ ཏ་མ་བྷི་དྷཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ན་ནྭེ་ཀ་ཏྠེ་ནེ་ཏྱུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཝི་སེ་སྶེ་ནེ་ཏི ཀ་ཐ་མ་ཝ་ག་མྱ་ཏེ, ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝ་རི་ཏ་ཝཱ ཏྱཱ་ས་ངྐི་ཡཱ་ཧ- ‘ཡ་དི་པི’ཙྩཱ་དི.
ས་མྦ་ནྡྷི་ས་དྡ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏེ ‘‘ས་མྦ་ནྡྷི་ས་དྡཱ ས་ཀ་ཏྠ་མི་ཝ ནི་ཡ་ཏ་མྤ་ཊི-ཡོ་གི་ན་མཱ་ཀྑི་པ་ནྟི… ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཏེ་སཾ ས་ཀ་ཏྠ་སྶཱ་ས་མྦྷ་ཝཱ་ཏི, ཝི་ཝ་རི་ཏ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཝ་རི་ཏྠ, ཨེ་ཀ་ཏྠེ་ནེ་ཏཱི་མ་སྶ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཧ ས་མཱ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཏྠ་ས་དྡ་སྶཱ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ཏི ‘ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ’ཏི. ཀ་ཐཾ ཏེ་ན་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏྱཱ་ཧ- ‘ཨ་དྷི་ཀ་རཱི་ཡ་ཏི’ཙྩཱ་དི.
ཝི་སེ་སྶ་སྶ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟ་ཉྩ ཝི་སེ་ས་ནཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་སེ་སྶ་ས་དྡ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ས་ཧ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཾ ཝི་སེ་ས་ན ས་དྡཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ- ‘ས་མྦ་ནྡྷཱ’ཏི, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ བྷི་ནྣཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷཱི་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, ས་མྦ་ནྡྷི་ནོ ཙ ས་མྦ་ནྡྷ་མ་ནྟ་རེ་ན ན ཧོ་ནྟཱི [ཧོ་ཏི (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ཏ་སྨཱ ས་མྦ་ནྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་དྡ་བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཧི ‘ནཱི་ལ་མུ་པྤ་ལ’ནྟི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ནི ནཱི་ལ་ནྟི ནཱི་ལ་ཏྟཾ གུ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙཾ, ནཱི་ལོ གུ་ཎོ, ཏ་དཱ་དྷཱ་རོ ད་བྦ་ནྟི ཏཱི་ཎི, ཨུ་པྤ་ལ་ནྟི ཨུ་པྤ་ལ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ལ་ཛཱ་ཏི, ད་བྦ་ཉྩ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡོ་ཏི དྭེ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ལ་ཛཱ་ཏི གུ་ཎ་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ [ནཱི་ལ་ཛཱ་ཏི་ཨུ་པྤ་ལ་ཛཱ་བྷ་དྷ་ནཾ (ཀཱ་ཏ་ནྟ་ཊཱི་ཀཱ)] ཏཱ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནི་གྒུ་ཎ་ཏྟཱ, ནཱི་ལ་ཏྟ་སྶ ཙ ནཱི་ལ་གུ་ཎེ ས་མ་ཝཱ་ཡི་ནོ, ཨུ་པྤ་ལ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ལ་ད་བྦེ ས་མ་ཝཱ་ཡི་ནོ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཨུ་པྤ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནཱི་ལ་སྶ ཙ གུ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཾ… ནཱི་ལ མུ་པྤ་ལ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ལ་ཛཱ་ཏི་ནཱི་ལ་གུ་ཎཱ་ན་མེ་ཀ་མ་དྷི ཀ་ར་ཎཾ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི, ཝི་སེ་ས་ན ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཏུ ན་ཏྠི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནཱི་ལ་ཏྟཱ, གུ་ཎ་ད་བྦཱ་ན་ནྟུ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི་ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་ཏྟཾ ད་བྦ་སྶཱ་ནེ་ཀ་གུ་ཎ་ཏྟཱ, ས་མཱ་ན་ནྟུ ཏེ་ས་མྤ་ར་མ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཡེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ནཱི་ལ་ད་བྦ ཨུ་པྤ་ལ་ད་བྦཱ་ན་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ཏྟུ་མི་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ན ཝི་སེ་ས་ན ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝོ, ནཱ་པི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཾ, ཀ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ཨ་པེ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ པ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ས་དྡཱ་ན་མེ་ཝ སཱ་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎྱཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་ཏྟ་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ-‘ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝེ’ཙྩཱ་དི.
ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡ་ཏོ ཝི་སེ་སྶ་སྶ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཾ ཝི་སེ་ས་ནཱ་པེ་ཀྑཾ, ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, བྷི་ནྣ་ནི་མི་ཏྟ་པྤ ཡུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ནཱི་ལ་གུ་ཎཱ་དྷཱ་རེ ད་བྦེ གུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ནཱི་ལ་ས་དྡ་སྶ, ཨུ་པྤ་ལ་ས་དྡ་སྶ ཙ སཱ་མ་ཉྙེ་ན གུ་ཎ་ཝ་ཏི ད་བྦེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་སུ བྷི་ནྣེ་སུ ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ པ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ན་མེ་ཝ [ནི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ (པོ་ཏྠ་ཀེ)].
ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟ་ནྟི ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་སུཾ་ཝི་སུཾ ཡོ་གེ ཝི་སི་ཊྛ་ད་བྦ ཝཱ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ས་མྦྷ་ཝཱ, ནཱི་ལ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པྤ་ལཾ ཙེ་ཏི སཱ་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎྱེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཝི་སི་ཊྛེ ཝ་ཏྠུ་མྷི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ, ཨེ་ཝ་ཀཱ་རེ་ན བྱ་ཝ་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ན་ཏྭ་བྷི་ནྣེ’ཙྩཱ་དི.
ན་ནུ་ཙེ་ཏྱཱ་དི ཙོ་དྱཾ, སཱི་ས་མྤཱ་ཏཱི་ཏི སཱི་ས་པཱ རུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སོ, ན་ཡི་ད མེ་ཝ་མི་ཙྩཱ་དི པ་རི་ཧཱ་རོ.
ཨ་ཐ ཏུ་ཙྩ་ཏེ་ཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཱ་ཝ་ཀཱ་ས་མཱ་ས་ངྐ་ཏེ, ཝི་སེ་ས་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཕ་ལ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ས་དྡ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་སེ ཝུ་ཏྟི, ཨི་མེ་ས་ནྟི སཱི་ས་པཱ་དཱི་ནཾ ན ས་མོ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཏི ན ནི་ཙྪི་ཏཱ, སཱ་མ་ཉྙ་ཝུ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨ་ཝ་སི་ཏཱ ནི་ཙྪི་ཏཱ ཝུ་ཏྟི ཡེ་སཾ སཱི་ས་པཱ་དཱི་ནཾ ཏེ ཨ་ཝ་སི་ཏ་ཝུ་ཏྟ་ཡོ, པ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་ནཱ ཏ་དཱ པ་པྤོ་ཏི ཙཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, པ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ‘སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ལ་དྡྷེ་པི་ཝི་སེ་སྶེ’ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཉྩ་ན་ཏྠི་ཙྩཱ་དི པ་རི་ཧཱ་རོ, ས་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ཀ་ཐ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ན་མྤི ས་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ཀ་ཐ་ནཱ་ཡ ‘པཱུ་པེ བ་ཧཱུ ཨཱ་ན་ཡེ’ཏི ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏཱི་ཡ་ཀ་ནྟི ས་རཱུ་པ་ཀ་ཐ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་མཱ་ཧ-‘ཏ་དེ་ཝ’མི་ཙྩཱ་དི, ནི་པཱ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཡོ་ཝཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཏྱ་སྶ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏེ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མྦྷ་ཝེ་པི ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཨ་ཐ་པི’ཙྩཱ་དི, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མྦྷ་ཝེ་པཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཝི་སེ་སྶ་སྶ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝེ་པི, ཡ་ཏྲ་པྱུ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྠི ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝོ ཏ་ཏྠ་པི་ཏཱ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཀི་མྤ་ནཱ-ཉྙ་ཏ་ར་ས་མྦྷ་ཝེ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཡ་ཐཱ པུ་ཎྞོ’ཨི་ཙྩཱ་དི, ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཉྙེ་པི པུ་ཎྞ་ནཱ་མ་ཀཱ ས་ནྟཱི་ཏི བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝེ བ་ཧུ་ལཾ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ས་མཱ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་དྷེ་པཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མྦྷ་ཝེ་པི, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝེ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝཾ ཝི་དྷེ་པྱ་ཉྙ ཏ་ར་ས་མྦྷ་ཝེ་པི་ཏྱ་ཝི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཛྫེ་ཝ་མི་ཙྩཱ་དི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཨ་ནི་ཊྛཱ པཱ་ད་ན་ཙོ་ད་ནཱ, པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ སི་ཡཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟཱ, ཏ་ཏྠ དོ་ས་མཱ་ཧ-‘ཝི་སེ་སྶ་སྶ་ཙ པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏོ’ཏི, ཙོ-ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟ་ར་ས་མུ་ཙྩ་ཡེ ཝཱ, ཀུ་ཏོ་ཙྩཱ་ཧ- ‘ནཱ་གྒ་ཧི་ཏེ’ཙྩཱ་དི, ཨི་ཏི ཀཱ་ར་ཎེ, ཨ་ཏོ ཀི་མ་ནི་ཊྛ་མཱ་ཡཱ་ཏ མི་ཙྩཱ་ཧ- ‘ཨུ་པྤ་ལ་ནཱི་ལ་ནྟི་པི སི་ཡཱ’ཏི, ཨི་ཏྠ་ཉྩ་ར་ཧི ཀི་ནྟྱཱ་ཧ- ‘ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ནྟི ཙེ’ཙྩཱ་དི. པ་རི་ཧཱ་ར་མཱ་ཧ-‘ནེ་ས་དོ་སོ’ཙྩཱ་དི, ཨུ་པ་པ་ཏྟྱ་ནྟ་ར་མཱ་ཧ- ‘ཨ་ཐ ཙེ’ཙྩཱ་དི.
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ནུ་པ་ཀཱ་རི་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་ཏྟེ ནཱ་ནུ་པ་ཀཱ་རི་ཏྟཱ ས་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཐ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཾ ཀ་སྨཱ ན སི་ཡཱ ཏྱཱ་ཧ- ‘ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟེ་པི’ཙྩཱ་དི, ས་ཀ་ས་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་ནྟཱ་ན་ནྟི ས་ཀེ་ས་ཀེ པ་དྷཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཀུ་ཏོ ད་བྦ་སྶེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ཏྟ་མ་སི་ཏཾ, ན ཏུ གུ་ཎ་སྶེ་ཏྱཱ་ས་ངྐི་ཡ ཉཱ་ཡ་མུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏི ‘ཨ་ཐ ཙེ’ཏྱཱ་དི་ནཱ. ཚཱ་གོ་ཏྱ་ཛོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ, ཏཾ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལ་བྷེ་ཐ མཱ་རེ་ཡྻ, ཕུ་ས་ནཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨཱ་པུ་བྦོ ལ་བྷི ཧི མཱ་ར་ཎེ ཕུ་ས་ནེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏེ, དེ་ས་ནཱ་ཡ་ནྟི [ཙོ་ད་ནཱ་ཡ་ནྟི ཙོ་ད་ནཱ་ཝཱ་ཀྱ (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ཝེ་ད་ཝཱ་ཀྱེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀུ་ཏོ ཚཱ་ག་ཏོ-ཉྙོ ནཱ་ལ་བྦྷ་ཏེ་ཙྩཱ་ཧ- ‘ན ཧི’ཙྩཱ་དི.
ཚཱ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ཏི སེ་ཏ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཚཱ་ག་སྶཱ་བྷཱ་ཝེ, པི་ཊྛ་པི་ཎྜི་མཱ་ལ་བྦྷཱ་ཏི སེ་ཏ་གུ་ཎ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ཊྛ་པི་ཎྜིཾ ཨཱ་ལ་མྦྷ, ན ཙ ནཱ་ལ་མྦྷ་ཏེ ཏ་སྨཱ གུ་ཎོ ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ.
པུ་ན ཙོ་དེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ- ‘ན་ནུ ཙེ’ཙྩཱ་དི, ཨ་ཐེ་ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མཱ་ས་ངྐ་ཏེ, ཨ་ནི་ཊྛ་མཱ་པཱ་ད་ཡ་ཏི ནཱི་ལ་ས་དྡེ་པི པ་ས་ངྒོ’ཏི, ཀུ་ཏོ་ཙྩཱ་ཧ- ‘སོ་པི་ཧི’ཙྩཱ་དི, ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི- ‘‘ཨུ་པྤ་ལ་ས་དྡོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་ཙཱི, ན ཏུ ད་བྦ་ཝཱ་ཙཱི, ཛཱ་ཏི ཝི་སི་ཊྛ་ད་བྦ་ཝཱ་ཙི་ཏྟཱ ཡ་དི ད་བྦ་ཝཱ་ཙཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏེ, ཏ་དཱ ནཱི་ལ་ས་དྡོ་པི གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ ད་བྦ་ཝཱ་ཙི་ཏྟཱ ད་བྦ་ཝ་ཙ་ན་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ན ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ’’ཏི, པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘ནེ་ད་མ་ཏྠི’ཙྩཱ་དི, ཨ་པཱ་ཡི་ནོ ཨ་པ་ག་ནྟཱ་རོ ད་བྦཱ་ཏི ག་མྱ་ཏེ, ཀུ་ཏོ་ཙྩཱ་ཧ- ‘ས་ཏཱི་པི’ཙྩཱ་དི, ཨི་ཏི ཀཱ་ར་ཎེ.
ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཀ་ཏྠེ་ནེ་ཏི སི་དྡྷེ་པི པ་པ་ཉྩ་ཏྠཾ པ་རི་པྥུ་ཊ་ཏྠ་ཉྩ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་བ་ཧུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ཎི་ནི་ཡེ་ཧི བ་ཧུཾ སུ་ཏྟི་ཏཾ, ས་བྦ་སྶེ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟི་ཡ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་དི་དཱ་ནི བྱཱ་ཁྱཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ- ‘པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ’ཙྩཱ་དི, ཚི་ནྣོ་ཙ ཝི་སེ་ས་ན་ནྟཱི ས་མྦ་ནྡྷོ ‘‘པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ་ཀ ས་བྦ་དྷུ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ན་ཝ་ཀེ་ཝ་ལཱ་ནི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་ནེ’’ཏི (༢-༡-༤༩) ཏེ ས་མེ་ཏྠ སུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠེ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟི་ཡ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ན ད་སྶི་ཏཱ་ནྱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཨེ་ཀེ’ཙྩཱ་དི, ཨེ་ཀོ ཙ སོ པུ་རི་སོ་ཙཱ་ཏྱཱ་དི་ནཱ ཝི་གྒ་ཧོ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ ‘ས་ཏྟ ཙ ཏེ ཨི་ས་ཡོ ཙ ས་ཏྟི་ས་ཡོ’ཙྩཱ་དི་ཀ་ཉྩ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨུ་པ་མཱི་ཡ་ཏེ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ཏེ-ནེ་ནེ་ཏྱུ་པ་མཱ་ནཾ, ཨུ་པ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏྱུ་པ་མེ་ཡྻཾ, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཡོ དྷ་མྨོ སཱ་མ་ཏཱ་ཏེ་ན ཝི་སི་ཊྛཾ ཡ་དུ་པ་མེ་ཡྻཾ, ཏཾ ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཏྱ་ཏྠོ ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻ་ཙྩཱ་དི ཀ་སྶ, ས་མཱ་སོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི སེ་སོ, ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ- ‘ཝི་སེ་སེ’ཙྩཱ་དི, ཝི་སེ་སཱ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ནྟྱེ་ཝ སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་རི་གྒ་ཧཱ, ཨེ་ཝ་མྦྷཱུ ཏ་སྶཱ་པཱི་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ན་རཱུ་པ་སྶཱ་པི. ན་ནུ ས་ཏྠཱི་ས་དྡ་སྶ་ས་ཏྠི་ཡཾ ཝུ་ཏྟི སཱ་མཱ་ས་དྡ་སྶ ཏུ དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་ཡ, ཨ་ཏོ བྱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཀ་ཐ་མེ་ཏྠ ས་མཱ་སོ་ཙྩཱ་ས་ངྐཱི་ཡཱ་ཧ- ‘ཡ་དེ’ཙྩཱ་དི, ས་མཱ་ནོ དྷ་མྨོ སཱ་མ་ཏྟཱ་དི ཡ་སྶ སོ ས་དྷ་མྨོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སཱ་དྷ་མྨི་ཡཾ སཱ་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན, སཱ་མཱ་ས་དྡོ་པི གུ་ཎ་ཝ་ཙ་ནོ་པི སཱ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་དི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ཏེ, ན་ནུ ཙ སཱ་མཱ་ས་དྡ་སྶ དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་བྷི་དྷཱ་ནེ ཙ་རི་ཏ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠཱི གུ་ཎེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏྱ་ནི་ཡ་ཏ་གུ་ཎ་པྤ་ཏཱི་ཏི་པྤ་ས་ངྒོ ནེ་ཀ་གུ་ཎཱ་དྷཱ་ར་ཏྟཱ ས་ཏྠི་ཡཱ་ཏྱཱ་ས་ངྐི་ཡཱ་ཧ- ‘ཡ་དི་པི’ཙྩཱ་དི.
ཨི་ཧཱ་ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ, ཨེ་ཏེ་སཾ གུ་ཎཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨི་ཧ ཝཱ ས་ཏྠི་ཡཾ, སཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ སཱ་མཱ་ཡཱ་ཏི ག་མྱ་ཏེ, པ་སི་དྡྷི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ས་ཏྠི་སཱ་མཱ་ཏྱ་ཏྲོ་པ་མཱ་ནཾ ས་ཏྠཱི, ཨུ་པ་མེ་ཡྻཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ, པ་སི་དྡྷ་ནྟུ་པ་མཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི ནཱ་པྤ་སི་དྡྷཾ… པ་སི་དྡྷ་སཱ་དྷ་མྨི་ཡཱ སཱ་དྷྱུ སཱ་དྷ་ན་མུ་པ་མཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠི་ཡེ་ཝ སཱ་མ་ངྒུ་ཎེ་ན པ་སི་དྡྷཱ ན དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ སཱ་མ་གུ་ཎ་པྤ་སི་དྡྷི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་དྷྱུ་ཏེ ཨུ་པ་མཱི་ཡ་ཏེ་ནེ་ནེ་ཏི སཱ་དྷ་ན་མུ་པ་མཱ་ནཾ, སཱ་དྷྱ་ཏེ ཨུ་པ་དྷཱི་ཡ་ཏེ་ཏི སཱ་དྷྱ་མུ་པ་མེ་ཡྻཾ, པ་སི་དྡྷ་སྶ སཱ་དྷ་མྨི་ཡཾ ཏེ་ན, སཱ་དྷྱ་སྶཱ་པྤ་སི་དྡྷ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི སཱ་དྷ་ནཾ སཱ་དྷྱ་སཱ་དྷ་ནཾ. ཡ་ཏྲ་ཏྭི་ཙྩཱ་དི་ནཱ བ་ཧུ་ལཾ་ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ས་མཱ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ཕུ་ཊ་ཡི་ཏུཾ ‘ཕཱ་ལཱ ཨི་ཝ ཏ་ཎྜུ་ལཱ’ཏྱཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
ཏ་ཎྜུ་ལ་ས་དྡོ་ཏི ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ས་དྡོ, ཏ་ཎྜུ་ལ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཏྭཱ ད་བྦེ པ་ཝ་ཏྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནོ ན་ཏུ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ད་བྦེ་ཏི ཏ་ཎྜུ་ལ་ད་བྦེ ཕཱ་ལ་ད་བྦེ ཙ.
ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སཱུ་ར་ཏྟཱ་དི་དྷ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཱ་པྤ་ཡོ་གེ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཡོ ཝི་སཱ་ར་ད་ཏྟཱ་དི་དྷ་མྨོ ཏ་བྦ་ཙ་ན་སྶ ‘མུ་ནི ཨ་ཡཾ སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཝི་སཱ་ར་དོ’ཏྱཱ་དོ ཝི་སཱ་ར་དཱ་དི་ས་དྡ་སྶཱ་པྤ་ཡོ་གེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀེ་ས་ཉྩི་ཏི ཀེ་ས་ཉྩི ས་དྡཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཝི་སེ་སྶ་ཏྟ་མེ་ཝ ཕུ་ཊ་ཡ་ཏི. ‘ཏ་ཐཱ ཙེ’ཏྱཱ་དི་ནཱ, ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶཱ་ནཾ ཡ་ཐི་ཊྛ་ཏྟཱ ནི་ཙྩཾ སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་སྶ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཏི པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱ་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི བྷཱ་ཝོ, ཨུ་པ་པ་ཏྱ་ནྟ་ར་མཱ་ཧ-‘ཝི་སེ་ས་ན་སྶེ་ཝེ’ཙྩཱ་དི, ཡ་དི་པི སཱི་ཧོ ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཝ ན ཝི་སེ་སྶཾ, ཏ་ཐཱ་པི བ་ཧུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཝི་སེ་ས་ན་སྶཱ་པི པ་ར་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི བྷཱ་ཝོ.
ཨ་ཐཱ་ཏྲཱ་པི ཝི་སེ་ས་ན་ནྟེ་ཝ ས་མཱ་ས་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ནེ’མུ་ནི ཨ་ཡཾ སཱི་ཧོ་ཝ ཝི་སཱ་ར་དོ’ཙྩཱ་དོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ་ཝ ས་མཱ་སཱ་པྤ་ས་ངྒེ་པི ཨུ་པ་མཱ་ནོ པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སཱ་ར་ད་ཏྟཱ་དི་དྷ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཱ་པྤ་ཡོ་གེ ས་ཏི ཏ་པྤ་ས་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཝ་ཙ་ན་མཱ་ར་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཙོ་དེ་ཏི ‘ན་ནུ་ཙེ’ཏྱཱ་དི་ནཱ, སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གེ སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ས་མཱ་སཱ་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་མ་ཉྙ་པྤ་ཡོ་ག་ཏྠ་ནྟི ས་མཱ་ས་ཝཱ་ཀྱེ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་སྶ སཱུ་ར་ཏྟཱ་དི(ནོ), ཨ་པྤ་ཡོ་ག་ཏྠཾ, ཏ་ཐཱ ཧི་ཙྩཱ་དི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གེ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ས་མཱ་སཱ་ས་བྦྷཱ་ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་སྶཱ་ནཱ་ར་བྦྷ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི.
ཝི་སེ་སཱ་ན་ནྟ་བྦྷཱ་ཝཱ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ས་མཱ་སེ ཨ་ནྟོ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏི་ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ་དི་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་སྶ སཱུ་ར་སྶཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ས་མཱ་སེ ཨ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ས་ངྒོ སཱ་པེ་ཀྑ་མ་ས་མ་ཏྠ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཏི ‘ས་ཙྩ་མེ་ཏ’ནྟི་ཨཱ་དིཾ པ་ར་ཝ་ཙ་ན་མཱ་ས་ངྐི་ཡ ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མཱ་དི་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ ས་མཱ་སོ་ཏི (ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ) ཨཱ་ར་བྦྷ་ནཱི་ཡ་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པ་དྷཱ་ན་སྶཱ་ཏི ‘ར་ཉྙོ་པུ་རི་སོ-བྷི་རཱུ་པོ’ཏེ་ཏྠ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ [ཝི་སེ་ས་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝཱ (པོ་ཏྠ་ཀེ)] པྤ་དྷཱ་ནཾ, ས་མཱ་སཱ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཏི ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཝི་ཕ་ལི་ཏ་ས་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ‘རཱ་ཛ་པུ་རི་ས་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡ་སྶ གེ་ཧ’ནྟི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཧི གེ་ཧ་མྤ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟེ་པི རཱ་ཛཱ་ན་མྤ་ཏི པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶཱ་པི ས་མཱ་སོ ཧོ་ཏེ་ཝ. ཨི་ད་ཉྩ་ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ར་མྦྷ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ, ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ- ‘ག་མ་ཀ་ཏྟཱ’ཨི་ཙྩཱ་དི.
ག་མ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧ་ཝཱ་ཀྱ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟི་ཡ་མྤ་ཏཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ག་མ་ཀ་ཏྟཾ ཏ་སྨཱ, ན་ཙེ་ཧ ག་མ་ཀ་ཏྟ་མ་ཏྠཱི་ཏི ‘མུ་ནི སཱི་ཧོ་ཝ སཱུ་རོ’ཏྱ་ཏྲ ཏུ ཝཱ་ཀྱ་ཏོ ཡོ་ཏྠོ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ, ནཱ་ཡཾ ‘མུ་ནི སཱི་ཧོ སཱུ་རོ’ཏྱ་ཏོ ག་མྱ་ཏེ་ཏི ག་མ་ཀ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི-ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཐཱ་ཧི མུ་ནི་སཱི་ཧ་ས་དྡེ་ནེ་ཝོ པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཝི་སཱ་ར་ད་ཏྟ་སྶ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝོ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ ཝི་སཱ་ར་ད་ས་དྡ་སྶ ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝོ.
ཨ་པ་ཝ་གྒོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཝཱ་ཀྱ་མེ་ཝེ་ཏི ཨེ་ཝ་ཀཱ་རེ་ན བྱ་ཝ་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྠ་མྤ་ད་སྶ་ཡ་མཱ་ཧ- ‘ཝུ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’ཏི བ་ཧུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན་ནུ ཙཱ་ཏྲ ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝཱ་ས་མྦྷ་ཝཱ་པྤ་ས་ངྒོ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཙོ་དེ་ཏི. ‘ན་ནུ་ཙེ’ཏྱཱ་དི་ནཱ.
པུ་ཎྞ་ཏཱ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་ཏི པུ་ཎྞ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ བཱ་ལཱ་དི་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ཝི་ནཱ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱི ཧི ཝི་སེ་སྶ་མྦྷ་ཝ་ཏི ཡ་ཐཱ ནཱི་ལ་ཏཱ་ཡུ་པྤ་ལཾ, པ་རི་ཧ་ར་ཏི ‘ནེ་ད་མ་ཏྟི’ཙྩཱ་དི་ནཱ, མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ནྟཱ་ཎི་ཡཱ པུ་ཏྟོ པུ་ཎྞོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏེ་སཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧ་སྶ པ་ཏ་ཡོ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏཱི་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཝུ་ཏྟི་ཡེ་ཝེ་ཏི ཨེ་ཝ་ཀཱ་རེ་ན བྱ་ཝ་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ-‘ཝཱ་ཀྱཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’ཏི. ཝི་སི་ཊྛ་ཛཱ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ཎྷ་ས་པྤ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ལོ་ཧི་ཏ་སཱ་ལི་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ.
ཏ་ཙྪ་ཀོ ས་པྤོ་ཏི བྱཱ་ཁྱེ་ཡ་མུ་པ་ནི་ཀྑི་པྤ་ཙོ་ད་ཡ་མཱ་ཧ- ‘ན་ནུ ཙེ’ཙྩཱ་དི. ཏ་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ན་པེ་ཏོ་ཏི བཱ་ལ་ཡུ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཏྠི་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻོ་ཏི ཏ་ཙྪ་ཀོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཏ་ནྣཱ་མོ ཨ་ཏྠི, ཀི་རི་ཡཱ་ས་དྡོ་ཏི ཏ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཙྪ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟེ་ནོ་པཱ་དི་ནྣོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཝཱ་ཙཱི ཏ་ཙྪ་ཀ་ས་དྡོ, ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏེ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་ས་བྦྷཱ་ཝཱ ས་མཱ་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཀི་མི་དཾ པ་ཙྩུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཏྲ ཀེ་ན་ཙི ན ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻ་སྶེ་ཏྱཱ་དི ནོ་པ་ཛཱ་ཡ་ཏེ་ཝཱ་ཏྱེ་ཏ་ད་ཝ་སཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མ་ནུ་དྱ་ཏཾ ནི་རཱ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ-‘ཡོ་པཱ ཧེ’ཙྩཱ་དི.
ཨི་མ་སྶཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏ་ཙྪ་ཀ་ས་དྡ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ ས་དྡ་སྶཱ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སེ་སྶ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཙྩུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མི་དཾ ཀ་ཏ’’ནྟི.
ཀ་སྨཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མི་ཙྩཱ་ཧ-‘ཡ་ཏོ’ཙྩཱ་དི, ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཙི་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་བྷི་དྷཱ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ཏུ་ལྱཾ ཝཱ ན ཝཱ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པྤ་སི་དྡྷི་ཡཱ ས་མུ་དཱ་ཡ་པྤ་སི་དྡྷི བ་ལ་ཝ་ཏི ཝཱ ན་ཝེ་ཏྱེ་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ཡ་ཏོ ནཱ་དྷི་ཀ་ཏ་ནྟྱ་ཏྠོ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ནྟྱཱ་ཧ- ‘ཨ་པི་ཏྭི’ཙྩཱ་དི, ཏ་ཙྪ་ཀ་ས་དྡོ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་ནེ་ཀ་ཏྠོ་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུ་མ་དྷི་ཀ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏེ- ‘‘ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཙི་ནྟཱ་ཡཾ ས་དྡཱ་ན་མ་ཏྠཱ་བྷི་དྷཱ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཙི་ནྟཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏེ ‘ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ ཙ ཝི་སེ་ས་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝི་སེ་ས་ནཾ མ་གྒཱི་ཡ་ཏེ, ནཱ་ས་མྦྷ་ཝེ ནཱ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ ཡ་ཐཱ སཱི་ཏཾ (ཧི་མཾ) ཨུ་ཎྷོ་གྒཱི་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ཙི་ནྟཱ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཙི་ནྟཱ་ཡ་མུ་པ་ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཙྪ་ཀ་ས་དྡོ-ནེ་ཀ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཝཱ ན ཝེ་ཏྱེ་ཏ་དེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུ་མ་དྷི་ཀ་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝེ ས་མཱ་སོ ཧོ་ཏེ་ཝཱ’’ཏི, ཡ་དི་པི ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཙཱི་ན་མ་ཏུ་ལྱ་མ་ཏྠཱ་བྷི་དྷཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་པྤ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཙ བ་ལ་ཝ་ཏི་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ས་མཱ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝཱ ན ཀཱ་ཙི ཧཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཏྠ་ཙཱ་ཏི ཀེ་ཙི པ་ཀྑེ ཙ, ཀ་ཉྩི པཱི་ལ༹་མཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀུ་ཏོ་ཙྩཱ་ཧ ‘ཏ་ཐཱ་ཧི’ཙྩཱ་དི. ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏེ- ‘‘ཡ་དཱི་པི ས་མུ་དཱ་ཡ་པྤ་སི་དྡྷི་ཡཱ ས་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ ནོ་པ་ཛཱ་ཡ་ཏེ, ཏ་ཐཱ་པི ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻ་སྶེ་ཝ ཏ་ཙྪ་ཀ་ས་དྡ་སྶཱ་པྱ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟ་མ་ཏྠེ་ཝ… ས་པྤ་ཝི་སེ་སེ མ་ནུ་སྶེ ཙ ཏ་ནྣཱ་མ་ཀེ ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻ་སྶ ཏ་ཙྪ་ཀ་ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཱ(ཏི) ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མཱ་ས་པྤ་ས་ངྒོ ཏ་ད་ཝ་ཏྠོ ཡེ་ཝཱ’’ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་པྤ་ཝི་སེ་ས་སྶེ་ཝ ཏ་ཙྪ་ཀ་ས་དྡོ ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻ་མ་པི་ཏུ མ་ནུ་སྶཱ་ན་མྤཱི་ཏི པི་ས་དྡ་ཏྠོ. ཏ་ཙྪ་ཀ་ས་དྡ་སྶཱ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟེ་པི ན ས་མུ་དཱ་ཡ་པྤ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པྤ་སི་དྡྷཱི་བཱ་དྷཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ན་ཙཱ’ཏི་ཨཱ་དི. ཙོ-ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, ཀུ་ཏོ་ཙྩཱ་ཧ ‘ཀི་རི་ཡེ’ཙྩཱ་དི. ཀ་མེ་ན་ཏྠ་པྤ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཡཾ, ཨེ་ཏ་མྤ་ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡ་ནྟི ཡཾ པ་སི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ, ཀ་མེ་ནཱ་ཏི བཱ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཙེ་ཏྱཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི… ཀི་མྤ་ཊི་ཝི་ཧི་ཏཾ སི་ཡཱ པ་རི་ཧ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘ཏ་ཙྪ་ཀོ ས་པྤོ’ཏི པ་ཙྩུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ན ཡུ་ཏྟཾ… ཏ་ཙྪ་ཀ་ས་པྤོ་ཏི ས་མཱ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ནེ་ད་མེ་ཝ་མི་ཙྩཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, ཡ་དཱ ཙ་ར་ཏི ཡ་ཐཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝོ, ཏ་དཱ ཀ་ཐཾ་ཏྱཱ་ཧ- ‘ཡ་དཱ ཝི་སེ་ས་ནེ’ཙྩཱ་དི. ཏ་དཱ་པི ཀ་ཐཾ ཝཱ་ཀྱེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མི་ཙྩཱ་ཧ- ‘ཨི་ད་ཉྩེ’ཙྩཱ་དི. བ་ཧུ་ལཾ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་ནི ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡཾ ཚ་ཊྛཱི. ཨ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏྟུ་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཀཱ་ལ༹་སྶཱ་ཏི ཀ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝ་ཡོ་གེ ཚ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. པ་ཏྟཱ་པ་ནྣེ་ཧི དུ་ཏི་ཡ་ནྟ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཀ་མྤ་ཏྟོ ཛཱི་ཝི་ཀཱ པ་ནྣོ་ཏི ས་མཱ་སོ ‘ཀཱ་ར་ཀཾ བ་ཧུ་ལ’’ནྟེ་ཝ (ཙཾ-༢-༢-༡༩) ཝི་ཧི་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ནྟེ་ན ཏུ ཏེ་སཾ ས་མཱ་ས་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏཾ པ་རེ་ཧི, ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཏེ་ས་མི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་ན་མྤི ས་མཱ་སེ་ནེ་ཝ, ཀཱ་ར་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ མཱ་སོ ཛཱ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧེ པ་རི་མཱ་ཎི་ཝཱ་ཙི་ནཱ ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟེ་ན པ་རི་མཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ས་དྡཱ་ནཾ, ཏ་དཱ་ཧ- ‘པ་ཏྟཱ་པ་ནྣཱ་ན’མི་ཙྩཱ་དི, པ་རི་མཱ་ཎཾ མཱ་སཱ་དི པ་རི་ཙྪེ་དོ ཏ་མ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི པ་རི་མཱ་ཎཱི ཛཱ་ཏཱ་དི.
ཨེ་ཏྠ ཧི མཱ་སོ པ་རི་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཏྟཱ, ཛཱ་ཏོ པ་རི་མཱ་ཎཱི པ་རི་ཙྪེ་ཛྫ་ཏྟཱ, པ་ཏྟཱ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནེ་ནཱ་ཏི [པ་ཏྟོ ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི པཱ་ཋེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ] ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡཾ ཡོ-ཏྠོ སོ- ཉཱ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སེ་པྱ་ཏི་ནྣོ ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་བྷེ་ད་མ་ནྟ་རེ་ནཱ་ཏི་ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ བྱཱ་ཁྱཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ- ‘ཝཱ་ནེ་ཀ་ཉྙ་ཏྠེ ཨི་ཙྩེ་ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ས་མཱ་སེ ཀ་ཏེ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཾ བྷཱ་སི་ཏེ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ (༣-༦༧) པུ་མྦྷཱ་ཝོ. མཱ་སོ ཛཱ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡཾ ཡོ-ཏྠོ, སོ-ཉྙ་ཏྠ་ས་མཱ་སེ་པྱ་བྷི་ནྣོ ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་བྷེ་ད མ་ནྟ་རེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཡ་སྶ ཛཱ་ཏཱ་དི་ནོ’ཙྩཱ་དི.
ཛཱ་ཏ་ས་དྡ་སྶ་ཏྠ་མཱ་ཧ ས་མྤ་ནྣོ་ཏི, ས་མྤུ་ཎྞོ་ཏྱ་ཏྠོ, ཨི་མི་ནཱ ཙ མཱ་སོ ཛཱ་ཏོ-སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧ་སྶ ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཡ་དི མཱ་སོ ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་སྶ ཛཱ་ཏཱ་དི་ནོ ས་མྤུ་ཎྞོ ན བྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏྟ་ཏྟ་ཝ་ནྟཱུ་ནཾ ནི་ཊྛཱ་ས་ཉྙཾ ཝི་དྷཱ་ཡ ཏ་ད་ནྟ་སྶ་ཉྙ་ཏྠ་ས་མཱ་སེ ‘‘ནི་ཊྛཱ’’ཏི (༢-༢-༣༦) སུ་ཏྟེ་ན པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་དཱ་ཧ- ‘ན་ཙེ’ཙྩཱ་དི, པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏ་པྤ་ས་ངྒོ ན་ཙ སི་ཡཱ་ཏི་ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀུ་ཏོ་ཙྩཱ་ཧ- ‘ཛཱ་ཏི’ཙྩཱ་དི. ཀེ་ས་ཉྩི་ཏི ཝཱ་ཀྱ་ཀཱ་ར་མཱ་ཧ, ན་ཙ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ- ‘ཝི་སེ་ས་ན’མེ་ཙྩཱ་དི, ཏ་ཐཱ་ཧི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་ས་ན་སྶ སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏྟེ ས་མཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་མ་བྷཱ་ཝེ ཙཱ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི… ཚ་ཊྛཱི་ས་མཱ་སེ ‘ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ ཙ ཝི་སེ་ས་ན་སྶ སཱ་ཏྠ་ཀ་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་སྶ སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏྟཱ.
ཨ་ཝ་ཙ་ནེ་པཱི་ཏི ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནེ (ཨ)ས་ཏཱི་པི, ཚ་ཊྛཱི་ས་མཱ་ས་པྤ་ས་ངྒོ ཙ་ར་ཧི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྱ་ཝ་ཙྪེ་ཛྫ བྱ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་ས་ནཱ་ན་ཏྠ་ཀྱཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ ཙེ ཝཱ་ཀྱེ་ནཱ་པི ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ- ‘ཝཱ་ཀྱཾ ཏྭི’ཙྩཱ་དི. ཨ་ཡ་མྤ་ན ཝི་སེ་ས་ན་ས་མཱ་སོ པ་རེ་ཧི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡོ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི… ཡ་ཐཱ ཀ་མྨཾ ཀི་རི་ཡཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ དྷཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ས་མཱ་སོ ཀ་མྨ་མི་ཝ དྭ་ཡཾ དྷཱ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི.