༡༢. ན་ཉ
ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཊ ན་ཉྶྶ’’ཨི་ཏི (༣-༧༤) སུ་ཏྟེ་ཨེ་ཝ. པཱ་མ་ན་པུ་ཏྟོ་ཏི་པཱ་མཱ ཀུ་ཊྛ་ཝི་སེ་སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པཱ་མ་ས་དྡཱ ‘‘དི་སྶ་ནྟ་ཉྙེ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི (༤-༡༢༠) ན་པྤ་ཙྩ་ཡོ, པཱ་མ་ན་སྶ པུ་ཏྟོ, ཡ་དི ཧེ་ཏྠ ཉ་ཀཱ་རོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠོ ན ཀ་རཱི་ཡེ་ཐ, ཏ་དཱ ‘‘ཊ ན་སྶཱ’’ཏི སུ་ཏྟཾ ཀ་རཱི་ཡེ་ཐ, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏྱུ་ཏྟ་ར་པ་དེ པ་ར་ཏོ པཱ་མ་ན་ས་དྡེ ན་ཀཱ་ར་སྶཱ་པི ཊོ
སི་ཡཱ་ཏི བྷཱ་ཝོ, ན་ནུ ཙི་ཧ ས་མཱ་ས་ཝི་དྷི་མྷི ཉ ཀཱ་རོ་ཙྩཱ་ར་ཎཱ ཉ ལོ་པ ར་ཧི་ཏ་སྶ ས་མཱ་སོ ན བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུ་མུ་ཙི་ཏཾ, ན ཏུ ‘‘ཊ ན་ཉྶྶཱ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠོ་ཏི [ཉྙ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཏྠོ་ཝ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠོ, ཏི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ] ས་ཙྩཾ, ཀི་ནྟྭི་ཧ ས་མཱ་ས་ཝི་དྷི་མྷི ཉ ཀཱ་ར་སྶ བྱ་ཝ་ཙྪ་ཛྫཾ ན དི་སྶ་ཏེ.
པ་རི་ཡུ་དཱ་ས་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི པ་རི ཏུ་ལི་ཏ་མུ་གྒ་ཡ྄ཧ ནི་སེ་དྷ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་ས་ནཾ ཁེ་པ་ནཾ ཝ་ཛྫ་ནཾ པ་རི་ཡུ་དཱ་སོ, ཏེ་ན པ་རི་ཡུ་དཱ་སེ་ན ཝི་སི་ཊྛེ-ཏྠེ ཝུ་ཏྟི ཨ་སྶེ་ཏི པ་རི་ཡུ་དཱ་ས་ཝུ་ཏྟི, པ་ས་ཛྫ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཱི་ཡ་མེ་ཝ པ་ས་ཛྫ པ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་དི་ས་མ་ན་པེ་ཀྑི་ཡ ནི་སེ་དྷོ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟི ཨ་སྶེ་ཏི པ་ས་ཛྫ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ ཝུ་ཏྟི.
ཡ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཉྙོ་ཝ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏྱེ་ཝཾ ཝཱ་ཀྱེ་ནཱ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཝི་དྷཱ་ནཱ ཝི་དྷི་ནོ པ་དྷཱ་ན་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཝི་དྷཱ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ནེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷོ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ [བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶཱ (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཏ་ད་པེ་ཀྑཱ་ཡཱ་ཉྙ་སྶ ཝི་དྷཱ་ན་ཡོ་ག་ཏོ ས་ཀ་པ་དེ་ན ན་ཉྑྱེ་ན ཝི་དྷི་བྷཱ་གཱི ན ཝུ་ཙྩ་ཏེ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཨ་ཉྙ་ས་དྡེ་ན… པ་རི་ཡུ་དཱ་ས་ནི་སྶ་ཡི་ནོ་ཉྙ་ས་དྡ་སྶེ་ཝ ཝཱ་ཀྱེ པ་ཡོ་ག་ཏོ’ ཨ་ཉྙོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’ཏི, ན་ཉྶྶ་ཙ སྱཱ་དྱ་ནྟེ་ན སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ, ན ཏྱཱ་དྱ་ནྟེ་ནེ་ཏྱེ་ཀ་ཝཱ་ཀྱ་ཏཱ… ཨ་ཉྙོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡུ་དཱ་ས་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ.
པ་ས་ཛྫ་པྤ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུ པ་ཊི་སེ་དྷ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ཀྱེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷོ ཝི་དྷི ཨ་ཏྠ་ག་མྨོ ཝཱ་ཀྱ་བྷེ་དོ, ས་ཀ་པ་དེ་ན ཙ ན་ཉྑྱེ་ན པ་ཊི་སེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཝཱ་ཙཱི ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ཏེ. ཀོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཉྙོ་ཏི ཨཱ་ཧ- ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏྟཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་སི་ཏོ’ཙྩཱ་དི.
ཨི་ཏ་ར་སྨི་ནྟི པ་ས་ཛྫ་པྤ་ཊི་སེ་པེ་ཀྑེ, ཀེ་ན་ཙི སཾ་ས་ཡ་ནི་མི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ཝཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི སཾ་ས་ཡ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ས་བྦ་མྤི པ་དཾ ས་ཀ་ཏྠེ པ་ཡོ་ག་མྤ་ཏི ཉཱ་ཎ་མ་པེ་ཀྑ་ཏེ, ཏ་ཉྩ ཉཱ་ཎཾ དྭི་དྷཱ ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ མི་ཙྪཱ ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དྡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎ པུ་བྦ་ཀེ ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གེ ན་ཏྠི ན་ཉྶྶ བྱཱ་པཱ་རོ, ན ཧི ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ཀི་ཉྩི ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ཀེ ཏུ ཝི་ཛྫ་ཏེ ཏ་སྶ བྱཱ་པཱ རོ ཏ་ཏྠ ཧི ཏེ་ན མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷ་ཝ་ཏཱ པ་ར་སྶཱ་ཁྱཱ་ཡ་ཏེ, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ཙེ་ནྡྲི་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ཝི་ནཱ ས་དི་ས་ཏྟཾ ན བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ ས་ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་ས་དི་སོ ས་མཱ་ས་ཏྠོ ཛཱ་ཡ་ཏེ་ཙྩཱ་ཧ- ‘ཏ་ཏྠ ས་དི་ས་ཏྟཾ ཝི་ནེ’ཙྩཱ་དི. ར་ཛྫུ་ཡཾ ཧི ས་པྤ་བུ་དྡྷི ས་དི་ས་ཏྟཱ.
པ་ཡོ་ག་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་ཙེ་ཏི ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ན་ཡེ་ཙྩཱ་དི་པ་ཡོ་ག་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཙ. ཨེ་ཝ་མྨ་ཉྙ་ཏེ- ‘‘ཡ་དྱ་ཏྲ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཏྟ་སྶཱ་ན་ཡ་ནཾ སི་ཡཱ པུ་བྦ་པ་ད་སྶུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་མ་ན་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཐ ན ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ན་ཡ་ནཾ ཨེ་ཝ་མྤི ས་བྦ་སྶེ་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དྡ་སྶཱ་ན་ཏྠ་ཀ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཡོ་ག་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་པི ས་དི་ས་པྤ་ཊི་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཏ་གྒ་ཏཱ་ཏི ས་དི་ས་ཏྠ་ག་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝཱ-ཏྠ་སྶུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱུ་ཝ་ཙ་ན་མུ་པ་ཉྙ་སྶ་ཏི ‘ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏེ’ཙྩཱ་དི. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ‘‘ན་ཉྭ་ཙ་ནེ་ན ཨི་ཝ་ས་དྡེ་ན ཙ ཡཾ ཡུ་ཏྟཾ ཏ་ད་ཉྙ་སྨིཾ ཏ་པྤ་ད་ཏྠ་ས་དི་སེ-ཏྠེ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཧྱ་ཏྠ་ས་མྤ་ཙྩ་ཡོ ལོ་ཀེ དི་སྶ་ཏི ‘ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ན་ཡཱ’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དི་སོ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི ཨཱ་ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི, ཨ་དྷི་ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ནི་ཡུ་ཛྫ་ཏེ ས་དྡོ-སྨི་ནྟྱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཙ བྱཱ་ཁྱཱ་ནེ་ན ཀི་མི་ཊྛཾ སི་དྡྷ་ནྟྱཱ་ཧ- ‘ཏ་དེ་ཝ’མི་ཙྩཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟ་མི་ཧ ཝ་ཎྞེ་ནྟི.
ས་མ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི་ན་ནྟི ‘‘ས་མ་ཏྠོ པ་ད་ཝི་དྷི’’ (པཱ ༢-༡-༡) ཏྭེ་ཝཾ ཝཱ་དཱི་ནཾ. ས་མ་ཏྠ ཝཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱ་སོ ཝི་དྷེ་ཡྻོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཝི་དྷེ་ཡྻོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རེ་ན ཝི་དྷེ་ཡྻོ, ཏ་ཐཱ་ཧི ཨ་པུ་ན་གེ་ཡྻཱ་ཏི གཱ་ཡ་ནེ་ན ན་ཉྶྶ ས་མྦ་ནྡྷོ, ན ཏུ པུ་ན་ས་དྡ་ཏྠེ་ན. ཨ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཀ་ར་ཎེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཨོ་ཀཱ་སེ་ན. ཨ་མཱུ་ལཱ་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ་ཏི ག་མ་ནེ་ན, ན མཱུ་ལེ་ནཱ་ཏི ཨ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ. ག་མ་ཀ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནོ་ཏི ཨ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་པི ཡ་ཏྲ ག་མ་ཀ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་སོ ཧོ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཏོ ག་མ་ཀ་ཏྟ་ཉྩ ས་མཱ་ས་སྶ ནི་བ་ནྡྷ་ན་ནྟི ཡོ ཝ་ད་ཏི ཏ་སྶེ་ཏྱ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱ་པཱི་ཏི ཨ་པུ་ན་གེ་ཡྻཱ་ཏྱཱ་དོ་པི, ན་ནྭ་ཡ་མ་པྱཱ་ཙ་རི་ཡོ ག་མ་ཀ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི, ཏ་ཐཱ་ས་ཏི ག་མ་ཀ་ཏྟཱ་ཨི་ཙྩ་ན་བྷི་དྷཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་ཏི ཀ་སྨཱ་ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ-‘སོ ཙེ’ཙྩཱ་དི.
ཀེ་ཧི་ཙཱི་ཏི ཝུ་ཏྟི་གྒ་ནྠེ་ན བྱ་ཝ་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ- ‘ཀེ་ཧི་ཙི་ཡེ་ཝ ན ས་བྦེ་ཧཱི’ཏི, ཨ་པུ་ན་གེ་ཡྻཱ་ཏི ‘‘ཊ ན་ཉྶྶཱ’’ཏི (༣-༧༤) ན་སྶ་ཊོ, ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་ན ས་མཱ་སེ ཨ་ཝི་ཧི་ཏེ་པི ཨ་ན་བྷི་མ་ཏ་ཏྠཱ་ན་མྤ་ཏཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.