པ་རི་བྷཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ར
༡༣. ཝི་དྷི
ཝ་ཙ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཡོ་ཛ་ན་མཱ་ཧ–‘ཡཾ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ’ཙྩཱ་དི, ཡ་ནྟི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ‘‘ཨ་ཏོ ཡོ་ནཾ ཊཱ་ཊེ’’ཏི (༢-༤༣) ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟུ་མི་ཙྪི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་སེ ས་ན་ཏྟེ་ནུ-པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཡཾ ས་དྡ་ནི་དྡི་ཊྛེ་ན ཨ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ཉྩི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨཱ་དོ མ་ཛ྄ཛྷེ-ནྟེ ཝཱ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཡེ་ན་ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ན་ཝ་ཏོ ནཱ་མཱ་དི་ནོ, ཏ་ད་ནྟ་ཏྠ་ནྟི ཏཾ ཨ་ཏོ་ཏྱཱ་དི ཝི་སེ་ས་ན་མ་ནྟེ, ནཱ་དོ ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཡ་སྶ ཏཾ ཏ་ད་ནྟཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཡ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠོ, ཝ་ཏྟཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ཏྟུ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏྟཱ… ཨ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནེ པ་དྷཱ་ན་ནྟི, ཏ་སྶཱ་ཏི ཝ་ཏྟུ་ནོ, སཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ, པ་ཡོ་གཱ་ནུ་སཱ རེ་ནཱ་ཏི ཛི་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན, ཨི་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན ས་བྦ་ཏྠ་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི སཾ་ཧི་ཏཱ་དི་ཝི་དྷི་མྷི ས་བྦ་ཏྠ ཏ་ད་ནྟ ཝི་དྷི་པྤ་ས་ངྒོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཧི ‘‘ས་རོ ལོ་པོ ས་རེ’’ཏི (༡-༢༦) ཨེ་ཏྠ ས་རོ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ས་བྦྷཱ་ཝེ ས་རོ་ཏི ཏ་ཏྲཱ’དཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་ན་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ཉྩི་ས་རཱ་དི་ས་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ས་ར་ནྟཱ་ནཾ ཏ་ཏྲཱ་དཱི་ནཾ ལོ་པ་པྤ་ས་ངྒེ ‘‘ཝི་དྷི་བྦི་སེ་ས་ན་ནྟ་སྶཱ’’ཏི (༡-༡༣) ས་ར་ནྟ་སྶ་པ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ, ན ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི (༡-༡༣) ཨ་ནྟ་སྶ… ཚ་ཊྛཱི་ནི་དྡེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ‘ཏ་ཏྲི་མེ’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ‘ཨི་མེ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ཡོ་གཾ ནཱ་ནུ་ས་ཊཱ ནཱ་མ་སི་ཡུ་ནྟི ན ས་བྦ་ཏྠ ཏ་ད་ནྟ ཝི་དྷི་པྤ་ས་ངྒོ, ཏ་ཐཱ ‘‘ག་ཏི་བོ་དྷཱ’’ (༢-༤) དི་སུ་ཏྟཱ་དི་མྷི་པི ‘ག་མ་ཡ་ཏི མཱ་ཎ་ཝ་ཀཾ་གཱ་མཾ ཏྱཱ་དི་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི་ཨཱ་དི ཙ ཡ་ཐཱ་ཡོ་ག་མ་ཝ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏོ ཡོ་ནཾ ཊཱ་ཊེ’’ཏི སུ་ཏྟོ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ, ‘‘ན་རཱ ན་རེ’’ཏི ལ་ཀྑི་ཡོ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ.
༡༤. ས་ཏྟ་དྷཱི
ཝ་ཙ་ན་ཕ་ལ་མུ་པ་ད་སྶེ་ཏི‘ཡ་ཏྠེ’ཙྩཱ་དི་ནཱ, ཡ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ‘‘ས་རོ ལོ་པོ ས་རེ’’ཏྱཱ་དི་ཀེ སུ་ཏྟེ, ས་ཏྟ་མི་ཡཱ་ཏི ‘ས་རེ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟ་མི་ཡཱ, ཡ་སྶཱ་ཏི ས་རོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ, ཀཱ་རི་ཡཾ ལོ་པཱ་དི, ས་མྦ་ནྡྷཱ ཝི་སེ་སཱ་ཏི ས་རེ་ཏྱཱ་དོ ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀ་མ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཉྩོ་པ་སི་ལེ་སེ བྷ་ཝ་མ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ པུ་བྦ་སྶ ཝཱ པ་རཾ སི་ཡཱ པ་ར་སྶ ཝཱ པུ་བྦ་ནྟི པུ་བྦ་པ་རོ་པ་སི ལེ་ས་སྶཱ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ པུ་བྦ་པ་རཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ཝི་སེ་སཱ, པ་ར་སྶཱ་པཱི་ཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་བྦ་སྶེ་ཝ, ས་ཏཱི་ཏྱ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཛོ་ཏ་ནཱི་ཡེ ས་ཏྟ་མཱི སཾ་ས་ཏྟ་མཱི ས་ནྟ་ས་དྡ་སྶ ས་མཱ་དེ་སེ་ན, ས་ཏྟ་ཉྩེ་ཏྱཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝཾ ས་ཏི གྷ་ཊ་ཏེ, ས་ནྟི ཝཱ ས་ནྟ་ས་དྡ་ཏྠེ པཱ་དི, སུ་ཏྟེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ‘ནི་དྡེ་སེ’ཏི ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-ས་ཏྟ་ཉྩཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ནི་དྡེ་ས་མ་ནྟ་རེ་ན ས་ཏྟཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ས་ཏྟ་མི་ཡཱ ནི་དྡེ་སེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཏཾ ས་མྦ་ནྡྷཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀི་མ་ཉྙ་ནྟ་སྶཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, པུ་བྦ་ས་དྡ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷི་ས་དྡ་ཏྟཱ ཀི་ནྣི་སྶཱ་ཡ པུ་བྦ་ཏྟ་མི་ཙྩཱ་ཧ-‘ས་ཏྟ་མི’ཙྩཱ་དི, ཏ་ནྟི ‘‘ས་རོ ལོ་པོ ས་རེ’’ཏི སུ་ཏྟཾ, ཨུ་ཀཱ་ར་སྶཱ་ཏི ‘ཝེ་ལུ༹’ཨི་ཙྩ་ཏྲ ཨུ་ཀཱ་ར་སྶ, པུ་བྦ་སྶ…པེ… ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཾ་མ་ན་སི་ཀ་ཏ་ཉྩོ་ད་ནཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཏ་མ་ཧ’ནྟི ཙྩཱ་དི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་རོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པུ་བྦ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟ་མཱི ནི་དྡི་ཊྛ་ཏོ པུ་བྦ་སྶ, ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་སྶ, ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘ཏ་སྨི་ནྟི ནི་དྡི་ཊྛེ པུ་བྦ་སྶཱ’’ཏི (༡-༡-༦༦) པཱ་ཎི་ནི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ ‘‘དི་སི་ར་ཡ་མུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཀྲི་ཡོ ནི་ས་དྡོ་པྱ་ཡ མི་ཧ ནེ་ར་ནྟ་རི་ཡཾ ཛོ་ཏེ་ཏི, ཏ་ཏྠ‘ནི་ར་ནྟ་རཾ དི་ཊྛོ’ཏི པཱ་དི་ས་མཱ་སེ ཀ་ཏེ ཕུ་ཊ་མེ་ཝཱ་ན་ནྟ་ར་མུ་ཙྩཱ་རི་ཏེ་ཏྱ་མ་ཏྠོ-ཝ་ག་མྱ་ཏེ་ཏི ‘‘པུ་བྦ་ས་དྡ་སྶ བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་པི པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ནེ བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་པི ཀཱ་རི་ཡཾ པ་པྤོ་ཏཱི’’ཏི བྷ་སྶ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝ་ཎྞེ་ནྟི, ཨི་ཧ ཏཱ་དི་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཎྞཱ་དི བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་པི སི་ཡཱ’’ཏི, ས་རེ་ཙྩཱ་དི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ-དྷི་པྤཱ་ཡ མུ་བྦྷཱ་ཝ་ཡ་ཏི ‘ཡ་དི་པི’ཙྩཱ་དི་ནཱ, མ་ཐུ་རཱ་ཡ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཙཱ་ནྟ་རཱ་ལེ༹ གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝཱ བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་པི པུ་བྦ་ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཊྛ་ནྟ་མཱ་ཧ-‘མ་ཐུ་རཱ’ ཨི་ཙྩཱ་དི, ཡ་སྨཱ ས་རེ་ཏི ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀཱ་དྷཱ་རེ ས་ཏྟ་མྱ་ནྟཾ པ་དཾ, ཏ་སྨཱ བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ ས་ར་ལོ་པོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་བྱཱ་ཁྱཱ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟི་ཡ མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་རེ་ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ- ‘ཀཱ་རི་ཡེ’ཙྩཱ་དི, ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀེ་ཡེ་ཝཱ་དྷཱ་རེ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི སེ་སོ, ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-‘ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ་ནྷ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ས་དྡ་སྶཱ’ཏི, ཝ་ཏྟུ་ནོ ཡཱ ཨི་ཙྪཱ ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་ཏཱུ་ལེ་ན ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ,ཡེ་ན ཧི ཡ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟཱ་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མི་ཙྪ་ཏི ས་ཏཱི་པྱ་བྷི་དྷཱ་ན་སཱ མ་ཏྠི་ཡེ ན ཏ་ཏོ-ཉྙ་མ་ཏྠཾ ས་དྡོ་བྷི་ད་དྷཱ་ཏཱི་ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ ཝ་སཱ་ཡེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ’ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ་པི’ཙྩཱ་དི, ཝ་ཏྟུ་ནོ སུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་སྶ ཨི་ཙྪཱ ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ, ཀ་ཐ་མུ་པ་དེ་ས་ཏོ ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ-ཝ་སཱི་ཡ་ཏེ’ ཀ་ཐ་ཉྩ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐི་ཡ ཏ་མུ་པ་ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཨ་ཏོ་ཙེ་ཏྱཱ་དི, ཨ་ཏོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པ་དེ་ས་ཏོ ཝ་སཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀི་ནྟཾ ཀཱ་ར་ཎ མི་ཙྩཱ་ཧ-‘ཡ་སྨཱ’ཨི་ཙྩཱ་དི, ཨ་ནྭ་ཡ་ས་དྡེ་ནེ་ཏྠ གུ་རུ་པཱ་ར་མྤ་རི་ཡོ-པ་དེ་སོ ཝི་ཝ་ཙྪི་ཏོ, ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ནྭ་ཡོ གུ་རུ་པཱ་ར་མྤ་རི་ཡོ པ་དེ་སོ གུ་རུ་ཀུ་ལ་མུ་པ་ག་མྨ པ་ཉྷ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཨ་ནྭི་ཙྪཱི་ཡ་ཏེ ག་ཝེ་སཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཱ གུ་རུ་པ་ར་མྤ་རཱ ག་ཏ་ཨུ་པ་དེ་ས་ཏོ ཝ་སཱི་ཡ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ-ཝ་སཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ཡི་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་མྤི’ཙྩཱ་དི, སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཏི་སེ་སོ, ལ་གྷུ་ནོ་པཱ་ཡེ་ན ས་དྡཱ་ན་མུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་ཀ-ར་ཎ་མ་ནུ་པ་ནྣཾ, ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་སྶ ཙ ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀཱ་དྷཱ་ར མ་ནྟ་རེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཝི་སེ་ས་པྤ་ཊི་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ, ཨཱ་དྷཱ་ར་ནྟ་རེ་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨཱ་དྷཱ་ར་ནྟ་རེ་པཱི་ཏི ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, པ་ས་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ནྟ-རེ་ནཱ་པི ཨཱ་དྷཱ་ར་ནྟ་རེ་པི ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀཱ་དྷཱ་རེ་པི ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་པྤ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀཱ་དྷཱ་ར་ནི་སྶ་ཡ་ནེ་པི ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ་ནཱ་པི ན་ཏྠི པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ ཡ་མྤི ས་དྡོ་ཏི, ན་ནུ ཀི་མེ་ཝཾ ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏེ པུ་བྦ་སྶེ་ཝེ་ཏི ཝ་ཙ་ན མེ་ཝོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀ་མ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡ་ཏི… ཏ་ཏྠེ་ཝ པུ་བྦ་པ་ར་ཏྟ ས་མྦྷ་ཝཱ་ཏི ཡོ་མ་ཉྙ་ཏེ, ཏ་སྶེ་སཱ ཀ་པྤ་ནཱ ན ས་ངྒ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘པུ་བྦ་སྶཱ་ཏི’ཙྩཱ་དི, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-‘སཱ་མཱི་པི་ཀེ་པི ཏ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཱ’ཏི, ‘ག་ངྒཱ་ཡཾ གྷོ་སོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ གྷོ་སོ ག་ངྒཱ་ཡཾ པུ་བྦོ ཝཱ པ་རོ ཝེ་ཏི ག་མྨ་མཱ་ན་ཏྟཱ སཱ་མཱི་པི་ཀེ་པྱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པུ་བྦ་པ་ར་ཏྟ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཏཱ་ཝ་ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཏི པུ་བྦ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི ན པ་ར་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏེ, ཏ་ཐཱ་ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི-‘ཀི་ནྟ’ནྟི་ཨཱ་དི, ཨ་དྷི་ཀཾ བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝུ་ཏྱཱ་དི ན ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ནེ་ཏྠ ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཱ་པི སཱ་མ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, པ་ཀ་པྤ་ནཾ པ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏེ ‘པཱ་ཎི་ནི་ཡཱ ‘‘ཚ་ཊྛཱི་ཊྛཱ་ནེ་ཡོ་གཱ’’ཏྱ་ཏོ (༡-༡-༤༩) ‘‘ཏ་སྨི་ནྟི ནི་དྡི་ཊྛེ པུ་བྦ་སྶ’’ (༡-༡-༦༦) ‘‘ཏ་སྨཱ ཏྱུ་ཏྟ་ར་སྶ’’ ཨི་ཏི (༡-༡-༦༧) པ་རི་བྷཱ་སཱ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡེ ཚ་ཊྛཱི་ག་ཧ་ཎ་མ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཡ ‘ཏ་སྨི་ནྟི ནི་དྡི་ཊྛེ པུ་བྦ་སྶ ཚ་ཊྛཱི’ ‘ཏ་སྨཱ་ཏྱུ་ཏྟ་ར་སྶ ཚ་ཊྛཱི [ནི་དྡི་ཊྛེ པུ་བྦ་སྶ ཚ་ཊྛཱི་ཏི པུ་བྦ་སྶ ཀཱ་རི་ཡི་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཡོ་གྒོ ཚ་ཊྛཱི ཏ་བྦོ་དྷ་ཀ་པ་དེ བྷ་ཝ་ཏི་ཏྱ་ཏྠོ, ཨེ་ཝ དྷུ་ཏྟ་ར་སྶེ་ཏུ ཝི. ཨུ་ཛྫོ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ] ཏི ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟི ‘ཡ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཚ་ཊྛཱི་ནི་དྡེ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ་ཐཱ སི་ཡཱ’ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཡ་ཏྠ ཚ་ཊྛཱི་ནི་དྡེ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ནེ་ཝ ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཱ སི་དྡྷཱ’ཏི, སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་མུ་པ་ད་སྶེ་ཏི ‘ས་ཏྟ་མཱི་ནི་དྡེ་སེ’ཙྩཱ་དི་ནཱ, ཨ་ཉྙ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ནི་དྡི་ཊྛོ་པི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀཱ་རི་ཡ་ཡོ ག་ནྟི ཀཱ་རི་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་གྒེ ཝ་གྒ་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ’ནྟི་དཾ ཚ་ཊྛཱི་ཡ་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ, ཀ་ཐཾ ཝ་གྒེ་ཏེ་སཱ ས་ཏྟ་མྱ་ཀ་ཏ་ཏྠཱ ‘‘ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ’’ནྟི (༡-༣༨) པུ་བྦ་སུ་ཏྟེ ཀ་ཏ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མཱ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཚ་ཊྛཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་མྤ་ཀ་པྤེ་ཏི ས་ཏྟ་མི་ཡཾ པུ་བྦ་སྶེ’ཏི ཏ་ཐེ་ཏྱ་ཝ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨི་ད་ནྟི ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘ཀི་ནྟ’ནྟི་ཨཱ་དི, ཡ་དཱ་ཧི་ཙྩཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ས་ངྒ་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀི་མི་ད་མུ་ཙྩ་ཏེ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པྤ་ས་ངྒེ ནི་ཡ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ན་ནུ པུ་བྦ་པ་རཱ་ནཾ ཡུ་ག་པ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཡ མཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ནཱ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཀ་སྨཱ ནོ་ཙྩ ཏེ་ཙྩཱ་ཧ- ‘ཡུ་ག་པ་དུ་པ་སི་ལི་ཊྛཱ་ན’ནྟྱཱ་དི, ཡུ་ག་པ་དུ་པ་སི་ལི་ཊྛཱ་ན་མ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀུ་ཏོ་ཙྩཱ་ཧ-‘ཨ་པ་ར་སྶཱུ་པ་སི་ལེ་སི་ཀ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’ཏི, ཨ་ཏོ་ཏི ཡུ་ག་པ་དུ་བྷི་ནྣ་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ས་རོ ལོ་པཱ་ས་རེ’’ཙྩཱ་དི་ཀཾ (༡-༢༦) སུ་ཏྟཾ.
༡༥. པ་ཉྩ
ཨ་ཝ་དྷི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཏོ’ཙྩཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝ་དྷི་ཏྟེ་ན, ཡ་སྶཱ་ཏི ཡོ ཨཱ་དི་ནོ, ཀཱ་རི་ཡ་ནྟི ‘ཊཱ་ཊེ’ཨཱ་དི་ཀཾ, པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟེ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ་ཏི ཡ་ཐཱ- ‘གཱ་མཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ སོ ཏ་ཏོ པུ་བྦོ པ་རོ་གེ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏྱ་ཝ་དྷི་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟེ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་ཐེ་ཧཱ་པི ‘‘ཨ་ཏོ ཡོ་ནཾ ཊཱ་ཊེ’’ཏི (༢-༤༡) ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ཏོ པུ་བྦེ་སཾ ཡོ་ནཾ ཨ་ཐ་ཝཱ པ་རེ་ས་ནྟི པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟེ་ནཱ་ཝ་དྷི་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་ཝི་སེ་སཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏེ, པུ་རེ ཝི་ཡཱ་ཏྱ་ནེ་ན ས་ཏྟ་མི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏི་དི་ས་ཏི, ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ‘ན་རཱ་ན་མེ་རེ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷེ ས་ཏི་པ་ར་ཏྟཱ ཊཱ་ཊེ་ཨཱ་དེ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ‘‘ཨཱ་དི་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ཀི་མི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ན་ནུ ཡ་ཏོ ཡ་ཏྠ པ་ཉྩ་མཱི ནི་དྡེ་སོ ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘མཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ ས་རཱ་ན་མ་ནྟཱ པ་རོ’’ (༡-༢༡) ཏྱ་ཏོ ‘པ་རོ’ཏྱ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཏ་སྶཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཡོ་ན་མི་ཙྩ་ནེ་ན སཱ་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎྱཱ‘པ་རེ་སཾ ཡོ་ནཾ’ཏྱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ་སཾ པ་ས་ངྒོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི, ནེ་ཏ་ད་ཏྠི, པ་རོ་ཏི ཏྱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ‘ཨ་ཏོ’ཏི པ་ཉྩ་མྱ་ནྟེ་ན ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ན ཀོ་ཙི ཝཱ་རེ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ར་ཏོ-ཀཱ་ར་ཏོ པུ་བྦེ་ས་མྤི ཡོ་ནཾ ཊཱ་ཊེ་ཨཱ་དེ་སཱ པ་པྤོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་མི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཝ་ཙ་ནེ’ཙྩཱ་དི, ཨེ་ཝ་ཉྩ་ར་ཧི ཏ་དེ་ཝོ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ཀིཾ ‘ན་རཱ་ན་རེ’ ཏྱུ་དཱ་ཧ་ཊ་ནྟི ཙེ, ནེ་ས་དོ་སོ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཾ ཀཱ་རཱི་ཡ་མཱ་ན་མི་ཧཱ-པྱ་ཏྠ་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི, པུ་བྦ་ཀོ པ་རི་ཧཱ་རོ་ཏི བྱ་ཝ ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ས་རེ་ཏོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀཱ་དྷཱ་རོ’’ཏི པ་རི་ཧཱ་རོ, ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཧ ས་ཏྟ་མི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཝ་ཙ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་ནྟི པཱ་ཎི་ནི་ཡཱ་ནཾ ནི་དྡི་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎ་མི་ཝ བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་རཾ, ཏེ ཧི ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏྱུ་ཏྟ་ར་སྶཱ’’ཏྱེ་ཏྠ (༡-༡-༦༧) ནི་དྡི་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཡ ཏེ་ན པུ་བྦེ ཝི་ཡ བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི་མྤ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟི. ཨ་ན་ནྟ་རེ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཱ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ, ཀ་ཏ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ཏྱཱ་ཧ- ‘པ་ཙྩཱ་ས་ཏྱཱ ཛཱ་ཏིཾ ས་ནྣི་སྶཱ་ཡཱ’ཏི ཛཱ་ཏིཾ ས་ནྣི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྱཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཧེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི ཉཱ་ཡ་བྱཱ་པ་ན་ཉཱ་ཡ་ཛཱ་ཏི་པ་ད་ཏྠ་བྱ་ཏྟི་པ་ད་ཏྠེ་སུ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཉཱ་ཡོ ཛཱ་ཏི་པ་ད་ཏྠོ་ཙེ་ཧ ནི་སྶཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ན ཧི ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་ཐཱ་ཧི ཡ་དེ་ཏྠ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཉཱ་ཡོ ན ནི་སྶི་ཏོ, ཏ་དཱ བྱཱ་པ་ན་ཉཱ་ཡེ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ ཙཱ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ ཙཱ་ས་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡ་ནེ ས་ཏྱ་པི བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་པི བྱཱ་པྱ་མཱ་ནཱ ཛཱ་ཏི ཀེ་ན ནི་ཝཱ་རཱི་ཡ་ཏེ ནཱ་པི ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ནྣི་སྶཱ་ཡ བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་ཐཱ་ཧྱ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན བྱ་ཏྟི་ནི་སྶཱི་ཡ་ཏེ, བྱ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ པ་ད་ཏྠེ པ་ཊི་ལ་ཀྑི་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི ཉཱ་ཡ་ནི་སྶ་ཡ་ནེ་པྱ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་མྤ་ཏི ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷི་ནྣཾ ཏ་ད་བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཡ་མྤ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་མྤ་ཏི བྷི་ནྣཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ མཱ་བྷ་ཝ་ཏྭ་སྶ བྱ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷོ་པི ནི་སྶཱ་ཡ ནཱི་ཡཱ་ཏི. ཝི་ས་ཡ་ད་སྶ་ན་པྤ་ས་ངྒེ ཝི་ས་ཡི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྠ་བྱ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ་ཀྱ་ནྟོ་ག་དྷ་པ་དཱ་ན་མ་ཏྠ་མྤ་ཋ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་མཱ་སཱ་དི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཀ་ཏོ’ཏྱཱ་དི་ཀ་མཱ་ར་དྡྷཾ, ཛཱ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ཨ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ཏྟ་ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝོ, ‘ཨོ་ས་དྷྱོ’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཀཱ་རེ ཨ་ཀཱ་རཱ པ་ར་སྶ དྷ་ཀཱ་རེ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་སྶ ཡོ་སྶ ཝི་ཡཱ་ཝ་སེ་སཱ་ན་མྤི ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ-‘ཡོ་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ན’ནྟི, ཛཱ་ཏི སཱ་མ་ཉྙཾ, ཡཱ་ཝ་ཏི ཝི་ས་ཡེ་ཏི ག་ཝཱ་དི་ཀེ ཡ་ཏྟ་ཀེ ཝི་ས་ཡེ, ཀཱ་མ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝི་ས་ཡ པ་རི་ས་མ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཊྛ་ནྟ་མཱ་ཧ-‘ཏཾ ཡ་ཐེ’ཏི, བྷོ་ཛ་ཡེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ བྷོ་ཛ་ཡེ་ཨི་ཏཱི་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ, ཀ་ཏོ་ཧི ཛཱ་ཏྱ་ཏྠོ ཀ་སི་ཎོ་ཏི ཡ་སྨཱ ས་ཀ་ལོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ པ་རི་ས་མ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི- ‘ཡཱ་ཝ དི་ཊྛ་མྦྷོ་ཛ་ཡེ’ཏི ཝུ་ཏྟེ [ཝུ་ཏྟེ་ན (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ས་ནྟཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཝུ་ཏྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་ག་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ པ་ཙྩེ་ཀ་མྦྷོ་ཛ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཀ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏོ ཀ་སི་ཎོ་པི ཛཱ་ཏྱ་ཏྠོ པ་རི་ས་མ་ཏྟོ ནཱ་མཱ་ཏི. ‘‘བྱ་ཉྫ་ནེ དཱི་གྷ་ར་སྶཱ’’ཏི (༡-༣༣) སུ་ཏྟེ བྱ་ཉྫ་ནེ་ཏི ས་ཏྟ་མཱི པུ་བྦ་སྶ དཱི་གྷཱ་དི་ཝི་དྷི་མྷི ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ར་མྷཱ དྭེ’’ཏི (༡-༣༤) ཨེ་ཏྠ ས་ར་མྷཱ་ཏི པ་ཉྩ་མྱ་ཀ ཏ་ཏྠཱ, ཏ་ཏོ པ་ཉྩ་མཱི་ནི་དྡེ་ས་སྶ བ་ལཱི་ཡ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ‘‘ས་ཏྟ་མི་ཡཾ པུ་བྦ་སྶ’’ ‘‘པ་ཉྩ་མི་ཡཾ པ་ར་སྶཱ’’ཏི དྭི་ནྣཾ པ་ར་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ‘བྱ་ཉྫ་ནེ’ཏི ས་ཏྟ་མཱི པ་ར་སྶ ཀཱ་རི་ཡ ཡོ་གི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན ཚ་ཊྛཱི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཎ་མ་ཏཱི… དྭི་ནྣཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷེ པ་ར་སྶ བ་ལཱི ཡ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ་དི་ས་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ-‘ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཱ་པི པུ་རེ་ཝི་ཡ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ’ཏི.
༡༦. ཨཱ་དི་སྶ
ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟ་སྶ ས་མྤ་ཏྟ་ནྟི ཡཾ ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་མ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶེ’’ (༡-༡༧) ཏྱ་ནྟ་སྶ པ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩི ས་བྦ་སྶེ་ཏི ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶེ་ཏི’’ (༡-༡༩) ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་མ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ཉྩ ཀཱ་རི་ཡཾ ས་བྦ་སྶ པ་ཏྟཾ. ཡ་ད་ནྟ་བྷཱ་ཝི་ཀཱ་རི་ཡཾ་ཏྱཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ན་ཕ་ལ་མུ་པ་ད་སྶེ་ནྟོ ‘ཚ་ཊྛཱི་ཡ་ནྟ་སྶེ’ཏཱི་མ་སྶཱ་པ་ཝཱ་དོ ཡཾ ཡོ་གོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏ་སྶཱ་ཡ་མ པ་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏུ ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་དི་ཀཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ-‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ’ཙྩཱ་དི, ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷཱ་ཏི ཨ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷཱ, ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶེ’ཏི ཧི ཨུ་སྶ་གྒོ, ཏ་སྶཱ་པ་ཝཱ་དཱ ‘‘ཨཱ་དི་སྶ’’ ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶེ’’ཏྱེ་ཏེ, ‘‘ཨཱ་དི་སྶཱ’’ཏཱི་མ་སྶཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ‘ཏེ་ར་སཱ’ཏི, ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶཱ’’ཏཱི་མ་སྶཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ‘ཨེ་སུ, ཨ་ནེ་ནཱ’ཏི, ཨི་ཧོ་བྷ་ཡ་མྤ་པྤོ་ཏི ‘‘ཨ་ཏོ ཡོ་ནཾ ཊཱ་ཊེ’’ (༢-༤༡) ‘‘ན་རཱ་ན་རེ’’ ‘‘ཨ་ཏེ་ན’’ (༢-༡༠༨) ‘‘ཛ་ནེ་ནཱ’’ཏི (ཏ་ཏྠ) ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶེ’’ཏཱི་ད་མྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ས་མ་པ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷཱ ས་བྦཱ་དེ་སོ བྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ད་ས་ས་དྡེ-ནྟ་སྶ པ་ཏྟོ་པི ཏ་ད་པ་ཝཱ་ད་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་དི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ད་ཀཱ་ར་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘ད་ཀཱ་ར་སྶ་རོ’ཏི.
༡༧. ཚ་ཊྛཱི
ཀོ་ཏྠོ་ནྟ ས་དྡ་སྶེ་ཙྩཱ་ཧ-‘ཨ་ནྟོ་ཝ་སཱ་ན’མི་ཙྩཱ་དི, ‘‘ཝ་ཎྞ་སྶ་ནྟ་སྶ’’ཏི (༡-༡-༥༢) སུ་ཏྟེ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ནྟ་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ཡོ་པ་དི་ཊྛཾ པཱ་ཎི་ནི་ནཱ-ཨ་ནྟ་སྶ པ་ད་སྶ ཝཱ་ཀྱ་སྶ ཝཱ མཱ་བྷ་ཝཱི’ཏི, ཨི་ཧ ཏྭ་ན་ཏྠ་ཀཾ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཾ བྱ་ཝ་ཙྪེ་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘སོ ཙེ’ ཏྱཱ་དི, ན་ནུ བྲ་ཧྨ་སྶཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠེ་ན ཝ་ཏྟུ་མི་ཙྪི་ཏོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ས་དྡོ ཚ་ཊྛཱི་ནི་དྡི་ཊྛོ ནཱ་མཱ་ཏི ‘‘བྲ་ཧྨ་སྶུ ཝཱ’’ཏི (༢-༡༩༤) ཨུ་ཨཱ་དེ་སོ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ནྟ་བྲ་ཧྨ་ས་དྡ་སྶ པ་པྤོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ‘ན ཧི ཚ་ཊྛཱི ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ ཨ་ནྟཾ པ་དཾ ཝཱ་ཀྱཾ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི, ཝུ་ཙྩ་ཏེ- ན ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠེ་ནཱ་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟེ་ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ས་དྡོ ཚ་ཊྛཱི ནི་དྡི་ཊྛོ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ན བྲ་ཧྨ་ས་དྡ་སྶ ས་བྦ་སྶཱ་དེ་ས་པྤ་ས་ངྒོ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ས་དྡེ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ས་དྡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་སྶཱ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཏྟཾ ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏེ.
༡༨. ཝཱ་ནུ
‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶེ’’ཏྱ་ནེ་ནེ་ཝཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཀཱ་རི་ཡེ་པྱ་ནྟ་སྶ སི་དྡྷེ ཀི་མ་ཏྠོ་ཡ་མཱ་ར་མྦྷོ་ཏྱཱ་ས་ངྐི་ཡ ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ཏྱཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ན་ཕ་ལ་མུ་པ་ད་སྶེ་ནྟོ ‘བཱ་དྷ་ཀ་བཱ་དྷ་ན་ཏྠོ-ཡ་མཱ་ར་མྦྷོ’ཏི-ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཧི ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶེ’’ཏྱ་སྶ བཱ་དྷ་ཀོ ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶེ’’ཏི, ཏ་སྶ ཙ ‘‘ཝཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ’’ཏྱ་ཡཾ ཡོ་གོ བཱ་དྷ་ཀོ་ཏི བཱ་དྷ་ཀ་བཱ་དྷ་ན་ཏྠོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏེ, ཨ་པ་ཨི་ཙྩ་ཡ་མུ་པ་ས་གྒོ ཝ་ཛྫ་ནེ ནཱི་ཝཱ་ར་ཎེ, པ་ན་ཡ་ནེ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཏི ཨ་པོ་དྱ་ནྟེ ཨུ་སྶ་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཝ་ཛྫཱི་ཡ་ནྟེ ནཱི་ཝཱ་རཱི་ཡ་ནྟེ ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ནྟེ ནེ་ནེ་ཏྱ་པ་ཝཱ་དོ, སུ་ཏྟེ་ཀ་དེ་སེ་ན སུ་ཏྟ་མེ་ཝོ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ནྟི ཨ་ནྟ་སྶ‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’ཏི སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནྟཱ་པ་ཝཱ་དོ, ཨུ་སྶ་ཛྫ་ཏེ ནི་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏྱ་པ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཏྱུ་སྶ་གྒོ, ཨུ་སྶ་གྒཱ་པ་ཝཱ་ད་ཀྐ་མོ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶེ’’ཏྱུ་སྶ་གྒོ, ཏ་ད་པ་ཝཱ་དཱ ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶ’’ ‘‘ཨུ་ཀཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་དྱ་ནྟཱ’’ ‘‘མཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ ས་རཱ ན་མ་ནྟཱ པ་རོ’’ཏི, ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶེ’’ཏྱུ་སྶ་གྒོ, ཏ་ད པ་ཝཱ་དཱ ‘‘ཝཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ’’ ‘‘མཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ ས་རཱ་ན་མ་ནྟཱ པ་རོ’’ཏི.
༡༩. ཊཱ་ནུ
ཚ་ཊྛཱི་ནི་དྡི་ཊྛ་སྶེ་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ནཱ་ར་མྦྷ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཁྱཱ་ནེ་ནཱ་ནྟཱ་དེ་སཱ་པ་ཝཱ་དོ ཡཾ ཡོ་གོ་ཏི བྲ་ཝཱི་ཏི, པ་ཙྩེ་ཀ་མ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི སོ ཊ་ཀཱ་རཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ ཙཱ་དེ་སོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཀ་སྶ ས་བྦ་སྶ བྷ་ཝ་ཏི་ཙྩཱ་ཧ-‘ཚ་ཊྛཱི ནི་དྡི་ཊྛ་སྶེ’ཙྩཱ་དི, ན་ནུ ཙ ཊེ་ཨཱ་དེ་སོ་པྱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞོ་ཨེ་ཝ དྭི་ཝ་ཎྞ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཏྱཱ་ས་ངྐི་ཡཱ་ཧ-‘ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཡེ’ཙྩཱ་དི, ཨ་ནུ་བ་དྷྱ་ཏེ པ་ཡོ་གེ ཨ་སུ་ཡྻ་མཱ་ནེ་པི པ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ནུ་ས་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏྱ་ནུ་བ་ནྡྷོ, ཨུ་པ་དེ་སེ ཡེ་ཝོ་པ་ལ་ཀྑི་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཏྱ་ནེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘ཨུ་ཙྩཱ་རི་ཏ་ཝི་ནཱ་སི་ནོ་ནུ་བ་ནྡྷཱ’ཏི, ཨུ་པ་དེ་སེ པ་ཋ་མུ་ཙྩཱ་ར་ཎེ.
༢༠. ཉ་ཀཱ
ཨཱ་དྱ་ནྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་ཐ་མ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཏྱ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི ཏྱཱ་ཧ-‘ཨཱ་དྱ་ནྟ་ས་དྡཱ་ན་མི’ཙྩཱ་དི, ཨཱ་དྱ་ནྟ་ས་དྡཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝཱ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་སྶ ཙཱ་ཝ་ཡ་ཝི་ནཱ་མ་ནྟ་རེ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་ཝ་ཡ་ཝཱི ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཚ་ཊྛི་ཡཱ་ཏྱ་ནུ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཝ་ཡ་ཝི་ས་མྦ་ནྡྷེ་སཱ ཚ་ཊྛཱི, ཏཱ་ཡ ནི་དྡི་ཊྛ་སྶཱ་ཏྱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟི་ཡཾ-‘ཚ་ཊྛཱི་ནི་དྡི་ཊྛ་སྶཱ’ཏི (ཝུ་ཏྟཾ), ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་དྷི་མྷི ཀཱུ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ད་ཡོ ན དོ་སཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི, ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ་ཡེ་ཝ, ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན, ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་པྤ་ས་ངྒི་ཏྟཱ་ཏི ཨོ་ཏྟེ ཀ་ཏེ་པི ཨ་ཀ་ཏེ་པི ཝུ་ཀཱ་ག་མ་སྶ པ་ས་ངྒ་ཏོ, བྷཱུ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧི ཨོ་ཏྟ་སྶ བྷཱུ་གྒ་ཧ་ཎེ ས་ཏི ཀ་ཏེ་པི ཨོ་ཏྟེ ཝུ་ཀཱ་ག་མེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མ་ཀ་ཏེ་པི ཏ་ཏོ་ཝ ‘‘ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་པྤ ས་ངྒཱི ཡོ ཝི་དྷི ས་ནི་ཙྩོ’’ཏི ནི་ཙྩ་ཏྟཱ ཨོ་ཏྟཾ བཱ་དྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཀཱ་ག་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཝུ་ཀཱ་ག་མེ པ་ཙྪཱ ཏེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ-‘ཨ་ནྟཱ་ཝ་ཡ་ཝེ’ཙྩཱ་དི.
༢༡. མཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ
ཡ་དི་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཚ་ཊྛཱི ཨ་ནྟ་སྶཱ་ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨ་ནྟ་ཏོ བཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ པ་རོ སི་ཡཱ, ན ཧི དུ་ཏི་ཡཾ ས་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྠི, ཡེ་ནཱ་ནྟོ ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏེ་ཙྩཱ་ཧ-‘ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ’མི་ཙྩཱ་དི, ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-‘སུ་ཏ་ཏྟཱ’ཏི, ‘ས་རཱ་ན’ནྟི སུ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ‘‘སུ་ཏཱ་ནུ་མི་ཏེ་སུ་སུ་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷོ་བ་ལ་ཝཱ’’ཏི རུ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏེ་ཏྠ་དྷ་ཀཱ་ར་སྶཱ ནུ་མི་ཏ་སྶ མཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ས་མཱ་ན ཛཱ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ ལོ་ཀེ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཧོ་ཏི་ཙྩཱ་ཧ-‘ཏ་ཐཱ ཧི’ཙྩཱ་དི, ཡ་ཐཱ’ཀ་ཎྷཱ གཱ་ཝཱི་ནཾ ས་མྤ་ནྣ་ཁཱི་ར་ཏ་མཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟེ་པི ཀ་ཎྷཱ་ཡ ཀ་ཎྷཱ་གཱ་ཝཱི་ཡེ་ཝ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ, ཏ་ཐེ་ཧཱ་པི ས་རཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནྟཱ་ཏྱ་ནྟ་ཏྟེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་རོ་ཡེ་ཝ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ, ཏེ་ན ས་རཱ་ནཾ ཡེ་ཝཱ་ནྟཱ་པ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝོ, ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟོ་ཏི ‘‘ཉི་ལ་ཏ་སྶེ’’ཏི (༥-༡༦༣) སུ་ཏྟེ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏི ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ཡ་སྶ་ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཉི་པྤ་ཏྟི, ཏེ་ནཱ་ནི་ཊྛ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ལཱ་ནུ་ས་ངྒི་སྶེ་ཝ ཨ་སྶཱ་ཏི ལ་སྶ ཡཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟཾ ཏཾ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ན་མ་སྶ ‘‘ཀ་ཏྟ་རི་ལོ’’ཏི (༥-༡༨) ལ་ཀཱ་ར་སྶཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠོ ལ་ཀཱ་རོ, ཨི་དྷེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ‘‘མཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ.
༢༢. ཝི་པྤ་ཊི
པ་རོ་ཏི ཝ་ཏྟ་ཏེ, སོ ཙཱ་ཉྙཱ་དྷི་ཀྱ་ཨི་ཊྛཱ་དྱ་ནེ་ཀ་ཏྠོ་པི ཨི་དྷ ཨི་ཊྛ ཝཱ་ཙཱི ད་ཊྛ་བྦོ, ཀ་མྨ་བྱ་ཏི་ཧཱ་རེ་གྷ་ཎི་ཏི ཀ་མྨ་བྱ་ཏི་ཧཱ་རོ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སོ ཏ་སྨིཾ ‘བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀེ་སྭ་གྷ་ཎྒྷ་ཀཱ’’ཏི (༥-༤༤) སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠེ གྷ་ཎི ཝི་པྤ་ཊཱི སེ་དྷོ, ཏེ་ནཱ་ཧ-‘སཱ་མ་ཉྙེ’ཙྩཱ་དི, ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ-‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་སེ་དྷོ’ཏི, སཾ་སི་དྡྷི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི སི་དྷི ཨུ་པ་ས་གྒ་ས་མྦ་ནྡྷེ ནཱ་ཏྠ་ནྟ་རེ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷོ་ཏྱ་ཏྠོ, ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ས་དྡ་སྶ ལོ་ཀེ ཝི་རོ་དྷ་ཝཱ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་སི་དྡྷ་ཏྟ་མཱ་ཧ ‘ཏ་ཐཱ ཧི’ཙྩཱ་དི་ནཱ, ཀ་ཐ་མྤ་ན པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཙྩཱ་ས་ངྐི་ཡ ཨུ་བྷི་ནྣཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ས་ཏྟེ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ནཱ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ‘དྭི་ནྣ’མི་ཙྩཱ་དི ཝུ་ཏྟི་ག་ནྠོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ‘སོ་ཙཱ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་སི་ཏེ་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ན་ཀྐ་ནྟེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་བྷ་ཡ་ཏཱ་གི་ནཱི་ཏི ཡོ ཝི་ས་ཡེ་ཀ་དེ་སོ ཨུ་བྷ་ཡ་ནྣ བྷ་ཛ་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་གི་ནི ཝི་ས་ཡེ་ཀ་དེ་སེ, སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་ཡོ དྭི་ནྣཾ ཝི་དྷཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཝི་ས་ཡོ, ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒེ ས་ཏི སོ་ཙ ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨི་མི་ནཱ ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་སྶ ཝི་ས་ཡོ པ་ཝ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒོ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་ན་མ་བྷེ་དེ་ན སུ་ཏྟེ ‘ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷོ’ཏི་ཝུ་ཏྟོ་ཏི ‘དྭི་ནྣ’མི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟི་ག་ནྠོ ར་ཙི་ཏོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི, པ་རོ ཧོ་ཏཱི ཏི་ཝི་དྷི་ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་དི ནི་ཡ་མོ-བྦྷཱུ་པ་ག་ཏོ སི་ཡཱ, ཏ་དཱ ‘པ་རོ་ཝ་ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, པཱ་ཎི་ནི་ཡཱ ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཾ པ་ད་ཏྠེ ས་ཀི་མེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙ་རི་ཏ་ཏྠ་ཏྟཱ ཝི་ས་ཡ་ནྟ་རེ དྭི་ནྣ་མྤི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ན་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་རཾ པ་ཙྪི་མཾ ཀཱ་རི་ཡ་ནྟི ཝི་དྷྱ་ཏྠ་མི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ, བྱ་ཏྟི་ཡ་ནྟུ པ་ད་ཏྠེ ལ་ཏྭཱ་དཱི་ན་མི་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པྤ་ས་ངྒེ ནི་ཡ་མ་ཏྠ་ནྟི པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཨི་དྷ པ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཾ བྱ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ དྭི་ནྣ་མྤི སུ་ཏྟཱ་ན་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཝི་དྷྱ་ཏྠ་མེ་ཝི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ན ནི་ཡ་མ་ཏྠ་མྤཱི་ཏི པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཏ་ཐཱ་ཧི’ཙྩཱ་དི, ཀཱ་མ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་རི་ས་མཱ་པཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀཱ་མ་ཏོ པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཉྩེ་ཏི་སྶཱ ས་བྦ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གོ་ཙ་རེ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་བྱཱ་པ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་ཐ་མྤ་ནེ་ཀ་སྶཱ་པི པ་ཝ་ཏྟི ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏྱཱ་ས་ངྐི་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ‘ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི’ཙྩཱ་དི, ཧི་ས་དྡོ ཡ་སྨཱ་ཏྠེ, ཡ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི་ད་མཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཨ་བྷི་མ་ཏ་ཀཱ་རི་ཡ་ཝི་དྷཱ་ནེ ལི་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དྡི་ཀཱ་ནུ་མ་ཏ་ཏྟཱ(ཏེ་སཾ) ཝི་དྷཱི་ནཾ ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀ་ཉྩ ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-‘ཨ་ནུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་གི་མྷི’ཙྩཱ་དི, ཡ་ཏོ ལ་དྡྷཱ་ཝ་ཀཱ་སཱ ཏ་ཏོ ས་མཱ་ན་བ་ལཱ་ཏི, ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་མྷི, ཝི་རུ་དྡྷཱ་ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི་ས་དྡཾ ད་ཏྭཱ ‘ཨ་ནུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་གི་མྷི…པེ… ཝི་རུ་དྡྷཱ་ཙཱ་ཏི དྭི་ནྣཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མཱ་ན་བ་ལཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ལོ་ཀེ་པི ཝི་རོ་དྷི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀཱ་རི་ཡེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཙ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛ་ནྟ་མཱ་ཧ ‘ལོ་ཀེ་ཙེ’ཏྱཱ་དི, ཨེ་ཏྠ ཙ པེ་སྶ་སྶ (ཨ)ཝི་རོ་དྷ་ཏྠི་ནོ ཀཱ་རི་ཡེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་རི་ཝ [ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ས་མཱ་ན་བ་ལཱ་ན མུ་བྷི་ནྣཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཀཱ་རི་ཡེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི སུ་ཁེ་ནོ པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ.
ཛཱ་ཏི་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ བྷ་སྶ་ཀཱ་རེ་ན དྭི་ནྣཾ ཡུ་ག་པ་དི་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ‘ལ་ཏྭཱ་དཱི་ན་མི་ཝ’ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པྤ་ས་ངྒོ ཝ་ཎྞི་ཏོ, ཏ་སྶཱ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟ་མུ་པ་ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘ན་ཙཱ་པི’ཙྩཱ་དི, བྷི་ནྣ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ་ཏི དྭི་ནྣཾ ཝི་དྷཱི་ནཾ བྷི་ནྣ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་ནྣ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟེ ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་པྤ་ནཱ ཡུ་ཏྟི་མ་ཏཱི, ཨ་ཏོ་ཙ ལ་ཏྭཱ་དཱི་ན་མ་བྷི་ནྣ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟ་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ཡི་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ལ་ཏྭཱ་ད་ཡོ ཧི’ཙྩཱ་དི, ཨ་ན་ཝ་ཡ་ཝེ་ནེ་ཏི དྷཱ་ཏུ མ་ཏྟ་ཏོ ཝི་དྷཱ་ནེ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝ་བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན, ཡ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ དྷཱ་ཏྭ་ཏྠེ་ཀ་དེ་སེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་མཱ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ནྟོ ལ་དྡྷཱ་ཝ་ཀཱ་སཱ སི་ཡུཾ ཏ་སྶེ་ཀ་དེ་ས་སྶ པ་རི་ཧཱ་རེ་ནཱ་པི པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ནཱ་པི ན ཝི་དྷཱི་ཡ་ནྟེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ལ་ཏྭཱ་དཱི་ན མེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ཏེ ས་ཏཱི་ཏ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་ན མཱ་ན་ཏྠ་ཀྱ་པྤ་ས་ངྒཱ་ཙ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཡ་ནྟཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཧཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཡུ་ག་པ་དི་པྤ་ཏྟི་ཡཾ, ཨི་ཧ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-‘སཱ་ཝ་ཀཱ…པེ… ཝ་ཙ་ན’ནྟི, ཏ་ཏྠཱ་ཏི ཡུ་ག་པ་དི་པྤ་ཏྟི་ཡཾ. ཛཱ་ཏི་ཡ་མྤ་ད་ཏྠེ ‘‘པུ་ན་པྤ་ས་ངྒ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ སི་དྡྷཾ, ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷེ ཡཾ བཱ་དྷི་ཏཾ ཏ་མྦཱ་དྷི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏཱི་མཱ་ས་མུ་བྷི་ནྣཾ པ་རི་བྷཱ་ས་ན་མྤ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ- ‘པ་ར་སྨིཾ ཙེ’ཏྱཱ་དི, པ་ར་སྨི་ནྟི ཨི་ཊྛེ, པ་རི་བྷཱ་ས་ན་མྤ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘པུ་ན་པྤ་ས་ངྒ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཏི དྭི་ནྣཾ སུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཀ་ཏྠ་པྤ ས་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷེ ས་ཏི་པ་ར་མི་ཊྛཾ པ་ཋ་མཾ ཧོ་ཏི, ཧོ་ནྟེ་ན ཏེ་ན ཡ་དཱི་ཏ་ར་སྶ ནི་མི་ཏྟོ་པ་གྷཱ་ཏོ ན ཀ་ཏོ ཏ་དཱ ཏ་སྶཱ་པི པུ་ན་པྤ་ས་ངྒོ ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ སི་དྡྷ་ནྟི, ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ས་ཏི པ་ཋ་མཾ ཧོ་ནྟེ་ན ཡཾ སུ་ཏྟཾ བཱ་དྷི་ཏཾ ཏ་སྶ པུ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་དི ནི་མི་ཏྟཾ ན་ཏྠི ཏཾ བཱ་དྷི་ཏ་མེ་ཝེ’ཏི. བྱ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཝི་དྷྱ་ཏྠ་མེ་ཝི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ན ནི་ཡ་མ་ཏྠ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘བྱ་ཏྟི་ཡ’མི་ཙྩཱ་དི, ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏེ ‘བྱ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་ཀྑི་ཡཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ དྭི་ནྣཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཋཱ་ན་མྤ་ཏི ཡཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི བྷི་ནྣཱ་ནི ཏེ་ས་མྤི ནི་ར་ཝ་ཀཱ་ས་ཏྟེ་ན ཏུ་ལྱ་བ་ལ་ཏྟཱ དྭི་ནྣ་མྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ་སི་ཡཱ, ན་ཏུ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པྤ་ས་ངྒོ’ཏི. བྱ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷཱ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘པ་རི་བྷཱ་སཱ་ན་མྤི’ཙྩཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཛཱ་ཏི་ཡ་མྤ་ད་ཏྠེ ‘‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ནྟི, སི ཐ, མི མ, ཏེ ཨ་ནྟེ, སེ ཝ྄ཧེ, ཨེ མྷེ’’ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ན་མེ་ཀ་མེ་ཀ་ཏྠེ་པི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ནྟི, ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ སི ཐ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ཀྱེ་ཀ་དེ་སཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི་ཙྩཱ་དོ ག་ཙྪ སི་ཙྩཱ་དོ ཙ ལ་ཀྑི་ཡེ ས་ཀི་མྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་སྨིཾ ས་ཀེ ཝི་ས་ཡེ པ་ཋ་མ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་སེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཛཱ་ཏི པ་རི་ས་མ་ཏྟཱ་ཏི ཙ་རི་ཏ་ཏྠ་ཏྟཱ ཏུ་མྷེ ག་ཙྪ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ དྭཱི་ཧི དྭི་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ན མེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ན ཀ་སྶ་ཙི, བྱ་ཏྟི་ཡ་མྤི པ་ཊི་ལ་ཀྑི་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏི་བྷི་ནྣེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི དྭི་ནྣ་མྤེ་ཀ་ཏྠེ-ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ན ཀ་སྶ་ཙི, ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ པུ་རི་སཱ་ན་མེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ས་བྦ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་མི་དཾ, པ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘ཡ་ཐེ’ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟི་ག་ནྠ་མྤ་ཉྷ་མུ་ཁེ་ནཱ ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཀྭ་པ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ནེ་ད་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མ་མྷཾ མ་ནཾ བྷོ་སེ་ཏི-ཡ་ཏོ ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ཝི་ས་ཡ་མེ་ཝེ་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཀུ་ཏོ ཡ་ཏོ ‘‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ནྟི’’ཙྩཱ་དི་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ནཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ནྟི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ཀྱེ་ཀ་དེ་སེ་ཧི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པུ་བྦ་པ་ར་ཙྪ་ཀྐཱ་ནཾ པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ན་ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀེ་ན ‘‘པུ་བྦ་པ་ར་ཙྪ་ཀྐཱ་ན མེ་ཀཱ་ནེ་ཀེ་སུ ཏུ་མྷཱ་མྷ སེ་སེ་སུ དྭེ་དྭེ མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཏྟ་མ་པ་ཋ་མཱ’’ (༦-༡༤) ཏཱི་མི་ནཱ ཝཱ་ཀྱཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཏུ་མྷཱ་མྷ་སེ་སེ་སུ པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་པྤ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པུ་བྦ་ཙྪ་ཀྐཱ་ནཾ པ་ར་ཙྪ་ཀྐཱ་ན་ཉྩ མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཏྟ་མ་པ་ཋ་མཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ དྭེ་དྭེ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ‘ག་ཙྪ་ཐ ག་ཙྪཱ་མཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི, དྭི་ནྣ་མྤ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ་སཱ་ན མེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་པྤ་ཀ་པྤ་ནཱ་པི ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟཱི་ད་མུ་དཱ་ཧ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨི་མི་སྶཱ པ་ན པ་རི་བྷཱ་སཱ་ཡ ནི་རཱ་ཀུ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི ‘‘ཨཱ་དི་སྶཱ’’ ཏཱི་མི་སྶཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་པྤ་ས་ངྒཱི ཡོ ཝི་དྷི, སོ ནི་ཙྩོ, ཡོ་ཏྭ་ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝཱ་ཡ་མ་ནི་ཙྩོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནི་ཙྩཱ་ནི་ཙྩེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ངྒ་བ་ཧི་ར་ངྒེ་སུ ཙཱ་ཏུ་ལྱ་བ་ལ་ཏྟཱ ནཱ་སྶ ཡོ་ག་སྶ བྱཱ་པཱ་རོ, ཏ་ཐཱ་ཧི ནི་ཙྩཱ་ནི་ཙྩེ་སུ ནི་ཙྩ་མེ་ཝ བ་ལ་ཝ་ནྟི ནི་ཙྩཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་མ་ཏུ་ལྱ་བ་ལ་ཏཱ, ཨ་ནྟ་ར་ངྒ་བ་ཧི་ར་ངྒ་པྤ་ཀཱ་ར(མྤ་ན) ཨུ་པ་རི ‘‘ལོ་པོ’’ཏི (༡-༣༩) སུ་ཏྟེ པ་ཀཱ་སི་སྶཱ་མ.
༢༣. ས་ངྐེ་ཏོ
ཝ་ཙ་ནཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཕ་ལ་མཱ་ཧ-‘ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ་ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ’ཏྱཱ་དི, ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘ཡོ་ན་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ ས་ངྐེ་ཏོ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘བྷཱ་སི་སྶཾ མཱ་ག་དྷཾ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎཱ བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ས་དྡ་སྶཱ་ན་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཀ་སྶ’ཏྱཱ་དི་ལྟུ་པྤ་ཙྩ་ཡེ ལ་ཀཱ་རོ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་དི ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝཱ་ཀྱ་སྶ སཱ་པྤཱ་ཡ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་ཏེ’ཙྩཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཀེ་ཙི ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཀཱ་རཱ་ཏི པཱ་ཎི་ནིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ‘‘ཏ་སྶ ལོ་པོ’’ཏི (༡-༣-༩) ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཡོ་གཱ་ས་མ་ཝཱ་ཡི་ཏཱ་ཏི ཀ་ཏྟཱ་ཨི་ཙྩཱ་དི་པྤ་ཡོ་གེ ཨ་ས་མ་ཝཱ་ཡི་ཏཱ ཨ་པྤ་ཡོ་གི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ལོ་པོ ཝ་སེ་ཡོ… ཨ་ནུ་པུ་བྦོ བ་ནྡྷི་ཝི་ནཱ་ས་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧུ ཨུ་ཙྩཱ་རི་ཏ་པ་དྷཾ་སི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷྱ་ཏེ ཝི་ན་སྶ་ཏེ་ཏྱ་ནུ་བ་ནྡྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ས་དྡ བྱུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན.
༢༤. ཝ་ཎྞ
‘ཨ་ཏེ་ནཱ’ཏི (༢-༡༠༨) ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏོ་ཏི ར་སྶ་བྱ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ སི་ཡཱ ར་སྶ་ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ ས་ཀ་ལ་ནི་སྶ་ཡ་བྱཱ་པཱི ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏི ནི་དྡེ་སོ་ཝཱ, ཏ་ཏྠ ར་སྶ་བྱ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སེ ས་ཏི བུ་དྡྷ་སི་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཀཱ་རོ ག་ཡ྄ཧ་ཏེ་ཏི ནེ་ཊྛ་པྤ་སི་དྡྷི… ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, ར་སྶ ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ པ་ན བུ་དྡྷ་སི་དྡྷཱ་དི་ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ནྟཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ག་ཝཱ་དྱ་ཀཱ ར་ནྟཱ་ན་ཉྩཱ་ཀཱ་རོ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཐཱ ཨི་ཊྛ་པྤ་སི་དྡྷི, ནཱ་ཉྙོ དཱི་གྷོ བྱ་ཏྟ་ནྟ་ར་ཏྟཱ་ཏི ནཱ་ནི་ཊྛ་པྤ་ཏྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ནཱ་སྶེ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏོ་ཏི ར་སྶ་ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ནི་སྶི་ཏེ ས་བྦ་མི་ད་མི་ཊྛཾ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཏྠ་ཛཱ་ཏི ནི་སྶཱི་ཡ་ཏེ, ན ར་སྶ་བྱ་ཏྟི་ཙ, ‘‘ཡུ་ཝ་ཎྞཱ་ན་མེ ཨོ་ལུ་ཏྟཱ’’ཏི (༡-༢༩) ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ར་སྶ་བྱ་ཏྟི་ཡཱ ར་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱ ནི་དྡེ་སེ ‘ཏ་སྶེ་དཾ ནོ་པེ་ཏི’ཙྩཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཨོ་ཨཱ་དི་ཀ་མི་ཊྛཾ ཀ་ཏྠ་ཙི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ས་བྦ་ཏྠ, ས་བྦ་ཏྠ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘ཝཱ་ཏེ་རི་ཏཾ ས་མོ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྱ་ཏྟ་ནྟ ར་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཐཱ ཨི་ཊྛ་པྤ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་ཏྟ་ཛཱ་ཏྱཱ་དི ནི་སྶཱི་ཡ་ཏེ, ཨ་ཐ་ཝཱ ཝ་ཎྞུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་མྤ་ཏི ཀེ་ས་ཉྩི ཝ་ཎྞུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཏ་དུ་བྷ་ཡ སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སུ་པྤ་ཏྟི ད་སྶ་ན་ཏོ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ར་སྶ བྱ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སེ ར་སྶ་ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་བྦ་ཐཱ ཨི་ཊྛ་པྤ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་ཏྟ་ཛཱ་ཏྱཱ་དི ནི་སྶཱི་ཡ་ཏེ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཎྞ པ་རེ་ན ས་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནི་ཡ་མི་ཏུཾ ཝ་ཙ་ན་མི་ད་མཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ‘ས་བྦ་ཏྠེ་ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཕ་ལ་མཱ་ཧ, ས་བྦ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ས་བྦ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སེ. ན་ནུ ས་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི པ་རི་ཡ་ཏྟཾ, ན ཧྱ་ཉྙཾ རཱུ་པཱ ས་ཡ་མ་ཏྠི, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ (ས་ཡ)ཏོ རཱུ་པ་ནྟི སི་དྡྷེ་པྱེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཏྠེ་ཏྠ པ་རོ ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ་ཏི ཉཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཉྩ རཱུ་པ’ནྟི ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, རཱུ་པ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘ས་ཉྩ རཱུ་པ’ནྟི ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ནི་དྡི་སཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘ས་ཉྩ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, སཾ་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡཱ་པི་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏོ-དྷི་པྤཱ་ཡོ-ཡ་ནྟི ཝ་ཏྟུ་མཱ་ཧ-‘ཨ་ཉྙ་ཐེ’ཙྩཱ་དི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཉྙེ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན སཾ་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ ཨ་པི་ས་དྡཱ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠེ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ ས་མཱ་ས་ཝི་ས་ཡེ, གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཀཱ་རེ ཀཱ་རཱ་དི་ནོ, ས་མཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་དྷཱ་ན་ཏཱུ ཏ་ཏྟེ་པི གུ་ཎོ བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠོ-ཀཱ་རེ་ཀཱ་རཱ་དི ཝི་དྷཱ་ཡ ཀ་ཏྟཱ, ཝི་དྷཱི་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཝ་ཎྞོ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ… ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི. ན་ནུ ཝུ་ཏྟི་ཡ་མ་པི་ས་དྡ་སྶཱ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏཱ ས་ཡ་ཉྩེ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཏ་ཐཱ ས་ཡ་མ་ཏྟ་ནཱི’’ཏི ནི་གྷ་ཎྜུ་ཏོ ས་ཡ་ཉྩ-ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ཀཱ་རཱ་དི་ཉྩ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏྱ་མ་ཏྠོ ས་མྦྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ན་མྤ་ན་སི ནི་དྷཱ་ཡ ‘ས་ཉྩ རཱུ་པ’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་རུ་ལ༹ྷཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཧཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ-‘ས་ཡ་ཉྩེ’ཏྱཱ་དི, ‘‘དྷ་ན་ཉྙཱ་ཏཱི་སུ སཾ་ས་དྡོ, ཏ་ཐཱ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡེ་སུ་པཱི’’ཏི ནི་གྷ་ཎྜུ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘ས’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་པི ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཀོ སོ ས་དྡ་རཱུ་པཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ‘ས’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་མྤི, ཀི་ནྟཾ ས་དྡཱ་ན མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་དྡ་རཱུ་པཾ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མཱ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་དྡ་ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ-‘སཾ་རཱུ་པཾ ས་དྡཱ་ན་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ རཱུ་པ’ནྟི, ཨེ་ཏ་ཉྩ ཨི་ད་ནྟཱི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་དྡ་རཱུ་པཾ, ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ ཙ ཝི་སེ་ས་ན་སྶ སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི རཱུ་པཾ ཝི་སེ་ས་ཏཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶཱ་པི ས་མྦྷ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ-‘དུ་ཝི་དྷཾ ཧི’ཙྩཱ་དི, ཀི་ནྟཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ་རཱུ་པ་ནྟི སཱ་མ་ཉྙེ་ན རཱུ་པཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཏ་ཏྠཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ཏ་ཏྠཱ་ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ས་ཏྟ་མཱི, ས་དྡཱ་ན་ནྟི སཱ་ཏྠ་ཀ་ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ་ནཾ ཡེ་སཾ་ཀེ་ས་ཉྩི ས་དྡཱ་ནཾ, ཏཾ་ཏཾ ས་དྡ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཏེ་སཾ་ཏེ་སཾ བུ་དྡྷ ཨ་ཨི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཱ་ནཾ ས་དྡ་ཏྟཱ་དི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཏེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་དྡ་རཱུ་པ་མ་ཏྠ་རཱུ་པཾ ཏ་ཐཱ-སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སཾ་རཱུ་པ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཙེ་ཏེ་སྭ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ས་དྡ་རཱུ་པ་སྶེ་ཝོ་པཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཏ་ཏྠཱ’ཏི་ཨཱ་དི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་རཱུ་པ་བྱུ་དཱ་སེ་ནཱ་ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་རཱུ་པ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟོ རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་དྡ་སྶ་སཾ, ནཱ་ཏྠོ་ཏི ཙ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཙ ས་དྡོ པ་ནེ་ཏྠ ‘ཨི་དཾ ད་སྶེ་ཏཱི’ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཝོ་པཱ་དི་ཡ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-‘ཏ་ནྟ’མི་ཙྩཱ་དི, ཨི་ཏ་ར་ནྟི ཡེ སཾ་ཀེ་ས་ཉྩི ས་དྡཱ་ནཾ ས་དྡ་ཏྟཱ་དི, པ་ར་སྶཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཡ་སྶ་ཀ་སྶ་ཙི ས་དྡ་སྶཱ་པི, ཨི་ཏི ཨི་དཾ, པ་ཏི་ཏཾ པ་སི་དྡྷཾ, ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་མྷི, ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་སི་དྡྷཾ ཏ་སྨཱ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡཱ་ག་ཏོ པ་དེ་ས་ཏོ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟོ་ཏི པ་ཀ་ཏཾ, སཾ་ས་དྡ་ཝི་སེ་ས་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་རཱུ་པོ་པཱ་དི་ཡ་ནེ་པི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་དྡ་རཱུ་པ་མེ་ཝོ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི ནཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྠ་རཱུ་པཾ… ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ [ཏཱ་ཡ (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ-‘ས་དྡ་སྶེ’ཙྩཱ་དི, ཨཱ་ས་ནྣཾ…ས་དྡ་ཏོ ས་དྡ་བྷཱ་ཝ་སཱ ན་ཉྙ་ཏྟཱ, ཝི་པ་རི་ཡ་ཡ་ཏོ་ཏི ཝི་པ་རི་ཡཱ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ས་ནྣ བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ས་ཡོ་པི ཧི ཨ་ཏྠོ ཀ་ཐཾ སོ་ཏ་ཝི་ས་ཡ་ས་དྡ་སྶ ན ཨཱ་ས་ནྣོ སཾ་རཱུ་པ་མྦྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟ་ར་མཱ་ཧ-‘ཨ་ཧེ་ཡྻ་ཏྟཱ་ཙཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ཨ་ཧེ་ཡྻ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ, ཨི་ད་མྤི ནི་ཙྩ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྟེ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ས་དྡ་རཱུ་པཾ, ནི་ཙྩ་ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཏི ནི་ར་ནྟ་ར་སཾ་ཡོ་གཱི, ཝི་པ་རི་ཡ་ཡ་ཏོ་ཏི ཧེ་ཡྻ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་ཧི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཧེ་ཡྻ་ཏྟཾ བོ་དྷེ་ཏི, ཨ་པ་རཾ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ རཱུ་པཾ’ཏྱཱ་དི་ནཱ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡཱ་ནཾ, པ་ཙྩེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་དྡ་སྶ སཾ་ནཱ་མ, ནཱ་ཏྠོ་ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཏ་དེ་ཝ’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ཏ་དེ་ཝ་ནྟི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ, ཏཾ ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ས་རཱུ་པ་པྤ་དྷཱ་ནེ་ཏི ‘‘གོ་སྶཱ ཝ་ང’’ (༡-༣༢) ཏྱཱ་དོ གོ་སྶཱ་ཏྱཱ་དི་ཀེ ས་རཱུ་པ་པྤ་དྷཱ་ནེ.
༢༥. ནྟུ
ནྟུ་སུ་ཏི་ཡཱ ཛ་ནྟྭཱ་དཱི་ན་མྤི ‘‘ནྟ་ནྟཱུ་ནཾ་ནྟོ ཡོ་མྷི པ་ཋ་མེ’’ (༢-༢༡༥) ཏྱཱ་དི་ནཱ ག་ཧ་ཎ་པྤ་ས་ངྒེ ཛཱ་ཏི་ཡ་མ་བྷི་པྤ་ས་ངྒ་བཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ བྱ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ནྟྭཱ་དི ས་མྦ་ནྡྷཱི་ན་མུ་པཱ་དཱ་ན་ཏྟ་མི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ ‘‘ཝ་ནྟྭ་ཝ་ཎྞཱ’’ (༤-༧༩) ‘‘ཏ་མེ་ཏྠ་སྶ་ཏྟཱི་ཏི མ་ནྟུ’’ (༤-༧༨) ‘‘ཀ་ཏྟ་རི བྷཱུ་ཏེ ཀྟ་ཝ་ནྟུ ཀྟཱ་ཝཱི’’ (༥-༥༥) ཏི ཝི་ཧི་ཏཱ ཝ་ནྟྭཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ.
ཨི་ཏི མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པ་ཉྩི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ སཱ་ར་ཏྠ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཾ
པ་རི་བྷཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ས་མ་ཏྟོ.