༩. ཨི་ཡུ
ཙ་ཏྠ་ས་མཱ་སོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཡོ་ག་དྭ་ནྡ་ས་མཱ་སོ. ཨ་ཏྟེ་ཏི མུ་ནི ས་དྡཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ ཨ་ཏྠེ, ན་མ་ཏཱི་ཏཱི་མ་སྶེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ,
ཡཾ ས་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ, ལི་ངྒཾ ས་བྦ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀཾ;
ཏཾ ས་བྦ་ཏྠེ ན་མ་ན་ཏོ, ཝི་དུཾ ནཱ་མ་ནྟི ཏ་བྦི་དཱུ.
ཨི་དྷ ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ནྭ་ཏྠ་བ་ལཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ སི་དྡྷཱ་ཏི (ཨཱ་ཧ) ‘ཨ་ནྭ་ཏྠ་བྱ་པ་དེ་སེ་ནཱ’ཏི, སྱཱ་དྱ་ནྟ་པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཀ་ཏི, སཱ ཨེ་ཝ རཱུ་པ་ནྟི པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པཾ, སྱཱ་དྱ་ནྟ་སྶ པ་ཀ་ཏི རཱུ་པཾ མུ་ནི་ས་དྡཱ་དི སྱཱ་དྱ་ནྟ་པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཨ་ཏྠ་ཝ་ནྟ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མ་པྤ་ཙྩ་ཡ་མྤཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ, པ་དཾ པ་དཾ པ་ཏི པ་ཊི་པ་དེ, པ་ཊི་པ་དཾ ནི་ཡུ་ཏྟཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ. ཝི་སེ་ས་ནེ་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟེ ‘ན་མ་སྶ་ནྟེ’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ན ཨི་ཝ་ཎྞུ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ནེ་ན. ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཙ་ཏི་ཨཱ་དི་ནོ. ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་ཏྟི་ནོ་ཏི ཨི་ནྡ ཨུ་ད་ཀ་ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དོ, པ་ཁུ་མཱ་དཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཙ ཝ་ཏྟི་ནོ. པ་དེ་སེ་སཱུ་ཏི ‘‘ཛྷ་ལཱ ས་སྶ ནོ’’ཏི (༢-༨༣) ཨཱ་དི་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སེ་སུ, ཨ་ནི་ཊྛ་པ་ས་ངྒ (ས་ངྐཾ) ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ་ནཱ་མ [ནཱ་མཱ་ཏི (པོ་ཏྠ་ཀེ)] པ་ཙ་ཏི-ཨི་ནྡ (ཨུ་ད་ཀ པ་ཁུ་མ) ས་དྡཱ་དཱི་ན མ་ནྟ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱུ་ཏ་ཨི་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཛྷ་ལ་ས་ཉྙཱ ཝི་དྷཱ་ཡ ཏ་ཏོ པ་རཱ་སཾ སཱ་དི ཝི་བྷ་ཏྟཱི་ནཾ ‘‘ཛྷ་ལཱ ས་སྶ ནོ’’ཏི (༢-༨༡) ཨཱ་དཱི་ཧི ‘ནོ’ ཨཱ་དེ་སཱ་དི་མྷི ཀ་ཏེ ‘པ་ཙ་ཏི་ནོ, ཨི་ནྡ་ནོ, ཨུ་ད་ཀ་ནོ, པ་ཁུ་མ་ནོ’ཏི་ཨཱ་དི རཱུ་པ་པྤ་ས་ངྒོ, ན་ནུ་ཙཱ་དི་ཨཱ་དི ཙོ་ད་ནཱ. ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི སུ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བྱཱ་ས་ནི་དྡེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ས་མཱ་ས་ནི་དྡེ་སེ་ན. ཏ་ད་ཡུ་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དི པ་རི་ཧཱ་རོ, ཏ་ནྟི ཏཾ ཙོ་དྱཾ, ས་ཏི་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི, དྭཱི་སུ་ཏྟ་རེ་སུ ཡོ་གེ་སཱུ་ཏི ཨུ་པ་རི་མེ་སུ ‘‘པི་ཏྠི་ཡཾ’’ ‘‘གྷཱ’’ཏི དྭཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ. ཨི་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨི་ད་ནྟི ‘‘པི་ཏྠི་ཡ’’ནྟི སུ་ཏྟེ ཨི་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨི་དཾ པ་དཾ. ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་ས་ནཾ སི་ཡཱ་ཏི ‘‘པི་ཏྠི་ཡ’’ནྟི སུ་ཏྟེ ‘ཨི་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ’ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཨི་ཝ་ཎྞུ་ཝ་ཎྞཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཝ་ཎྞུ ཝ་ཎྞཱ ‘‘གྷོ’’ཏི སུ་ཏྟེ ‘ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ’ཏི་ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཙ ཝི་སེ་ས་ནཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་ས་ནེ ཝི་རོ་དྷ་མཱ་ཧ ‘ཨེ་ཝ་ཉྩེ’ཙྩཱ་དི, ནཱ་མ་སྶ་ནྟེ་ཏི ཨ་ས་མཱ་ས་ནི་དྡེ་སེ ཏྭ་ཝི་རོ་དྷ་མཱ་ཧ- ‘བྱཱ་སེ’ཙྩཱ་དི. ས་ཀྐཱ་ནཱ་མ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི དྭཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨི་ཏྠི་ཡ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཀྐ་མེ་ན. ནཱ་མ་སྶ ཨ་ནྟོ ནཱ་མ་ནྟོ་ཏི ས་མཱ་ས་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ས་མཱ་སེ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ཨི་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཝ་ཙ་ན་མ་ནྟ་རེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཎི་ནི་ཡཱ་ན་མི་ཝ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱ་མ་ནུ་དེ་སོ ས་མཱ་ནཾ’’ཏི (༡-༣-༡༠) སུ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ, ས་མཱ་ས་ངྑྱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མ་ས་ངྑྱ་ཀཱ, ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཨཱ་དྱ་ཏྠོ, ཏེ་ན–
‘‘ཨཱ་ལཱ་པ་ཧཱ་ས་ལཱི་ལཱ་ཧི, མུ་ནི་ནྡ ཝི་ཛ་ཡཱ ཏ་ཝ;
ཀོ་ཀི་ལཱ ཀུ་མུ་དཱ་ནཱི ཝོ, པ་སེ་ཝ་ནྟེ ཝ་ནཾ ཛ་ལཾ’’ (༢༦༠).
ཨི་ཙྩཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.