༡༠. ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་པི ནུ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀུ་ལེ དཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘དཱི་ཡ་ཏི མེ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ལེ དཱ་ནཾ; ཏ་ཉྩ ཁོ ལཱུ་ཁཾ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བི་ལ༹་ངྒ་དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི. ‘‘ལཱུ་ཁ་ཉྩེ་པི [ལཱུ་ཁཾ ཝཱ་པི (སྱཱ.), ལཱུ་ཁ་ཉྩཱ་པི (ཀ.)], ག་ཧ་པ་ཏི, དཱ་ནཾ དེ་ཏི པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ; ཏ་ཉྩ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ཏི, ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏྭཱ [ཨ་ཙི་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ (ཀ.), ཨ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ (སྱཱ.), ཨ་ཙི་ཏྟི་ཀ་ཏྭཱ (པཱི.)] དེ་ཏི, ཨ་ས་ཧ་ཏྠཱ དེ་ཏི, ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ [ཨ་པ་ཝི་ཊྛཾ (སྱཱ.)] དེ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་དི་ཊྛི་ཀོ དེ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ན ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ན ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཡཱ་ན་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ན ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི. ཡེ་པི་སྶ ཏེ ཧོ་ནྟི པུ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ དཱ་རཱ་ཏི ཝཱ དཱ་སཱ་ཏི ཝཱ པེ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ཏི ཝཱ, ཏེ་པི ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི ན སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི ན ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ [ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ (སྱཱ. ཀ.)], ག་ཧ་པ་ཏི, ཧོ་ཏི ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’.
‘‘ལཱུ་ཁ་ཉྩེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, དཱ་ནཾ དེ་ཏི པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ; ཏ་ཉྩ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ཏི, ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ས་ཧ་ཏྠཱ དེ་ཏི, ཨ་ན་པ་ཝི་དྡྷཾ དེ་ཏི, ཨཱ་ག་མ་ན་དི་ཊྛི་ཀོ དེ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཡཱ་ན་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི. ཡེ་པི་སྶ ཏེ ཧོ་ནྟི པུ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ དཱ་རཱ་ཏི ཝཱ དཱ་སཱ་ཏི ཝཱ པེ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ཏི ཝཱ, ཏེ་པི སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཧོ་ཏི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ.
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝེ་ལཱ་མོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ. ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི རཱུ་པི་ཡ་པཱུ་རཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི རཱུ་པི་ཡ་པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱུ་རཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི ཧི་ར་ཉྙ་པཱུ་རཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི སོ་ཝ་ཎྞཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ནི སོ་ཝ་ཎྞ་དྷ་ཛཱ་ནི ཧེ་མ་ཛཱ་ལ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནི [ཧེ་མ་ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ་ནི (སཱི. པཱི.)], ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ར་ཐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི སཱི་ཧ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི དཱི་པི་ཙ་མྨ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི སོ་ཝ་ཎྞཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ནི སོ་ཝ་ཎྞ་དྷ་ཛཱ་ནི ཧེ་མ་ཛཱ་ལ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི དྷེ་ནུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ནྡྷ་ནཱ་ནི [དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ་ནི (སཱི.), དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཎྛ་ནཱ་ནི (སྱཱ.), དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ནྠ་ནཱ་ནི (པཱི.), དུ་ཧ་ས་ནྡ་ནཱ་ནི (དཱི. ནི. ༢.༢༦༣), དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ནྡ་ནཱ་ནི (ཏ་ཏྠ པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ)] ཀཾ་སཱུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི ཨཱ་མུ་ཏྟ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཡོ [ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཡོ (?)], ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པ་ལླ་ངྐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི གོ་ན་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ནི པ་ཊ་ལི་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ནི ཀ་ད་ལི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དཱ་ནི ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི ཁོ་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ ཀོ་སེ་ཡྻ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ ཀ་མྦ་ལ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ ཁ་ཛྫ་སྶ བྷོ་ཛྫ་སྶ ལེ་ཡྻ་སྶ པེ་ཡྻ་སྶ, ན་ཛྫོ མ་ཉྙེ ཝི་སྶ་ནྡ་ནྟི [ཝི་སྶ་ནྡ་ཏི (སཱི. པཱི.)].
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཉྙོ ནཱུ་ན ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི, སོ [ཡོ (?)] ཏཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ན’ནྟི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨ་ཧཾ ཏཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སིཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, དཱ་ནེ ན ཀོ་ཙི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཧོ་སི, ན ཏཾ ཀོ་ཙི ད་ཀྑི་ཎཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི.
‘‘ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ, ཡོ ཙེ་ཀཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ.
( ) [(ཡ་ཉྩ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ) (སཱི. པཱི.)] ‘‘ཡོ ཙ ས་ཏཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མིཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ.
( ) [(ཡ་ཉྩ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ) (སཱི. པཱི.)] ‘‘ཡོ ཙ ས་ཏཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མིཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ…པེ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ … ཡོ ཙ ས་ཏཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ… ཡོ ཙ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ… ཡོ ཙ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡེ་ཡྻ – པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, ཡོ ཙ ཨ་ནྟ་མ་སོ ག་ནྡྷོ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི [ག་ནྡྷཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི (སཱི.), ག་དྡཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི (སྱཱ. པཱི.) མ. ནི. ༣.༢༡༡] མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ( ) [(ཡོ ཙ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ) (ཀ.)] ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ.
‘‘ཡ་ཉྩ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ, ཡོ ཙེ་ཀཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མིཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མིཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ… ཡོ ཙ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཡོ ཙ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡེ་ཡྻ – པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, ཡོ ཙ ཨ་ནྟ་མ་སོ ག་ནྡྷོ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ཡོ ཙ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.