༢. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཝ་གྒོ

༡. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟཾ

༡༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝུ་ཏྠོ མེ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སོ. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ [མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལཱ་ནོ (ཀ.)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ [ཨ་པཱ་པུ་ར་ཎཾ (སྱཱ. ཀ.)] ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི [ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནྭཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི (སཱི. པཱི.), ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི (སྱཱ.)] – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ! ཨི་དཱ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཁཱི་ཡ་ན་དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ནྣོ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’’’ཏི.

‘‘ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, པ་ཐ་ཝི་ཡཾ སུ་ཙི་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི ཨ་སུ་ཙི་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཐ་ཝཱི་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་པ་སྨིཾ སུ་ཙི་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི ཨ་སུ་ཙི་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི… མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི… ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི… པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི… ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་ན ཨཱ་པོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་པོ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཏེ་ཛོ སུ་ཙི་མྤི ཌ་ཧ་ཏི ཨ་སུ་ཙི་མྤི ཌ་ཧ་ཏི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི… མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི… ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི… པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི… ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ཌ་ཧ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ཏེ་ཛོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་ཛོ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཝཱ་ཡོ སུ་ཙི་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི ཨ་སུ་ཙི་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི… མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི… ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི… པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི… ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ཝཱ་ཡོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝཱ་ཡོ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ སུ་ཙི་མྤི པུ་ཉྪ་ཏི ཨ་སུ་ཙི་མྤི པུ་ཉྪ་ཏི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི… མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི… ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི… པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི… ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི པུ་ཉྪ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཝཱ ཀ་ལོ༹་པི་ཧ་ཏྠོ ན་ནྟ་ཀ་ཝཱ་སཱི གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པ་ཝི་ས་ནྟོ ནཱི་ཙ་ཙི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨུ་ས་བྷོ ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎོ སཱུ་ར་ཏོ སུ་ད་ནྟོ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ར་ཐི་ཡཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་ན སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་ནྭཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ན ཀི་ཉྩི ཧིཾ་ས་ཏི པཱ་དེ་ན ཝཱ ཝི་སཱ་ཎེ་ན ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་ས་བྷ་ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ ད་ཧ་རོ ཡུ་ཝཱ མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ ཨ་ཧི་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ ཀ་ཎྛེ ཨཱ་ས་ཏྟེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡེ་ཡྻ ཧ་རཱ་ཡེ་ཡྻ ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡཱ་མི ཧ་རཱ་ཡཱ་མི ཛི་གུ་ཙྪཱ་མི. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་སོ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻ ཚི་དྡཱ་ཝ་ཚི་དྡཾ ཨུ་གྒྷ་ར་ནྟཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་རཱ་མི ཚི་དྡཱ་ཝ་ཚི་དྡཾ ཨུ་གྒྷ་ར་ནྟཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡོ ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑིཾ. ཏ་སྶ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ ཏཾ [ཏྭཾ (སཱི. པཱི.)], བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡོ ཏྭཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སི, ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ. ཝུ་ཌྜྷི་ཧེ་སཱ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཁ་མ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ, པུ་རཱ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལ་ཏཱི’’ཏི [ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི་ཏི (ཀ. སཱི. སྱཱ. པཱི. ཀ.) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ‘‘ཕ་ལ་ཏཱི་ཏི’’ ཨི་ཏྭེ་ཝ དི་སྶ་ཏི]. ‘‘ཁ་མཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ཙེ མཾ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཁ་མ་ཏུ ཙ མེ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་སུ་ཏྟཾ

༡༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོ ཏཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦོ སོ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡི ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོ ཏཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ; ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦོ སོ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སིཾ. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི.

‘‘ཀེ ཙ [ཀེ་ཙི (སྱཱ. པཱི.), ཏེ ཙ (ཀ.)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ, ཀེ ཙ [ཀེ་ཙི (སྱཱ. པཱི. ཀ.) ཨ. ནི. ༦.༤༤ པཱ་ལི༹་ཡཱ སཾ་ས་ནྡེ་ཏ་བྦཾ] ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ ‘ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ ‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སོ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི’’!

‘‘ན་ཝ་ཡི་མེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ. ཀ་ཏ་མེ ན་ཝ? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཋ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཉྩ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཚ་ཊྛོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ…པེ… པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ མཱ་ནུ་ས་ཀཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཏྟ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ…པེ… པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ཧོ་ཏི, དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཊྛ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ…པེ… པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཾ དེ་ཝེ ཙ མ་ནུ་སྶེ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན་ཝ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.

‘‘ཀེ ཙ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ, ཀེ ཙ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ ‘ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ ‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སོ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི! ཨི་མེ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན་ཝ པུ་གྒ་ལཱ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ. ན ཏཱ་ཝཱ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ཊི་བྷཱ་སི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ་ཡི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ སུ་ཏྭཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སཱུ་ཏི [ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ (སཱི. པཱི.)]. ཨ་པི ཙ མ་ཡཱ [ཨ་པི ཙཱ་ཡཾ (?)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ཉྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷཱ་སི་ཏོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཀོ་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༣. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ [མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཏོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ [སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ (ཀ.) མ. ནི. ༣.༨ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ [དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ (ཀ.)] ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.

‘‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.

‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.

‘‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.

‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.

‘‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.

‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.

‘‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.

‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.

‘‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཀི་མ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཧཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི?

‘‘ཡཾ ཁྭ་སྶ [ཡཾ ཁོ (ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི [ཝུ་སྶ་ཏི (སྱཱ.)]. (‘‘ཀིཾ པ་ན་སྶཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཾ, ཡ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི?) [( ) སྱཱ. ཀ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི] ‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཁྭ་སྶ [ཁོ ཡཾ (ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཾ. ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ ‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཁྭ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཁྭ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཁྭ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཾ. ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ ཁྭ་སྶ [ཨི་ཏི ཁོ ཡཾ (ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཾ. ཏ་སྶ [ཡ་སྶ (?)] ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ས་མི་དྡྷི་སུ་ཏྟཾ

༡༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་མི་དྡྷི ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་མི་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་མཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ས་མི་དྡྷི, པུ་རི་ས་སྶ ས་ངྐ་པྤ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀྭ ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘དྷཱ་ཏཱུ་སུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་པ་མུ་ཁཱ’’ཏི? ‘‘ས་མཱ་དྷི་པྤ་མུ་ཁཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཏཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི? ‘‘པ་ཉྙུ་ཏྟ་རཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་སཱ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་སཱ་རཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨོ་ག་དྷཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.

‘‘‘ཀི་མཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ས་མི་དྡྷི, པུ་རི་ས་སྶ ས་ངྐ་པྤ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀྭ ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘དྷཱ་ཏཱུ་སུ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ཝེ་ད་ནཱ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་པ་མུ་ཁཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ས་མཱ་དྷི་པྤ་མུ་ཁཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ས་ཏཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨུ་ཏྟ་རཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་ཉྙུ་ཏྟ་རཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་སཱ་རཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ཝི་མུ་ཏྟི་སཱ་རཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨོ་ག་དྷཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ས་མི་དྡྷི! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, ས་མི་དྡྷི, པུ་ཊྛོ [པ་ཉྷཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] པུ་ཊྛོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ཏེ་ན ཙ མཱ མ་ཉྙཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. ག་ཎྜ་སུ་ཏྟཾ

༡༥. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཎྜོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ག་ཎི་ཀོ. ཏ་སྶ་སྶུ ག་ཎྜ་སྶ ན་ཝ ཝ་ཎ་མུ་ཁཱ་ནི ན་ཝ ཨ་བྷེ་ད་ན་མུ་ཁཱ་ནི. ཏ་ཏོ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་གྒྷ་རེ་ཡྻ – ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ པ་གྒྷ་རེ་ཡྻ, དུ་གྒ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ པ་གྒྷ་རེ་ཡྻ, ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ [ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡེ་ཝ (ཀ.)] པ་གྒྷ་རེ་ཡྻ; ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ས་ཝེ་ཡྻ – ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝེ་ཡྻ, དུ་གྒ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝེ་ཡྻ, ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝེ་ཡྻ.

‘‘ག་ཎྜོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྶེ་ཏཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶ. ཏ་སྶ་སྶུ ག་ཎྜ་སྶ ན་ཝ ཝ་ཎ་མུ་ཁཱ་ནི ན་ཝ ཨ་བྷེ་ད་ན་མུ་ཁཱ་ནི. ཏ་ཏོ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་གྒྷ་ར་ཏི – ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ པ་གྒྷ་ར་ཏི, དུ་གྒ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་གྒྷ་ར་ཏི; ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ས་ཝ་ཏི – ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝ་ཏི, དུ་གྒ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝ་ཏི, ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ནི་བྦི་ནྡ་ཐཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ས་ཉྙཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༦. ‘‘ན་ཝ་ཡི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མཱ ན་ཝ? ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ, མ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ, ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ [པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)], ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་ས་ཉྙཱ [ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱ (ཀ.) ཨ. ནི. ༥.༡༢༡-༡༢༢], ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ, ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ, དུ་ཀྑེ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱ, ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱ – ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ ས་ཉྙཱ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. ཀུ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༡༧. ‘‘ན་ཝ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི? ན མ་ནཱ་པེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ནྟི, ན མ་ནཱ་པེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ནྟི, ན མ་ནཱ་པེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ དེ་ནྟི, ས་ནྟ་མ་སྶ པ་རི་གུ་ཧ་ནྟི, བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཐོ་ཀཾ དེ་ནྟི, པ་ཎཱི་ཏ་མྤི ལཱུ་ཁཾ དེ་ནྟི, ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ནྟི ནོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ, ན ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ, བྷཱ་སི་ཏ་མ་སྶ ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ.

‘‘ན་ཝ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི? མ་ནཱ་པེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ནྟི, མ་ནཱ་པེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ནྟི, མ་ནཱ་པེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ དེ་ནྟི, ས་ནྟ་མ་སྶ ན པ་རི་གུ་ཧ་ནྟི, བ་ཧུ་ཀ་མྤི བ་ཧུ་ཀཾ དེ་ནྟི, པ་ཎཱི་ཏ་མྤི པ་ཎཱི་ཏཾ དེ་ནྟི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ནྟི ནོ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ, ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ, བྷཱ་སི་ཏ་མ་སྶ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ནི་སཱི་དི་ཏུ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ན་ཝ་ངྒུ་པོ་ས་ཐ་སུ་ཏྟཾ

༡༨. ‘‘ན་ཝ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀོ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོ. ཀ་ཐཾ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀོ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜཱ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠཱ ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣཱ ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི; ཨ་ཧ་མྤ་ཛྫ ཨི་མ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨི་མ་ཉྩ དི་ཝ་སཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན [ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་ངྒེ་ན (ཀ. སཱི.)] ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་མི; ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཙ མེ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཨ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ. ….

‘‘‘ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ནཱི་ཙ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ནྟི – མ་ཉྩ་ཀེ ཝཱ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀེ ཝཱ; ཨ་ཧ་མྤ་ཛྫ ཨི་མ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨི་མ་ཉྩ དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ནཱི་ཙ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་མི – མ་ཉྩ་ཀེ ཝཱ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀེ ཝཱ. ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་མི; ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཙ མེ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་མེ་ན ཨ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི.

‘‘མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན [ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷེ་ན (ཀ.), ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན (?)] ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཝ་མེ་ན ཨ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀོ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. དེ་ཝ་ཏཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༩. ‘‘ཨི་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ ནོ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་གཱ་རཱ་ནི. ཏེ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཙྩུ་ཊྛི་མྷ, ནོ ཙ ཁོ ཨ་བྷི་ཝཱ་དི་མྷ. ཏཱ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནི་ཡོ པ་ཙྩཱ་ནུ་ཏཱ་པི་ནི་ཡོ ཧཱི་ནཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’’’ཏི.

‘‘ཨ་པ་རཱ་པི མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ ནོ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་གཱ་རཱ་ནི. ཏེ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཙྩུ་ཊྛི་མྷ ཨ་བྷི་ཝཱ་དི་མྷ [པ་ཙྩུ་ཊྛི་མྷ ཙ ཨ་བྷི་ཝཱ་དི་མྷ ཙ (སྱཱ.)] ཨཱ་ས་ནཾ [ཨཱ་ས་ན་ཉྩ (སཱི. སྱཱ.)] ཨ་ད་མྷ, ནོ ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་མྷ…པེ… ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ [ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཙ (?)] སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་མྷ, ནོ ཙ ཁོ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་མྷ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ…པེ… ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་མྷ [ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་མྷ ཙ (སྱཱ.)] དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ, ནོ ཙ ཁོ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་མྷ…པེ… ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ ཙ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་མྷ, ནོ ཙ ཁོ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དྷཱ་ར་ཡི་མྷ…པེ… སུ་ཏྭཱ ཙ དྷ་མྨཾ དྷཱ་ར་ཡི་མྷ, ནོ ཙ ཁོ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་མྷ…པེ… དྷཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་མྷ, ནོ ཙ ཁོ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་མྷ. ཏཱ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནི་ཡོ པ་ཙྩཱ་ནུ་ཏཱ་པི་ནི་ཡོ ཧཱི་ནཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’’’ཏི.

‘‘ཨ་པ་རཱ་པི མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ ནོ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་གཱ་རཱ་ནི. ཏེ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཙྩུ་ཊྛི་མྷ ཨ་བྷི་ཝཱ་དི་མྷ [པ་ཙྩུ་ཊྛི་མྷ ཙ ཨ་བྷི་ཝཱ་དི་མྷ ཙ (སྱཱ.)], ཨཱ་ས་ནཾ [ཨཱ་ས་ན་ཉྩ (སཱི. སྱཱ.)] ཨ་ད་མྷ, ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ [ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཙ (?)] སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་མྷ, ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་མྷ [ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་མྷ ཙ (སྱཱ.)] དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ ཙ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་མྷ, སུ་ཏྭཱ ཙ དྷ་མྨཾ དྷཱ་ར་ཡི་མྷ, དྷཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་མྷ, ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ [དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་ཉྩ (?)] པ་ཊི་པ་ཛྫི་མྷ. ཏཱ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནི་ཡོ ཨ་པ་ཙྩཱ་ནུ་ཏཱ་པི་ནི་ཡོ པ་ཎཱི་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཨེ་ཏཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནི. ཛྷཱ་ཡ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ, མཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏཱ པུ་རི་མི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཾ

༢༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨ་པི ནུ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀུ་ལེ དཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘དཱི་ཡ་ཏི མེ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ལེ དཱ་ནཾ; ཏ་ཉྩ ཁོ ལཱུ་ཁཾ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བི་ལ༹་ངྒ་དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི. ‘‘ལཱུ་ཁ་ཉྩེ་པི [ལཱུ་ཁཾ ཝཱ་པི (སྱཱ.), ལཱུ་ཁ་ཉྩཱ་པི (ཀ.)], ག་ཧ་པ་ཏི, དཱ་ནཾ དེ་ཏི པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ; ཏ་ཉྩ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ཏི, ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏྭཱ [ཨ་ཙི་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ (ཀ.), ཨ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ (སྱཱ.), ཨ་ཙི་ཏྟི་ཀ་ཏྭཱ (པཱི.)] དེ་ཏི, ཨ་ས་ཧ་ཏྠཱ དེ་ཏི, ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ [ཨ་པ་ཝི་ཊྛཾ (སྱཱ.)] དེ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་དི་ཊྛི་ཀོ དེ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ན ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ན ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཡཱ་ན་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ན ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི. ཡེ་པི་སྶ ཏེ ཧོ་ནྟི པུ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ དཱ་རཱ་ཏི ཝཱ དཱ་སཱ་ཏི ཝཱ པེ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ཏི ཝཱ, ཏེ་པི ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི ན སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི ན ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ [ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ (སྱཱ. ཀ.)], ག་ཧ་པ་ཏི, ཧོ་ཏི ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’.

‘‘ལཱུ་ཁ་ཉྩེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, དཱ་ནཾ དེ་ཏི པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ; ཏ་ཉྩ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ཏི, ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ས་ཧ་ཏྠཱ དེ་ཏི, ཨ་ན་པ་ཝི་དྡྷཾ དེ་ཏི, ཨཱ་ག་མ་ན་དི་ཊྛི་ཀོ དེ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཡཱ་ན་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི. ཡེ་པི་སྶ ཏེ ཧོ་ནྟི པུ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ དཱ་རཱ་ཏི ཝཱ དཱ་སཱ་ཏི ཝཱ པེ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ཏི ཝཱ, ཏེ་པི སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཧོ་ཏི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ.

‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝེ་ལཱ་མོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ. ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི རཱུ་པི་ཡ་པཱུ་རཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི རཱུ་པི་ཡ་པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱུ་རཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི ཧི་ར་ཉྙ་པཱུ་རཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི སོ་ཝ་ཎྞཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ནི སོ་ཝ་ཎྞ་དྷ་ཛཱ་ནི ཧེ་མ་ཛཱ་ལ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནི [ཧེ་མ་ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ་ནི (སཱི. པཱི.)], ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ར་ཐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི སཱི་ཧ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི དཱི་པི་ཙ་མྨ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི སོ་ཝ་ཎྞཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ནི སོ་ཝ་ཎྞ་དྷ་ཛཱ་ནི ཧེ་མ་ཛཱ་ལ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི དྷེ་ནུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ནྡྷ་ནཱ་ནི [དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ་ནི (སཱི.), དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཎྛ་ནཱ་ནི (སྱཱ.), དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ནྠ་ནཱ་ནི (པཱི.), དུ་ཧ་ས་ནྡ་ནཱ་ནི (དཱི. ནི. ༢.༢༦༣), དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ནྡ་ནཱ་ནི (ཏ་ཏྠ པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ)] ཀཾ་སཱུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི ཨཱ་མུ་ཏྟ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཡོ [ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཡོ (?)], ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པ་ལླ་ངྐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི གོ་ན་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ནི པ་ཊ་ལི་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ནི ཀ་ད་ལི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དཱ་ནི ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི ཁོ་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ ཀོ་སེ་ཡྻ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ ཀ་མྦ་ལ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ ཁ་ཛྫ་སྶ བྷོ་ཛྫ་སྶ ལེ་ཡྻ་སྶ པེ་ཡྻ་སྶ, ན་ཛྫོ མ་ཉྙེ ཝི་སྶ་ནྡ་ནྟི [ཝི་སྶ་ནྡ་ཏི (སཱི. པཱི.)].

‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཉྙོ ནཱུ་ན ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི, སོ [ཡོ (?)] ཏཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ན’ནྟི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨ་ཧཾ ཏཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སིཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, དཱ་ནེ ན ཀོ་ཙི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཧོ་སི, ན ཏཾ ཀོ་ཙི ད་ཀྑི་ཎཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི.

‘‘ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ, ཡོ ཙེ་ཀཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ.

( ) [(ཡ་ཉྩ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ) (སཱི. པཱི.)] ‘‘ཡོ ཙ ས་ཏཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མིཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ.

( ) [(ཡ་ཉྩ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ) (སཱི. པཱི.)] ‘‘ཡོ ཙ ས་ཏཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མིཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ…པེ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ … ཡོ ཙ ས་ཏཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ… ཡོ ཙ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ… ཡོ ཙ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡེ་ཡྻ – པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, ཡོ ཙ ཨ་ནྟ་མ་སོ ག་ནྡྷོ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི [ག་ནྡྷཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི (སཱི.), ག་དྡཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི (སྱཱ. པཱི.) མ. ནི. ༣.༢༡༡] མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ( ) [(ཡོ ཙ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ) (ཀ.)] ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ.

‘‘ཡ་ཉྩ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ, ཡོ ཙེ་ཀཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མིཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མིཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙེ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ ས་ཏཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ… ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཡོ ཙ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ… ཡོ ཙ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཡོ ཙ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡེ་ཡྻ – པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ, ཡོ ཙ ཨ་ནྟ་མ་སོ ག་ནྡྷོ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ཡོ ཙ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར’’ནྟི. ད་ས་མཾ.

སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.