.ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ.
ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ
ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི༹
༡. པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. ས་མྦོ་དྷི་ཝ་གྒོ
༡. ས་མྦོ་དྷི་སུ་ཏྟཾ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ – ‘ས་མྦོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ [ས་མྦོ་དྷ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ ཨུ་པ་ནི་སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཀི་ནྟི བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ – ‘ས་མྦོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ ཨུ་པ་ནི་སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ. ས་མྦོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ ཨུ་པ་ནི་སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ས་མྦོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. ས་མྦོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ས་མྦོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི ཨུ་པ་ནི་སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ས་མྦོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མཱི ཨུ་པ་ནི་སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ’’.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ – སཱི་ལ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑི་སྶ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ – ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ – ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ – པ་ཉྙ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ.
‘‘ཏེ་ན ཙ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨུ་ཏྟ་རི [ཨུ་ཏྟ་རིཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ – ཨ་སུ་བྷཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི [ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ས་ཏི (སཱི. པཱི.)] བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཝི་ཏ་ཀྐུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ, ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ནི་སྶ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་དྡྷཾ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, པ་ཧཱི་ན་མེ་ཝ་སྶ ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཧོ་ཏི. ཧི་རིཾ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ…པེ… ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ…པེ… ཝཱི་རི་ཡཾ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ…པེ… པ་ཉྙཾ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, པ་ཧཱི་ན་མེ་ཝ་སྶ ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཧི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི སུ་པྤ་ཧཱི་ནཾ, ཡཾ་ས ཨ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ པ་ཧཱི་ནཾ’’.
‘‘ཏེ་ན ཙ པ་ན, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. མེ་གྷི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཙཱ་ལི་ཀཱ་པ་བྦ་ཏེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ནྟུ་གཱ་མཾ [ཛ་ཏུ་གཱ་མཾ (སཱི. ཨ་ཊྛ., སྱཱ. ཨ་ཊྛ.), ཛ་ཏྟུ་གཱ་མཾ (ཀ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ)] པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནི ཏྭཾ, མེ་གྷི་ཡ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཛ་ནྟུ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཛ་ནྟུ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན ཀི་མི་ཀཱ་ལཱ༹་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ ཀི་མི་ཀཱ་ལཱ༹་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཛ་ངྒྷཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ [ཛ་ངྒྷ་ཝི་ཧཱ་རཾ (སྱཱ. ཀ.)] ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཏི་དཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ, ཨ་ལཾ ཝ་ཏི་དཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཛ་ནྟུ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ. ཛ་ནྟུ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན ཀི་མི་ཀཱ་ལཱ༹་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ. ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཀི་མི་ཀཱ་ལཱ༹་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཛ་ངྒྷཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. དི་སྭཱ་ན མེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཏི་དཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. ཨ་ལཾ ཝ་ཏི་དཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’ཏི. ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ, མེ་གྷི་ཡ! ཨེ་ཀ་ཀ་མྷི [ཨེ་ཀ་ཀ་མྷཱ (སཱི. པཱི.)] ཏཱ་ཝ [ཝ་ཏ (ཀ.)] ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི [དི་སྶ་ཏཱུ་ཏི (ས་བྦ་ཏྠ, ཊཱི་ཀཱ་ཡ་མྤི པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ), ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ་ཏི, དི་སྶ་ཏཱི་ཏི (ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པཱ་ཋ་ནྟ་རཱ་ནི)].
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཀ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙ་ཡོ. མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠི ཀ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙ་ཡོ. ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ, མེ་གྷི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཀ་མྷི ཏཱ་ཝ ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཀ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙ་ཡོ. མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠི ཀ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙ་ཡོ. ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཁོ, མེ་གྷི་ཡ, ཝ་ད་མཱ་ནཾ ཀི་ནྟི ཝ་དེ་ཡྻཱ་མ! ཡ་སྶ དཱ་ནི ཏྭཾ, མེ་གྷི་ཡ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མེ་གྷི་ཡ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་ཡོ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མེ་གྷི་ཡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ བྷོ! ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཝ་ཏ་མྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་ནྭཱ་ས་ཏྟཱ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྨིཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་ཡོ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ བྷོ! ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཝ་ཏ་མྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་ནྭཱ་ས་ཏྟཱ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱ་ཏི’’’.
‘‘ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ དྷ་མྨོ པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མེ་གྷི་ཡ, ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ དྷ་མྨོ པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ དྷ་མྨོ པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ – ‘སཱི་ལ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི…པེ. … ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑི་སྶ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ’’’.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ – ‘ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ…པེ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི’’’.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ – ‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི…པེ… ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ’’’.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ – ‘པ་ཉྙ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ’’’.
‘‘ཏེ་ན ཙ པ་ན, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ – ཨ་སུ་བྷཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཝི་ཏ་ཀྐུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ, ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ, མེ་གྷི་ཡ, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ན་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སི. ཝི་ཝ་རིཾ་སུ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྭཱ་རཾ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དཱི་གྷོ ཁོ ཏྱཱ་ཡཾ, ན་ནྡ་ཀ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་བྷཱ་སི. ཨ་པི མེ པི་ཊྛི ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏི བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡ་ཀོ སཱ་ར་ཛྫ་མཱ་ན་རཱུ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན ཁོ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ནཱ་མ ‘བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏོ’ཏི. ས་ཙེ ཧི མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ ‘བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏོ’ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ( ) [(དྷ་མྨཾ) ཀ་ཏྠ་ཙི] ནོ ན་པྤ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡ་ཀཾ སཱ་ར་ཛྫ་མཱ་ན་རཱུ་པཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ, ན་ནྡ་ཀ! ཨེ་ཏཾ ཁོ, ན་ནྡ་ཀ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ, ཡཾ ཏུ་མྷེ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སཱི་དེ་ཡྻཱ་ཐ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝོ, ན་ནྡ་ཀ, དྭ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ – དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱ ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ. [ཨ. ནི. ༨.༧༡; ༩.༡] ས་དྡྷོ ཙ, ན་ནྡ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ནོ ཙ སཱི་ལ་ཝཱ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ – ‘ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ས་དྡྷོ ཙ ཨ་སྶཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཙཱ’ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ན་ནྡ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ས་དྡྷོ ཙ, ན་ནྡ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ནོ ཙ ལཱ་བྷཱི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ – ‘ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ས་དྡྷོ ཙ ཨ་སྶཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཙ ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶཱ’ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ན་ནྡ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ས་དྡྷོ ཙ, ན་ནྡ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, ན ལཱ་བྷཱི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ན་ནྡ་ཀ, པཱ་ཎ་ཀོ ཙ་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ ཨ་སྶ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀོ པཱ་དོ ཨོ་མ་ཀོ ལཱ་མ་ཀོ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ན་ནྡ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, ན ལཱ་བྷཱི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ – ‘ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ས་དྡྷོ ཙ ཨ་སྶཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཙ ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ན་ནྡ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡ་ཀོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ས་དྡྷོ ཙ, ན་ནྡ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ནོ ཙ སཱི་ལ་ཝཱ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ – ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ས་དྡྷོ ཙ ཨ་སྶཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཙཱ’ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ན་ནྡ་ཀ བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ས་དྡྷོ ཙ ན་ནྡ་ཀ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ནོ ཙ ལཱ་བྷཱི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ…པེ… ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, ན ལཱ་བྷཱི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ན་ནྡ་ཀ པཱ་ཎ་ཀོ ཙ་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ ཨ་སྶ, ཏ་སྶ ཨེ་ཀོ པཱ་དོ ཨོ་མ་ཀོ ལཱ་མ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ན་ནྡ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, ན ལཱ་བྷཱི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ ‘ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ས་དྡྷོ ཙ ཨ་སྶཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ’ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ན་ནྡ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ལཱ་བྷཱི ཙ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ས་ཏྠུ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཋ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨུ་ཏྟ་རི ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟི – ‘ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཏྟོ ཝཱ པ་ཛྫ་ཏི ཝཱ’. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡེ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ སེ་ཁཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཡེ པ་ན ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. བ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༥. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བ་ལཾ, ས་ངྒཱ་ཧ་བ་ལཾ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ? ཡེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ སཱ་ཝ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཀ་ཎྷཱ ཀ་ཎྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ སུ་ཀྐཱ སུ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ལ་མ་རི་ཡཱ ནཱ་ལ་མ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ, ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝོ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི ཝོ་ཙ་རི་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ? ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ སཱ་ཝ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཀ་ཎྷཱ ཀ་ཎྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ལ་མ་རི་ཡཱ ནཱ་ལ་མ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. ཡེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ སུ་ཀྐཱ སུ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒཱ་ཧ་བ་ལཾ? ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི – དཱ་ནཾ, པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫཾ, ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ, ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ནཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་སྶ་དྡྷཾ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནི་ཝེ་སེ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ… པེ… མ་ཙྪ་རིཾ ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཡ…པེ… དུ་པྤ་ཉྙཾ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནི་ཝེ་སེ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏྟོ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ ས་མཱ་ན་ཏྟོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ ས་མཱ་ན་ཏྟོ, ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མཱ་ན་ཏྟོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒཱ་ཧ་བ་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བ་ལཱ་ནི.
‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཉྩ བྷ་ཡཱ་ནི ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷ་ཡཾ, ཨ་སི་ལོ་ཀ་བྷ་ཡཾ, པ་རི་ས་སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡཾ, མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཾ, དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ. ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ནཱ་ཧཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡཱ་མི. ཀི་སྶཱ་ཧཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡི་སྶཱ་མི? ཨ་ཏྠི མེ ཙ་ཏྟཱ་རི བ་ལཱ་ནི – པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བ་ལཾ, ས་ངྒཱ་ཧ་བ་ལཾ. དུ་པྤ་ཉྙོ ཁོ ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻ. ཀུ་སཱི་ཏོ ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻ. སཱ་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟ་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻ. ནཱ་ཧཾ ཨ་སི་ལོ་ཀ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡཱ་མི…པེ… ནཱ་ཧཾ པ་རི་ས་སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡཱ་མི…པེ… ནཱ་ཧཾ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡཱ་མི…པེ… ནཱ་ཧཾ དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡཱ་མི. ཀི་སྶཱ་ཧཾ དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡི་སྶཱ་མི? ཨ་ཏྠི མེ ཙ་ཏྟཱ་རི བ་ལཱ་ནི – པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བ་ལཾ, ས་ངྒཱ་ཧ་བ་ལཾ. དུ་པྤ་ཉྙོ ཁོ དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻ. ཀུ་སཱི་ཏོ དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻ. སཱ་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟ་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟོ དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ བྷ་ཡཱ་ནི ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. སེ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟཾ
༦. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘པུ་གྒ་ལོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི. ཙཱི་ཝ་ར་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི. སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི. གཱ་མ་ནི་ག་མོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི. ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སོ་པི ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི.
‘‘‘པུ་གྒ་ལོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ པུ་གྒ་ལཾ – ‘ཨི་མཾ ཁོ མེ པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི; ཡེ ཙ ཁོ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ས་མུ་དཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཏེ ཙ ཀ་སི་རེ་ན ས་མུ་དཱ་ག་ཙྪ་ནྟི; ཡ་སྶ ཙ་མྷི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ སོ ཙ མེ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི, ཏེ་ནཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ་ན སོ པུ་གྒ་ལོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གཾ ཝཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཝཱ ས་ངྑཱ་པི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ པུ་གྒ་ལཾ – ‘ཨི་མཾ ཁོ མེ པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི; ཡེ ཙ ཁོ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ས་མུ་དཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཏེ ཙ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ས་མུ་དཱ་ག་ཙྪ་ནྟི; ཡ་སྶ ཙ་མྷི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ སོ ཙ མེ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི, ཏེ་ནཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ་ན སོ པུ་གྒ་ལོ ས་ངྑཱ་པི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ པུ་གྒ་ལཾ – ‘ཨི་མཾ ཁོ མེ པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི; ཡེ ཙ ཁོ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ས་མུ་དཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཏེ ཙ ཀ་སི་རེ་ན ས་མུ་དཱ་ག་ཙྪ་ནྟི; ཡ་སྶ ཙ་མྷི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ སོ ཙ མེ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི, ཏེ་ནཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ་ན སོ པུ་གྒ་ལོ ས་ངྑཱ་པི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ ན པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ པུ་གྒ་ལཾ – ‘ཨི་མཾ ཁོ མེ པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི; ཡེ ཙ ཁོ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ས་མུ་དཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཏེ ཙ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ས་མུ་དཱ་ག་ཙྪ་ནྟི; ཡ་སྶ ཙ་མྷི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ སོ ཙ མེ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི, ཏེ་ནཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ་ན སོ པུ་གྒ་ལོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ ན པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ ཨ་པི པ་ནུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན [པ་ཎུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན (?)]. ‘པུ་གྒ་ལོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘ཙཱི་ཝ་ར་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ ཙཱི་ཝ་རཾ – ‘ཨི་དཾ ཁོ མེ ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ ཙཱི་ཝ་རཾ – ‘ཨི་དཾ ཁོ མེ ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘ཙཱི་ཝ་ར་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ – ‘ཨི་མཾ ཁོ མེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ – ‘ཨི་མཾ ཁོ མེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ – ‘‘ཨི་དཾ ཁོ མེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ – ‘ཨི་དཾ ཁོ མེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘གཱ་མ་ནི་ག་མོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ གཱ་མ་ནི་ག་མཾ – ‘ཨི་མཾ ཁོ མེ གཱ་མ་ནི་ག་མཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གཱ་མ་ནི་ག་མོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ གཱ་མ་ནི་ག་མཾ – ‘ཨི་མཾ ཁོ, མེ གཱ་མ་ནི་ག་མཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གཱ་མ་ནི་ག་མོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ‘གཱ་མ་ནི་ག་མོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སཾ – ‘ཨི་མཾ ཁོ མེ ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཛ་ཉྙཱ ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སཾ – ‘ཨི་མཾ ཁོ མེ ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ‘ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སོ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་པཱི’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. སུ་ཏ་ཝཱ་སུ་ཏྟཾ
༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཏ་ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སུ་ཏ་ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྷེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་རཱ་མི གི་རི་བྦ་ཛེ. ཏ་ཏྲ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡོ སོ, སུ་ཏ་ཝཱ [སུ་ཏ་ཝ (སྱཱ.)], བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་བྷ་བྦོ སོ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཏུཾ – ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་ཉྩི་ཙྩ པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ [ས་མྤ་ཛཱ་ནཾ མུ་སཱ (ཀ. སཱི.)] བྷཱ་སི་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏོ’ཏི. ཀ་ཙྩི མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་སྶུ་ཏཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི?
‘‘ཏ་གྒྷ ཏེ ཨེ་ཏཾ, སུ་ཏ་ཝཱ, སུ་སྶུ་ཏཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ. པུ་བྦེ ཙཱ་ཧཾ, སུ་ཏ་ཝཱ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཡོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་བྷ་བྦོ སོ ན་ཝ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཏུཾ – ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་ཉྩི་ཙྩ པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏོ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུཾ’. པུ་བྦེ ཙཱ་ཧཾ, སུ་ཏ་ཝཱ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཡོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་བྷ་བྦོ སོ ཨི་མཱ་ནི ན་ཝ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཏུ’’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ས་ཛ྄ཛྷ་སུ་ཏྟཾ
༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཛ྄ཛྷོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ས་ཛ྄ཛྷོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྷེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་རཱ་མི གི་རི་བྦ་ཛེ. ཏ་ཏྲ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡོ སོ, ས་ཛ྄ཛྷ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་བྷ་བྦོ སོ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཏུཾ – ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་ཉྩི་ཙྩ པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏོ’ཏི. ཀ་ཙྩི མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་སྶུ་ཏཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི?
‘‘ཏ་གྒྷ ཏེ ཨེ་ཏཾ, ས་ཛ྄ཛྷ, སུ་སྶུ་ཏཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ. པུ་བྦེ ཙཱ་ཧཾ, ས་ཛ྄ཛྷ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཡོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་བྷ་བྦོ སོ ན་ཝ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཏུཾ – ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་ཉྩི་ཙྩ པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ…པེ… ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏོ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏུཾ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏུཾ’. པུ་བྦེ ཙཱ་ཧཾ, ས་ཛ྄ཛྷ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཡོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་བྷ་བྦོ སོ ཨི་མཱ་ནི ན་ཝ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཏུ’’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པུ་གྒ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༩. ‘‘ན་ཝ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ན་ཝ? ཨ་ར་ཧཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ
༡༠. ‘‘ན་ཝ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ ན་ཝ? ཨ་ར་ཧཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, གོ་ཏྲ་བྷཱུ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ པུ་གྒ་ལཱ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ས་མྦོ་དྷི་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ས་མྦོ་དྷི ནི་སྶ་ཡོ ཙེ་ཝ, མེ་གྷི་ཡ ན་ནྡ་ཀཾ བ་ལཾ;
སེ་ཝ་ནཱ སུ་ཏ་ཝཱ ས་ཛ྄ཛྷོ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻེ་ན ཙཱ་ཏི.
༢. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟཾ
༡༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝུ་ཏྠོ མེ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སོ. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ [མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལཱ་ནོ (ཀ.)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ [ཨ་པཱ་པུ་ར་ཎཾ (སྱཱ. ཀ.)] ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི [ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནྭཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི (སཱི. པཱི.), ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི (སྱཱ.)] – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ! ཨི་དཱ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཁཱི་ཡ་ན་དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ནྣོ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’’’ཏི.
‘‘ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, པ་ཐ་ཝི་ཡཾ སུ་ཙི་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི ཨ་སུ་ཙི་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཐ་ཝཱི་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་པ་སྨིཾ སུ་ཙི་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི ཨ་སུ་ཙི་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི… མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི… ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི… པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི… ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་ན ཨཱ་པོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་པོ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཏེ་ཛོ སུ་ཙི་མྤི ཌ་ཧ་ཏི ཨ་སུ་ཙི་མྤི ཌ་ཧ་ཏི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི… མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི… ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི… པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི… ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ཌ་ཧ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ཏེ་ཛོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་ཛོ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཝཱ་ཡོ སུ་ཙི་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི ཨ་སུ་ཙི་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི… མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི… ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི… པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི… ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ཝཱ་ཡོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝཱ་ཡོ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ སུ་ཙི་མྤི པུ་ཉྪ་ཏི ཨ་སུ་ཙི་མྤི པུ་ཉྪ་ཏི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི… མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི… ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི… པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི… ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི པུ་ཉྪ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཝཱ ཀ་ལོ༹་པི་ཧ་ཏྠོ ན་ནྟ་ཀ་ཝཱ་སཱི གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པ་ཝི་ས་ནྟོ ནཱི་ཙ་ཙི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨུ་ས་བྷོ ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎོ སཱུ་ར་ཏོ སུ་ད་ནྟོ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ར་ཐི་ཡཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་ན སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་ནྭཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ན ཀི་ཉྩི ཧིཾ་ས་ཏི པཱ་དེ་ན ཝཱ ཝི་སཱ་ཎེ་ན ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་ས་བྷ་ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ ད་ཧ་རོ ཡུ་ཝཱ མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ ཨ་ཧི་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ ཀ་ཎྛེ ཨཱ་ས་ཏྟེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡེ་ཡྻ ཧ་རཱ་ཡེ་ཡྻ ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡཱ་མི ཧ་རཱ་ཡཱ་མི ཛི་གུ་ཙྪཱ་མི. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་སོ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻ ཚི་དྡཱ་ཝ་ཚི་དྡཾ ཨུ་གྒྷ་ར་ནྟཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་རཱ་མི ཚི་དྡཱ་ཝ་ཚི་དྡཾ ཨུ་གྒྷ་ར་ནྟཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡོ ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑིཾ. ཏ་སྶ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ ཏཾ [ཏྭཾ (སཱི. པཱི.)], བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡོ ཏྭཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སི, ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ. ཝུ་ཌྜྷི་ཧེ་སཱ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཁ་མ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ, པུ་རཱ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལ་ཏཱི’’ཏི [ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི་ཏི (ཀ. སཱི. སྱཱ. པཱི. ཀ.) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ‘‘ཕ་ལ་ཏཱི་ཏི’’ ཨི་ཏྭེ་ཝ དི་སྶ་ཏི]. ‘‘ཁ་མཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ཙེ མཾ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཁ་མ་ཏུ ཙ མེ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་སུ་ཏྟཾ
༡༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོ ཏཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦོ སོ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡི ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོ ཏཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ; ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦོ སོ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སིཾ. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི.
‘‘ཀེ ཙ [ཀེ་ཙི (སྱཱ. པཱི.), ཏེ ཙ (ཀ.)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ, ཀེ ཙ [ཀེ་ཙི (སྱཱ. པཱི. ཀ.) ཨ. ནི. ༦.༤༤ པཱ་ལི༹་ཡཱ སཾ་ས་ནྡེ་ཏ་བྦཾ] ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ ‘ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ ‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སོ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི’’!
‘‘ན་ཝ་ཡི་མེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ. ཀ་ཏ་མེ ན་ཝ? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཋ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཉྩ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཚ་ཊྛོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ…པེ… པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ མཱ་ནུ་ས་ཀཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཏྟ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ…པེ… པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ཧོ་ཏི, དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཊྛ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ…པེ… པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཾ དེ་ཝེ ཙ མ་ནུ་སྶེ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན་ཝ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.
‘‘ཀེ ཙ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ, ཀེ ཙ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ ‘ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ ‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སོ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི! ཨི་མེ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན་ཝ པུ་གྒ་ལཱ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ. ན ཏཱ་ཝཱ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ཊི་བྷཱ་སི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ་ཡི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ སུ་ཏྭཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སཱུ་ཏི [ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ (སཱི. པཱི.)]. ཨ་པི ཙ མ་ཡཱ [ཨ་པི ཙཱ་ཡཾ (?)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ཉྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷཱ་སི་ཏོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཀོ་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༣. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ [མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཏོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ [སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ (ཀ.) མ. ནི. ༣.༨ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ [དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ (ཀ.)] ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ [སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ (ཀ.) མ. ནི. ༣.༨ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ [དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ (ཀ.)] ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཀི་མ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཧཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘ཡཾ ཁྭ་སྶ [ཡཾ ཁོ (ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི [ཝུ་སྶ་ཏི (སྱཱ.)]. (‘‘ཀིཾ པ་ན་སྶཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཾ, ཡ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི?) [( ) སྱཱ. ཀ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི] ‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཁྭ་སྶ [ཁོ ཡཾ (ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཾ. ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ ‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཁྭ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཁྭ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཁྭ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཾ. ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ ཁྭ་སྶ [ཨི་ཏི ཁོ ཡཾ (ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཾ. ཏ་སྶ [ཡ་སྶ (?)] ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ས་མི་དྡྷི་སུ་ཏྟཾ
༡༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་མི་དྡྷི ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་མི་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་མཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ས་མི་དྡྷི, པུ་རི་ས་སྶ ས་ངྐ་པྤ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀྭ ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘དྷཱ་ཏཱུ་སུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་པ་མུ་ཁཱ’’ཏི? ‘‘ས་མཱ་དྷི་པྤ་མུ་ཁཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཏཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི? ‘‘པ་ཉྙུ་ཏྟ་རཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་སཱ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་སཱ་རཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨོ་ག་དྷཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.
‘‘‘ཀི་མཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ས་མི་དྡྷི, པུ་རི་ས་སྶ ས་ངྐ་པྤ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀྭ ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘དྷཱ་ཏཱུ་སུ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ཝེ་ད་ནཱ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་པ་མུ་ཁཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ས་མཱ་དྷི་པྤ་མུ་ཁཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ས་ཏཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨུ་ཏྟ་རཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་ཉྙུ་ཏྟ་རཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་སཱ་རཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ཝི་མུ་ཏྟི་སཱ་རཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ པ་ན, ས་མི་དྡྷི, ཀིཾ་ཨོ་ག་དྷཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་དེ་སི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ས་མི་དྡྷི! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, ས་མི་དྡྷི, པུ་ཊྛོ [པ་ཉྷཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] པུ་ཊྛོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ཏེ་ན ཙ མཱ མ་ཉྙཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ག་ཎྜ་སུ་ཏྟཾ
༡༥. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཎྜོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ག་ཎི་ཀོ. ཏ་སྶ་སྶུ ག་ཎྜ་སྶ ན་ཝ ཝ་ཎ་མུ་ཁཱ་ནི ན་ཝ ཨ་བྷེ་ད་ན་མུ་ཁཱ་ནི. ཏ་ཏོ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་གྒྷ་རེ་ཡྻ – ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ པ་གྒྷ་རེ་ཡྻ, དུ་གྒ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ པ་གྒྷ་རེ་ཡྻ, ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ [ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡེ་ཝ (ཀ.)] པ་གྒྷ་རེ་ཡྻ; ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ས་ཝེ་ཡྻ – ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝེ་ཡྻ, དུ་གྒ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝེ་ཡྻ, ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝེ་ཡྻ.
‘‘ག་ཎྜོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྶེ་ཏཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶ. ཏ་སྶ་སྶུ ག་ཎྜ་སྶ ན་ཝ ཝ་ཎ་མུ་ཁཱ་ནི ན་ཝ ཨ་བྷེ་ད་ན་མུ་ཁཱ་ནི. ཏ་ཏོ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་གྒྷ་ར་ཏི – ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ པ་གྒྷ་ར་ཏི, དུ་གྒ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་གྒྷ་ར་ཏི; ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ས་ཝ་ཏི – ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝ་ཏི, དུ་གྒ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝ་ཏི, ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ནི་བྦི་ནྡ་ཐཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ས་ཉྙཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༦. ‘‘ན་ཝ་ཡི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མཱ ན་ཝ? ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ, མ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ, ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ [པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)], ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་ས་ཉྙཱ [ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱ (ཀ.) ཨ. ནི. ༥.༡༢༡-༡༢༢], ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ, ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ, དུ་ཀྑེ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱ, ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱ – ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ ས་ཉྙཱ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཀུ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༧. ‘‘ན་ཝ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི? ན མ་ནཱ་པེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ནྟི, ན མ་ནཱ་པེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ནྟི, ན མ་ནཱ་པེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ དེ་ནྟི, ས་ནྟ་མ་སྶ པ་རི་གུ་ཧ་ནྟི, བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཐོ་ཀཾ དེ་ནྟི, པ་ཎཱི་ཏ་མྤི ལཱུ་ཁཾ དེ་ནྟི, ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ནྟི ནོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ, ན ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ, བྷཱ་སི་ཏ་མ་སྶ ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ.