༣. ཨི་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༤༥. ‘‘དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ [དཱ་ལི༹་དྡི་ཡཾ (སཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ལི་དྡོ [ད་ལི༹་དྡོ (སཱི.)] ཨ་སྶ་ཀོ ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཀོ [ཨ་ན་དྡྷི་ཀོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨི་ཎཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨི་ཎཱ་དཱ་ན་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ལི་དྡོ ཨ་སྶ་ཀོ ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཀོ ཨི་ཎཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷིཾ པ་ཊི་སྶུ་ཎཱ་ཏི, ཝ་ཌྜྷི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ལི་དྡོ ཨ་སྶ་ཀོ ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཀོ ཝ་ཌྜྷིཾ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཱ་བྷ་ཏཾ [ཀཱ་ལ་ག་ཏཾ (ཀ.)] ཝ་ཌྜྷིཾ ན དེ་ཏི, ཙོ་དེ་ནྟི་པི ནཾ; ཙོ་ད་ནཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ལི་དྡོ ཨ་སྶ་ཀོ ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཀོ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ན དེ་ཏི, ཨ་ནུ་ཙ་ར་ནྟི་པི ནཾ; ཨ་ནུ་ཙ་རི་ཡཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ལི་དྡོ ཨ་སྶ་ཀོ ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཀོ ཨ་ནུ་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ན དེ་ཏི, བ་ནྡྷ་ནྟི་པི ནཾ; བ་ནྡྷ་ན་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ལི་དྡི་ཡ་མྤི དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ, ཨི་ཎཱ་དཱ་ན་མྤི དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ, ཝ་ཌྜྷི་པི དུ་ཀྑཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ, ཙོ་ད་ནཱ་པི དུ་ཀྑཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ, ཨ་ནུ་ཙ་རི་ཡཱ་པི དུ་ཀྑཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ, བ་ནྡྷ་ན་མྤི དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་དྡྷཱ ན་ཏྠི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཧི་རཱི ན་ཏྠི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ན་ཏྠི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝཱི་རི་ཡཾ ན་ཏྠི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, པ་ཉྙཱ ན་ཏྠི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ད་ལི་དྡོ ཨ་སྶ་ཀོ ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཀོ.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ལི་དྡོ ཨ་སྶ་ཀོ ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཀོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཧི་རི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨོ་ཏྟ་པྤེ ཨ་ས་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝཱི་རི་ཡེ ཨ་ས་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ ཨི་ཎཱ་དཱ་ན་སྨིཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘སོ ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཧེ་ཏུ པཱ་པི་ཀཾ ཨི་ཙྪཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏི [པ་ད་ཧ་ཏི (ཀ.)]. ‘མཱ མཾ ཛ་ཉྙཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ‘མཱ མཾ ཛ་ཉྙཱུ’ཏི ས་ངྐ་པྤ་ཏི, ‘མཱ མཾ ཛ་ཉྙཱུ’ཏི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ‘མཱ མཾ ཛ་ཉྙཱུ’ཏི ཀཱ་ཡེ་ན པ་ར་ཀྐ་མ་ཏི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཧེ་ཏུ…པེ… སོ ཏ་སྶ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཧེ་ཏུ…པེ… ‘མཱ མཾ ཛ་ཉྙཱུ’ཏི ཀཱ་ཡེ་ན པ་ར་ཀྐ་མ་ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཏ་མེ་ནཾ པེ་ས་ལཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཡ་ཉྩ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ཀཱ་རཱི ཨེ་ཝཾ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ’ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏཾ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏཾ ཝཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི. ཨི་ད་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ལི་དྡོ ཨ་སྶ་ཀོ ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཀོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ནི་ར་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ ཝཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་བ་ནྡྷ་ནེ ཝཱ. ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་བ་ནྡྷ་ན་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨེ་ཝཾ་དཱ་རུ་ཎཾ ཨེ་ཝཾ་ཀ་ཊུ་ཀཾ [ཨེ་ཝཾ་དུ་ཀྑཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཨེ་ཝཾ་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ར་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ’’ཏི.
‘‘དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀེ, ཨི་ཎཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ད་ལི་དྡོ ཨི་ཎ་མཱ་དཱ་ཡ, བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་ཙ་ར་ནྟི ནཾ, བ་ནྡྷ་ན་མྤི ནི་ག་ཙྪ་ཏི;
ཨེ་ཏ་ཉྷི བ་ནྡྷ་ནཾ དུ་ཀྑཾ, ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱ་བྷི་ཛ་པྤི་ནཾ.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡེ, ས་དྡྷཱ ཡ་སྶ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨ་ཧི་རཱི་ཀོ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི, པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཝི་ནི་བྦ་ཡོ.
‘‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ཙ;
མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘མཱ མཾ ཛ་ཉྙཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི.
‘‘སོ སཾ་ས་པྤ་ཏི [ས་ངྐ་པྤ་ཏི (ཀ.)] ཀཱ་ཡེ་ན, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་ད ཙེ་ཏ་སཱ;
པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
‘‘སོ པཱ་པ་ཀ་མྨོ དུ་མྨེ་དྷོ, ཛཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟ་ནོ;
ད་ལི་དྡོ ཨི་ཎ་མཱ་དཱ་ཡ, བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་ཙ་ར་ནྟི ནཾ, ས་ངྐ་པྤཱ མཱ་ན་སཱ དུ་ཁཱ;
གཱ་མེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ་ར་ཉྙེ, ཡ་སྶ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཛཱ.
‘‘སོ པཱ་པ་ཀ་མྨོ དུ་མྨེ་དྷོ, ཛཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟ་ནོ;
ཡོ་ནི་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ, ནི་ར་ཡེ ཝཱ་པི བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཏ་ཉྷི བ་ནྡྷ་ནཾ དུ་ཀྑཾ, ཡ་མྷཱ དྷཱི་རོ པ་མུ་ཙྩ་ཏི;
དྷ་མྨ་ལ་དྡྷེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི, ད་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཡཾ.
‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ཊ་གྒཱ་ཧོ, ས་དྡྷ་སྶ གྷ་ར་མེ་སི་ནོ;
དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ, ས་མྤ་རཱ་ཡ་སུ་ཁཱ་ཡ ཙ;
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙཱ་གོ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡེ, ས་དྡྷཱ ཡ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ;
ཧི་རཱི་མ་ནོ ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤཱི, པ་ཉྙ་ཝཱ སཱི་ལ་སཾ་ཝུ་ཏོ.
‘‘ཨེ་སོ ཁོ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡེ, ‘སུ་ཁ་ཛཱི་ཝཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ནི་རཱ་མི་སཾ སུ་ཁཾ ལ་དྡྷཱ, ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཏི་ཊྛ་ཏི.
‘‘པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ཧི་ཏྭཱ, ནི་ཙྩཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ;
ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ, ཨེ་ཀོ་དི ནི་པ་ཀོ ས་ཏོ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ, ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡེ;
ས་བྦ་སོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ, ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ, ཉཱ་ཎཾ ཙེ ཧོ་ཏི ཏཱ་དི་ནོ;
‘ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟཱི’ཏི, བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡེ.
‘‘ཨེ་ཏཾ ཁོ པ་ར་མཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨེ་ཏཾ སུ་ཁ་མ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
ཨ་སོ་ཀཾ ཝི་ར་ཛཾ ཁེ་མཾ, ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ན་ཎྱ་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ;