ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ
ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི༹
༡. པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི [དཱི. ནི. ༣.༣༢༨; པ་ཊི. མ. ༣.༡༧]? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ
༢. ‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི [དཱི. ནི. ༣.༣༥༦]? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ; ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ག་ཙྪ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་ས་ཏི [པ་རཱ་མ་ས་ཏི (ཀ.)] པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི; ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི.
‘‘དི་བྦཱ་ཡ, སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏི – དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ, ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙ.
‘‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ…པེ…. ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི.
‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣. ‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡེ་ན, ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡེ་ན, ས་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན, ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡེ་ན, པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ་ན, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. བ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༤. ‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? ས་དྡྷཱ་བ་ལེ་ན, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལེ་ན, ས་ཏི་བ་ལེ་ན, ས་མཱ་དྷི་བ་ལེ་ན, པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༥. ‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཁ་མོ ཧོ་ཏི རཱུ་པཱ་ནཾ, ཁ་མོ ས་དྡཱ་ནཾ, ཁ་མོ ག་ནྡྷཱ་ནཾ, ཁ་མོ ར་སཱ་ནཾ, ཁ་མོ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ནཾ, ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཁ་མོ ཧོ་ཏི རཱུ་པཱ་ནཾ, ཁ་མོ ས་དྡཱ་ནཾ, ཁ་མོ ག་ནྡྷཱ་ནཾ, ཁ་མོ ར་སཱ་ནཾ, ཁ་མོ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ནཾ, ཁ་མོ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༦. ‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཁ་མོ ཧོ་ཏི རཱུ་པཱ་ནཾ, ཁ་མོ ས་དྡཱ་ནཾ, ཁ་མོ ག་ནྡྷཱ་ནཾ, ཁ་མོ ར་སཱ་ནཾ, ཁ་མོ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ནཾ, བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཁ་མོ ཧོ་ཏི རཱུ་པཱ་ནཾ …པེ… ཁ་མོ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཏ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༧. ‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཁ་མོ ཧོ་ཏི རཱུ་པཱ་ནཾ, ཁ་མོ ས་དྡཱ་ནཾ, ཁ་མོ ག་ནྡྷཱ་ནཾ, ཁ་མོ ར་སཱ་ནཾ, ཁ་མོ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ནཾ, ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཁ་མོ ཧོ་ཏི རཱུ་པཱ་ནཾ…པེ… ཁ་མོ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༨. [དཱི. ནི. ༣.༣༢༧] ‘‘ཚ་ཡི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ལཱ་བྷཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, སི་ཀྑཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༩. [དཱི. ནི. ༣.༣༢༧] ‘‘ཚ་ཡི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི, སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏི – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ, ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་སཱ་ས་ནོ, སོ ཀ་ཏ་མེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ་ན བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི?
‘‘ཡོ སོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་སཱ་ས་ནོ, སོ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. [ཨ. ནི. ༡༡.༡༡] ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ – ‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི’’’.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ – ‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི’’’.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི – ‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཉཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ – ‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི’’’.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སཱི་ལཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི སཱི་ལཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ – ‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི’’’.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱ་གཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི – ‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ! ཡོ་ཧཾ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སཱ་མི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཙཱ་གཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཙཱ་གཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ – ‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི’’’.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཡཱ་མཱ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཏུ་སི་ཏཱ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏི་ནོ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི [ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཏ་དུ་ཏྟ་རི (ཀ.) ཨ. ནི. ༦.༢༥; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༦༢ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ]. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ [ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣཱ (སཱི.), ཏ་ཏྠཱུ་པ་པ་ནྣཱ (སྱཱ. ཀཾ.), ཏ་ཏྠུ་པ་པ་ནྣཱ (ཨ. ནི. ༣.༧༡)], མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ས་དྡྷཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ སཱི་ལཾ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན སུ་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ སུ་ཏཾ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙཱ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཙཱ་གོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ པ་ཉྙཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཏཱ་ས་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ – ‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ [ས་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ… ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷོ (ཀ.)] པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ [ས་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ… ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷོ (ཀ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི’’’.
‘‘ཡོ སོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་སཱ་ས་ནོ, སོ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
དྭེ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ, བ་ལཱ་ནི ཏ་ཡོ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ;
ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱི, མ་ཧཱ་ནཱ་མེ་ན ཏེ ད་སཱ་ཏི.
༢. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༡. ‘‘ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ [སཱ་རཱ་ཎཱི་ཡཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ ལཱ་བྷཱ དྷ་མྨི་ཀཱ དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མ་ཏྟ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི ལཱ་བྷེ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གཱི, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཡཾ དི་ཊྛི ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ དྷ་མྨཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༢. ‘‘ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎཱ ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱ ས་ངྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎོ ས་ངྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི…པེ… མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎོ ས་ངྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ ལཱ་བྷཱ དྷ་མྨི་ཀཱ དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མ་ཏྟ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི ལཱ་བྷེ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གཱི, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎོ ས་ངྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎོ ས་ངྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཡཾ དི་ཊྛི ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎོ ས་ངྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ དྷ་མྨཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎཱ ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱ ས་ངྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༣. ‘‘ཚ་ཡི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཀ་ཏ་མཱ ཚ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘མེ་ཏྟཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ བྱཱ་པཱ་དོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. སོ ‘མཱ ཧེ་ཝ’ནྟི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘མཱ་ཡ་སྨཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ; མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི, ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ, ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན་སྶ བྱཱ་པཱ་དོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏི [ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི (ས་བྦ་ཏྠ) དཱི. ནི. ༣.༣༢༦ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཡ་དི་དཾ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’’ཏི [མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི (ས་བྦ་ཏྠ)].
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཀ་རུ་ཎཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཝི་ཧེ་སཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. སོ ‘མཱ ཧེ་ཝ’ནྟི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘མཱ་ཡ་སྨཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ; མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི, ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ, ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན་སྶ ཝི་ཧེ་སཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ཡ་དི་དཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’’ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘མུ་དི་ཏཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཨ་ར་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. སོ ‘མཱ ཧེ་ཝ’ནྟི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘མཱ་ཡ་སྨཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ; མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི, ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ, ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ མུ་དི་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན་སྶ ཨ་ར་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ར་ཏི་ཡཱ ཡ་དི་དཾ མུ་དི་ཏཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’’ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. སོ ‘མཱ ཧེ་ཝ’ནྟི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘མཱ་ཡ་སྨཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ; མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི, ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ, ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན་སྶ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་ག་སྶ ཡ་དི་དཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’’ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི. སོ ‘མཱ ཧེ་ཝ’ནྟི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘མཱ་ཡ་སྨཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ; མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི, ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ, ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན་སྶ ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’’ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་སྨཱི་ཏི ཁོ མེ ཝི་ག་ཏཾ [ཝི་ག་ཏེ (སྱཱ.)], ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཙ [ཨ་ཡཾ ཙ་ཀཱ་རོ དཱི. ནི. ༣.༣༢༦ ན་ཏྠི] ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི; ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ས་ལླཾ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. སོ ‘མཱ ཧེ་ཝ’ནྟི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘མཱ་ཡ་སྨཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ; མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི, ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ, ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་སྨཱི་ཏི ཝི་ག་ཏེ ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཙ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན་སྶ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ས་ལླཾ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ས་ལླ་སྶ ཡ་དི་དཾ ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ’ཏི. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. བྷ་དྡ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༤. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ན བྷ་དྡ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན བྷ་དྡི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ [ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ (ཀ.) ཨ. ནི. ༣.༡༡༠]. ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ན བྷ་དྡ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན བྷ་དྡི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ?
‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ར་ཏོ ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི བྷ་སྶ་ར་ཏོ བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ནི་དྡཱ་ར་ཏོ ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ར་ཏོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, སཾ་ས་གྒཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི སཾ་ས་གྒ་ར་ཏོ སཾ་ས་གྒཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་པ་ཉྩ་ར་ཏོ པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ན བྷ་དྡ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན བྷ་དྡི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ – ‘བྷི་ཀྑུ ས་ཀྐཱ་ཡཱ་བྷི་ར་ཏོ ན་པྤ་ཛ་ཧཱ་སི [ན པ་ཧཱ་སི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་ཀྐཱ་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ’’’.
‘‘ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ བྷ་དྡ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, བྷ་དྡི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ བྷ་དྡ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, བྷ་དྡི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ?
‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ན ཀ་མྨ་ར་ཏོ ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ན བྷ་སྶ་ར་ཏོ ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ན ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ན ནི་དྡཱ་ར་ཏོ ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ན ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ར་ཏོ ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ན སཾ་ས་གྒཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ན སཾ་ས་གྒ་ར་ཏོ ན སཾ་ས་གྒཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ན པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ན པ་པ་ཉྩ་ར་ཏོ ན པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ བྷ་དྡ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, བྷ་དྡི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ – ‘བྷི་ཀྑུ ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏོ པ་ཛ་ཧཱ་སི ས་ཀྐཱ་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི.
‘‘ཡོ པ་པ་ཉྩ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, པ་པ་ཉྩཱ་བྷི་ར་ཏོ མ་གོ;
ཝི་རཱ་དྷ་ཡཱི སོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ.
‘‘ཡོ ཙ པ་པ་ཉྩཾ ཧི་ཏྭཱ་ན, ནི་པྤ་པ་ཉྩ་པ་དེ ར་ཏོ;
ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡཱི སོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;
༥. ཨ་ནུ་ཏ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༥. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏ་པྤཱ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏ་པྤཱ ཧོ་ཏི?
‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ར་ཏོ ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི…པེ… ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི… ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི… སཾ་ས་གྒཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི… པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་པ་ཉྩ་ར་ཏོ པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏ་པྤཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ – ‘བྷི་ཀྑུ ས་ཀྐཱ་ཡཱ་བྷི་ར་ཏོ ན་པྤ་ཛ་ཧཱ་སི ས་ཀྐཱ་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ’’’.
‘‘ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ན་ནུ་ཏ་པྤཱ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ན་ནུ་ཏ་པྤཱ ཧོ་ཏི?
‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ན ཀ་མྨ་ར་ཏོ ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི…པེ… ན ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི… ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི… ན སཾ་ས་གྒཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི… ན པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི ན པ་པ་ཉྩ་ར་ཏོ ན པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ན་ནུ་ཏ་པྤཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ – ‘བྷི་ཀྑུ ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏོ པ་ཛ་ཧཱ་སི ས་ཀྐཱ་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི.
‘‘ཡོ པ་པ་ཉྩ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, པ་པ་ཉྩཱ་བྷི་ར་ཏོ མ་གོ;
ཝི་རཱ་དྷ་ཡཱི སོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ.
‘‘ཡོ ཙ པ་པ་ཉྩཾ ཧི་ཏྭཱ་ན, ནི་པྤ་པ་ཉྩ་པ་དེ ར་ཏོ;
ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡཱི སོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་སུ་ཏྟཾ
༡༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ [སུཾ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ (སཱི. པཱི.), སཾ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ (ཀ་ཏྠ་ཙི)] བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ན་ཀུ་ལ་པི་ཏ་རཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑོ [སཱ་པེ་ཁོ (པཱི. ཀ.)] ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི [ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.), ས་ཀྐོ་ཏི (པཱི. ཀ.)] དཱ་ར་ཀེ པོ་སེ་ཏུཾ, གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ནྡྷ་རི་ཏུ’ནྟི [ས་ནྡྷ་རི་ཏུ་ནྟི (ཀ.), ས་ཎྛ་རི་ཏུཾ (སྱཱ.)]. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀུ་ས་ལཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀ་པྤཱ་སཾ ཀ་ནྟི་ཏུཾ ཝེ་ཎིཾ ཨོ་ལི་ཁི་ཏུཾ. ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཝ་ཙྩ་ཡེ་ན དཱ་ར་ཀེ པོ་སེ་ཏུཾ, གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ནྡྷ་རི་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ.
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཾ གྷ་རཾ [བྷ་ཏྟཱ་རཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཝཱི་རཾ (སཱི.)] ག་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏྭ་ཉྩེ་ཝ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཛཱ་ནཱ་སི ཨ་ཧ་ཉྩ, ཡཾ ནོ [ཡ་དཱ ཏེ (སཱི.), ཡ་ཐཱ (སྱཱ.), ཡ་ཐཱ ནོ (པཱི.)] སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཧ་ཊྛ་ཀཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མཱ་ཙི་ཎྞཾ [ས་མཱ་དི་ནྣཾ (སཱི.)]. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ.
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ན ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶཱ’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཧ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཝ་ཙྩ་ཡེ་ན ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་ཏ་རཱ ཙེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ.
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན སཱི་ལེ་སུ [ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ… ན སཱི་ལེ་སུ (སཱི. པཱི.)] པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནི་ཡོ, ཨ་ཧཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ – ཨ་ཡཾ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ – ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏུ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ.
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ལཱ་བྷི་ནཱི [ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ན ལཱ་བྷི་ནཱི (པཱི.)] ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་སྶཱ’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ལཱ་བྷི་ནི་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་སྶ, ཨ་ཧཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ – ཨ་ཡཾ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ – ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏུ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ.
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨོ་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཏི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨོ་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཏི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ – ཨ་ཡཾ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ – ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏུ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ ག་ཧ་པ་ཏི སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏ་རཱ [ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ.), ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏུ་ཡཱ (ཀ.)] ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནི་ཡཱ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཋཱ་ན་སོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི. ཝུ་ཊྛ་ཧི [ཝུ་ཊྛཱ་ཏི (ཀ.)] ཙ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ; ཏ་ཐཱ པ་ཧཱི་ནོ ཙ པ་ན ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏི གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ [‘‘གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཋི་ཏོ, བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཊཱི་ཀཱ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ] ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ ད་ཎྜ་མོ་ལུ་བྦྷ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏ་རཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ལཱ་བྷཱ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, སུ་ལ་དྡྷཾ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི! ཡ་སྶ ཏེ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་དི་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་མ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནི་ཡོ, ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་མ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ལཱ་བྷི་ནི་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་སྶ, ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་མ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨོ་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཏི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ལཱ་བྷཱ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, སུ་ལ་དྡྷཾ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི! ཡ་སྶ ཏེ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་དི་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. སོ་པྤ་སུ་ཏྟཾ
༡༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ…པེ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ [མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཏོ (སཱི. པཱི.)] … ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡོ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ རེ་ཝ་ཏོ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ ཨཱ་ན་ནྡོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ་པི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཡེ པ་ན ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཏེ ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནཱ ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ སུ་པིཾ་སུ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནཱ ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནེ སུ་པ་ནྟེ. དི་སྭཱ ཡེ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ? ཀ་ཧཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ? ཀ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ? ཀ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ? ཀ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ? ཀ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡོ? ཀ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ? ཀ་ཧཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ? ཀ་ཧཾ རེ་ཝ་ཏོ? ཀ་ཧཾ ཨཱ་ན་ནྡོ? ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ག་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཏེ་པི ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སཱུ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན ནོ [ཀེ་ན ནོ (ཀ.), ཀེ ནུ (ཀ་ཏྠ་ཙི)] ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ག་ཏཱ་ཏི [བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), བྷི་ཀྑཱུ ག་ཏཱ་ཏི (?)] ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནཱ ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ སུ་པ་ཐ? ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་བྷི་སི་ཏྟོ [མུ་དྡྷཱ་བྷི་སི་ཏྟོ (ཀ.)] ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཝཱ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་བྷི་སི་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཝཱ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘ར་ཊྛི་ཀོ…པེ… པེ་ཏྟ་ཎི་ཀོ… སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཀོ… གཱ་མ་གཱ་མ་ཎི་ཀོ [གཱ་མ་གཱ་མི་ཀོ (སཱི. པཱི.)] … པཱུ་ག་གཱ་མ་ཎི་ཀོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པཱུ་ག་གཱ་མ་ཎི་ཀ་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ པཱུ་ག་སྶ ཝཱ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘པཱུ་ག་གཱ་མ་ཎི་ཀོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པཱུ་ག་གཱ་མ་ཎི་ཀ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་རེ་ནྟོ པཱུ་ག་སྶ ཝཱ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ [བོ་དྷ་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ (སཱི.), བོ་དྷ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ (པཱི.)] དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ’’’ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ, ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ, ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཙྪི་ཀཾ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཾ མ་ཙྪེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་མཱ་ནཾ. དི་སྭཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མུཾ མ་ཙྪི་ཀཾ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཾ མ་ཙྪེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་མཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘མ་ཙྪི་ཀོ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷོ མ་ཙྪེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་མཱ་ནོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཨ་སྶ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ར་ཐ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཡཱ་ན་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ བྷོ་ག་བྷོ་གཱི ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘མ་ཙྪི་ཀོ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷོ མ་ཙྪེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་མཱ་ནོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཨ་སྶ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ར་ཐ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཡཱ་ན་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ བྷོ་ག་བྷོ་གཱི ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ’ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏེ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཙྪེ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་དྷཱ་ཡུ་པ་ནཱི་ཏེ [ཝ་དྷཱ་ཡཱ་ནཱི་ཏེ (སྱཱ. ཀཾ.), ཝ་དྷཱ་ཡ ནཱི་ཏེ (ཀ.)] པཱ་པ་ཀེ་ན མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ནེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི ན ཨ་སྶ་ཡཱ་ཡཱི ན ར་ཐ་ཡཱ་ཡཱི ན ཡཱ་ན་ཡཱ་ཡཱི ན བྷོ་ག་བྷོ་གཱི, ན མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ གཱ་ཝོ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་མཱ་ནོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཨ་སྶ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ར་ཐ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཡཱ་ན་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ བྷོ་ག་བྷོ་གཱི ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ གཱ་ཝོ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་མཱ་ནོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཨ་སྶ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ར་ཐ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཡཱ་ན་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ བྷོ་ག་བྷོ་གཱི ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ’ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏེ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གཱ་ཝོ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་དྷཱ་ཡུ་པ་ནཱི་ཏེ པཱ་པ་ཀེ་ན མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ནེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི ན ཨ་སྶ་ཡཱ་ཡཱི ན ར་ཐ་ཡཱ་ཡཱི ན ཡཱ་ན་ཡཱ་ཡཱི ན བྷོ་ག་བྷོ་གཱི, ན མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘ཨོ་ར་བྦྷི་ཀོ…པེ… སཱུ་ཀ་རི་ཀོ [སོ་ཀ་རི་ཀོ (སྱཱ.)] …པེ… སཱ་ཀུ་ཎི་ཀོ…པེ… མཱ་ག་ཝི་ཀོ མ་གེ [མི་གེ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་མཱ་ནོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཨ་སྶ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ར་ཐ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཡཱ་ན་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ བྷོ་ག་བྷོ་གཱི ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘མཱ་ག་ཝི་ཀོ མ་གེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་མཱ་ནོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཨ་སྶ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ར་ཐ་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ ཡཱ་ན་ཡཱ་ཡཱི ཝཱ བྷོ་ག་བྷོ་གཱི ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ’ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏེ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གེ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་དྷཱ་ཡུ་པ་ནཱི་ཏེ པཱ་པ་ཀེ་ན མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ནེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི ན ཨ་སྶ་ཡཱ་ཡཱི ན ར་ཐ་ཡཱ་ཡཱི ན ཡཱ་ན་ཡཱ་ཡཱི ན བྷོ་ག་བྷོ་གཱི, ན མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. ཏེ ཧི (ནཱ་མ) [( ) བ་ཧཱུ་སུ ན་ཏྠི] སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ པཱ་ཎེ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་དྷཱ་ཡུ་པ་ནཱི་ཏེ པཱ་པ་ཀེ་ན མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ [མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ (སྱཱ. ཀ.)] ནེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཡཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི [ཧོ་ཏི (སྱཱ. ཀ.)] ན ཨ་སྶ་ཡཱ་ཡཱི ན ར་ཐ་ཡཱ་ཡཱི ན ཡཱ་ན་ཡཱ་ཡཱི ན བྷོ་ག་བྷོ་གཱི, ན མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི [ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི (སྱཱ. ཀ.)]. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཡཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་དྷཱ་ཡུ་པ་ནཱི་ཏཾ པཱ་པ་ཀེ་ན མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི! ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ [ཏཾ ཧི་སྶ (པཱི. ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ. ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༡༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ཏི་ཀེ [ནཱ་དི་ཀེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཨ. ནི. ༨.༧༣] ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ. བྷཱ་ཝེ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི?
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ དི་ཝ་སཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ ཨཱ་ལོ་པེ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ [ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ (ཀ.)] ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ལོ་པཾ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ [སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ (ཀ.)] ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨ་སྶ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་སྶ་སཱ་མི པ་སྶ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་སྶ་སཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡོ ཙཱ་ཡཾ [ཡྭཱ་ཡཾ (པཱི. ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’’’ཏི.
‘‘ཡོ ཙཱ་ཡཾ [ཡོ་པཱ་ཡཾ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ དི་ཝ་སཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’’’ཏི.
‘‘ཡོ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’’’ཏི.
‘‘ཡོ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ ཨཱ་ལོ་པེ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ པ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ད་ནྡྷཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ.
‘‘ཡོ ཙ ཁྭཱ་ཡཾ [ཡོ་པཱ་ཡཾ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ལོ་པཾ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’’’ཏི.
‘‘ཡོ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨ་སྶ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་སྶ་སཱ་མི པ་སྶ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་སྶ་སཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏི་ཀྑཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མ, ཏི་ཀྑཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་སྶཱ་མ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༢༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ཏི་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ. ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ?
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དི་ཝ་སེ ནི་ཀྑ་ནྟེ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏི་ཧི་ཏཱ་ཡ [པ་ཊི་ག་ཏཱ་ཡ (ཀ.) ཨ. ནི. ༨.༧༤] ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘བ་ཧུ་ཀཱ ཁོ མེ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ར་ཎ་སྶ – ཨ་ཧི ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ཝི་ཙྪི་ཀོ ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ས་ཏ་པ་དཱི ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ; ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ, སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ ཝཱ པ་པ་ཏེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟཾ ཝཱ མེ བྷུ་ཏྟཾ བྱཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, པི་ཏྟཾ ཝཱ མེ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, སེ་མྷཾ ཝཱ མེ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, ས་ཏྠ་ཀཱ ཝཱ མེ ཝཱ་ཏཱ ཀུ་པྤེ་ཡྻུཾ; ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ, སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’ཏི. ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཡེ མེ ཨ་སྶུ ར་ཏྟིཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཡེ མེ ཨ་སྶུ ར་ཏྟིཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི, ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དི་ཏྟ་ཙེ་ལོ ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སོ ཝཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཙེ་ལ་སྶ ཝཱ སཱི་ས་སྶ ཝཱ ནི་བྦཱ་པ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཚ་ནྡ་ཉྩ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཉྩ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཉྩ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷི་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཉྩ ས་ཏི་ཉྩ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་རེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ.
‘‘ས་ཙེ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ན་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཡེ མེ ཨ་སྶུ ར་ཏྟིཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི, ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནུ་སི་ཀྑི་ནཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ར་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ཡ དི་ཝ་སེ པ་ཏི་ཧི་ཏེ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘བ་ཧུ་ཀཱ ཁོ མེ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ར་ཎ་སྶ – ཨ་ཧི ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ཝི་ཙྪི་ཀོ ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ས་ཏ་པ་དཱི ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ; ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ ཝཱ པ་པ་ཏེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟཾ ཝཱ མེ བྷུ་ཏྟཾ བྱཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, པི་ཏྟཾ ཝཱ མེ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, སེ་མྷཾ ཝཱ མེ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, ས་ཏྠ་ཀཱ ཝཱ མེ ཝཱ་ཏཱ ཀུ་པྤེ་ཡྻུཾ; ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’ཏི. ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཡེ མེ ཨ་སྶུ དི་ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཡེ མེ ཨ་སྶུ དི་ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི, ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དི་ཏྟ་ཙེ་ལོ ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སོ ཝཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཙེ་ལ་སྶ ཝཱ སཱི་ས་སྶ ཝཱ ནི་བྦཱ་པ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཚ་ནྡ་ཉྩ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཉྩ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཉྩ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷི་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཉྩ ས་ཏི་ཉྩ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་རེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ.
‘‘ས་ཙེ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ན་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཡེ མེ ཨ་སྶུ དི་ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི, ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནུ་སི་ཀྑི་ནཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
དྭེ སཱ་ར་ཎཱི ནི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ, བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཏ་པྤི་ཡཾ;
ན་ཀུ་ལཾ སོ་པྤ་མ་ཙྪཱ ཙ, དྭེ ཧོ་ནྟི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༣. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. སཱ་མ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སཱ་མ་གཱ་མ་ཀེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ས་མ་ནུ་ཉྙོ མེ ས་ཏྠཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཏེ་སཾ ཝོ [ཁོ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལཱ་བྷཱ ཏེ་སཾ དུ་ལླ་དྡྷཾ, ཡེ ཝོ དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཛཱ་ན་ནྟི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནེ’’.
‘‘ཨ་པ་རེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ? ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ, དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ, པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ’’.
‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ཡིཾ་སུ ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ས་བྦེ་ཏེ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡིཾ་སུ ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ནྟི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ས་བྦེ་ཏེ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ནྟི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ས་བྦེ་ཏེ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༢. ‘‘ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ…པེ… ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ? ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ, སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ.
‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ན པ་རི་ཧཱ་ཡིཾ་སུ ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ས་བྦེ་ཏེ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ན པ་རི་ཧཱ་ཡིཾ་སུ ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ན པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ནྟི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ས་བྦེ་ཏེ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ན པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ནྟི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ས་བྦེ་ཏེ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༣. ‘‘‘བྷ་ཡ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ; ‘དུ་ཀྑ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ; ‘རོ་གོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ; ‘ག་ཎྜོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ; ‘ས་ངྒོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ; ‘པ་ངྐོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘བྷ་ཡ’ནྟི ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ? ཀཱ་མ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ནི་བ་དྡྷོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་པི བྷ་ཡཱ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་པི བྷ་ཡཱ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘བྷ་ཡ’ནྟི ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནྟི…པེ… རོ་གོ་ཏི… ག་ཎྜོ་ཏི… ས་ངྒོ་ཏི… པ་ངྐོ་ཏི ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ? ཀཱ་མ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ནི་བ་དྡྷོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་པི པ་ངྐཱ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་པི པ་ངྐཱ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘པ་ངྐོ’ཏི ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
‘‘བྷ་ཡཾ དུ་ཀྑཾ རོ་གོ ག་ཎྜོ, ས་ངྒོ པ་ངྐོ ཙ ཨུ་བྷ་ཡཾ;