༡༠. ནཱ་གི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༣༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ [ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལི་ཀཱ (སཱི.) ཨ. ནི. ༦.༤༢; ཨ. ནི. ༨.༨༦] བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ བྷོ གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ; ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི, ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཊྛཾ་སུ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་གི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་གི་ཏཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀེ པ་ན ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ, ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱ’’ཏི. ‘‘མཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཡ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མཾ, མཱ ཙ མ་ཡཱ ཡ་སོ. ཡོ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ན་ཡི་མ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཡ་སྶཱ་ཧཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. སོ ཏཾ [སོ་ཧཾ (ཀ.), སོ (སྱཱ. ཀཾ.)] མཱི་ལ༹ྷ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ; ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ག་མི་སྶ་ཏི ཏཾ་ནི་ནྣཱ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཡ་ཐཱ་ནི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ག་མི་སྶ་ཏི, ཏཾ་ནི་ནྣཱ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི.
‘‘མཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཡ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མཾ, མཱ ཙ མ་ཡཱ ཡ་སོ. ཡོ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ན་ཡི་མ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཡ་སྶཱ་ཧཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. སོ ཏཾ མཱི་ལ༹ྷ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ. ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏ་སྶ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝོ – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. པི་ཡཱ་ནཾ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ [པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ (སཱི.), པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལྱ་ཏཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] ས་ཎྛཱ་ཏི – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. ཚ་སུ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཕ་སྶེ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ཏི – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. པ་ཉྩ་སུ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ཏི – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.