༡. པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. སེ་ཁ་བ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. སཾ་ཁི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ཁ་བ་ལཱ་ནི [སེ་ཀྑ་བ་ལཱ་ནི (ཀ.)]. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ [ཧི་རི་བ་ལཾ (སཱི. པཱི.)], ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ [ཝི་རི་ཡ་བ་ལཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ སེ་ཁ་བ་ལཱ་ནི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ས་དྡྷཱ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ སེ་ཁ་བ་ལེ་ན, ཧི་རཱི་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ སེ་ཁ་བ་ལེ་ན, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ སེ་ཁ་བ་ལེ་ན, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ སེ་ཁ་བ་ལེ་ན, པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ སེ་ཁ་བ་ལེ་ནཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཝི་ཏྠ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༢. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ཁ་བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧི་རི་མཱ ཧོ་ཏི, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ སེ་ཁ་བ་ལཱ་ནི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ས་དྡྷཱ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ སེ་ཁ་བ་ལེ་ན, ཧི་རཱི་བ་ལེ་ན… ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལེ་ན … ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལེ་ན… པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ སེ་ཁ་བ་ལེ་ནཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟཾ
༣. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཝི་གྷཱ་ཏཾ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཾ ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ དུ་གྒ་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཀུ་སཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཝི་གྷཱ་ཏཾ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཾ ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ དུ་གྒ་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སཾ ཨ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཧི་རཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སཾ ཨ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༤. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཀུ་སཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཧི་རཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. སི་ཀྑཱ་སུ་ཏྟཾ
༥. ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ་ཝ [དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ (སཱི.)] དྷ་མྨེ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཝཱ་དཱ་ནུ་པཱ་ཏཱ [ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དཱ (ཨ. ནི. ༨.༡༢; ཨ. ནི. ༣.༥༨)] གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ཋཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་པི ནཱ་མ ཏེ ནཱ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཧི་རཱི་པི ནཱ་མ ཏེ ནཱ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་མྤི ནཱ་མ ཏེ ནཱ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝཱི་རི་ཡ་མྤི ནཱ་མ ཏེ ནཱ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, པ་ཉྙཱ་པི ནཱ་མ ཏེ ནཱ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨི་མེ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཝཱ་དཱ་ནུ་པཱ་ཏཱ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ཋཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ས་ཧཱ་པི དུ་ཀྑེ་ན ས་ཧཱ་པི དོ་མ་ན་སྶེ་ན ཨ་སྶུ་མུ་ཁོ [ཨ་སྶུ་མུ་ཁོ་པི (སྱཱ.)] རུ་ད་མཱ་ནོ པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ པཱ་སཾ་སཱ ཋཱ་ནཱ [པཱ་སཾ་སཾ ཋཱ་ནཾ (སྱཱ.)] ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་པི ནཱ་མ ཏེ ཨ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཧི་རཱི་པི ནཱ་མ ཏེ ཨ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་མྤི ནཱ་མ ཏེ ཨ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝཱི་རི་ཡ་མྤི ནཱ་མ ཏེ ཨ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, པ་ཉྙཱ་པི ནཱ་མ ཏེ ཨ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ས་ཧཱ་པི དུ་ཀྑེ་ན ས་ཧཱ་པི དོ་མ་ན་སྶེ་ན ཨ་སྶུ་མུ་ཁོ རུ་ད་མཱ་ནོ པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨི་མེ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ པཱ་སཾ་སཱ ཋཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟཾ
༦. ‘‘ན ཏཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཡཱ་ཝ ས་དྡྷཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་དྡྷི་ཡཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨ་ཐ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
‘‘ན ཏཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཡཱ་ཝ ཧི་རཱི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧི་རི་ཀཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨ་ཐ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
‘‘ན ཏཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཡཱ་ཝ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨ་ཐ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
‘‘ན ཏཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཡཱ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཀོ་ས་ཛྫཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨ་ཐ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
‘‘ན ཏཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཡཱ་ཝ པ་ཉྙཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙཱ [དུ་པྤ་ཉྙཾ (ཀ.)] པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨ་ཐ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཀཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༧. ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཀཱ་མེ་སུ ལ་ལི༹་ཏཱ [པ་ལཱ་ལི༹་ཏཱ (སཱི.)]. ཨ་སི་ཏ་བྱཱ་བྷ་ངྒིཾ [ཨ་སི་ཏ་བྱཱ་བྷ་ངྒི ཙེ་པི (?)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨོ་ཧཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི, ‘ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ལ་བྦྷཱ [ལ་བྦྷཱ ཧི (སྱཱ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་བྦ་ནེ་ན ཀཱ་མཱ ཏེ ཙ ཁོ ཡཱ་དི་སཱ ཝཱ ཏཱ་དི་སཱ ཝཱ. ཡེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧཱི་ནཱ ཀཱ་མཱ ཡེ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ ཀཱ་མཱ ཡེ ཙ པ་ཎཱི་ཏཱ ཀཱ་མཱ, ས་བྦེ ཀཱ་མཱ ‘ཀཱ་མཱ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཧ་རོ ཀུ་མཱ་རོ མ་ནྡོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀོ དྷཱ་ཏི་ཡཱ པ་མཱ་ད་མ་ནྭཱ་ཡ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ཀ་ཋ་ལཾ [ཀ་ཐ་ལཾ (ཀ.)] ཝཱ མུ་ཁེ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏ་མེ་ནཾ དྷཱ་ཏི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ [སཱི་གྷ་སཱི་གྷཾ (སཱི.)] མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻ; སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻ. ནོ ཙེ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ, ཝཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན སཱི་སཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཝ་ངྐ་ངྒུ་ལིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ལོ་ཧི་ཏ་མྤི ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ‘ཨ་ཏྠེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝི་ཧེ་སཱ; ནེ་སཱ ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ [ཨེ་ཝཾ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ཡ ཧི་ཏེ་སི་ནི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཀུ་མཱ་རོ ཝུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨ་ལཾ་པ་ཉྙོ, ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ དཱ་ནི [ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ པ་ན (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷཱ་ཏི ཏ་སྨིཾ ཀུ་མཱ་རེ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཏྟ་གུ་ཏྟོ དཱ་ནི ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་ལཾ པ་མཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཧི་རི་ཡཱ ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ ཏཱ་ཝ མེ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཧི་རི་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་ན་པེ་ཀྑོ དཱ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ [པ་ནཱ་ཧཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], ཏ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ཧོ་མི – ‘ཨ་ཏྟ་གུ་ཏྟོ དཱ་ནི བྷི་ཀྑུ ནཱ་ལཾ པ་མཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཙ་ཝ་ན་སུ་ཏྟཾ
༨. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ས་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨ་ཧི་རི་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཀུ་སཱི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. དུ་པྤ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ས་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཧི་རཱི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨོ་ཏྟ་པྤཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. པ་ཉྙ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༩. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་སྶ་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨ་ཧི་རི་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཀུ་སཱི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. དུ་པྤ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཙ་ཝ་ཏི, ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ས་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཧི་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨོ་ཏྟ་པྤཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. པ་ཉྙ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ན ཙ་ཝ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ས་དྡྷ་མྨེ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༡༠. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་སྶ་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཨ་ཧི་རི་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཀུ་སཱི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. དུ་པྤ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ས་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཧི་རཱི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ…པེ… ཨོ་ཏྟ་པྤཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ…པེ… ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ…པེ… པ་ཉྙ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
སེ་ཁ་བ་ལ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་ཏྠ་ཏཾ དུ་ཀྑཱ, བྷ་ཏཾ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཉྩ་མཾ;
ས་མཱ་པ་ཏྟི ཙ ཀཱ་མེ་སུ, ཙ་ཝ་ནཱ དྭེ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ་ཏི.
༢. བ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༡. ‘‘པུ་བྦཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི. པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནི, ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནི ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟཾ
༡༢. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ཁ་བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ སེ་ཁ་བ་ལཱ་ནི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣཾ སེ་ཁ་བ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཏ་ནི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སྶ ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཏ་ནི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ ཀཱུ་ཊཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ སེ་ཁ་བ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཏ་ནི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ས་དྡྷཱ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ སེ་ཁ་བ་ལེ་ན, ཧི་རཱི་བ་ལེ་ན… ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལེ་ན… ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལེ་ན… པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ སེ་ཁ་བ་ལེ་ནཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. སཾ་ཁི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༣. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ས་ཏི་བ་ལཾ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཝི་ཏྠ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༤. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ས་ཏི་བ་ལཾ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ད་ཊྛ་བྦ་སུ་ཏྟཾ
༡༥. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ས་ཏི་བ་ལཾ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ. ཀ་ཏྠ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ. ཨེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་ཏྠ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ. ཨེ་ཏྠ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་ཏྠ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཨེ་ཏྠ ས་ཏི་བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་ཏྠ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ. ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་ཏྠ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ. ཨེ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. པུ་ན་ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟཾ
༡༦. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ས་ཏི་བ་ལཾ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཏ་ནི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སྶ ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཏ་ནི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ ཀཱུ་ཊཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཏ་ནི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལ’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. པ་ཋ་མ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༧. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༨. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ན སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་རཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ན པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་རཾ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཏ་ཏི་ཡ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༩. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ན སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ན པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༢༠. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
བ་ལ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏ་ཀཱུ་ཊ་ཉྩ, སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་ཏྠ་ཏེ་ན ཙ;
ད་ཊྛ་བྦ་ཉྩ པུ་ན ཀཱུ་ཊཾ, ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཧི་ཏེ་ན ཙཱ་ཏི.
༣. པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༢༡. ‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སེ་ཁཾ [སེ་ཀྑཾ (ཀ.)] དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སཱི་ལཱ་ནི ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སཱི་ལཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༢༢. ‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སུ་ཏྟཾ
༢༣. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ཨུ་པེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨ་ཡོ, ལོ་ཧཾ, ཏི་པུ, སཱི་སཾ, ས་ཛ྄ཛྷཾ [ས་ཛ྄ཛྷུ (སཱི.)] – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ཨུ་པེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ཡ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ [ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ (སཱི.)] ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧོ་ཏི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ མུ་དུ ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ པ་བྷ་སྶ་ར་ཉྩ ན ཙ པ་བྷ་ངྒུ ས་མྨཱ ཨུ་པེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ཡ. ཡ་སྶཱ ཡ་སྶཱ ཙ [ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི (སྱཱ. པཱི.)] པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཝི་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ཡ་དི མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ཡ་དི ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཡ ཡ་དི གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ་ཡ [གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀེ་ན (སྱཱ. ཀཾ. ཀ., ཨ. ནི. ༣.༡༠༢)] ཡ་དི སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ་ཡ – ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩི་མེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བྱཱ་པཱ་དོ, ཐི་ན་མི་དྡྷཾ [ཐཱི་ན་མི་དྡྷཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ པ་བྷ་སྶ་ར་ཉྩ ན ཙ པ་བྷ་ངྒུ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝེ་ཡྻཾ – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཨ་སྶཾ, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཨ་སྶཾ; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ; ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ [ཙ་ནྡི་མ་སུ་རི་ཡེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་སེ་ཡྻཾ [པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻཾ (ཀ.)] པ་རི་མ་ཛྫེ་ཡྻཾ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎེ་ཡྻཾ – དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱ’ཏི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ [སེ་ཡྻ་ཐཱི་དཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ད་ས་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཝཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏིཾ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ – ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ; ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ་ཏི, ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶེ་ཡྻཾ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ; ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ཏི, ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶེ་ཡྻཾ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་སྶཱི་ལ་སུ་ཏྟཾ
༢༤. [ཨ. ནི. ༥.༡༦༨; ༦.༥༠; ༧.༦༥] ‘‘དུ་སྶཱི་ལ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ཝི་པ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀཱ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཙོ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཕེ་གྒུ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, སཱ་རོ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ.
‘‘སཱི་ལ་ཝ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀཱ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཙོ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཕེ་གྒུ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, སཱ་རོ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༢༥. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི སཱི་ལཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, སུ་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, ས་མ་ཐཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༦. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ [པཱ་མུ་ཛྫཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.) དཱི. ནི. ༣.༣༢༢] ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི [ཝེ་དི་ཡ་ཏི (སཱི.)]. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ…པེ… ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི; ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི; ཨ་པི ཙ ཁྭ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟཾ
༢༧. ‘‘ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་པ་ཀཱ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ. ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་པ་ཀཱ་ནཾ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨ་རི་ཡོ ནི་རཱ་མི་སོ’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨ་ཀཱ་པུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏོ’ཏི [མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏོ་ཏི (ཀ.)] པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ལ་དྡྷོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏོ, ན ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོ’ཏི [ན ཙ ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་པྤ་ཏི་ཏོ་ཏི (སཱི.), ན ཙ ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་པ་ཏྟོ་ཏི (སྱཱ.), ན ཙ ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཝཱ་ཝ་ཊོ་ཏི (ཀ.), ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི (?) དཱི. ནི. ༣.༣༥༥; ཨ. ནི. ༣.༡༠༢; ༩.༢༧] པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ས་ཏོ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི’ཏི [སོ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་ཏོ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི, ས་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་པ་ཀཱ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ. ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་པ་ཀཱ་ནཾ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ་ནཾ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༨. ‘‘ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སྶ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཀྑོ ནྷཱ་པ་ཀོ [ན་ཧཱ་པ་ཀོ (སཱི. པཱི.)] ཝཱ ནྷཱ་པ་ཀ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝཱ ཀཾ་ས་ཐཱ་ལེ ནྷཱ་ནཱི་ཡ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི [ན་ཧཱ་ནཱི་ཡ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི (སཱི. པཱི.)] ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ ས་ནྣེ་ཡྻ. སཱ་ཡཾ ནྷཱ་ནཱི་ཡ་པི་ཎྜི [སཱ་སྶ ན་ཧཱ་ནཱི་ཡ་པི་ཎྜཱི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] སྣེ་ཧཱ་ནུ་ག་ཏཱ སྣེ་ཧ་པ་རེ་ཏཱ ས་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་རཱ ཕུ་ཊཱ སྣེ་ཧེ་ན, ན ཙ པ་གྒྷ་རི་ནཱི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ ག་མྦྷཱི་རོ ཨུ་བྦྷི་དོ་ད་ཀོ [ཨུ་བྦྷི་ཏོ་ད་ཀོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)]. ཏ་སྶ ནེ་ཝ་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཾ, ན པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཾ, ན ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཾ, ན ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཾ, དེ་ཝོ ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་མྨཱ དྷཱ་རཾ ནཱ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪེ་ཡྻ [དེ་ཝོ ཙ ན ཀཱ་ལེ་ན… ཨ་ནུ་པ་ཝེ་ཙྪེ་ཡྻ (དཱི. ནི. ༡.༢༢༧ ཨཱ་ད་ཡོ; མ. ནི. ༢.༢༥༡ ཨཱ་ད་ཡོ]. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་མྷཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཱ སཱི་ཏཱ ཝཱ་རི་དྷཱ་རཱ ཨུ་བྦྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཾ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་རི་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཡྻ པ་རི་ས་ནྡེ་ཡྻ པ་རི་པཱུ་རེ་ཡྻ པ་རི་པྥ་རེ་ཡྻ; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་ད་སྶ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་རི་ནཱ ཨ་པྥུ་ཊཾ ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ལི་ནི་ཡཾ ཝཱ པ་དུ་མི་ནི་ཡཾ ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀི་ནི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཝཱ པ་དུ་མཱ་ནི ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཨ་ནྟོ ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནི. ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ ཙ་གྒཱ ཡཱ་ཝ ཙ མཱུ་ལཱ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་རི་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ནྣཱ་ནི པ་རི་ས་ནྣཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རཱ་ནི པ་རི་པྥུ་ཊཱ་ནི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ལཱ་ནཾ ཝཱ པ་དུ་མཱ་ནཾ ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་རི་ནཱ ཨ་པྥུ་ཊཾ ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ …པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨོ་དཱ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཨ་སྶ; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨོ་དཱ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙོ་ཝ ཨ་ཉྙཾ [ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ (སཱི.), ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙཾ (?)] པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ, ཋི་ཏོ ཝཱ ནི་སི་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ, ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ནི་པ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མཱ [པ་ཉྩ་མཱི (སཱི.)] བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ [ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ (སཱི.)] ཨ་རི་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀོ ཨཱ་དྷཱ་རེ ཋ་པི་ཏོ པཱུ་རོ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀོ ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻོ. ཏ་མེ་ནཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ [ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཨ་རི་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཙ་ཏུ་རཾ་སཱ ཨཱ་ལི་བ་དྡྷཱ པཱུ་རཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཱ ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱ. ཏ་མེ་ནཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཨཱ་ལིཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཨ་རི་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ…པེ… ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་པ་ཐེ (སཱི. པཱི.), ཙ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་པ་ཐེ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ ཡུ་ཏྟོ ཨ་སྶ ཋི་ཏོ ཨོ་དྷ་སྟ་པ་ཏོ་དོ. ཏ་མེ་ནཾ ད་ཀྑོ ཡོ་གྒཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཝཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ར་སྨི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏོ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཾ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ སཱ་རེ་ཡྻ་པི པ་ཙྩཱ་སཱ་རེ་ཡྻ་པི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཨ་རི་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝེ་ཡྻཾ – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཨ་སྶཾ…པེ… ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎེ་ཡྻཾ – དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱ’ཏི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ, དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཙ་ངྐ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༩. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ངྐ་མེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨ་དྡྷཱ་ན་ཀྑ་མོ ཧོ་ཏི, པ་དྷཱ་ན་ཀྑ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་སི་ཏཾ པཱི་ཏཾ ཁཱ་ཡི་ཏཾ སཱ་ཡི་ཏཾ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཙ་ངྐ་མཱ་དྷི་ག་ཏོ ས་མཱ་དྷི ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཙ་ངྐ་མེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ནཱ་གི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༣༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ [ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལི་ཀཱ (སཱི.) ཨ. ནི. ༦.༤༢; ཨ. ནི. ༨.༨༦] བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ བྷོ གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ; ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི, ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཊྛཾ་སུ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་གི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་གི་ཏཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀེ པ་ན ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ, ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱ’’ཏི. ‘‘མཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཡ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མཾ, མཱ ཙ མ་ཡཱ ཡ་སོ. ཡོ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ན་ཡི་མ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཡ་སྶཱ་ཧཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. སོ ཏཾ [སོ་ཧཾ (ཀ.), སོ (སྱཱ. ཀཾ.)] མཱི་ལ༹ྷ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ; ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ག་མི་སྶ་ཏི ཏཾ་ནི་ནྣཱ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཡ་ཐཱ་ནི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ག་མི་སྶ་ཏི, ཏཾ་ནི་ནྣཱ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི.
‘‘མཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཡ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མཾ, མཱ ཙ མ་ཡཱ ཡ་སོ. ཡོ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ན་ཡི་མ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཡ་སྶཱ་ཧཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. སོ ཏཾ མཱི་ལ༹ྷ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ. ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏ་སྶ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝོ – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. པི་ཡཱ་ནཾ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ [པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ (སཱི.), པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལྱ་ཏཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] ས་ཎྛཱ་ཏི – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. ཚ་སུ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཕ་སྶེ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ཏི – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. པ་ཉྩ་སུ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ཏི – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
དྭེ ཨ་གཱ་ར་ཝུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, དུ་སྶཱི་ལཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཙ;
ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཱ, ཙ་ངྐ་མཾ ནཱ་གི་ཏེ་ན ཙཱ་ཏི.
༤. སུ་མ་ན་ཝ་གྒོ
༡. སུ་མ་ན་སུ་ཏྟཾ
༣༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ…པེ… ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ སུ་མ་ནཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱི པ་ཉྩ་ཧི ར་ཐ་ས་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རི་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ སུ་མ་ནཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷ་སྶུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྭེ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་མ་ས་དྡྷཱ ས་མ་སཱི་ལཱ ས་མ་པ་ཉྙཱ – ཨེ་ཀོ དཱ་ཡ་ཀོ, ཨེ་ཀོ ཨ་དཱ་ཡ་ཀོ. ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ནེ་སཾ [ཏེ་སཾ (སཱི.)], བྷ་ནྟེ, སི་ཡཱ ཝི་སེ་སོ, སི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི?
‘‘སི་ཡཱ, སུ་མ་ནེ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡོ སོ, སུ་མ་ནེ, དཱ་ཡ་ཀོ སོ ཨ་མུཾ ཨ་དཱ་ཡ་ཀཾ དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷཱ་ཏི – དི་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ, དི་བྦེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, དི་བྦེ་ན སུ་ཁེ་ན, དི་བྦེ་ན ཡ་སེ་ན, དི་བྦེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན. ཡོ སོ, སུ་མ་ནེ, དཱ་ཡ་ཀོ སོ ཨ་མུཾ ཨ་དཱ་ཡ་ཀཾ དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷཱ་ཏི’’.
‘‘ས་ཙེ པ་ན ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ནེ་སཾ, བྷ་ནྟེ, སི་ཡཱ ཝི་སེ་སོ, སི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘སི་ཡཱ, སུ་མ་ནེ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡོ སོ, སུ་མ་ནེ, དཱ་ཡ་ཀོ སོ ཨ་མུཾ ཨ་དཱ་ཡ་ཀཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷཱ་ཏི – མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ, མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན, མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཡ་སེ་ན, མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན. ཡོ སོ, སུ་མ་ནེ, དཱ་ཡ་ཀོ སོ ཨ་མུཾ ཨ་དཱ་ཡ་ཀཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷཱ་ཏི’’.
‘‘ས་ཙེ པ་ན ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ནེ་སཾ, བྷ་ནྟེ, སི་ཡཱ ཝི་སེ་སོ, སི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘སི་ཡཱ, སུ་མ་ནེ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡོ སོ, སུ་མ་ནེ, དཱ་ཡ་ཀོ སོ ཨ་མུཾ ཨ་དཱ་ཡ་ཀཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷཱ་ཏི – ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ, ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ, ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ, ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ. ཡེ་ཧི ཁོ པ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏྱ་སྶ མ་ནཱ་པེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན, མ་ནཱ་པེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན, མ་ནཱ་པེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན, མ་ནཱ་པཾ་ཡེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཧ་ར་ནྟི ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཡོ སོ, སུ་མ་ནེ, དཱ་ཡ་ཀོ སོ ཨ་མུཾ ཨ་དཱ་ཡ་ཀཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ པ་ན ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་བྷོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ནེ་སཾ, བྷ་ནྟེ, སི་ཡཱ ཝི་སེ་སོ, སི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཏྠ ཁོ པ་ནེ་སཱ་ཧཾ, སུ་མ་ནེ, ན ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་དཱ་མི, ཡ་དི་དཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟི’’ནྟི [ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི (སྱཱ. ཀཾ.)].
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ལ་མེ་ཝ དཱ་ནཱ་ནི དཱ་ཏུཾ ཨ་ལཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ; ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, སུ་མ་ནེ! ཨ་ལ་ཉྷི, སུ་མ་ནེ, དཱ་ནཱ་ནི དཱ་ཏུཾ ཨ་ལཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ! དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན [ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ (སཱི. པཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཙ་ནྡོ ཝི་མ་ལོ, ག་ཙྪཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ;
ས་བྦེ ཏཱ་རཱ་ག་ཎེ ལོ་ཀེ, ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ས་དྡྷོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ;
ས་བྦེ མ་ཙྪ་རི་ནོ ལོ་ཀེ, ཙཱ་གེ་ན ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི.