༣. པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༢༡. ‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སེ་ཁཾ [སེ་ཀྑཾ (ཀ.)] དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སཱི་ལཱ་ནི ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སཱི་ལཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༢༢. ‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཁཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སུ་ཏྟཾ
༢༣. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ཨུ་པེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨ་ཡོ, ལོ་ཧཾ, ཏི་པུ, སཱི་སཾ, ས་ཛ྄ཛྷཾ [ས་ཛ྄ཛྷུ (སཱི.)] – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ཨུ་པེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ཡ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ [ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ (སཱི.)] ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧོ་ཏི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ མུ་དུ ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ པ་བྷ་སྶ་ར་ཉྩ ན ཙ པ་བྷ་ངྒུ ས་མྨཱ ཨུ་པེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ཡ. ཡ་སྶཱ ཡ་སྶཱ ཙ [ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི (སྱཱ. པཱི.)] པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཝི་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ཡ་དི མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ཡ་དི ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཡ ཡ་དི གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ་ཡ [གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀེ་ན (སྱཱ. ཀཾ. ཀ., ཨ. ནི. ༣.༡༠༢)] ཡ་དི སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ་ཡ – ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩི་མེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བྱཱ་པཱ་དོ, ཐི་ན་མི་དྡྷཾ [ཐཱི་ན་མི་དྡྷཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ པ་བྷ་སྶ་ར་ཉྩ ན ཙ པ་བྷ་ངྒུ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝེ་ཡྻཾ – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཨ་སྶཾ, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཨ་སྶཾ; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ; ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ [ཙ་ནྡི་མ་སུ་རི་ཡེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་སེ་ཡྻཾ [པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻཾ (ཀ.)] པ་རི་མ་ཛྫེ་ཡྻཾ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎེ་ཡྻཾ – དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱ’ཏི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ [སེ་ཡྻ་ཐཱི་དཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ད་ས་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཝཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏིཾ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ – ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ; ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ་ཏི, ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶེ་ཡྻཾ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ; ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ཏི, ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶེ་ཡྻཾ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་སྶཱི་ལ་སུ་ཏྟཾ
༢༤. [ཨ. ནི. ༥.༡༦༨; ༦.༥༠; ༧.༦༥] ‘‘དུ་སྶཱི་ལ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ཝི་པ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀཱ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཙོ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཕེ་གྒུ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, སཱ་རོ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ.
‘‘སཱི་ལ་ཝ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀཱ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཙོ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཕེ་གྒུ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, སཱ་རོ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༢༥. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི སཱི་ལཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, སུ་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, ས་མ་ཐཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༦. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ [པཱ་མུ་ཛྫཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.) དཱི. ནི. ༣.༣༢༢] ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི [ཝེ་དི་ཡ་ཏི (སཱི.)]. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ…པེ… ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི; ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི; ཨ་པི ཙ ཁྭ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟཾ
༢༧. ‘‘ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་པ་ཀཱ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ. ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་པ་ཀཱ་ནཾ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨ་རི་ཡོ ནི་རཱ་མི་སོ’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨ་ཀཱ་པུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏོ’ཏི [མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏོ་ཏི (ཀ.)] པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ལ་དྡྷོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏོ, ན ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོ’ཏི [ན ཙ ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་པྤ་ཏི་ཏོ་ཏི (སཱི.), ན ཙ ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་པ་ཏྟོ་ཏི (སྱཱ.), ན ཙ ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཝཱ་ཝ་ཊོ་ཏི (ཀ.), ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི (?) དཱི. ནི. ༣.༣༥༥; ཨ. ནི. ༣.༡༠༢; ༩.༢༧] པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ས་ཏོ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི’ཏི [སོ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་ཏོ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི, ས་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་པ་ཀཱ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ. ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་པ་ཀཱ་ནཾ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ་ནཾ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༨. ‘‘ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སྶ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཀྑོ ནྷཱ་པ་ཀོ [ན་ཧཱ་པ་ཀོ (སཱི. པཱི.)] ཝཱ ནྷཱ་པ་ཀ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝཱ ཀཾ་ས་ཐཱ་ལེ ནྷཱ་ནཱི་ཡ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི [ན་ཧཱ་ནཱི་ཡ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི (སཱི. པཱི.)] ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ ས་ནྣེ་ཡྻ. སཱ་ཡཾ ནྷཱ་ནཱི་ཡ་པི་ཎྜི [སཱ་སྶ ན་ཧཱ་ནཱི་ཡ་པི་ཎྜཱི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] སྣེ་ཧཱ་ནུ་ག་ཏཱ སྣེ་ཧ་པ་རེ་ཏཱ ས་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་རཱ ཕུ་ཊཱ སྣེ་ཧེ་ན, ན ཙ པ་གྒྷ་རི་ནཱི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ ག་མྦྷཱི་རོ ཨུ་བྦྷི་དོ་ད་ཀོ [ཨུ་བྦྷི་ཏོ་ད་ཀོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)]. ཏ་སྶ ནེ་ཝ་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཾ, ན པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཾ, ན ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཾ, ན ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཾ, དེ་ཝོ ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་མྨཱ དྷཱ་རཾ ནཱ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪེ་ཡྻ [དེ་ཝོ ཙ ན ཀཱ་ལེ་ན… ཨ་ནུ་པ་ཝེ་ཙྪེ་ཡྻ (དཱི. ནི. ༡.༢༢༧ ཨཱ་ད་ཡོ; མ. ནི. ༢.༢༥༡ ཨཱ་ད་ཡོ]. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་མྷཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཱ སཱི་ཏཱ ཝཱ་རི་དྷཱ་རཱ ཨུ་བྦྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཾ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་རི་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཡྻ པ་རི་ས་ནྡེ་ཡྻ པ་རི་པཱུ་རེ་ཡྻ པ་རི་པྥ་རེ་ཡྻ; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་ད་སྶ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་རི་ནཱ ཨ་པྥུ་ཊཾ ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ལི་ནི་ཡཾ ཝཱ པ་དུ་མི་ནི་ཡཾ ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀི་ནི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཝཱ པ་དུ་མཱ་ནི ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཨ་ནྟོ ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནི. ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ ཙ་གྒཱ ཡཱ་ཝ ཙ མཱུ་ལཱ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་རི་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ནྣཱ་ནི པ་རི་ས་ནྣཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རཱ་ནི པ་རི་པྥུ་ཊཱ་ནི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ལཱ་ནཾ ཝཱ པ་དུ་མཱ་ནཾ ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་རི་ནཱ ཨ་པྥུ་ཊཾ ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་ས་ནྡེ་ཏི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི པ་རི་པྥ་ར་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ …པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨོ་དཱ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཨ་སྶ; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨོ་དཱ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི; ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙོ་ཝ ཨ་ཉྙཾ [ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ (སཱི.), ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙཾ (?)] པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ, ཋི་ཏོ ཝཱ ནི་སི་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ, ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ནི་པ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མཱ [པ་ཉྩ་མཱི (སཱི.)] བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ [ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ (སཱི.)] ཨ་རི་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀོ ཨཱ་དྷཱ་རེ ཋ་པི་ཏོ པཱུ་རོ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀོ ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻོ. ཏ་མེ་ནཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ [ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཨ་རི་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཙ་ཏུ་རཾ་སཱ ཨཱ་ལི་བ་དྡྷཱ པཱུ་རཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཱ ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱ. ཏ་མེ་ནཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཨཱ་ལིཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཨ་རི་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ…པེ… ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་པ་ཐེ (སཱི. པཱི.), ཙ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་པ་ཐེ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ ཡུ་ཏྟོ ཨ་སྶ ཋི་ཏོ ཨོ་དྷ་སྟ་པ་ཏོ་དོ. ཏ་མེ་ནཾ ད་ཀྑོ ཡོ་གྒཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཝཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ར་སྨི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏོ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཾ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ སཱ་རེ་ཡྻ་པི པ་ཙྩཱ་སཱ་རེ་ཡྻ་པི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཨ་རི་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝེ་ཡྻཾ – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཨ་སྶཾ…པེ… ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎེ་ཡྻཾ – དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱ’ཏི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ, དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཙ་ངྐ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༩. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ངྐ་མེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨ་དྡྷཱ་ན་ཀྑ་མོ ཧོ་ཏི, པ་དྷཱ་ན་ཀྑ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་སི་ཏཾ པཱི་ཏཾ ཁཱ་ཡི་ཏཾ སཱ་ཡི་ཏཾ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཙ་ངྐ་མཱ་དྷི་ག་ཏོ ས་མཱ་དྷི ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཙ་ངྐ་མེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ནཱ་གི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༣༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ [ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལི་ཀཱ (སཱི.) ཨ. ནི. ༦.༤༢; ཨ. ནི. ༨.༨༦] བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ བྷོ གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ; ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི, ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཊྛཾ་སུ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་གི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་གི་ཏཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀེ པ་ན ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ, ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱ’’ཏི. ‘‘མཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཡ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མཾ, མཱ ཙ མ་ཡཱ ཡ་སོ. ཡོ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ན་ཡི་མ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཡ་སྶཱ་ཧཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. སོ ཏཾ [སོ་ཧཾ (ཀ.), སོ (སྱཱ. ཀཾ.)] མཱི་ལ༹ྷ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ; ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ག་མི་སྶ་ཏི ཏཾ་ནི་ནྣཱ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཡ་ཐཱ་ནི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ག་མི་སྶ་ཏི, ཏཾ་ནི་ནྣཱ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི.
‘‘མཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཡ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མཾ, མཱ ཙ མ་ཡཱ ཡ་སོ. ཡོ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ན་ཡི་མ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཡ་སྶཱ་ཧཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. སོ ཏཾ མཱི་ལ༹ྷ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ. ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏ་སྶ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝོ – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. པི་ཡཱ་ནཾ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ [པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ (སཱི.), པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལྱ་ཏཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] ས་ཎྛཱ་ཏི – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. ཚ་སུ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཕ་སྶེ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ཏི – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. པ་ཉྩ་སུ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ཏི – ཨེ་སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.