༡༠. ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀཱ་སུ་ཏྟཾ
༨༡. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སི་ཁི་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱུ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ [ས་ཧ་སྶཱི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ (པཱི.) སཾ. ནི. ༡.༡༨༥ ཝི་ཏྠཱ་རོ] ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀཱི་ཝ་ཏ་ཀཾ པ་ཧོ་ཏི ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘སཱ་ཝ་ཀོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སི་ཁི་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱུ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀཱི་ཝ་ཏ་ཀཾ པ་ཧོ་ཏི ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘སཱ་ཝ་ཀོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སི་ཁི་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱུ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀཱི་ཝ་ཏ་ཀཾ པ་ཧོ་ཏི ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘སུ་ཏཱ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཧ་སྶཱི ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀཱ་ལོ; ཨེ་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏ, ཀཱ་ལོ! ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡ, སུ་ཎཱ་ཧི སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ [ཙ་ནྡི་མ་སུ་རི་ཡཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་རི་ཧ་ར་ནྟི, དི་སཱ བྷ་ནྟི ཝི་རོ་ཙ་ནཱ, ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀོ. ཏ་སྨིཾ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀེ ས་ཧ་སྶཾ [ཏ་སྨིཾ ས་ཧ་སྶཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ་ནྡཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ནཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རཱུ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཧ་སྶཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཡཱ་མཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཏུ་སི་ཏཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་ནཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ན་ནྡ, ས་ཧ་སྶཱི ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ན་ནྡ, ས་ཧ་སྶཱི ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ན་ནྡ, དྭི་ས་ཧ་སྶཱི མ་ཛ྄ཛྷི་མི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ན་ནྡ, དྭི་ས་ཧ་སྶཱི མ་ཛ྄ཛྷི་མི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ན་ནྡ, ཏི་ས་ཧ་སྶཱི མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ.
‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ [ཏི་ས་ཧ་སྶི མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶིཾ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཏི་ས་ཧ་སྶཱི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶཱི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ (པཱི.)] ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཕ་རེ་ཡྻ. ཡ་དཱ ཏེ ས་ཏྟཱ ཏཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ས་ཉྫཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ གྷོ་སཾ ཀ་རེ་ཡྻ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ (ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ) [(བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ) (སཱི.), ( ) ན་ཏྠི སྱཱ. ཀཾ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མེ་ཏི] ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡ་སྶ མེ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཏྠ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་དི ཏེ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨུ་དཱ་ཡི. ས་ཙེ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཝེ་སུ དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཡྻ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཡྻ. ཨ་པི ཙ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨཱ་ན་ནྡོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨཱ་ན་ནྡ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.