.ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ.
ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ
ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི༹
༡. པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. བཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ [བྷ་དྡ་ནྟེ (ཀ.)]’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་ས་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཱ ཝཱ ཏི་ཎཱ་གཱ་རཱ ཝཱ [ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ ཝཱ ཏི་ཎཱ་གཱ་རཾ ཝཱ (སཱི.)] ཨ་གྒི མུ་ཏྟོ [ཨ་གྒི་མུ་ཀྐོ (སཱི.), ཨ་གྒི མུ་ཀྐོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་ནི་པི ཌ་ཧ་ཏི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཱ་ནི ནི་ཝཱ་ཏཱ་ནི ཕུ་སི་ཏ་གྒ་ལཱ༹་ནི པི་ཧི་ཏ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་ས་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ.
‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ བཱ་ལོ, ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ པ་ཎྜི་ཏོ. ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝོ པ་ཎྜི་ཏོ. ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ པ་ཎྜི་ཏོ. ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ བྷ་ཡཾ, ན་ཏྠི པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ, ན་ཏྠི པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ས་གྒོ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ཡེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༢. ‘‘ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ, ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ཎྜི་ཏོ, ཨ་པ་དཱ་ན་སོ་བྷ་ནཱི [ཨ་པ་དཱ་ནེ སོ་བྷ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ཉྙཱ་ཏི [པ་ཉྙ་ཏྟི (?)]. ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ཡེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཙི་ནྟཱི་སུ་ཏྟཾ
༣. ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལ་སྶ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི བཱ་ལ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི བཱ་ལཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཧོ་ཏི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ. ནོ ཙེ་དཾ [ནོ ཙེ་ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ, ཀེ་ན ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ [ཏེ་ན ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ན ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ (ཀ.), ན ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ (?)] – ‘བཱ་ལོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ’ཏི? ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཧོ་ཏི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ ཏ་སྨཱ ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘བཱ་ལོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ’ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི བཱ་ལ་སྶ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི བཱ་ལ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི བཱ་ལཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི.
‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཎྜི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པ་ཎྜི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ. ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ, ཀེ་ན ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ ས་པྤུ་རི་སོ’ཏི? ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ ཏ་སྨཱ ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ ས་པྤུ་རི་སོ’ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཎྜི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པ་ཎྜི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༤. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ན པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ན་པྤ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ར་སྶ ཁོ པ་ན ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ར་སྶ ཁོ པ་ན ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་སུ་ཏྟཾ
༥. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, པ་ར་སྶ ཁོ པ་ན ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི སི་ལི་ཊྛེ་ཧི ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ནཱ་བྦྷ་ནུ་མོ་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, པ་ར་སྶ ཁོ པ་ན ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི སི་ལི་ཊྛེ་ཧི ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་ཀུ་ས་ལ་སུ་ཏྟཾ
༦. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཀུ་ས་ལེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, ཀུ་ས་ལེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, ཀུ་ས་ལེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…. ཚ་ཊྛཾ.
༧. སཱ་ཝ་ཛྫ་སུ་ཏྟཾ
༧. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? སཱ་ཝ་ཛྫེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, སཱ་ཝ་ཛྫེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, སཱ་ཝ་ཛྫེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན…པེ… ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན…པེ…. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་སུ་ཏྟཾ
༨. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན…པེ… ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན. ཨི་མེ་ཧི, ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ཡེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཁ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༩. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཁ་ཏཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི སཱ་ནུ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཁ་ཏཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི སཱ་ནུ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི.
‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཡ་ཏྟོ ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཀྑ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, བ་ཧུ་ཉྩ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཡ་ཏྟོ ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཀྑ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, བ་ཧུ་ཉྩ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. མ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༠. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཡོ མ་ལེ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? དུ་སྶཱི་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལྱ་མ་ལ་ཉྩ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨི་སྶུ་ཀཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཨི་སྶཱ་མ་ལ་ཉྩ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི; མ་ཙྪ་རཱི ཙ ཧོ་ཏི, མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་ཉྩ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་མེ ཏ་ཡོ མ་ལེ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.
‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཡོ མ་ལེ པ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? སཱི་ལ་ཝཱ ཙ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལྱ་མ་ལ་ཉྩ་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨ་ནི་སྶུ་ཀཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཨི་སྶཱ་མ་ལ་ཉྩ་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨ་མ་ཙྪ་རཱི ཙ ཧོ་ཏི, མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་ཉྩ་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་མེ ཏ་ཡོ མ་ལེ པ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
བཱ་ལ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
བྷ་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཙི་ནྟཱི ཙ, ཨ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཡོ་ནི་སོ;
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་ཁ་ཏཾ མ་ལ་ནྟི.
༢. ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཉཱ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༡. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཉཱ་ཏོ བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་དུ་ཀྑཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཉཱ་ཏོ བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་དུ་ཀྑཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ.
‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཉཱ་ཏོ བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཉཱ་ཏོ བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༢. ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི [ས་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷ་ཝ་ནྟི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་དེ་སེ རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ ས་ངྒཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ཏ་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་དེ་སེ བྷི་ཀྑུ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ བྷི་ཀྑུ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི བྷི་ཀྑུ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨཱ་སཾ་ས་སུ་ཏྟཾ
༡༣. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ནི་རཱ་སོ, ཨཱ་སཾ་སོ, ཝི་ག་ཏཱ་སོ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ པུ་གྒ་ལོ ནི་རཱ་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ནཱི་ཙེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ ཝེ་ན་ཀུ་ལེ [ཝེ་ཎ་ཀུ་ལེ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ ནེ་སཱ་ད་ཀུ་ལེ ཝཱ ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལེ ཝཱ པུ་ཀྐུ་ས་ཀུ་ལེ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ ཀ་སི་ར་ཝུ་ཏྟི་ཀེ, ཡ་ཏྠ ཀ་སི་རེ་ན གྷཱ་ས་ཙྪཱ་དོ ལ་བྦྷ་ཏི. སོ ཙ ཧོ་ཏི དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་དྡ་སི་ཀོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ བ་ཝ྄ཧཱ་བཱ་དྷོ [བ་ཧྭཱ་བཱ་དྷོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཀཱ་ཎོ ཝཱ ཀུ་ཎཱི ཝཱ ཁ་ཉྫོ ཝཱ པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ ཝཱ, ན ལཱ་བྷཱི ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ ཡཱ་ན་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་སྶ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶ. སོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཀི་ར ཁ་ཏྟི་ཡོ ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ’ཏི. ཏ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ མ་མྤི ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་སྶ་ནྟཱི’ཏི! ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནི་རཱ་སོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་སཾ་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ ཛེ་ཊྛོ པུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨཱ་བྷི་སེ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟོ ཨ་ཙ་ལ་པྤ་ཏྟོ [མ་ཙ་ལ་པྤ་ཏྟོ (སཱི. པཱི.)]. སོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཀི་ར ཁ་ཏྟི་ཡོ ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ’ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ མ་མྤི ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་སྶ་ནྟཱི’ཏི! ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་སཾ་སོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཝི་ག་ཏཱ་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ. སོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཀི་ར ཁ་ཏྟི་ཡོ ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ’ཏི. ཏ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ མ་མྤི ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་སྶ་ནྟཱི’ཏི! ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡཱ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་སཱ སཱ [སཱ་སྶ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཝི་ག་ཏཱ་སོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ནི་རཱ་སོ, ཨཱ་སཾ་སོ, ཝི་ག་ཏཱ་སོ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནི་རཱ་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་དྷ་མྨོ ཨ་སུ་ཙི ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཨ་སྶ་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ. སོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ ཨ་ཧ་མྤི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི! ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནི་རཱ་སོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་སཾ་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ. སོ སུ་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ ཨ་ཧ་མྤི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི! ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་སཾ་སོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཝི་ག་ཏཱ་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. སོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ ཨ་ཧ་མྤི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི! ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡཱ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟཱ་སཱ སཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཝི་ག་ཏཱ་སོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་སཱུ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟཾ
༡༤. ‘‘ཡོ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ སོ་པི ན ཨ་རཱ་ཛ་ཀཾ ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ དྷ་མྨི་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་ར་ཉྙོ རཱ་ཛཱ’’ཏི [ཙ་ཀྐ་ནྟི (ཀ.)]? ‘‘དྷ་མྨོ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ [ག་རུ་ཀ་རོ་ནྟོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིཾ’’.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑུ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ, ཨ་ནུ་ཡ་ནྟེ་སུ [ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་སུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ, ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ, མི་ག་པ་ཀྑཱི་སུ. ས ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིཾ, དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ, ཨ་ནུ་ཡ་ནྟེ་སུ, བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ, ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ, མི་ག་པ་ཀྑཱི་སུ, དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀེ་ན་ཙི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པཱ་ཎི་ནཱ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ [བྷི་ཀྑ་ཝེ (ཀ.)], ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྨིཾ – ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦ’’’ནྟི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་སྨིཾ – ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦ’ནྟི…པེ… མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྨིཾ – ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦ’’’ནྟི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྨིཾ, དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་སྨིཾ, དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྨིཾ, དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ས་ཙེ་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི ས་ཙེ་ཏ་ནོ [པ་ཙེ་ཏ་ནོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ནཱ་མ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ས་ཙེ་ཏ་ནོ ར་ཐ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨི་ཏོ མེ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཚ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ངྒཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཀྑི་སྶ་སི [ས་ཀྑ་སི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] མེ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ན་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་གཾ ཀཱ་ཏུ’ནྟི? ‘ས་ཀྐོ་མི དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཐ་ཀཱ་རོ ར་ཉྙོ ས་ཙེ་ཏ་ན་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཐ་ཀཱ་རོ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ས་ཙེ་ཏ་ནོ ར་ཐ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨི་ཏོ མེ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཚ་ནྣཾ དི་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ངྒཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ནི་ཊྛི་ཏཾ ན་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་ག’ནྟི? ‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, དེ་ཝ, ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐཾ ནི་ཊྛི་ཏ’ནྟི. ‘ས་ཀྑི་སྶ་སི པ་ན མེ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི དུ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཀྐཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ’ནྟི? ‘ས་ཀྐོ་མི དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཐ་ཀཱ་རོ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི དུ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཀྐཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་གཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ ས་ཙེ་ཏ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཙེ་ཏ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨི་དཾ ཏེ, དེ་ཝ, ན་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་གཾ ནི་ཊྛི་ཏ’ནྟི. ‘ཡ་ཉྩ ཏེ ཨི་དཾ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཡ་ཉྩ ཏེ ཨི་དཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ, ཨི་མེ་སཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ? ནེ་སཱ་ཧཾ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ‘ཨ་ཏྠེ་སཾ, དེ་ཝ, ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. པ་སྶ་ཏུ དེ་ཝོ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཐ་ཀཱ་རོ ཡཾ ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་ངྒུ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་པ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
‘‘‘ཀོ ནུ ཁོ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡ་མི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (ཀ.)] ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་ངྒུ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་པ་ཏི? ཀོ པ་ན, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡ་མི་དཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’ཏི? ‘ཡ་མི་དཾ, དེ་ཝ, ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་སྶ ནེ་མི་པི ས་ཝ་ངྐཱ ས་དོ་སཱ ས་ཀ་སཱ་ཝཱ, ཨ་རཱ་པི ས་ཝ་ངྐཱ ས་དོ་སཱ ས་ཀ་སཱ་ཝཱ, ནཱ་བྷི་པི ས་ཝ་ངྐཱ ས་དོ་སཱ ས་ཀ་སཱ་ཝཱ. ཏཾ ནེ་མི་ཡཱ་པི ས་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ས་དོ་ས་ཏྟཱ ས་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་རཱ་ན་མྤི ས་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ས་དོ་ས་ཏྟཱ ས་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ, ནཱ་བྷི་ཡཱ་པི ས་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ས་དོ་ས་ཏྟཱ ས་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་ངྒུ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་པ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཏཾ, དེ་ཝ, ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཏ་སྶ ནེ་མི་པི ཨ་ཝ་ངྐཱ ཨ་དོ་སཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝཱ, ཨ་རཱ་པི ཨ་ཝ་ངྐཱ ཨ་དོ་སཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝཱ, ནཱ་བྷི་པི ཨ་ཝ་ངྐཱ ཨ་དོ་སཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝཱ. ཏཾ ནེ་མི་ཡཱ་པི ཨ་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ཨ་དོ་ས་ཏྟཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་རཱ་ན་མྤི ཨ་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ཨ་དོ་ས་ཏྟཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ, ནཱ་བྷི་ཡཱ་པི ཨ་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ཨ་དོ་ས་ཏྟཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཉྙོ ནཱུ་ན ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ ར་ཐ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི! ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ ར་ཐ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཏ་དཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལོ དཱ་རུ་ཝ་ངྐཱ་ནཾ དཱ་རུ་དོ་སཱ་ནཾ དཱ་རུ་ཀ་སཱ་ཝཱ་ནཾ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀུ་ས་ལོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་དོ་སཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་སཱ་ཝཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལོ ཝ་ཙཱི་ཝ་ངྐཱ་ནཾ ཝ་ཙཱི་དོ་སཱ་ནཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་སཱ་ཝཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལོ མ་ནོ་ཝ་ངྐཱ་ནཾ མ་ནོ་དོ་སཱ་ནཾ མ་ནོ་ཀ་སཱ་ཝཱ་ནཾ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ཡ་དོ་སོ ཀཱ་ཡ་ཀ་སཱ་ཝོ, ཝ་ཙཱི་ཝ་ངྐོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ ཝ་ཙཱི་དོ་སོ ཝ་ཙཱི་ཀ་སཱ་ཝོ, མ་ནོ་ཝ་ངྐོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ མ་ནོ་དོ་སོ མ་ནོ་ཀ་སཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ པ་པ་ཏི་ཏཱ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ.
‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐོ པ་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ཡ་དོ་སོ ཀཱ་ཡ་ཀ་སཱ་ཝོ, ཝ་ཙཱི་ཝ་ངྐོ པ་ཧཱི་ནོ ཝ་ཙཱི་དོ་སོ ཝ་ཙཱི་ཀ་སཱ་ཝོ, མ་ནོ་ཝ་ངྐོ པ་ཧཱི་ནོ མ་ནོ་དོ་སོ མ་ནོ་ཀ་སཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཾ པ་ཛ་ཧི་སྶཱ་མ ཀཱ་ཡ་དོ་སཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་སཱ་ཝཾ, ཝ་ཙཱི་ཝ་ངྐཾ པ་ཛ་ཧི་སྶཱ་མ ཝ་ཙཱི་དོ་སཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་སཱ་ཝཾ, མ་ནོ་ཝ་ངྐཾ པ་ཛ་ཧི་སྶཱ་མ མ་ནོ་དོ་སཾ མ་ནོ་ཀ་སཱ་ཝ’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༦. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ [ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ (སཱི. པཱི.) ཊཱི་ཀཱ་ཡ པ་ན ས་མེ་ཏི] པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཡོ་ནི ཙ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ [ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ (སཱི.)] ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ ན མ་དཱ་ཡ ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ར་ཏི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ, ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ངྑཱ་མི, ན་ཝ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཏྲཱ ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི, ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཡཱ་མཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི, ར་ཏྟི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཡཱ་མཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ, ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪི་མཾ ཡཱ་མཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཡོ་ནི ཙ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༧. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༨. ‘‘ས་ཙེ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ – ‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཐཱ’ཏི? ན་ནུ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡེ་ཡྻཱ་ཐ ཧ་རཱ་ཡེ་ཡྻཱ་ཐ ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཐ ཧ་རཱ་ཡ་ཐ ཛི་གུ་ཙྪ་ཐ, དི་བྦེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན དི་བྦེ་ན སུ་ཁེ་ན དི་བྦེ་ན ཡ་སེ་ན དི་བྦེ་ནཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཐ ཧ་རཱ་ཡ་ཐ ཛི་གུ་ཙྪ་ཐ; པ་གེ་ཝ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡི་ཏ་བྦཾ ཧ་རཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན… མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡི་ཏ་བྦཾ ཧ་རཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༩. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་པ་ཎི་ཀོ ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ [མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཀ་ས་མ་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་པ་ཎི་ཀོ ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ [ཕཱ་ཏི་ཀ་ཏྟུཾ (སཱི.), ཕཱ་ཏི་ཀཱ་ཏུཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)].
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ.
‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་པ་ཎི་ཀོ བྷ་བྦོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡཾ…པེ… སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་པ་ཎི་ཀོ བྷ་བྦོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ བྷ་བྦོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡཾ…པེ… སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ བྷ་བྦོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༠. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་པ་ཎི་ཀོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ མ་ཧ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟཾ [མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཾ ཝཱ ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟཾ ཝཱ (པཱི. ཀ.)] པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི བྷོ་གེ་སུ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཙ ཧོ་ཏི ཝི་དྷུ་རོ ཙ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ པ་ཎི་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨི་དཾ པ་ཎི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཀཱི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀྐ་ཡ་མཱ་ནཾ [ཝི་ཀྐཱི་ཡ་མཱ་ནཾ (?)], ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མཱུ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨུ་ད་ཡོ’ཏི [ཨུ་དྡ་ཡོ་ཏི (སཱི.)]. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ ཝི་དྷུ་རོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི པ་ཎི་ཡཾ ཀེ་ཏུ་ཉྩ ཝི་ཀྐེ་ཏུ་ཉྩ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ ཝི་དྷུ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀཾ ཡེ ཏེ ག་ཧ་པ་ཏཱི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷཱ མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ པཱ་པ་ཎི་ཀོ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཝི་དྷུ་རོ ཙ པ་ཊི་བ་ལོ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་ཉྩ པོ་སེ་ཏུཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏུ’ནྟི. ཏེ ནཾ བྷོ་གེ་ཧི ནི་པ་ཏ་ནྟི – ‘ཨི་ཏོ, ས་མྨ པཱ་པ་ཎི་ཀ, བྷོ་གེ ཀ་རི་ཏྭཱ [ཧ་རི་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] པུ་ཏྟ་དཱ་ར་ཉྩ པོ་སེ་ཧི, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་དེ་ཧཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཎི་ཀོ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་པ་ཎི་ཀོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ མ་ཧ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི བྷོ་གེ་སུ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ མ་ཧ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཙ ཧོ་ཏི ཝི་དྷུ་རོ ཙ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་དྷུ་རོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་དྷུ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི པ་རི་པ་ཉྷ་ཏི – ‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི? ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཋཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ མ་ཧ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཉཱ་ཏོ [ཉཱ་ཏ་ཀོ (སྱཱ. ཀཾ.)] སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ བྷི་ཀྑུ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ས་ཙེ་ཏ་ནོ;
ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཏྟཱ དེ་ཝོ ཙ, དུ་ཝེ པཱ་པ་ཎི་ཀེ་ན ཙཱ་ཏི.
༣. པུ་གྒ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. ས་མི་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༢༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ས་མི་དྡྷོ [ས་ཝི་ཊྛོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ [མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་མི་དྡྷཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་མི་དྡྷ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ [དི་ཊྛ་པྤ་ཏྟོ (ཀ.)], ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མོ ཏེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི?
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཡྭཱ་ཡཾ [ཡོ་ཡཾ (ཀ.)] པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ མེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་མ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཊྛི་ཀ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མོ ཏེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི?
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, ཨ་ཡཾ མེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་མ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མོ ཏེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི?
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཊྛི་ཀ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ མེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་མ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་ཉྩ ས་མི་དྡྷཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷེ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ. ཨཱ་ཡཱ་མཱ་ཝུ་སོ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མ. ཡ་ཐཱ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ས་མི་དྡྷོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ས་མི་དྡྷོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙ ས་མི་དྡྷེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཀ་རཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’ཏི. ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ སྭཱ་སྶ [སྭཱ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), སོ་ཡཾ (ཀ.)] ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི སྭཱ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ, ཡོ ཙཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ སོ་པ་སྶ [སོ་ཡཾ (ཀ.)] ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ.
‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཀ་རཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’ཏི. ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི སྭཱ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ སྭཱ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ, ཡོ ཙཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ སོ་པ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ.
‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཀ་རཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’ཏི. ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ སྭཱ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ སྭཱ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ, ཡོ ཙཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི སོ་པ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ.
‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཀ་རཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༢. [པུ. པ. ༩༤] ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ གི་ལཱ་ནོ ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ གི་ལཱ་ནོ ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ གི་ལཱ་ནོ ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡྭཱ་ཡཾ གི་ལཱ་ནོ ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ, ཨི་མཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཉྙེ་པི གི་ལཱ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ གི་ལཱ་ནཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ་མེ གི་ལཱ་ནཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ནེ་ཝ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ནི་ཡཱ་མཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ.
‘‘ཨི་དྷ, པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ནི་ཡཱ་མཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ནི་ཡཱ་མཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ནི་ཡཱ་མཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ, ཨི་མཾ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ གི་ལཱ་ནཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ས་ངྑཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༢༣. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ [ས་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཾ (ས་བྦ་ཏྠ) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི ཕ་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ས་ཏྟཱ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. སོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. སོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི ཕ་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི དེ་ཝཱ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ་པི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ་པི ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི་པི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི་པི ཕ་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཝོ་ཀི་ཎྞ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ དེ་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. བ་ཧུ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༢༤. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ པུ་གྒ་ལོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ.
‘‘ཨི་མེ་ཧི ཙ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན་ཏྠ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ་སཾ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ན སུ་པྤ་ཏི་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི, ཡ་དི་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ་ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན-གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༥. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་རུ་ཀཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ, ཝི་ཛྫཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ, ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རུ་ཀཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཊྛཱ་རུ་ཀོ [དུ་ཊྛཱ་རུ་ཀཱ (སཱི.)] ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ་ཡ [ཀ་ཐ་ལཱ་ཡ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.), ཀ་ཋ་ལེ་ན-ཀ་ཐ་ལེ་ན (ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ)] ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏོ [གྷ་ཊྚི་ཏཱ (སཱི.)] བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝཾ དེ་ཏི [ཨ་སྶ་ཝ་ནོ་ཏི (སཱི.)]; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རུ་ཀཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཛྫཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡཾ ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཛྫཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛི་ར་སྶ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨ་བྷེ་ཛྫཾ མ་ཎི ཝཱ པཱ་སཱ་ཎོ ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ. ‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’’ནྟི [པུ. པ. ༡༠༢]. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. སེ་ཝི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟཾ
༢༦. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་དི་སོ ཧོ་ཏི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཏཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཙ ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི [པ་ཝ་ཏྟ་ནཱི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) པུ. པ. ༡༢༢ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཏཾ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ ཙ ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཉྙཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཙ ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་ཏི ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མི, པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མི; ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མི, པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མི; ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མི, པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི.
‘‘ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི པུ་རི་སོ ནི་ཧཱི་ན་སེ་ཝཱི,
ན ཙ ཧཱ་ཡེ་ཐ ཀ་དཱ་ཙི ཏུ་ལྱ་སེ་ཝཱི;
སེ་ཊྛ་མུ་པ་ན་མཾ ཨུ་དེ་ཏི ཁི་པྤཾ,
ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ བྷ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟཾ
༢༧. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་དྷ་མྨོ ཨ་སུ་ཙི ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཨ་སྶ་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོ, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ, ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི – ‘པཱ་པ་མི་ཏྟོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡོ པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧི གཱུ་ཐ་ག་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ན དཾ་ས་ཏི [ཌཾ་ས་ཏི (སཱི. སྱཱ.), ཌ་སྶ་ཏི (པཱི.)], ཨ་ཐ ཁོ ནཾ མ་ཀྑེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི – ‘པཱ་པ་མི་ཏྟོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡོ པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ, ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཊྛཱ་རུ་ཀོ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ་ཡ ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝཾ དེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ལཱ་ཏཾ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ་ཡ ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏཾ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ་ཡ ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ, ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཀྐོ་སེ་ཡྻ་པི མཾ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཡྻ་པི མཾ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི མཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི – ‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’’ནྟི.
‘‘ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི པུ་རི་སོ ནི་ཧཱི་ན་སེ་ཝཱི,
ན ཙ ཧཱ་ཡེ་ཐ ཀ་དཱ་ཙི ཏུ་ལྱ་སེ་ཝཱི;