(༨) ༣. ཨཱ་ན་ནྡ་ཝ་གྒོ
༡. ཚ་ནྣ་སུ་ཏྟཾ
༧༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཚ་ནྣོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཚ་ནྣོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏུ་མྷེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཐ, དོ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཐ, མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཐཱ་ཏི. མ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་མ, དོ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་མ, མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་མཱ’’ཏི.
‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་གེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཐ, ཀིཾ དོ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ དོ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཐ, ཀིཾ མོ་ཧེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི?
‘‘ར་ཏྟོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་གེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མྤི དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི; རཱ་གེ པ་ཧཱི་ནེ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ར་ཏྟོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་གེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི; རཱ་གེ པ་ཧཱི་ནེ ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ན མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. ར་ཏྟོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་གེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; རཱ་གེ པ་ཧཱི་ནེ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. རཱ་གོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎོ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎོ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ པ་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷི་ཀོ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཀྑི་ཀོ ཨ་ནི་བྦཱ་ན་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ.
‘‘དུ་ཊྛོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དོ་སེ་ན…པེ… མཱུ་ལ༹ྷོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མོ་ཧེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མྤི དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི; མོ་ཧེ པ་ཧཱི་ནེ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏེ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. མཱུ་ལ༹ྷོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མོ་ཧེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི; མོ་ཧེ པ་ཧཱི་ནེ ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ན མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. མཱུ་ལ༹ྷོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མོ་ཧེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; མོ་ཧེ པ་ཧཱི་ནེ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. མོ་ཧོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎོ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎོ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ པ་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷི་ཀོ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཀྑི་ཀོ ཨ་ནི་བྦཱ་ན་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ. ཨི་དཾ ཁོ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་གེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་མ. ཨི་དཾ དོ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ དོ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་མ. ཨི་དཾ མོ་ཧེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་མཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་ཏྠི པ་ནཱ་ཝུ་སོ, མ་གྒོ ཨ་ཏྠི པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ རཱ་ག་སྶ དོ་ས་སྶ མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, མ་གྒོ ཨ་ཏྠི པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ རཱ་ག་སྶ དོ་ས་སྶ མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, མ་གྒོ ཀ་ཏ་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ རཱ་ག་སྶ དོ་ས་སྶ མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ རཱ་ག་སྶ དོ་ས་སྶ མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་གྒོ བྷ་དྡི་ཀཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ རཱ་ག་སྶ དོ་ས་སྶ མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ. ཨ་ལ་ཉྩ པ་ནཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༧༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ? ཀེ ལོ་ཀེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ? ཀེ ལོ་ཀེ སུ་ཀ་ཏཱ’’ཏི [སུ་ག་ཏཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]? ‘‘ཏེ་ན ཧི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡེ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, དོ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ཏེ་སཾ དྷ་མྨོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡེ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, དོ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ཏེ་སཾ དྷ་མྨོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡེ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, དོ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ལོ་ཀེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡེ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, དོ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ལོ་ཀེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡེ་སཾ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ, ཡེ་སཾ དོ་སོ པ་ཧཱི་ནོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝ་ངྐ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ, ཡེ་སཾ མོ་ཧོ པ་ཧཱི་ནོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ, ཏེ ལོ་ཀེ སུ་ཀ་ཏཱ ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡེ་སཾ, བྷ་ནྟེ, རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ, ཡེ་སཾ དོ་སོ པ་ཧཱི་ནོ…པེ… ཡེ་སཾ མོ་ཧོ པ་ཧཱི་ནོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ, ཏེ ལོ་ཀེ སུ་ཀ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཡཱ་ཝེ་ཏཾ [ཏ་ཡཱ ཙེ་ཏཾ (སཱི. པཱི. ཀ.)] བྱཱ་ཀ་ཏཾ – ‘ཡེ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, དོ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ཏེ་སཾ དྷ་མྨོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ’ཏི. ཏ་ཡཱ་ཝེ་ཏཾ བྱཱ་ཀ་ཏཾ – ‘ཡེ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, དོ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ལོ་ཀེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ’ཏི. ཏ་ཡཱ་ཝེ་ཏཾ བྱཱ་ཀ་ཏཾ – ‘ཡེ་སཾ, བྷ་ནྟེ, རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝ་ངྐ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ, ཡེ་སཾ དོ་སོ པ་ཧཱི་ནོ…པེ… ཡེ་སཾ མོ་ཧོ པ་ཧཱི་ནོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝ་ངྐ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ, ཏེ ལོ་ཀེ སུ་ཀ་ཏཱ’’’ཏི.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ན ཙེ་ཝ ནཱ་མ ས་དྷ་མྨུ་ཀྐཾ་ས་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ པ་ར་དྷ་མྨཱ་པ་སཱ་ད་ནཱ [ན པ་ར་དྷ་མྨཱ་པ་སཱ་ད་ནཱ (སཱི. པཱི.), ན པ་ར་དྷ་མྨ་ཝ་མྦྷ་ནཱ (མ. ནི. ༢.༢༣༦)]. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཝ [ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཙ (མ. ནི. ༢.༢༣༦)] དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཏྠོ ཙ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ནུ་པ་ནཱི་ཏོ. ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཐ, དོ་ས་སྶ…པེ… མོ་ཧ་སྶ པ་ཧ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཐ. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ. ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, དོ་ས་སྶ…པེ… མོ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ལོ་ཀེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝ་ངྐ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དོ་སོ པ་ཧཱི་ནོ…པེ… ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མོ་ཧོ པ་ཧཱི་ནོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝ་ངྐ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. ཏུ་མྷེ ལོ་ཀེ སུ་ཀ་ཏཱ.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཡྻེ་ན ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ ཨ་ཡྻོ ཨཱ་ན་ནྡོ དྷཱ་རེ་ཏུ, ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ས་ཀྐ་སུ་ཏྟཾ
༧༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ གི་ལཱ་ནཱ་ཝུ་ཊྛི་ཏོ [གི་ལཱ་ན་ཝུ་ཊྛི་ཏོ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི)] ཧོ་ཏི ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཾ, ནོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱ’ཏི. ས་མཱ་དྷི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ཉཱ་ཎཾ; ཨུ་དཱ་ཧུ ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཁོ གི་ལཱ་ན་ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་ནཱ་མཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ མ་ཧཱ་ནཱ་མཾ ས་ཀྐཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནཱ་མཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ཁ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, སཱི་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་སེ་ཁ་མྤི སཱི་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ; སེ་ཁོ་པི ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་སེ་ཁོ་པི ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ; སེ་ཁཱ་པི པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་སེ་ཁཱ་པི པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, སེ་ཁཾ སཱི་ལཾ? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, སེ་ཁཾ སཱི་ལཾ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, སེ་ཁོ ས་མཱ་དྷི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, སེ་ཁོ ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, སེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, བྷི་ཀྑུ ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, སེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ.
‘‘ས ཁོ སོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, སེ་ཁ་མྤི སཱི་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་སེ་ཁ་མྤི སཱི་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ; སེ་ཁོ་པི ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་སེ་ཁོ་པི ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ; སེ་ཁཱ་པི པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་སེ་ཁཱ་པི པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ནི་ག་ཎྛ་སུ་ཏྟཾ
༧༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་བྷ་ཡོ ཙ ལི་ཙྪ་ཝི པ་ཎྜི་ཏ་ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཙ ལི་ཙྪ་ཝི ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་བྷ་ཡོ ལི་ཙྪ་ཝི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནི་ག་ཎྛོ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ [ནཱ་ཐ་པུ་ཏྟོ (སཱི. པཱི.)] ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་བྦ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཙ་ར་ཏོ ཙ མེ ཏི་ཊྛ་ཏོ ཙ སུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཛཱ་ག་ར་སྶ ཙ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ’ནྟི. སོ པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏཾ. ཨི་ཏི ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ, དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ, ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏི་སྶཱ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ་ཡ ནི་ཛྫ་རཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀི་མཱ་ཧཱ’’ཏི?
‘‘ཏི་སྶོ ཁོ ཨི་མཱ, ཨ་བྷ་ཡ, ནི་ཛྫ་རཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མཱ ཏི་སྶོ? ཨི་དྷ, ཨ་བྷ་ཡ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སོ ན་ཝ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ ནི་ཛྫ་རཱ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀཱ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི.
‘‘ས ཁོ སོ, ཨ་བྷ་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ, པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ན་ཝ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ ནི་ཛྫ་རཱ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀཱ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི.
‘‘ས ཁོ སོ, ཨ་བྷ་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ [ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ན་ཝ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ ནི་ཛྫ་རཱ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀཱ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི. ཨི་མཱ ཁོ, ཨ་བྷ་ཡ, ཏི་སྶོ ནི་ཛྫ་རཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ པ་ཎྜི་ཏ་ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ལི་ཙྪ་ཝི ཨ་བྷ་ཡཾ ལི་ཙྪ་ཝིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, ས་མྨ ཨ་བྷ་ཡ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏོ ནཱ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་སཱི’’ཏི? ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ, ས་མྨ པ་ཎྜི་ཏ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏོ ནཱ་བྦྷ་ནུ་མོ་དི་སྶཱ་མི! མུ་དྡྷཱ་པི ཏ་སྶ ཝི་པ་ཏེ་ཡྻ ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏོ ནཱ་བྦྷ་ནུ་མོ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ནི་ཝེ་ས་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༧༦. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་ཐ ཡེ ཙ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ ཏེ ཝོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ [ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏ་བྦཱ (?)] ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཏཱི་སུ? བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི; ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི, དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’ཏི, ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཉཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ – པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ན ཏྭེ་ཝ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཏ་ཏྲི་དཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. སོ ཝ་ཏཱ་ན་ནྡ, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ – པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ན ཏྭེ་ཝ དྷ་མྨེ…པེ… ན ཏྭེ་ཝ ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཏ་ཏྲི་དཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. སོ ཝ་ཏཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཡེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་ཐ ཡེ ཙ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ ཏེ ཝོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. པ་ཋ་མ་བྷ་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༧༧. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ཝོ, བྷ་ཝོ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཝེ་པ་ཀྐ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨ་པི ནུ ཁོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བཱི་ཛཾ, ཏ་ཎྷཱ སྣེ་ཧོ [སི་ནེ་ཧོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཧཱི་ནཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ [ཨཱ་ཡ་ཏི (སཱི.)] པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ( ) [(ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨཱ་ན་ནྡ བྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི) (ཀ.) དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ པ་ན ཨི་དཾ པཱ་ཋ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི]
‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཝེ་པ་ཀྐ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨ་པི ནུ ཁོ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བཱི་ཛཾ, ཏ་ཎྷཱ སྣེ་ཧོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ( ) [(ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨཱ་ན་ནྡ བྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི) (ཀ.) དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ པ་ན ཨི་དཾ པཱ་ཋ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི]
‘‘ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཝེ་པ་ཀྐ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨ་པི ནུ ཁོ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བཱི་ཛཾ, ཏ་ཎྷཱ སྣེ་ཧོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༧༨. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ཝོ, བྷ་ཝོ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཝེ་པ་ཀྐ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨ་པི ནུ ཁོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བཱི་ཛཾ, ཏ་ཎྷཱ སྣེ་ཧོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཧཱི་ནཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི’’.
‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཝེ་པ་ཀྐ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨ་པི ནུ ཁོ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བཱི་ཛཾ, ཏ་ཎྷཱ སྣེ་ཧོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི’’.
‘‘ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཝེ་པ་ཀྐ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨ་པི ནུ ཁོ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བཱི་ཛཾ, ཏ་ཎྷཱ སྣེ་ཧོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. སཱི་ལ་བྦ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༧༩. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་བྦཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་རཾ ས་ཕ་ལ’’ནྟི? ‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ་སེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ན་ནྡ, ཝི་བྷ་ཛ་སྶཱུ’’ཏི.
‘‘ཡ་ཉྷི་སྶ [ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཧི་སྶ (?) སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ], བྷ་ནྟེ, སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་རཾ ཨ་ཕ་ལཾ. ཡ་ཉྩ ཁྭཱ་སྶ [ཡ་ཉྷི་སྶ (ཀ.), ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁྭཱ་སྶ (?)], བྷ་ནྟེ, སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་རཾ ས་ཕ་ལ’’ནྟི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ; ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ‘‘ས་མ་ནུ་ཉྙོ མེ ས་ཏྠཱ’’ཏི, ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘སེ་ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡོ; ན ཙ པ་ན་སྶ སུ་ལ་བྷ་རཱུ་པོ ས་མ་ས་མོ པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༨༠. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ, སཱ་ར་ག་ནྡྷོ, པུ་པྥ་ག་ནྡྷོ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏཱི་ཎི ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ. ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཀི་ཉྩི ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘ཨ་ཏྠཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཉྩི ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ [ཨ་ཏྠཱ་ན་ནྡ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཡ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ, ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ.
‘‘ཏ་སྶ དི་སཱ་སུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ [ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ, ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ’’’ཏི.
‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་པི་སྶ [དེ་ཝ་ཏཱ་པི་སྶ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ (སཱི. པཱི.), དེ་ཝ་ཏཱ་པི་སྶ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་པི (ཀ.), དེ་ཝ་ཏཱ་པི་སྶ…པེ… མ་ནུ་སྶཱ་པི་སྶ (?)] ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ, ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ’ཏི. ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མྤི ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ན པུ་པྥ་ག་ནྡྷོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མེ་ཏི,
ན ཙ་ནྡ་ནཾ ཏ་ག་ར་མ་ལླི་ཀཱ [ཏ་གྒ་ར་མ་ལླི་ཀཱ (པཱི.)] ཝཱ;
ས་ཏ་ཉྩ ག་ནྡྷོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མེ་ཏི,
ས་བྦཱ དི་སཱ ས་པྤུ་རི་སོ པ་ཝཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ;
༡༠. ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀཱ་སུ་ཏྟཾ
༨༡. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སི་ཁི་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱུ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ [ས་ཧ་སྶཱི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ (པཱི.) སཾ. ནི. ༡.༡༨༥ ཝི་ཏྠཱ་རོ] ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀཱི་ཝ་ཏ་ཀཾ པ་ཧོ་ཏི ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘སཱ་ཝ་ཀོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སི་ཁི་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱུ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀཱི་ཝ་ཏ་ཀཾ པ་ཧོ་ཏི ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘སཱ་ཝ་ཀོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སི་ཁི་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱུ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀཱི་ཝ་ཏ་ཀཾ པ་ཧོ་ཏི ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘སུ་ཏཱ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཧ་སྶཱི ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀཱ་ལོ; ཨེ་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏ, ཀཱ་ལོ! ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡ, སུ་ཎཱ་ཧི སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ [ཙ་ནྡི་མ་སུ་རི་ཡཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་རི་ཧ་ར་ནྟི, དི་སཱ བྷ་ནྟི ཝི་རོ་ཙ་ནཱ, ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀོ. ཏ་སྨིཾ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀེ ས་ཧ་སྶཾ [ཏ་སྨིཾ ས་ཧ་སྶཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ་ནྡཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ནཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རཱུ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཧ་སྶཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཡཱ་མཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཏུ་སི་ཏཱ་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ, ས་ཧ་སྶཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་ནཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ན་ནྡ, ས་ཧ་སྶཱི ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ན་ནྡ, ས་ཧ་སྶཱི ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ན་ནྡ, དྭི་ས་ཧ་སྶཱི མ་ཛ྄ཛྷི་མི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ན་ནྡ, དྭི་ས་ཧ་སྶཱི མ་ཛ྄ཛྷི་མི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ན་ནྡ, ཏི་ས་ཧ་སྶཱི མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ.
‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ [ཏི་ས་ཧ་སྶི མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶིཾ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཏི་ས་ཧ་སྶཱི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶཱི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ (པཱི.)] ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཕ་རེ་ཡྻ. ཡ་དཱ ཏེ ས་ཏྟཱ ཏཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ས་ཉྫཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ གྷོ་སཾ ཀ་རེ་ཡྻ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ (ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ) [(བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ) (སཱི.), ( ) ན་ཏྠི སྱཱ. ཀཾ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མེ་ཏི] ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡ་སྶ མེ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཏྠ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་དི ཏེ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨུ་དཱ་ཡི. ས་ཙེ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཝེ་སུ དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཡྻ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཡྻ. ཨ་པི ཙ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨཱ་ན་ནྡོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨཱ་ན་ནྡ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.