༩. སུ་ཁུ་མཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༣༩. ‘‘སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ. མ་མ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པི་ཏུ ནི་ཝེ་ས་ནེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཀཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཏྠ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ལཾ ཝ་པྤ་ཏི [པུ་པྥ་ཏི (སཱི. པཱི.)], ཨེ་ཀ་ཏྠ པ་དུ་མཾ, ཨེ་ཀ་ཏྠ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཾ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ མ་མ་ཏྠཱ་ཡ. ན ཁོ པ་ན་སྶཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀཱ་སི་ཀཾ ཙ་ནྡ་ནཾ དྷཱ་རེ་མི [ཀཱ་སི་ཀཾ ཙ་ནྡ་ནཾ དྷཱ་རེ་མི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.), ཨ་ཀཱ་སི་ཀཾ དྷཱ་རེ་མི (?)]. ཀཱ་སི་ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ མེ ཏཾ ཝེ་ཋ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་སི་ཀཱ ཀ་ཉྩུ་ཀཱ, ཀཱ་སི་ཀཾ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ, ཀཱ་སི་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ. ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ [ར་ཏྟི་དི་ཝཾ (ཀ.)] ཁོ པ་ན མེ སུ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ དྷཱ་རཱི་ཡ་ཏི – ‘མཱ ནཾ ཕུ་སི སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ ཏི་ཎཾ ཝཱ ར་ཛོ ཝཱ ཨུ་སྶཱ་ཝོ ཝཱ’’’ཏི.

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ – ཨེ་ཀོ ཧེ་མ་ནྟི་ཀོ, ཨེ་ཀོ གི་མྷི་ཀོ, ཨེ་ཀོ ཝ་སྶི་ཀོ. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶི་ཀེ པཱ་སཱ་དེ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ནི་པྤུ་རི་སེ་ཧི ཏཱུ་རི་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ [པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ན ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨོ་རོ་ཧཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་ས་སྶ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ་སྶུ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པི་ཏུ ནི་ཝེ་ས་ནེ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་ས་སྶ སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནོ དཱི་ཡ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཙ སུ་ཁུ་མཱ་ལེ་ན ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཁོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ ཛ་རཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ པ་རཾ ཛི་ཎྞཾ དི་སྭཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏི་སི་ཏྭཱ, ཨ་ཧ་མྤི ཁོ་མྷི ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ ཛ་རཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ [ཨ་ཧ་ཉྩེ (?)] ཁོ པ་ན ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ ཛ་རཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ པ་རཾ ཛི་ཎྞཾ དི་སྭཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡེ་ཡྻཾ ཧ་རཱ་ཡེ་ཡྻཾ ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻཾ ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པ’ནྟི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏོ ཡོ ཡོ་བྦ་ནེ ཡོ་བྦ་ན་མ་དོ སོ ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ཡི.

‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཁོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ བྱཱ་དྷིཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ པ་རཾ བྱཱ་དྷི་ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏི་སི་ཏྭཱ – ‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ་མྷི བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོ བྱཱ་དྷིཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ, ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ བྱཱ་དྷིཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ པ་རཾ བྱཱ་དྷི་ཀཾ དི་སྭཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡེ་ཡྻཾ ཧ་རཱ་ཡེ་ཡྻཾ ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻཾ, ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པ’ནྟི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏོ ཡོ ཨཱ་རོ་གྱེ ཨཱ་རོ་གྱ་མ་དོ སོ ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ཡི.

‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཁོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ པ་རཾ མ་ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏི་སི་ཏྭཱ – ‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ་མྷི མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ, མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ, ཨ་ཧཾ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ པ་རཾ མ་ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡེ་ཡྻཾ ཧ་རཱ་ཡེ་ཡྻཾ ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻཾ, ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པ’ནྟི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏོ ཡོ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་དོ སོ ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ཡཱི’’ཏི.

‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་དཱ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཡོ་བྦ་ན་མ་དོ, ཨཱ་རོ་གྱ་མ་དོ, ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་དོ. ཡོ་བྦ་ན་མ་ད་མ་ཏྟོ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་རོ་གྱ་མ་ད་མ་ཏྟོ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ…པེ… ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ད་མ་ཏྟོ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཡོ་བྦ་ན་མ་ད་མ་ཏྟོ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨཱ་རོ་གྱ་མ་ད་མ་ཏྟོ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ…པེ… ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ད་མ་ཏྟོ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཱ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཐོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨི་ནོ;

ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཱ [བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ, ཨ་ཐོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨི་ཀོ; ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ (ཀ.)] ཏ་ཐཱ་ས་ནྟཱ, ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ.

‘‘ཨ་ཧ་ཉྩེ ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨེ་སུ པཱ་ཎི་སུ;

ན མེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ, མ་མ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རི་ནོ.

‘‘སོ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ནི་རཱུ་པ་དྷིཾ;

ཨཱ་རོ་གྱེ ཡོ་བྦ་ན་སྨི་ཉྩ, ཛཱི་ཝི་ཏ་སྨི་ཉྩ ཡེ མ་དཱ.

‘‘ས་བྦེ མ་དེ ཨ་བྷི་བྷོ་སྨི [ཨ་ཏཱི་ཏོ་སྨི (ཀ.)], ནེ་ཀྑ་མྨེ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏཾ;

ཏ་སྶ མེ ཨ་ཧུ ཨུ་སྶཱ་ཧོ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་པ་སྶ་ཏོ.

‘‘ནཱ་ཧཾ བྷ་བྦོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཀཱ་མཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ;

ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ;