༥. ཨུ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༩༥. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨུ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི? ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, མ་ཡཱ – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ – ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ … ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, མ་ཡཱ – ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧི བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི?
‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ས་བྦོ ཝཱ [ས་བྦོ ཙ (ཀ.)] ཏེ་ན ལོ་ཀོ ནཱི་ཡ་ཏི [ནཱི་ཡི་སྶ་ཏི (སཱི.), ནི་ཡྻཱ་སྶ་ཏི (སྱཱ.), ནི་ཡྻཾ་སྶ་ཏི (པཱི.)] ཨུ་པ་ཌྜྷོ ཝཱ ཏི་བྷཱ་གོ ཝཱ’’ཏི [ཏི་བྷཱ་གོ ཝཱ་ཏི པ་དེ་ཧི (ཀ.)]? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ ཁོ ཨུ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི – ‘ས་བྦ་སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཾ ཝ་ཏ མེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ སཾ་སཱ་དེ་ཏི, ནོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ན ནཱུ་ན ཝི་ས་ཧ་ཏཱི’ཏི. ཏ་ད་སྶ ཨུ་ཏྟི་ཡ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨུ་ཏྟི་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་ཏྟི་ཡ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ད་ལ༹ྷུ་དྡྷཱ་པཾ [ད་ལ༹ྷུ་དྡཱ་པཾ (སཱི. པཱི.)] ད་ལ༹ྷ་པཱ་ཀཱ་ར་ཏོ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རཾ. ཏ་ཏྲ་སྶ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱ ཉཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱ. སོ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་མཱ་ནོ ན པ་སྶེ་ཡྻ པཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྡྷིཾ ཝཱ པཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཝ་རཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ བི་ལཱ༹་ར་ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི. ནོ ཙ ཁྭ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པཱ་ཎཱ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཧོ་ཏི – ‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ པཱ་ཎཱ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མི་ནཱ དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་ས་ནྟི ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་ཏྟི་ཡ, ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཧོ་ཏི – ‘ས་བྦོ ཝཱ ཏེ་ན ལོ་ཀོ ནཱི་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷོ ཝཱ, ཏི་བྷཱ་གོ ཝཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧོ་ཏི – ‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ལོ་ཀ་མྷཱ ནཱི་ཡིཾ་སུ ཝཱ ནཱི་ཡ་ནྟི ཝཱ ནཱི་ཡི་སྶ་ནྟི ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ [ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ན (ཀ.)] ལོ་ཀ་མྷཱ ནཱི་ཡིཾ་སུ ཝཱ ནཱི་ཡ་ནྟི ཝཱ ནཱི་ཡི་སྶ་ནྟི ཝཱ’ཏི. ཡ་དེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ [ཡ་དེ་ཝ ཁྭེ་ཏྠ (ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་ཏྟི་ཡ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཉྷཾ [ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ (སྱཱ. ཀ.)] ཨ་པུ་ཙྪི ཏ་དེ་ཝེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པུ་ཙྪི. ཏ་སྨཱ ཏེ ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ན བྱཱ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.