(༡༠) ༥. ཨུ་པཱ་ལི་ཝ་གྒོ
༡. ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་སུ་ཏྟཾ
༩༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ད་ས་ཡི་མེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ད་ས? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན; ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི ན པཱི་ཎེ་ཏི [ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི (སཱི. སྱཱ. པཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན; ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི, ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན; ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི; དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི ན པཱི་ཎེ་ཏི ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི; དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི, ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི; དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན; དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི ན པཱི་ཎེ་ཏི ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན; དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི, ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན; དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. ཏེ ཙ བྷོ་གེ ག་ཐི་ཏོ [ག་དྷི་ཏོ (ཀ.) ཨ. ནི. ༣.༡༢༤ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣོ [ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ (ས་བྦ་ཏྠ) ཨ. ནི. ༣.༡༢༤ སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན; དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. ཏེ ཙ བྷོ་གེ ཨ་ག་ཐི་ཏོ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན, ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི ན པཱི་ཎེ་ཏི ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི ན པཱི་ཎེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧོ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན, ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧོ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧོ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན, ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ. ‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ, ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི, དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི ན པཱི་ཎེ་ཏི ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི ན པཱི་ཎེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧོ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི, དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧོ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི, དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན, དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི ན པཱི་ཎེ་ཏི ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི ན པཱི་ཎེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧོ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན, དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ན སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏི ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན, དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏེ ཙ བྷོ་གེ ག་ཐི་ཏོ མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣོ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ‘དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ཏེ ཙ བྷོ་གེ ག་ཐི་ཏོ མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣོ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན, དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏེ ཙ བྷོ་གེ ཨ་ག་ཐི་ཏོ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ. ‘དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ནཱ’ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ‘ཏེ ཙ བྷོ་གེ ཨ་ག་ཐི་ཏོ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ཨ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་སཾ་སོ.
‘‘ཨི་མེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ད་ས ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་ནཾ ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན, དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏེ ཙ བྷོ་གེ ཨ་ག་ཐི་ཏོ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་ནཾ ཨ་གྒོ ཙ སེ་ཊྛོ ཙ པཱ་མོ་ཀྑོ [མོ་ཀྑོ (ཀ. སཱི.) ཨ. ནི. ༤.༩༥; ༥.༡༨༡; སཾ. ནི. ༣.༦༦༢] ཙ ཨུ་ཏྟ་མོ ཙ པ་ཝ་རོ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, ག་ཝཱ ཁཱི་རཾ, ཁཱི་ར་མྷཱ ད་དྷི, ད་དྷི་མྷཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ, ན་ཝ་ནཱི་ཏ་མྷཱ ས་པྤི, ས་པྤི་མྷཱ ས་པྤི་མ་ཎྜོ. ས་པྤི་མ་ཎྜོ ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་མེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་ནཾ ཡྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན, དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཏི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏེ ཙ བྷོ་གེ ཨ་ག་ཐི་ཏོ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་ནཾ ཨ་གྒོ ཙ སེ་ཊྛོ ཙ པཱ་མོ་ཀྑོ [མོ་ཀྑོ (ཀ. སཱི.) ཨ. ནི. ༥.༡༨༡] ཙ ཨུ་ཏྟ་མོ ཙ པ་ཝ་རོ ཙཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༩༢. [ཨ. ནི. ༩.༢༧; སཾ. ནི. ༥.༡༠༢༤] ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡ་ཏོ, ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པ་ཉྩ བྷ་ཡཱ་ནི ཝེ་རཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་རི་ཡོ ཙ་སྶ ཉཱ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ བྷ་ཡཱ་ནི ཝེ་རཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི? ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མྤི དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ནེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་མྤི [ནེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ] བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི ན ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་མྤི [ན ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ] བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི ན ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མྤི [ན ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཏཾ བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི…པེ… ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི… མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ཡཱི སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མྤི དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ནེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི ན ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི ན ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མྤི དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཏཾ བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ བྷ་ཡཱ་ནི ཝེ་རཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི; དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’ཏི; ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཉཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ, ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’ཏི; ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ‘ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི ཨ་ཙྪི་དྡེ་ཧི ཨ་ས་བ་ལེ་ཧི ཨ་ཀ་མྨཱ་སེ་ཧི བྷུ་ཛི་སྶེ་ཧི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛེ་ཧི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི’. ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ་སྶ ཨ་རི་ཡོ ཉཱ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི; ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི; ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་དི་དཾ – ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ, བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི; ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ་སྶ ཨ་རི་ཡོ ཉཱ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ བྷ་ཡཱ་ནི ཝེ་རཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨི་མེ་ཧི ཙ ཙ་ཏཱུ་ཧི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ་སྶ ཨ་རི་ཡོ ཉཱ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ; སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཀིཾ་དི་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༩༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ནི་ཀྑ་མི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ བྷ་ག་ཝཱ. མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་ན་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཀཱ་ལོ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནཱ མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨ ཨུ་ནྣཱ་དི་ནོ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཎྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨ་པྤ་ས་དྡཱ བྷོ་ནྟོ ཧོ་ནྟུ, མཱ བྷོ་ནྟོ ས་དྡ་མ་ཀ་ཏྠ. ཨ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་རཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ པ་ན ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི. ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཀཱ་མཱ ཁོ པ་ན ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨ་པྤ་ས་དྡ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དི་ནོ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ པ་རི་སཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཝ་དེ་ཧི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀིཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི? ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཾ དི་ཊྛིཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ན ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་བྦཾ དི་ཊྛིཾ ཛཱ་ནཱ་སི; ཝ་དེ་ཧི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀིཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ས་བྦཾ དི་ཊྛིཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ན ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་བྦཾ དི་ཊྛིཾ ཛཱ་ནཱ་སི ན་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་བྦཾ དི་ཊྛིཾ ཛཱ་ནཱ་སི; ཝ་དེ་ཧི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀིཾ་དི་ཊྛི་ཀོ་སི ཏུ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཏཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ན དུ་ཀྐ་རཾ བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ ཡཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ མ་ཡཾ. ཨི་ངྒྷ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟུ, པ་ཙྪཱ་པེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་ཧི ན དུ་ཀྐ་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ ཡཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ མ་ཡ’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མ་སྶ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དི་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཧེ་ཏུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ. སཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ དི་ཊྛི བྷཱུ་ཏཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་དེ་ཝེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ལླཱི་ནོ, ཏ་དེ་ཝེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ.
‘‘ཡོ་པཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མ་སྶཱ་པི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དི་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཧེ་ཏུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ. སཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ དི་ཊྛི བྷཱུ་ཏཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་དེ་ཝེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ལླཱི་ནོ, ཏ་དེ་ཝེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ.
‘‘ཡོ་པཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ …པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’ཏི, ཨི་མ་སྶཱ་པི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དི་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཧེ་ཏུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ. སཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ དི་ཊྛི བྷཱུ་ཏཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་དེ་ཝེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ལླཱི་ནོ, ཏ་དེ་ཝེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་མྷེ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི. ཝ་དེ་ཧི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀིཾ་དི་ཊྛི་ཀོ་སི ཏུ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ཡཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ‘ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏཾ ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.
‘‘ཡཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་དེ་ཝ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ལླཱི་ནོ, ཏ་དེ་ཝ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ’’ཏི.
‘‘ཡཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ‘ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏཾ ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན་མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཾ. ཏ་སྶ ཙ ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་དྷོ་མུ་ཁེ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟེ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནེ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ག་ཧ་པ་ཏི! ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ ག་ཧ་པ་ཏི་མྷི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡོ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝ་སྶ་ས་ཏུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ [བྷི་ཀྑུ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཝེ་དྷི དྷ་མྨོ (སྱཱ.)] ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, སོ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༩༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་མྤཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་གྒ་རཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ ཙ་མྤཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ བྷ་ག་ཝཱ. མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་ན་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཀཱ་ལོ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནཱ མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨ ཨུ་ནྣཱ་དི་ནོ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི.
ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཎྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨ་པྤ་ས་དྡཱ བྷོ་ནྟོ ཧོ་ནྟུ. མཱ བྷོ་ནྟོ ས་དྡ་མ་ཀ་ཏྠ. ཨ་ཡཾ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ པ་ན ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཙ་མྤཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི. ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཀཱ་མཱ ཁོ པ་ན ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨ་པྤ་ས་དྡ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དི་ནོ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ པ་རི་སཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་བྦཾ ཏ་པཾ ག་ར་ཧ་ཏི, ས་བྦཾ ཏ་པ་སྶིཾ ལཱུ་ཁཱ་ཛཱི་ཝིཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐོ་ས་ཏི ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཾ ཏ་པཾ ག་ར་ཧ་ཏི ན་པི ས་བྦཾ ཏ་པ་སྶིཾ ལཱུ་ཁཱ་ཛཱི་ཝིཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐོ་ས་ཏི ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི. གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ག་ར་ཧ་ཏི, པ་སཾ་སི་ཏ་བྦཾ པ་སཾ་ས་ཏི. གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ག་ར་ཧ་ནྟོ པ་སཾ་སི་ཏ་བྦཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དོ བྷ་ག་ཝཱ. ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ་ས་ཝཱ་དོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡ་སྶ ཏྭཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏྠ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཝ་ཀྑཱ་མི ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན – ‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ’ནྟི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ; ‘ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ’ནྟི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ ས་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ; ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་དྷོ་མུ་ཁེ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟེ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནེ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ག་ཧ་པ་ཏི! ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ ཏ་པཾ ཏ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ན ཙ པ་ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ ཏ་པཾ ན ཏ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ན པ་ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ན ས་མཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ན པ་ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ ན པ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ན པ་ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཱ ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་མུ་ཙྩི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི; ན པ་ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཱ ཝི་མུ་ཏྟི ན ཝི་མུ་ཙྩི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཡ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་པཾ ཏ་པ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏ་པཾ ན ཏ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་པཾ ཏ་པ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏ་པཾ ཏ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཡ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ན ས་མཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཡ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་དྷཱ་ནཾ ན པ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཡ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཡ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་མུ་ཏྟི ན ཝི་མུ་ཙྩི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་མུ་ཙྩི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏེ ག་ཧ་པ་ཏི་མྷི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡོ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, སོ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨུ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༩༥. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨུ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི? ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, མ་ཡཱ – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ – ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ … ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, མ་ཡཱ – ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧི བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི?
‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ས་བྦོ ཝཱ [ས་བྦོ ཙ (ཀ.)] ཏེ་ན ལོ་ཀོ ནཱི་ཡ་ཏི [ནཱི་ཡི་སྶ་ཏི (སཱི.), ནི་ཡྻཱ་སྶ་ཏི (སྱཱ.), ནི་ཡྻཾ་སྶ་ཏི (པཱི.)] ཨུ་པ་ཌྜྷོ ཝཱ ཏི་བྷཱ་གོ ཝཱ’’ཏི [ཏི་བྷཱ་གོ ཝཱ་ཏི པ་དེ་ཧི (ཀ.)]? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ ཁོ ཨུ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི – ‘ས་བྦ་སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཾ ཝ་ཏ མེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ སཾ་སཱ་དེ་ཏི, ནོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ན ནཱུ་ན ཝི་ས་ཧ་ཏཱི’ཏི. ཏ་ད་སྶ ཨུ་ཏྟི་ཡ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨུ་ཏྟི་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་ཏྟི་ཡ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ད་ལ༹ྷུ་དྡྷཱ་པཾ [ད་ལ༹ྷུ་དྡཱ་པཾ (སཱི. པཱི.)] ད་ལ༹ྷ་པཱ་ཀཱ་ར་ཏོ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རཾ. ཏ་ཏྲ་སྶ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱ ཉཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱ. སོ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་མཱ་ནོ ན པ་སྶེ་ཡྻ པཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྡྷིཾ ཝཱ པཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཝ་རཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ བི་ལཱ༹་ར་ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི. ནོ ཙ ཁྭ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པཱ་ཎཱ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཧོ་ཏི – ‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ པཱ་ཎཱ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མི་ནཱ དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་ས་ནྟི ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་ཏྟི་ཡ, ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཧོ་ཏི – ‘ས་བྦོ ཝཱ ཏེ་ན ལོ་ཀོ ནཱི་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷོ ཝཱ, ཏི་བྷཱ་གོ ཝཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧོ་ཏི – ‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ལོ་ཀ་མྷཱ ནཱི་ཡིཾ་སུ ཝཱ ནཱི་ཡ་ནྟི ཝཱ ནཱི་ཡི་སྶ་ནྟི ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ [ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ན (ཀ.)] ལོ་ཀ་མྷཱ ནཱི་ཡིཾ་སུ ཝཱ ནཱི་ཡ་ནྟི ཝཱ ནཱི་ཡི་སྶ་ནྟི ཝཱ’ཏི. ཡ་དེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ [ཡ་དེ་ཝ ཁྭེ་ཏྠ (ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་ཏྟི་ཡ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཉྷཾ [ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ (སྱཱ. ཀ.)] ཨ་པུ་ཙྪི ཏ་དེ་ཝེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པུ་ཙྪི. ཏ་སྨཱ ཏེ ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ན བྱཱ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཀོ་ཀ་ནུ་ད་སུ་ཏྟཾ
༩༦. ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏ་པོ་དཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཡེ་ན ཏ་པོ་དཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུཾ. ཏ་པོ་དཱ་ཡ [ཏ་པོ་དེ (ཀ.)] ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སི ག་ཏྟཱ་ནི པུ་བྦཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ. ཀོ་ཀ་ནུ་དོ་པི ཁོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཡེ་ན ཏ་པོ་དཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུཾ.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཀོ་ཀ་ནུ་དོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀྭེ་ཏྠ [ཀོ ཏེ་ཏྠ (སཱི.), ཀྭ་ཏྠ (པཱི. ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧ་མཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱུ་ན’’ནྟི? ‘‘ས་མ་ཎཱ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ན’’ནྟི.
‘‘པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ, ས་ཙེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཏྭཱ ཝེ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི [ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ (སྱཱ.)] བྷ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི བྷ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི བྷ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ནཱ་མི ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི བྷ་ཝ’ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི བྷ་ཝ’ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི བྷ་ཝ་ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ནཱ་མི ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝ་དེ་སི. ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི?
‘‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དི་ཊྛི་ག་ཏ་མེ་ཏཾ. ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དི་ཊྛི་ག་ཏ་མེ་ཏཾ. ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དི་ཊྛི་ག་ཏ་མེ་ཏཾ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དི་ཊྛི [དི་ཊྛི་ག་ཏཱ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཡཱ་ཝ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ [ཡཱ་ཝ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ (སཱི. པཱི.)], ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཏ་མ་ཧཾ པ་སྶཱ་མི. ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་མ་ཧཾ པ་སྶ་ནྟོ ཀྱཱ་ཧཾ ཝ་ཀྑཱ་མི – ‘ན ཛཱ་ནཱ་མི ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི? ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘ཀོ ནཱ་མོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘‘ཨཱ་ན་ནྡོ’ཏི ཁོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནཱ་མཾ. ‘ཨཱ་ན་ནྡོ’ཏི ཙ པ་ན མཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝ་ཏ ཀི་ར, བྷོ, ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ན ཛཱ་ནི་མྷ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ’ཏི. ས་ཙེ ཧི མ་ཡཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ – ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ’ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ནོ ན་པྤ་ཊི་བྷཱ་ཡེ་ཡྻ [ན་པྤ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་མ (ཀ.) ན་པྤ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻ (བ་ཧཱུ་སུ) མ. ནི. ༣.༢༡༦ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ]. ཁ་མ་ཏུ ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ
༩༧. ‘‘ད་ས་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི ད་ས་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ.
‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ. ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ.
‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏི; བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ; ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ག་ཙྪ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏི [པ་རི་མ་ས་ཏི (སཱི.)] པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི, ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི.
‘‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏི དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙ.
‘‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ… ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ད་ས་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཝཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏིཾ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ – ‘ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ; ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ་ཏི, ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི.
‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨི་མེ ཝ་ཏ ཁོ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ; ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཐེ་ར་སུ་ཏྟཾ
༩༨. ‘‘ད་ས་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡ་སྶཾ ཡ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཕཱ་སུ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ད་ས་ཧི? ཐེ་རོ ཧོ་ཏི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི …པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན སྭཱ་ག་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི སུ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ནི སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟ་སོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ ཨུ་ལཱ༹་ར་པཱ་མོ་ཛྫོ, ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན, པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ [ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ (ཀ.)] སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཨཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡ་སྶཾ ཡ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཕཱ་སུ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨུ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟཾ
༩༩. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུ’’ནྟི.
‘‘དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནི ཧི ཁོ [དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནི ཁོ (སཱི. པཱི.)], ཨུ་པཱ་ལི, ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི. དུ་ཀྐ་རཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ དུ་ར་བྷི་ར་མཾ. ཨེ་ཀ་ཏྟེ ཧ་ར་ནྟི མ་ཉྙེ མ་ནོ ཝ་ནཱ་ནི ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཡོ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘སཾ་སཱི་དི་སྶ་ཏི ཝཱ ཨུ་པླ་ཝི་སྶ་ཏི ཝཱ’ཏི [ཨུ་པྤི་ལ་ཝི་སྶ་ཏི ཝཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)].
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨུ་པཱ་ལི, མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ. ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནོ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་ར་ཏ་ནོ [ཨ་ཊྛ་ར་ཏ་ནོ (སཱི. པཱི.)] ཝཱ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞ་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལེ༹་ཡྻཾ པི་ཊྛི་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལེ༹་ཡྻཾ. ཀ་ཎྞ་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ པི་ཊྛི་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ [ན་ཧཱ་ཏྭཱ (སཱི. པཱི.), ནྷཱ་ཏྭཱ (སྱཱ.)] ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞ་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལེ༹་ཡྻ པི་ཊྛི་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལེ༹་ཡྻ; ཀ་ཎྞ་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ པི་ཊྛི་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མ་ཧཱ, ཨུ་པཱ་ལི [མ་ཧཱ ཧུ་པཱ་ལི (སཱི. པཱི.)], ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ག་མྦྷཱི་རེ གཱ་དྷཾ ཝི་ནྡ་ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ས་སོ ཝཱ བི་ལཱ༹་རོ ཝཱ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཀོ ཙཱ་ཧཾ, ཀོ ཙ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ! ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞ་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལེ༹་ཡྻཾ པི་ཊྛི་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལེ༹་ཡྻཾ; ཀ་ཎྞ་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ པི་ཊྛི་སཾ་དྷོ་ཝི་ཀ་མྤི ཁི་ཌྜཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ པ་ཀྑ་ནྡེ་ཡྻ. ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘སཾ་སཱི་དི་སྶ་ཏི ཝཱ ཨུ་པླ་ཝི་སྶ་ཏི ཝཱ’ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? པ་རི་ཏྟོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ག་མྦྷཱི་རེ གཱ་དྷཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘སཾ་སཱི་དི་སྶ་ཏི ཝཱ ཨུ་པླ་ཝི་སྶ་ཏི ཝཱ’ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨུ་པཱ་ལི, ད་ཧ་རོ ཀུ་མཱ་རོ མ་ནྡོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀོ ས་ཀེ་ན མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སེ་ན ཀཱི་ལ༹་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨུ་པཱ་ལི, ན་ནྭཱ་ཡཾ ཀེ་ཝ་ལཱ པ་རི་པཱུ་རཱ བཱ་ལ་ཁི་ཌྜཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ས ཁོ སོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཀུ་མཱ་རོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀ་མ་ནྭཱ་ཡ ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀཱི་ལཱ༹་པ་ན་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཝ་ངྐ་ཀཾ [ཝ་ངྐཾ (སཱི. པཱི.)] གྷ་ཊི་ཀཾ མོ་ཀྑ་ཙི་ཀཾ ཙི་ངྒུ་ལ་ཀཾ [པི་ངྒུ་ལི་ཀཾ (སྱཱ.), ཙི་ངྐུ་ལ་ཀཾ (ཀ.)] པ་ཏྟཱ་ལ༹ྷ་ཀཾ ར་ཐ་ཀཾ དྷ་ནུ་ཀཾ, ཏེ་ཧི ཀཱི་ལ༹་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨུ་པཱ་ལི, ན་ནྭཱ་ཡཾ ཁི་ཌྜཱ པུ་རི་མཱ་ཡ ཁི་ཌྜཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རཱ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ས ཁོ སོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཀུ་མཱ་རོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀ་མ་ནྭཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི ཨི་ཊྛེ་ཧི ཀ་ནྟེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི པི་ཡ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏེ་ཧི ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་ཧི, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ཧི ར་སེ་ཧི… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧི ཨི་ཊྛེ་ཧི ཀ་ནྟེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི པི་ཡ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏེ་ཧི ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་ཧི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨུ་པཱ་ལི, ན་ནྭཱ་ཡཾ ཁི་ཌྜཱ པུ་རི་མཱ་ཧི ཁི་ཌྜཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རཱ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
[དཱི. ནི. ༡.༡༩༠; མ. ནི. ༢.༢༣༣] ‘‘ཨི་དྷ ཁོ པ་ན ཝོ [ཝོ་ཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ (ཨ་ཊྛ.)], ཨུ་པཱ་ལི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི.
‘‘ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ. སོ ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སོ ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ. ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི.
‘‘སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པྤཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི.
‘‘སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི.
‘‘ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི དི་ནྣ་པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱི; ཨ་ཐེ་ནེ་ན སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
‘‘ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་རཱ་ཙཱ་རཱི ཝི་ར་ཏོ མེ་ཐུ་ནཱ གཱ་མ་དྷ་མྨཱ.
‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ ཐེ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ ལོ་ཀ་སྶ.
‘‘པི་སུ་ཎཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏོ སུ་ཏྭཱ ན ཨ་མུ་ཏྲ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ, ཨ་མུ་ཏྲ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ན ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨ་མཱུ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ. ཨི་ཏི བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཏཱ ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ, ས་མ་གྒཱ་རཱ་མོ ས་མ་གྒ་ར་ཏོ ས་མ་གྒ་ན་ནྡཱི; ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཕ་རུ་སཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི, ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན སཱ་པ་དེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ.
‘‘སོ བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ, ཝི་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ. ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཎྜ་ན་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ཀུ་མཱ་རི་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, དཱ་སི་དཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཧ་ཏྠི་ག་ཝ་སྶ་ཝ་ལ༹་ཝ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏུ་ལཱ་ཀཱུ་ཊ་ཀཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་མཱ་ན་ཀཱུ་ཊཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་ཝ་ཉྩ་ན་ནི་ཀ་ཏི་སཱ་ཙི་ཡོ་གཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཚེ་ད་ན་ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་པ་རཱ་མོ་ས་ཨཱ་ལོ་པ་ས་ཧ་སཱ་ཀཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘སོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ ཌེ་ཏི ས་པ་ཏྟ་བྷཱ་རོ་ཝ ཌེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི. སོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི.
‘‘སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་བྱཱ་སེ་ཀ་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི.
‘‘སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མི་ཉྫི་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་སི་ཏེ པཱི་ཏེ ཁཱ་ཡི་ཏེ སཱ་ཡི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ག་ཏེ ཋི་ཏེ ནི་སི་ནྣེ སུ་ཏྟེ ཛཱ་ག་རི་ཏེ བྷཱ་སི་ཏེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི.
‘‘སོ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. སོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ.
‘‘སོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི.
‘‘སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨུ་པཱ་ལི, ‘ན་ནྭཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ པུ་རི་མེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨི་མ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནི དྷ་མྨཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟི, ནོ ཙ ཁོ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨུ་པཱ་ལི, ‘ན་ནྭཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ པུ་རི་མེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨི་མ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནི དྷ་མྨཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟི, ནོ ཙ ཁོ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨུ་པཱ་ལི, ‘ན་ནྭཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ པུ་རི་མེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨི་མ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནི དྷ་མྨཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟི, ནོ ཙ ཁོ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ….
པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨུ་པཱ་ལི, ‘ན་ནྭཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ པུ་རི་མེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨི་མ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནི དྷ་མྨཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟི, ནོ ཙ ཁོ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ….
‘‘ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ….
‘‘ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ས་ནྟ་མེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏ་མེ་ཏ’ནྟི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨུ་པཱ་ལི, ‘ན་ནྭཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ པུ་རི་མེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨི་མ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནི དྷ་མྨཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟི, ནོ ཙ ཁོ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨུ་པཱ་ལི, ‘ན་ནྭཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ པུ་རི་མེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨི་མ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནི དྷ་མྨཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟི, ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ ཙ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨི་ངྒྷ ཏྭཾ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་རཱ་ཧི. ས་ངྒྷེ ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཨ་བྷ་བྦ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠. ‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ ད་ས? རཱ་གཾ, དོ་སཾ, མོ་ཧཾ, ཀོ་དྷཾ, ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ, མ་ཀྑཾ, པ་ལཱ༹་སཾ, ཨི་སྶཾ, མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, མཱ་ནཾ – ཨི་མེ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས དྷ་མྨེ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ.
‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཡ བྷ་བྦོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ ད་ས? རཱ་གཾ, དོ་སཾ, མོ་ཧཾ, ཀོ་དྷཾ, ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ, མ་ཀྑཾ, པ་ལཱ༹་སཾ, ཨི་སྶཾ, མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, མཱ་ནཾ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཡ བྷ་བྦོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.