༣. ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
(༡༡) ༡. ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཝ་གྒོ
༡. ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡. ‘‘ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ དྷ་མྨེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི. ཀ་ཏ་མཱ ཏི་སྶོ? ཝེ་ཝ་ཎྞི་ཡ་མྷི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ, པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ མེ ཛཱི་ཝི་ཀཱ, ཨ་ཉྙོ མེ ཨཱ་ཀ་པྤོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ་ཏི – ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་སྶོ ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ དྷ་མྨེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ནྟ་ཏ་ཀཱ་རཱི [ས་ཏ་ཏ་ཀཱ་རཱི (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] ཧོ་ཏི ས་ནྟ་ཏ་ཝུ་ཏྟི [ས་ཏ་ཏ་ཝུ་ཏྟི (སྱཱ. པཱི.)] སཱི་ལེ་སུ, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཏི་མཱ་ནཱི ཧོ་ཏི, སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨི་ད་མ་ཏྠཾ་ཏི་སྶ ཧོ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཙ [ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་རི་ཡོ ཙ (སཱི. པཱི.), ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་རི་ཡོ (སྱཱ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་སྶོ ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༢. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི. ཀ་ཏ་མཱ ཏི་སྶོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. མི་ཙྪ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༣. ‘‘མི་ཙྪ་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ག་མྨ ཝི་རཱ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་རཱ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ? མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ [མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ (པཱི. ཀ.)] མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་རཱ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ.
‘‘ས་མྨ་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ག་མྨ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝི་རཱ་དྷ་ནཱ. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝི་རཱ་དྷ་ནཱ? ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ས་མྨཱ་ས་ཏི པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ [ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ (པཱི. ཀ.)] ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝི་རཱ་དྷ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. བཱི་ཛ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༤. [ཨ. ནི. ༡.༣༠༦; ཀ་ཐཱ. ༧༠༨] ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་སྶ ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ [ས་མཱ་དི་ཎྞཾ (པཱི. ཀ.)] ཡ་ཉྩ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ… ཡ་ཉྩ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཡཱ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཡཱ ཙ པ་ཏྠ་ནཱ ཡོ ཙ པ་ཎི་དྷི ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀ་ནྟཱ་ཡ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དི་ཊྛི ཧི་སྶ [དི་ཊྛི ཧི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པི་ཀཱ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་མྦ་བཱི་ཛཾ ཝཱ ཀོ་སཱ་ཏ་ཀི་བཱི་ཛཾ ཝཱ ཏི་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ་བུ་བཱི་ཛཾ ཝཱ ཨ་ལླཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཡ་ཉྩེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ཡ་ཉྩ ཨཱ་པོ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་ཊུ་ཀ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་སཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? བཱི་ཛ་ཉྷི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཀཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་སྶ ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཡ་ཉྩ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ… ཡ་ཉྩ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཡཱ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཡཱ ཙ པ་ཏྠ་ནཱ ཡོ ཙ པ་ཎི་དྷི ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀ་ནྟཱ་ཡ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དི་ཊྛི ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པི་ཀཱ.
‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་སྶ ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཡ་ཉྩ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཡ་ཉྩ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཡཱ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཡཱ ཙ པ་ཏྠ་ནཱ ཡོ ཙ པ་ཎི་དྷི ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨི་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ནྟཱ་ཡ མ་ནཱ་པཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དི་ཊྛི ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྡི་ཀཱ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪུ་བཱི་ཛཾ ཝཱ སཱ་ལི་བཱི་ཛཾ ཝཱ མུ་དྡི་ཀཱ་བཱི་ཛཾ ཝཱ ཨ་ལླཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཡ་ཉྩ པ་ཐ་ཝི་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ཡ་ཉྩ ཨཱ་པོ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ས་བྦཾ ཏཾ སཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡ མ་དྷུ་ར་ཏྟཱ་ཡ ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀ་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? བཱི་ཛ་ཉྷི བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྡ་ཀཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ…པེ. … ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་སྶ ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཡ་ཉྩ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ… ཡ་ཉྩ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཡཱ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཡཱ ཙ པ་ཏྠ་ནཱ ཡོ ཙ པ་ཎི་དྷི ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨི་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ནྟཱ་ཡ མ་ནཱ་པཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དི་ཊྛི ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྡི་ཀཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༥. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ནྭ་དེ་ཝ ཨ་ཧི་རི་ཀཾ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་དྡ་སུ་ནོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཧོ་ཏི.
‘‘ཝི་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ནྭ་དེ་ཝ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ. ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་དྡ་སུ་ནོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ས་མྨཱ་ས་ཏི པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ནི་ཛྫ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༠༦. [དཱི. ནི. ༣.༣༦༠] ‘‘ད་ས་ཡི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ཛྫ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ད་ས? ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ ནི་ཛྫི་ཎྞོ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ནི་ཛྫི་ཎྞོ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ནི་ཛྫི་ཎྞོ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ནི་ཛྫི་ཎྞོ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི ནི་ཛྫི་ཎྞོ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས ནི་ཛྫ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. དྷོ་ཝ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཀྑི་ཎེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ དྷོ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ཨ་ནྣ་མྤི པཱ་ན་མྤི ཁ་ཛྫ་མྤི བྷོ་ཛྫ་མྤི ལེ་ཡྻ་མྤི པེ་ཡྻ་མྤི ན་ཙྩ་མྤི གཱི་ཏ་མྤི ཝཱ་དི་ཏ་མྤི. ཨ་ཏྠེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷོ་ཝ་ནཾ; ‘ནེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷོ་ཝ་ནཾ ཧཱི་ནཾ ག་མྨཾ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཾ ཨ་ན་རི་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཾ དྷོ་ཝ་ནཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཡཾ དྷོ་ཝ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡཾ དྷོ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎེ་ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཾ དྷོ་ཝ་ནཾ, (ཡཾ དྷོ་ཝ་ནཾ) [( ) ན་ཏྠི སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ] ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡཾ དྷོ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎེ་ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི?
‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ནི་དྡྷོ་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་དྡྷོ་ཏཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ ནི་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ནི་དྡྷོ་ཏཱ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ནི་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ནི་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ནི་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ནི་དྡྷོ་ཏཱ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི ནི་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་དྡྷོ་ཏཾ ཧོ་ཏི…པེ….
‘‘ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ནི་དྡྷོ་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་དྡྷོ་ཏཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཾ དྷོ་ཝ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡཾ དྷོ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎེ་ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨. ‘‘ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟི པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, སེ་མྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, ཝཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཏྠེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་རེ་ཙ་ནཾ; ‘ནེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི་པི ཝི་པ་ཛྫ་ཏི་པི.
‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ ནོ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎེ་ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ, ཡཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ ནོ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎེ་ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི?
‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཝི་རི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ཝི་རི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཝི་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ཝི་རི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཝི་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཝི་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཝི་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ཝི་རི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི ཝི་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་རི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི…པེ….
‘‘ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་རི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ཝི་རི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཡཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ ནོ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི…པེ… སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཝ་མ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩. ‘‘ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་མ་ནཾ དེ་ནྟི པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, སེ་མྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, ཝཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཏྠེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་མ་ནཾ; ‘ནེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་མ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི་པི ཝི་པ་ཛྫ་ཏི་པི.
‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཾ ཝ་མ་ནཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཝ་མ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ ནོ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཝ་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎེ་ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ…པེ….
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཾ ཝ་མ་ནཾ, ཡཾ ཝ་མ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ ནོ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཝ་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི…པེ… སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི?
‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཝ་ནྟཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ཝ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཝ་ནྟོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ཝ་ནྟཱ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཝ་ནྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཝ་ནྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཝ་ནྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ཝ་ནྟཱ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི ཝ་ནྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི …པེ….
‘‘ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཝ་ནྟཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ཝ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཾ ཝ་མ་ནཾ ཡཾ ཝ་མ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ ནོ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཝ་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི…པེ… སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ནི་དྡྷ་མ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༠. ‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་དྡྷ་མ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ད་ས? ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ནི་དྡྷ་ནྟཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་དྡྷ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ ནི་དྡྷ་ནྟོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ནི་དྡྷ་ནྟཱ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ནི་དྡྷ་ནྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ནི་དྡྷ་ནྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ནི་དྡྷ་ནྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ནི་དྡྷ་ནྟཱ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི ནི་དྡྷ་ནྟོ ཧོ་ཏི… ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་དྡྷ་ནྟཾ ཧོ་ཏི….
‘‘ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ནི་དྡྷ་ནྟཱ ཧོ་ཏི; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ ཙ་སྶ ནི་དྡྷ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས ནི་དྡྷ་མ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
༡༡. པ་ཋ་མ་ཨ་སེ་ཁ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘‘ཨ་སེ་ཁོ ཨ་སེ་ཁོ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
༡༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་སེ་ཁ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༢. ‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སེ་ཁི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ད་ས? ཨ་སེ་ཁཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཨ་སེ་ཁོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨ་སེ་ཁཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཨ་སེ་ཁོ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཨ་སེ་ཁོ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཨ་སེ་ཁོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཨ་སེ་ཁཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི, ཨ་སེ་ཁོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, ཨ་སེ་ཁཾ ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་སེ་ཁཱ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས ཨ་སེ་ཁི་ཡཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི. དྭཱ་ད་ས་མཾ.
ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ས་ཉྙཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མི་ཙྪ་ཏྟཾ, བཱི་ཛཾ ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཛྫ་རཾ;
དྷོ་ཝ་ནཾ ཏི་ཀི་ཙྪཱ ཝ་མ་ནཾ ནི་དྡྷ་མ་ནཾ དྭེ ཨ་སེ་ཁཱ་ཏི.
(༡༢) ༢. པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎི་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༣. [ཨ. ནི. ༡༠.༡༧༡] ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ན་ཏྠོ ཙ; དྷ་མྨོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ, དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ན་ཏྠོ ཙ? མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ, མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ན་ཏྠོ ཙ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ཏྠོ ཙ? ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ཏྠོ ཙ.
‘‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ན་ཏྠོ ཙ; དྷ་མྨོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ, དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༤. ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ན་ཏྠོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ཏྠོ?
‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ཏི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཨ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༥. ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་དཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི. ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛེ་ཡྻཱ’’ཏི?
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. པ་ཧོ་ཏི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ [པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ (སཱི. སྱཱ. པཱི.) མ. ནི. ༡.༢༠༢ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ]. ཡ་ཐཱ ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –
‘‘ཨི་དཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ…པེ… ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི.
‘‘ཏེ་སཾ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨི་དཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ཨ་དྷ་མྨོ ཙ…པེ… ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛེ་ཡྻཱ’ཏི?
‘‘ཏེ་སཾ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. པ་ཧོ་ཏི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ. ཡ་ཐཱ ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཝི་བྷ་ཛ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་རི་སོ སཱ་ར་ཏྠི་ཀོ སཱ་ར་ག་ཝེ་སཱི སཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ མཱུ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཁ་ནྡྷཾ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སེ སཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻ; ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྠ་རི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏི་སི་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཐ. སོ ཧཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ནྣེ་ཏཱ ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. སོ ཙེ་ཝ པ་ནེ་ཏ་སྶ ཀཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི ཡཾ ཏུ་མྷེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ. ཡ་ཐཱ ཝོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་དྡྷཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ནྣེ་ཏཱ ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. སོ ཙེ་ཝ པ་ནེ་ཏ་སྶ ཀཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི ཡཾ མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ, ཡ་ཐཱ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་མ. ཨ་པི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. པ་ཧོ་ཏི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ. ཝི་བྷ་ཛ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི.
‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི.
ཀ་ཏ་མོ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ན་ཏྠོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ཏྠོ?
‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ དྷ་མྨོ … མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ཏི དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨོ….
མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ…པེ… ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ ཙ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ. ཡ་ཐཱ ཝོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི [བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ (སྱཱ.)] ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –
‘‘ཡཾ ཁོ ནོ བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ…པེ… ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི.
‘‘ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨི་དཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ…པེ… ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛེ་ཡྻཱ’ཏི?
‘‘ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. པ་ཧོ་ཏི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ. ཡ་ཐཱ ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་མྷཱ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་པུ་ཙྪི་མྷཱ. ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཨ་ཏྠོ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟོ’’ཏི [ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི (?) ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཉྙེ་སུ ཨཱི་དི་ས་སུ་ཏྟེ་སུ དི་སྶ་ཏི].
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡོ. མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡོ. མཾ ཙེ་པི ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ [ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ (མ. ནི. ༡.༢༠༥)] བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཨེ་སོ ཙེ་ཝ ཏ་སྶ [ཨེ་སོ ཙེ་ཝེ་ཏ་སྶ (མ. ནི. ༡.༢༠༥)] ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ་ཉྩ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༦. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཛི་ཏོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ཛི་ཏོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ཏེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཙི་ནྟི་ཏཱ་ནི, ཡེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ར་དྡྷཱ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི [ཨུ་པཱ་ར་དྡྷཱ པ་ཛཱ་ན་ནྟི (སཱི.)] ཨུ་པཱ་ར་དྡྷ་སྨཱ’’ཏི [ཨུ་པཱ་ར་དྡྷ་མྷཱ་ཏི (སཱི. པཱི.)].
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘དྷཱ་རེ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀཱ་ལོ ཨེ་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏ, ཀཱ་ལོ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཝཱ་དེ་ན ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ་དཾ ཨ་བྷི་ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་རི་སཾ ར་ཉྫེ་ཏི. ཏེ་ན སཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ པ་རི་སཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཧོ་ཏི – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ, པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ’ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཝཱ་དེ་ན དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ་དཾ ཨ་བྷི་ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་རི་སཾ ར་ཉྫེ་ཏི. ཏེ་ན སཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ པ་རི་སཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཧོ་ཏི – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ, པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ’ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཝཱ་དེ་ན དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ ཝཱ་དཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ ཝཱ་དཾ ཨ་བྷི་ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་རི་སཾ ར་ཉྫེ་ཏི. ཏེ་ན སཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ པ་རི་སཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཧོ་ཏི – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ, པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ’ཏི.
‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ན་ཏྠོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ཏྠོ? མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ དྷ་མྨོ … མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ཏི དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི, བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨོ.
‘‘མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.
‘‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༧. [ཨ. ནི. ༡༠.༡༦༩] ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྒཱ་ར་ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ས་ངྒཱ་ར་ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཀིཾ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་ར’’ནྟི? ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ས་ཏི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་ར་ནྟི. ཨི་དཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཨི་དཾ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་ར་ནྟི.
‘‘ཨ་པྤ་ཀཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཡེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ;
ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ, ཏཱི་ར་མེ་ཝཱ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ཏི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏེ, དྷ་མྨེ དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོ;
ཏེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་མེ་སྶ་ནྟི, མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་དུ་ཏྟ་རཾ.
‘‘ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ, སུ་ཀྐཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨོ་ཀཱ ཨ་ནོ་ཀ་མཱ་ག་མྨ, ཝི་ཝེ་ཀེ ཡ་ཏྠ དཱུ་ར་མཾ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ར་ཏི་མི་ཙྪེ་ཡྻ, ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ;
པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཡྻ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཀླེ་སེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ.
‘‘ཡེ་སཾ ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ངྒེ་སུ, ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ;
ཨཱ་དཱ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡེ ར་ཏཱ;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཛུ་ཏི་མ་ནྟོ [ཛུ་ཏཱི་མ་ནྟོ (སཱི.)], ཏེ ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༡༨. ‘‘ཨོ་རི་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་རཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི པཱ་རི་མ་ཉྩ ཏཱི་རཾ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཀ་ཏ་མ་ཉྩ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ? མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ…པེ… མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཨི་དཾ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་ར་ནྟི.
‘‘ཨ་པྤ་ཀཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཡེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ;
ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ, ཏཱི་ར་མེ་ཝཱ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ཏི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏེ, དྷ་མྨེ དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོ;
ཏེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་མེ་སྶ་ནྟི, མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་དུ་ཏྟ་རཾ.
‘‘ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ, སུ་ཀྐཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨོ་ཀཱ ཨ་ནོ་ཀ མཱ་ག་མྨ, ཝི་ཝེ་ཀེ ཡ་ཏྠ དཱུ་ར་མཾ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ར་ཏི་མི་ཙྪེ་ཡྻ, ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ;
པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཡྻ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཀླེ་སེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ.
‘‘ཡེ་སཾ ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ངྒེ་སུ, ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ;
ཨཱ་དཱ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡེ ར་ཏཱ;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཛུ་ཏི་མ་ནྟོ, ཏེ ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. པ་ཋ་མ་པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༡༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི [ཛཱ་ནུ་སྶོ་ནི (ཀ. སཱི.), ཛཱ་ནུ་སྶོ་ཎི (ཀ. སཱི.), ཛཱ་ཎུ་སོ་ཎི (ཀ.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ [སཱི་སཾ་ན་ཧཱ་ཏོ (སཱི. པཱི.), སཱི་ས་ནྷཱ་ཏོ (སྱཱ.)] ན་ཝཾ ཁོ་མ་ཡུ་གཾ ནི་ཝ་ཏྠོ ཨ་ལླ་ཀུ་ས་མུ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏཾ ན་ཝཾ ཁོ་མ་ཡུ་གཾ ནི་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ལླ་ཀུ་ས་མུ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ ན་ཝཾ ཁོ་མ་ཡུ་གཾ ནི་ཝ་ཏྠོ ཨ་ལླ་ཀུ་ས་མུ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ? ཀིཾ ནྭ་ཛྫ [ཀིཾ ནུ ཨ་ཛྫ (སྱཱ.), ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ (པཱི.), ཀིཾ ནུ ཁྭ་ཛྫ (ཀ.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལ་སྶཱ’’ཏི [བྲཱ་ཧྨ་ཎ བྲ་ཧྨ་ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་ཏི (ཀ.)]? ‘‘པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཛྫ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལ་སྶཱ’’ཏི [བྲ་ཧྨ་ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་ཏི (ཀ.)].
‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏཱ ན་ཝཾ ཁོ་མ་ཡུ་གཾ ནི་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལླེ་ན གོ་མ་ཡེ་ན པ་ཐ་ཝིཾ ཨོ་པུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏེ་ཧི ཀུ་སེ་ཧི པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ [པ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ (ཀ.)] ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཝེ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཨ་གྱཱ་གཱ་རཾ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ནྟི. ཏེ ཏཾ ར་ཏྟིཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ཨ་གྒིཾ ན་མ་སྶ་ནྟི – ‘པ་ཙྩོ་རོ་ཧཱ་མ བྷ་ཝ་ནྟཾ, པ་ཙྩོ་རོ་ཧཱ་མ བྷ་ཝ་ནྟ’ནྟི. བ་ཧུ་ཀེ་ན ཙ ས་པྤི་ཏེ་ལ་ན་ཝ་ནཱི་ཏེ་ན ཨ་གྒིཾ ས་ནྟ་པྤེ་ནྟི. ཏ་སྶཱ ཙ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ནྟ་པྤེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི.