༦. ཀོ་ཀ་ནུ་ད་སུ་ཏྟཾ
༩༦. ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏ་པོ་དཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཡེ་ན ཏ་པོ་དཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུཾ. ཏ་པོ་དཱ་ཡ [ཏ་པོ་དེ (ཀ.)] ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སི ག་ཏྟཱ་ནི པུ་བྦཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ. ཀོ་ཀ་ནུ་དོ་པི ཁོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཡེ་ན ཏ་པོ་དཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུཾ.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཀོ་ཀ་ནུ་དོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀྭེ་ཏྠ [ཀོ ཏེ་ཏྠ (སཱི.), ཀྭ་ཏྠ (པཱི. ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧ་མཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱུ་ན’’ནྟི? ‘‘ས་མ་ཎཱ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ན’’ནྟི.
‘‘པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ, ས་ཙེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཏྭཱ ཝེ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི [ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ (སྱཱ.)] བྷ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི བྷ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི བྷ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.
‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ནཱ་མི ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི བྷ་ཝ’ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི བྷ་ཝ’ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི བྷ་ཝ་ནྟི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཝ་དེ་སི.
‘‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ནཱ་མི ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝ་དེ་སི. ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི?
‘‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དི་ཊྛི་ག་ཏ་མེ་ཏཾ. ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དི་ཊྛི་ག་ཏ་མེ་ཏཾ. ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ… ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ… ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ… ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ… ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དི་ཊྛི་ག་ཏ་མེ་ཏཾ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དི་ཊྛི [དི་ཊྛི་ག་ཏཱ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཡཱ་ཝ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ [ཡཱ་ཝ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ (སཱི. པཱི.)], ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཏ་མ་ཧཾ པ་སྶཱ་མི. ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་མ་ཧཾ པ་སྶ་ནྟོ ཀྱཱ་ཧཾ ཝ་ཀྑཱ་མི – ‘ན ཛཱ་ནཱ་མི ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི? ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘ཀོ ནཱ་མོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘‘ཨཱ་ན་ནྡོ’ཏི ཁོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནཱ་མཾ. ‘ཨཱ་ན་ནྡོ’ཏི ཙ པ་ན མཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝ་ཏ ཀི་ར, བྷོ, ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ན ཛཱ་ནི་མྷ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ’ཏི. ས་ཙེ ཧི མ་ཡཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ – ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ’ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ནོ ན་པྤ་ཊི་བྷཱ་ཡེ་ཡྻ [ན་པྤ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་མ (ཀ.) ན་པྤ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻ (བ་ཧཱུ་སུ) མ. ནི. ༣.༢༡༦ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ]. ཁ་མ་ཏུ ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.