༤. ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཾ

༩༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་མྤཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་གྒ་རཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ ཙ་མྤཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ བྷ་ག་ཝཱ. མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་ན་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཀཱ་ལོ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནཱ མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨ ཨུ་ནྣཱ་དི་ནོ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི.

ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཎྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨ་པྤ་ས་དྡཱ བྷོ་ནྟོ ཧོ་ནྟུ. མཱ བྷོ་ནྟོ ས་དྡ་མ་ཀ་ཏྠ. ཨ་ཡཾ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ པ་ན ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཙ་མྤཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི. ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཀཱ་མཱ ཁོ པ་ན ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨ་པྤ་ས་དྡ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དི་ནོ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ པ་རི་སཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་བྦཾ ཏ་པཾ ག་ར་ཧ་ཏི, ས་བྦཾ ཏ་པ་སྶིཾ ལཱུ་ཁཱ་ཛཱི་ཝིཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐོ་ས་ཏི ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཾ ཏ་པཾ ག་ར་ཧ་ཏི ན་པི ས་བྦཾ ཏ་པ་སྶིཾ ལཱུ་ཁཱ་ཛཱི་ཝིཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐོ་ས་ཏི ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི. གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ག་ར་ཧ་ཏི, པ་སཾ་སི་ཏ་བྦཾ པ་སཾ་ས་ཏི. གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ག་ར་ཧ་ནྟོ པ་སཾ་སི་ཏ་བྦཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དོ བྷ་ག་ཝཱ. ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ་ས་ཝཱ་དོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡ་སྶ ཏྭཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏྠ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཝ་ཀྑཱ་མི ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན – ‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ’ནྟི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ; ‘ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ’ནྟི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ ས་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ; ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་དྷོ་མུ་ཁེ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟེ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནེ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ག་ཧ་པ་ཏི! ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ ཏ་པཾ ཏ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ན ཙ པ་ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ ཏ་པཾ ན ཏ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ན པ་ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ན ས་མཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ན པ་ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ ན པ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ན པ་ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཱ ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་མུ་ཙྩི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི; ན པ་ནཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་བྦཱ ཝི་མུ་ཏྟི ན ཝི་མུ་ཙྩི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་པཾ ཏ་པ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏ་པཾ ན ཏ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་པཾ ཏ་པ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏ་པཾ ཏ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ན ས་མཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་དྷཱ་ནཾ ན པ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་མུ་ཏྟི ན ཝི་མུ་ཙྩི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་མུ་ཙྩི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏེ ག་ཧ་པ་ཏི་མྷི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡོ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, སོ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ཧི་ཏེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.