༥. ཀ་ཏྠཱི་སུ་ཏྟཾ

༨༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡོ ཙེ་ཏཱི་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ཏྠཱི ཧོ་ཏི ཝི་ཀ་ཏྠཱི ཨ་དྷི་ག་མེ་སུ – ‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པཱི’ཏི.

‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ ཛྷཱ་ཡཱི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལོ པ་ར་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཏི ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན ཝཱ ཛྷཱ་ཡི་ནཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལེ་ན པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལེ་ན པ་ར་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལེ་ན ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་རཱི་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཝི་ཙི་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ ཛྷཱ་ཡཱི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལོ པ་ར་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་ཏྠཱི ཧོ་ཏི ཝི་ཀ་ཏྠཱི ཨ་དྷི་ག་མེ་སུ – ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི…པེ… ཨ་ཧཾ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པཱི’ཏི.

‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ ཛྷཱ་ཡཱི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལོ པ་ར་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི –

‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཁོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཁ་ཎྜ་ཀཱ་རཱི ཚི་དྡ་ཀཱ་རཱི ས་བ་ལ་ཀཱ་རཱི ཀ་མྨཱ་ས་ཀཱ་རཱི ན ས་ནྟ་ཏ་ཀཱ་རཱི ན ས་ནྟ་ཏ་ཝུ་ཏྟི སཱི་ལེ་སུ. དུ་སྶཱི་ལོ ཁོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ. དུ་སྶི་ལྱཾ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ.

‘ཨ་སྶ་དྡྷོ ཁོ པ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ; ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ.

‘ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཁོ པ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ; ཨ་པྤ་ས་ཙྩཾ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ.

‘དུ་བྦ་ཙོ ཁོ པ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ; དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ.

‘པཱ་པ་མི་ཏྟོ ཁོ པ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ; པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ.

‘ཀུ་སཱི་ཏོ ཁོ པ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ; ཀོ་ས་ཛྫཾ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ.

‘མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཁོ པ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ; མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ.

‘ཀུ་ཧ་ཀོ ཁོ པ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ; ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ.

‘དུ་བྦྷ་རོ ཁོ པ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ; དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ.

‘དུ་པྤ་ཉྙོ ཁོ པ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ; དུ་པྤ་ཉྙ་ཏཱ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ’.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡ་དཱ ཏེ, ས་མྨ, དྷ་ནེ་ན [བ་ནྡྷོ (ཀ.)] དྷ་ན་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་སྶ, ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སི མཾ [ཡཱ་ཙི་སྶ་སི མཾ (སཱི.), པ་ཝེ་དེ་ཡྻཱ་སི མཾ (སྱཱ.), པ་རཱ་ཛེ་ཡྻཱ་པི མཾ (ཀ.)] དྷ་ནཾ. ད་སྶཱ་མི ཏེ དྷ་ན’ནྟི. སོ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དྷ་ན་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ས་མུ་པྤ་ནྣེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཏྠོ མེ, ས་མྨ, དྷ་ནེ་ན. དེ་ཧི མེ དྷ་ན’ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ, ཨི་དྷ ཁ་ནཱ་ཧཱི’ཏི. སོ ཏ་ཏྲ ཁ་ན་ནྟོ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ལི་ཀཾ མཾ, ས་མྨ, ཨ་ཝ་ཙ; ཏུ་ཙྪ་ཀཾ མཾ, ས་མྨ, ཨ་ཝ་ཙ – ཨི་དྷ ཁ་ནཱ་ཧཱི’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནཱ་ཧཾ ཏཾ, ས་མྨ, ཨ་ལི་ཀཾ ཨ་ཝ་ཙཾ, ཏུ་ཙྪ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཙཾ. ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ, ཨི་དྷ ཁ་ནཱ་ཧཱི’ཏི. སོ ཏ་ཏྲ་པི ཁ་ན་ནྟོ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ལི་ཀཾ མཾ, ས་མྨ, ཨ་ཝ་ཙ, ཏུ་ཙྪ་ཀཾ མཾ, ས་མྨ, ཨ་ཝ་ཙ – ཨི་དྷ ཁ་ནཱ་ཧཱི’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནཱ་ཧཾ ཏཾ, ས་མྨ, ཨ་ལི་ཀཾ ཨ་ཝ་ཙཾ, ཏུ་ཙྪ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཙཾ. ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ, ཨི་དྷ ཁ་ནཱ་ཧཱི’ཏི. སོ ཏ་ཏྲ་པི ཁ་ན་ནྟོ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ལི་ཀཾ མཾ, ས་མྨ, ཨ་ཝ་ཙ, ཏུ་ཙྪ་ཀཾ མཾ, ས་མྨ, ཨ་ཝ་ཙ – ཨི་དྷ ཁ་ནཱ་ཧཱི’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནཱ་ཧཾ ཏཾ, ས་མྨ, ཨ་ལི་ཀཾ ཨ་ཝ་ཙཾ, ཏུ་ཙྪ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཙཾ. ཨ་པི ཙ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨུ་མྨཱ་དཾ པཱ་པུ་ཎིཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ’ནྟི.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ཏྠཱི ཧོ་ཏི ཝི་ཀ་ཏྠཱི ཨ་དྷི་ག་མེ་སུ – ‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པི, ཨ་ཧཾ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པཱི’ཏི.

‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ ཛྷཱ་ཡཱི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལོ པ་ར་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་ཏྠཱི ཧོ་ཏི ཝི་ཀ་ཏྠཱི ཨ་དྷི་ག་མེ་སུ – ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི…པེ… ཨ་ཧཾ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི་པི ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མི་པཱི’ཏི.

‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ ཛྷཱ་ཡཱི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པ་ར་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི –

‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཁོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཁ་ཎྜ་ཀཱ་རཱི ཚི་དྡ་ཀཱ་རཱི ས་བ་ལ་ཀཱ་རཱི ཀ་མྨཱ་ས་ཀཱ་རཱི, ན ས་ནྟ་ཏ་ཀཱ་རཱི ན ས་ནྟ་ཏ་ཝུ་ཏྟི སཱི་ལེ་སུ. དུ་སྶཱི་ལོ ཁོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ; དུ་སྶི་ལྱཾ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་རི་ཧཱ་ན་མེ་ཏཾ.

‘‘སོ ཝ་ཏཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ‘ཨི་མེ ད་ས དྷ་མྨེ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སོ ཝ་ཏཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ‘ཨི་མེ ད་ས དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.