๔. ทุติยญาณวตฺถุสุตฺตวณฺณนา

๓๔. สตฺตรีติ ต-การสฺส ร-การาเทสํ วุตฺตํ. สตฺตติสทฺเทน วา สมานตฺโถ สตฺตริสทฺโท. พฺยญฺชนรุจิวเสน พฺยญฺชนํ ภณนฺตีติ พฺยญฺชนภาณกา. เตนาห ‘‘พหุพฺยญฺชนํ กตฺวา’’ติอาทิ. ติฏฺฐติ ตตฺถ ผลํ ตทายตฺตวุตฺติตายาติ ฐิติ, ปจฺจุปฺปนฺนลกฺขณสฺส ธมฺมสฺส ฐิติ ธมฺมฏฺฐิติ. อถ วา ธมฺโมติ การณํ, ปจฺจโยติ อตฺโถ. ธมฺมสฺส โย ฐิติสภาโว, โสว ธมฺมโต อญฺโญ นตฺถีติ ธมฺมฏฺฐิติ, ปจฺจโย. ตตฺถ ญาณํ ธมฺมฏฺฐิติญาณํ. เตนาห อายสฺมา ธมฺมเสนาปติ – ‘‘ปจฺจยปริคฺคเห ปญฺญา ธมฺมฏฺฐิติญาณ’’นฺติ (ปฏิ. ม. มาติกา ๔). ตถา จาห ‘‘ปจฺจยากาเร ญาณ’’นฺติอาทิ. ตตฺถ ธมฺมานนฺติ ปจฺจยุปฺปนฺนธมฺมานํ. ปวตฺติฏฺฐิติการณตฺตาติ ปวตฺติสงฺขาตาย ฐิติยา การณตฺตา. ‘‘ชาติปจฺจยา ชรามรณ’’นฺติอาทินา อทฺธตฺตเย อนฺวยพฺยติเรกวเสน ปวตฺติยา ฉพฺพิธสฺส ญาณสฺส. ขโย นาม วินาโส, โสว เภโทติ. วิรชฺชนํ ปลุชฺชนํ. นิรุชฺฌนํ อนฺตรธานํ. เอเกกสฺมินฺติ ชรามรณาทีสุ เอเกกสฺมึ. ปุพฺเพ ‘‘ยถาภูตญาณ’’นฺติ ตรุณวิปสฺสนํ อาห. ตสฺมา อิธาปิ ธมฺมฏฺฐิติญาณํ วิปสฺสนาติ คเหตฺวา ‘‘วิปสฺสนาปฏิวิปสฺสนา กถิตา’’ติ วุตฺตํ.

ทุติยญาณวตฺถุสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.