๑๐. โลกสุตฺตวณฺณนา

๗๐. กิสฺมินฺติ กิสฺมึ สติ? ตสฺส ปน สนฺตภาโว อุปฺปตฺติวเสเนวาติ อาห ‘‘กิสฺมึ อุปฺปนฺเน’’ติ? โลโก อุปฺปนฺโนติ วุจฺจติ อนุปาทานตฺตา โลกสมญฺญาย. ฉสูติ เอตฺถาปิ เอเสว นโย สนฺถวนฺติ อธิกสิเนหํ กโรติ อธิกสิเนหวตฺถุภาวโต อชฺฌตฺติกายตนานํ. อุปาทายาติ ปุพฺพกาลกิริยา อปรกาลกิริยํ อเปกฺขตีติ วจนเสสวเสน กิริยาปทํ คหิตํ ‘‘ปวตฺตตี’’ติ. กึ ปน ปวตฺตติ? โลโก, โลกสมญฺญาติ อตฺโถ. ฉสูติ อิทํ นิมิตฺตตฺเถ ภุมฺมํ. ฉฬายตนนิมิตฺตญฺหิ สพฺพทุกฺขํ. อยนฺติ สตฺตโลโก. อุปฺปนฺโน นาม โหติ ฉฬายตนํ นาม มูลํ สพฺพทุกฺขานนฺติ กตฺวา. พาหิเรสุ อายตเนสุ สนฺถวํ กโรติ วิเสสโต รูปาทีนํ ตณฺหาวตฺถุกตฺตา. ยสฺมา จกฺขาทีนํ สนฺตปฺปนวเสน รูปาทีนํ ปริคฺคหิตตฺตา โลกสฺส นิเสวิตาย สํวตฺตติ, ตสฺมา วุตฺตํ ‘‘ฉนฺนํ…เป… วิหญฺญตี’’ติ.

โลกสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

อทฺธวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.