(๑) อวิปฺปวาสปญฺหาวณฺณนา

๔๗๙. เสทโมจิกคาถาสูติ อธิปฺปายตฺถสฺส คมฺภีรตฺตา ตํ จินฺเตนฺตานํ วินยธรานํ กาเย เสทํ โมเจตีติ เสทโมจิกา, สาเยว คาถา เสทโมจิกคาถา, ตาสุ. ‘‘อกปฺปิยสมฺโภโค น ลพฺภตี’’ติ อิมินา กปฺปิยสมฺโภโค ลพฺภตีติ ทสฺเสติ. กปฺปิยสมฺโภคํ ทสฺเสตุํ ‘‘นหาปนโภชนาที’’ติ วุตฺตํ. อนาปตฺตีติ มาตุภิกฺขุนิยา อนาปตฺติ. เอสา ปญฺหาติ เอตฺถ ปญฺหสทฺโท สภาวติลิงฺโคติ สทฺทสตฺเถสุ (สทฺทนีติธาตุมาลายํ ๑๖ หการนฺตธาตุ; อภิธานปฺปทีปิกายํ ๑๑๕ คาถายํ) วุตฺโต, อิธ อิตฺถิลิงฺควเสน วุตฺโต. ‘‘ปณฺฑิเตหี’’ติ อิมินา กุสลสฺส การณํ ทสฺเสติ, ปณฺฑิตตฺตา กุสโลติ อธิปฺปาโย. อสฺสาติ ปญฺหาย. เอตนฺติ วิสฺสชฺชนํ. อสฺสาติ คาถาย.

เอกาทส วิวชฺชิยาติ อวิภตฺติกนิทฺเทโส, เอกาทส วิวชฺชิเยติ อตฺโถ. เตน วุตฺตํ ‘‘เย’’ติอาทิ. เตปีติ ปิสทฺโท คาถายํ ลุตฺตนิทฺทิฏฺฐคมฺยมานภาวํ ทสฺเสติ.

อยนฺติ นฺหาปิตปุพฺพโก ภิกฺขุ. นิมฺมิตพุทฺธนฺติ พุทฺเธน นิมฺมิตํ พุทฺธรูปํ.

วิวชฺชิยาติ เอตฺถ ยกาโร ตฺวาปจฺจยสฺส การิโยติ อาห ‘‘วิวชฺเชตฺวา’’ติ. อสีสกํ ยํ ตํ กพนฺธํ อตฺถีติ โยชนา. อสีสกตฺตา เกน สรีเรน ชีวิตํ พนฺธตีติ กพนฺโธ. ยสฺสาติ กพนฺธสฺส.

หีติ สจฺจํ. เตติ อภพฺพปุคฺคลา.

วาจาติ เอตฺถ ยการโลโปติ อาห ‘‘วาจายา’’ติ. อิติ เมติ เอวํ มม. เอวํ วทมาเน มม วจนนฺติ โยชนา. อถวา อิติเมติ เอวํ อิเม, เอวํ วทมาเน อิเม ชนาติ โยชนา. สทฺทมฺปีติ อิมินา คิรสทฺโท สทฺทปริยาโยติ ทสฺเสติ. หีติ สจฺจํ. ตุณฺหีภูตสฺส นิสินฺนสฺส ตสฺส ภิกฺขุโนติ โยชนา. ยทิ มโนทฺวาเร อาปตฺติ นาม นตฺถิ, เอวํ สติ กสฺมา อาปชฺเชยฺย วาจสิกนฺติ วุตฺตนฺติ อาห ‘‘ยสฺมา ปนา’’ติอาทิ. เตนาติ ตสฺมา. อสฺสาติ ภิกฺขุสฺส.

สาติ ภิกฺขุนี, อาปชฺชตีติ สมฺพนฺโธ. วุตฺตปฺปการนฺติ ‘‘คามนฺตรปริยาปนฺน’’นฺติ วุตฺตปฺปการํ.

ตาสูติ ทฺวีสุ ภิกฺขุนีสุ.

จตุโร ชนาติ เอตฺถ จตุนฺนํ ชนานํ สรูปํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘อาจริโย จ ตโย จ อนฺเตวาสิกา’’ติ. สาหตฺถิกาติ สหตฺถา อวหริตา. อาณตฺติยาปีติ อาณตฺเตน อวหริตาปิ. อิตเรสนฺติ อนฺเตวาสิกานํ, เอเกโก มาสโกติ สมฺพนฺโธ. เอตฺถาติ ปริวาเร เสทโมจิกคาถายํ.