๕. อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺเขปนียกมฺมกถา

๔๖. สํสถาติ เอตฺถ สํสธาตุยา กถนตฺถํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘อาโรเจถา’’ติ. ตุเมฺห สํสถ, กเถถาติ อตฺโถ.

๕๐. ภณฺฑนการโก โหตีติอาทิ การณูปจารวเสน วุตฺโตติ อาห ‘‘ภณฺฑนาทิปจฺจยา’’ติอาทิ. ภณฺฑนการกาทิ การณํ, เตน อาปนฺนา อาปตฺติ ผลํ, ตสฺสา อทสฺสเน อุกฺเขปนียกมฺมํ กาตพฺพนฺติ อธิปฺปาโย. ตสฺสาติ อาปตฺติยา.

๕๑. เอตฺถาติ อุกฺเขปนียกมฺเม. ตตฺถาติ เตจตฺตาลีสวตฺเตสุ. อนุทฺธํเสตพฺโพติ เอตฺถ ธํสธาตุยา คตฺยตฺถํ ปฏิกฺขิปนฺโต อาห ‘‘น โจเทตพฺโพ’’ติ. ‘‘รโชนุทฺธํสตี’’ติอาทีสุ (พุ. วํ. ๒.๑๐๑) หิ ธํสธาตุ คตฺยตฺเถ วตฺตติ. ‘‘น ภิกฺขุ ภิกฺขูหี’’ติ เอตฺถ โสเยว ภิกฺขุ เตเหว ภิกฺขูหีติ อตฺถํ นิวาเรนฺโต อาห ‘‘อญฺโญ ภิกฺขุ อญฺเญหิ ภิกฺขูหี’’ติ. น คิหิทฺธโชติ เอตฺถ คิหีนํ ธโช คิหิทฺธโชติ วุตฺเต โอทาตวตฺถาทีนีติ อาห ‘‘โอทาตวตฺถานี’’ติอาทิ. น ติตฺถิยาทิปทตฺตยนฺติ ‘‘น ติตฺถิยา เสวิตพฺพา, ภิกฺขู เสวิตพฺพา, ภิกฺขุสิกฺขาย สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ ปทานํ ตยํ. ‘‘น อปสาเทตพฺโพ’’ติ อิมินา น อาสาเทตพฺโพติ เอตฺถ อาปุพฺพสทธาตุยา อปปุพฺพสทธาตุยา สมานภาวํ ทสฺเสติ. ‘‘อนฺโต วา พหิ วาติ’’ เอตฺถ กสฺส อนฺโต วา พหิ วาติ อาห ‘‘วิหารสฺสา’’ติ. เสสํ สพฺพํวตฺตนฺติ โยชนา. อิมินาติ อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺเขปนียกมฺเมน.

๖๕. ตสฺสาติ อาปตฺติยา. อิธาติ ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค กเต อุกฺเขปนียกมฺเม. อาปตฺติอทสฺสนาทีสุ อุทฺธริตฺวา ขิปียติ อปนียติ อเนน วินยกมฺเมนาติ อุกฺเขปนียํ, ตเมว กมฺมํ อุกฺเขปนียกมฺมํ.

อิติ กมฺมกฺขนฺธกวณฺณนาย โยชนา สมตฺตา.