๔. ปฏิสารณียกมฺมกถา

๓๓. สุธมฺมวตฺถุสฺมึ เอวมตฺโถ เวทิตพฺโพติ โยชนา. อนปโลเกตฺวาติ เอตฺถ อปปุพฺโพ โลกสทฺโท อาปุจฺฉนตฺโถติ อาห ‘‘น อาปุจฺฉิตฺวา’’ติ.

๓๔. กินฺติ กึ นาม ขาทนียโภชนียํ. โวติ ตุเมฺหหิ. คหปตีติ อาลปนปทํ. เถรานํ อตฺถายาติ สมฺพนฺโธ. ปฏิยตฺตนฺติ ปฏิยาทิตํ. ‘‘เอตํ อโวจา’’ติ อิมินา เอตทโวจาติ เอตฺถ นิคฺคหิตาเทสสนฺธึ ทสฺเสติ. ยทิทนฺติ สทฺโท ‘‘ติลสํคุฬิกา’’ติ ปเทน โยชิตตฺตา อิตฺถิลิงฺโคติ อาห ‘‘ยา อย’’นฺติ. ติลสกฺขลิกาติ ติเลน สํสฏฺฐา สกฺขลิกา. ‘‘สา นตฺถี’’ติ อิมินา อุตฺตรวาเกฺย ยํสทฺทสฺส ปุพฺพวาเกฺย ตํสทฺทาเปกฺขตํ ทสฺเสติ. เอโก ปุริโสติ สมฺพนฺโธ. ปูวิโยติ ปูวํ, ปูเวน วา กยวิกฺกโย. เตนาติ การเณน. นนฺติ คหปตึ. เถโรติ สุธมฺมตฺเถโร. ยเทว กิญฺจีติ เอตฺถ กิญฺจิ เอว ยํ วจนนฺติ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘กิญฺจิเทว ติลสํคุฬิกาวจน’’นฺติ. อิทนฺติ อิมํ อตฺถํ. โสติ กุกฺกุฏโปตโก. กากวสฺสิตนฺติ กากสฺส วสฺสิตํ, เนว อกาสีติ สมฺพนฺโธ. ตยาปีติ ปิสทฺโท กุกฺกุฏโปตกํ อเปกฺขติ. เนว ภิกฺขุวจนํ วุตฺตํ, น คิหิวจนํ วุตฺตํ, อิติ อิมมตฺถํ ทสฺเสตีติ โยชนา.

อธมฺมกมฺมาทิทฺวาทสกกถา

๓๙. ปุริเมหิ กมฺเมหีติ สมฺพนฺโธ. ตตฺถาติ องฺเคสุ. ยถา ปริสกฺกิยมาเน คิหิโน ลาภํ น ลภนฺตีติ โยชนา. ปริปุพฺโพ สกฺกธาตุ ปรกฺกมตฺโถติ อาห ‘‘ปรกฺกมนฺโต’’ติ. ตตฺถาติ อนตฺถาทีสุ. อตฺถภงฺโคติ คิหีนํ อตฺถสฺส ภงฺโค. อวสนนฺติ คิหีนํ อวสนํ. คิหีนนฺติ เอตฺถ สามฺยตฺเถ สามิวจนนฺติ อาห ‘‘คิหีนํ สนฺติเก’’ติ. ยถา กริยมาเน สจฺโจ โหติ, เอวํ น กโรตีติ โยชนา. เอกงฺเคนาปีติ ปิสทฺโท สมฺภาวนตฺโถ, ตโต อธิเกหิ องฺเคหิ กา นาม กถาติ ทสฺเสติ. เอตฺถาติ ปฏิสารณียกมฺเม. ปฏิมุขํ อตฺตโน โทสํ สราเปตพฺพํ อเนน วินยกมฺเมนาติ ปฏิสารณียํ, ตเมว กมฺมํ ปฏิสารณียกมฺมํ.