๒๓๗. จตุวคฺคกรณาทิกถา

๓๘๘. ยทิทํ กมฺมนฺติ โยชนา. เตสนฺติ สงฺฆานํ. กมฺมปฺปตฺโตติ เอตฺถ กมฺเมน, กมฺมสฺส วา ปตฺโตติ อตฺถํ ปฏิกฺขิปนฺโต อาห ‘‘กมฺมํ ปตฺโต’’ติ. ‘‘สพฺพกมฺเมสุ กมฺมปตฺโต’’ติ ปาฬินเยน ‘‘กมฺเมสุ ปตฺโต’’ติ อตฺโถปิ ยุชฺชติ. โลกโวหารวเสน ‘‘กมฺเมน กมฺมสฺส วา ปตฺโต’’ติ อตฺโถปิ ยุชฺชเตว.

๓๘๙. ปริสโตติ ปริสการณา. ตตฺถาติ ‘‘จตุวคฺคกรณญฺเจ ภิกฺขเว’’ติอาทิปาเฐ, จตุวีสติปุคฺคเลสุ วา. กมฺมนานาสํวาสโกติ อุกฺเขปนียกมฺมกโต. ลทฺธินานาสํวาสโกติ อุกฺขิตฺตานุวตฺตโก. ‘‘หุตฺวา’’ติ อิมินา ‘‘ภิกฺขุนีจตุตฺโถ’’ติอาทีสุ จตุวีสติยา ฐาเนสุ กิริยาวิเสสนภาวํ ทสฺเสติ. ภิกฺขุนี จตุตฺถี เอตสฺสาติ ภิกฺขุนีจตุตฺโถ, จตุวคฺโค สงฺโฆติอาทินา วจนตฺโถ กาตพฺโพ.

๓๙๓. ปริวาสาทีติอาทิสทฺเทน มูลายกสฺสนมานตฺตอพฺภานานิ สงฺคณฺหาติ. เตสนฺติ ปริวาสาทิกมฺมานํ. ปรโตติ ปรสฺมึ จูฬวคฺเค (จูฬว. อฏฺฐ. ๗๕ อาทโย).

๓๙๔. ปฏิกุฏฺฐกตกมฺมสฺสาติ ปฏิกุฏฺฐสฺส หุตฺวา กตสฺส กมฺมสฺส. ปกตตฺตสฺสาติ เอตฺถ ปกติสีลสงฺขาโต อตฺตา สภาโว เอตสฺสาติ ปกตตฺโตติ อตฺถํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘อวิปนฺนสีลสฺสา’’ติ. สงฺฆาทิเสสํ อนาปชฺชนฺตสฺสาปิ อวิปนฺนสีลตฺตา วุตฺตํ ‘‘ปาราชิกํ อนชฺฌาปนฺนสฺสา’’ติ. อิมินา สงฺฆาทิเสสํ อาปชฺชนฺโตปิ ปกตตฺโตเยวาติ ทสฺเสติ. โสปิ หิ อิธ อวิปนฺนสีโล นาม, อญฺญตฺถ ปน สงฺฆาทิเสสสฺส สีลวิปตฺติภาวโต ตํ อาปชฺชนฺโตปิ วิปนฺนสีโลเยว นาม. อานนฺตริกสฺสาติ เอตฺถ อนนฺตรสทฺทสฺส สมฺพนฺธญฺจ ณิกปจฺจยสฺส อตฺถญฺจ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘อตฺตโน อนนฺตรํ นิสินฺนสฺสา’’ติ. ตตฺถ ‘‘อตฺตโน’’ติ อิมินา อนนฺตรสทฺทสฺส สมฺพนฺธํ ทสฺเสติ. ‘‘นิสินฺนสฺสา’’ติ อิมินา ณิกปจฺจยสฺส อตฺถํ ทสฺเสติ.