๒๒๕. มตสนฺตกกถา

๓๖๗. กาลงฺกเตติ เอตฺถ กรณํ กตนฺติ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘กาลกิริยายา’’ติ. อปโลเกตฺวาติ ‘‘อิตฺถนฺนาโม ภนฺเต ภิกฺขุ กาลงฺกโต, ตสฺส ติจีวรญฺจ ปตฺตญฺจ คิลานุปฏฺฐากานํ ทาตุํ สงฺฆํ อปโลเกมี’’ติ อปโลเกตฺวา.

๓๖๙. คิลานุปฏฺฐากลาเภติ คิลานุปฏฺฐากานํ ลภิตพฺเพ.

สพฺเพปิ ภิกฺขูติ สมฺพนฺโธ. ตตฺถาติ ตสฺมึ กาลงฺกเต. กึ วทนฺติ? ‘‘สพฺเพปิ…เป… สามิโน’’ติ วทนฺตีติ โยชนา. ทฺวีสุ วาเทสุ ปจฺฉิมวาโท อฏฺฐกถาจริเยน รุจฺจตีติ วทนฺติ. ยนฺติ ยํ วตฺถุ. ‘‘ยํ อตฺถิ, ตํ ทาตพฺพ’’นฺติ วุตฺตเมวตฺถํ อาวิกโรนฺโต อาห ‘‘อญฺญสฺมึ…เป… ทาตพฺพ’’นฺติ. ตนฺติ ปริกฺขารํ.

สมโกติ สมํ ปมาณเมตสฺส ภาคสฺสาติ สมโก. สํวิทหนมตฺตเมวาติ อิทญฺจิทญฺจ กโรหีติ สชฺชนมตฺตเมว. เชฏฺฐกภาโคติ ทิคุณภาโค.

โย ปนาติ ภิกฺขุ ปน. เอตฺถาติ พหูสุ ภิกฺขูสุ. เยนาติ เยน เกนจิ, ทินฺนํ ปฏิยาทิตนฺติ สมฺพนฺโธ. เอกทิวสมฺปีติ ปิสทฺโท ปเคว ทฺวีหาทิเกติ ทสฺเสติ. โสปีติ ปิสทฺโท น เกวลํ พหุทิวสํ อุปฏฺฐาโกเยว, อถ โข โสปีติ ทสฺเสติ. สมีปนฺติ คิลานสฺส สนฺติกํ. อาคจฺฉตีติ สมีปมาคจฺฉติ.

ปจฺจาสีสายาติ ภาคสฺส ปจฺจาสีสาย. ‘‘ปุน อาคนฺตฺวา ชคฺคิสฺสามี’’ติ อิมินา ‘‘ปุน อาคนฺตฺวา น ชคฺคิสฺสามี’’ติ คจฺฉนฺตสฺส น ทาตพฺพนฺติ ทสฺเสติ. ธุรํ นิกฺขิปิตฺวาติ อุปฏฺฐหเน ธุรํ นิกฺขิปิตฺวา.

มาตุคาโมปิ โหตูติ โยชนา. ตสฺส ภิกฺขุโนติ กาลงฺกตสฺส ตสฺส ภิกฺขุโน. สเจปิ สหสฺสํ อคฺฆติ, คิลานุปฏฺฐากานํเยว ทาตพฺพนฺติ โยชนา. อญฺญนฺติ ปตฺตจีวรโต อญฺญํ. เตติ คิลานุปฏฺฐากา. อวเสสนฺติ ปตฺตจีวรโต อวเสสํ. ตโตติ พหุกมหคฺฆโต. ติจีวรปริกฺขาโรติ ติณฺณํ จีวรานํ ปริวาโร. สพฺพญฺเจตนฺติ สพฺพเมว เอตํ ปริกฺขารํ. ลภตีติ คิลานุปฏฺฐาโก ลภติ.

โสติ กาลงฺกโต. กสฺสจีติ คหฏฺฐสฺส วา ปพฺพชิตสฺส วา. ตสฺเสวาติ ทินฺนคาหกสฺเสว. รุจิยา เอวาติ กามา เอว. ตตฺถ ตตฺถ สงฺฆสฺเสวาติ ตสฺมึ ตสฺมึ วิหาเร ฐิตสฺส สงฺฆสฺเสว. อิทํ วิหาเร ฐปิตปริกฺขาเร สนฺธาย วุตฺตํ. สเจ คาเม วา อรญฺเญ วา ฐปิตา โหนฺติ, สกโลว สงฺโฆ อิสฺสโร. กสฺมา? สงฺฆสฺเสว ทายชฺชภาวโต. พหูนมฺปีติ ตีหิ ปฏฺฐาย พหูนมฺปิ. อีทิสวจนํ อุปนิธาย สาสเนปิ เอโก เทฺว พหูติ ตีณิ วจนานิ อตฺเถ ทิสฺสนฺติ, สทฺเท ปน ทฺวิวจนพหุวจนานํ วิเสสาภาวโต ทฺวิวจนํ นตฺถีติ ทฏฺฐพฺพํ. อทินฺนเมวาติ อตฺตโนเยว อสนฺตกตฺตา, อญฺเญสมฺปิ สาธารณตฺตา จ อทินฺนเมว. สเจ สพฺเพ มตา อนุมติยา เทนฺติ, สุทินฺนเมว. ตนฺติ สนฺตกํ. เตสูติ เตสุ สพฺเพสุ.