๑๘๐. เมณฺฑกคหปติวตฺถุกถา

๒๙๖. ‘‘พหิทฺวาเร’’ติ เอตฺถ กสฺส พหิทฺวาเรติ อาห ‘‘ธญฺญาคารสฺส พหิทฺวาเร’’ติ. อาฬกถาลิกนฺติ เอตฺถ อาฬกตณฺฑุลปจนกํ คณฺหกถาลิ อาฬกถาลิ, ตาย ปจิตํ ภตฺตํ อาฬกถาลิกนฺติ วจนตฺถํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘อาฬกตณฺฑุลปจนกถาลิก’’นฺติ. พฺยญฺชนภณฺฑิกนฺติ พฺยญฺชนปริกฺขาริกํ, พฺยญฺชนปริวารกนฺติ อตฺโถ. อิมินา สูปภิญฺชนกนฺติ เอตฺถ สูปสทฺโท พฺยญฺชนวาจโก, ภิญฺชนกสทฺโท ภณฺฑิกปริยาโยติ ทสฺเสติ. ทาสกมฺมกรโปริสนฺติ เอตฺถ ทาสโปริสา จ กมฺมกรโปริสา จ ทาสกมฺมกรโปริสํ, สมาหารทฺวนฺโท ปุพฺพปเท อุตฺตรโลโป, อิติ อิมมตฺถํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ทาสปุริเส จ กมฺมกรปุริเส จา’’ติ. โปริสสทฺโทปิ ปุริสสทฺเทน สมาโน ‘‘ปุริโส เอว โปริโส’’ติ อตฺเถน. ธุวภตฺเตนาติ เอตฺถ ธุวสทฺโท นิจฺจปริยาโยติ อาห ‘‘นิจฺจกาล’’นฺติ. ทุเยฺหน ขีเรนาติ สมฺพนฺโธ. ‘‘เมณฺฑกวตฺถุสฺมึ ปนา’’ติ ปาฐโต ปฏฺฐาย ยาว ‘‘ขณญฺเญว ทุเยฺหนา’’ติ ปาฐา เกสุจิเยว อฏฺฐกถาโปตฺถเกสุ อตฺถิ. เอตฺถาติ เมณฺฑกวตฺถุมฺหิ. โครเสติ ควเยหิ นิพฺพตฺเต ขีรทธิตกฺกนวนีตสพฺพิสงฺขาเต รเส. ปาเถยฺยนฺติ ปถสฺส หิตํ ปาเถยฺยํ. ญตฺวาติ ปาเถยฺยมิจฺฉตีติ ญตฺวา. ภิกฺขาจารวตฺเตน วาติ อญฺญาตกอปวาริตฏฺฐานโต ภิกฺขาจารวตฺเตน วา. ยาจิตฺวาปีติ ปิสทฺโท ปเคว ภิกฺขาจารวตฺเตนาติ ทสฺเสติ. ยตฺตเกน ปาเถยฺเยนาติ สมฺพนฺโธ.