๑๑๘. ปฏิสฺสวทุกฺกฏาปตฺติกถา

๒๐๗. ปฏิสฺสเว อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ กึ วสฺสาวาสปฏิสฺสุเตเยว ทุกฺกฏาปตฺติ โหตีติ อาห ‘‘น เกวล’’นฺติอาทิ. เอตสฺเสวาติ วสฺสาวาสสฺเสว. เอวมาทินาปีติ ปิสทฺโท ‘‘ปฏิสฺสเว’’ติ เอตฺถ โยเชตพฺโพ. ‘‘ปฏิสฺสเวปี’’ติ หิ อตฺโถ. ตสฺส ตสฺสาติ กมฺมสฺส. ตญฺจ โขติ ตญฺจ ทุกฺกฏํ วิสํวาทนปจฺจยา โหตีติ โยชนา. ปฐมมฺปีติ ปิสทฺโท ‘‘ปจฺฉาปี’’ติ ปทํ สมฺปิณฺเฑติ. ปฐมมฺปิ หิ ปาจิตฺติยํ, ปจฺฉาปิ ทุกฺกฏนฺติ อตฺโถ.

โส ตทเหว อกรณีโยติอาทีสุ เอวํ วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพติ โยชนา. ปุริมิกา จ น ปญฺญายตีติ เอตฺถ ปุเร ภวา ปุริมา, สา เอว ปุริมิกา, ปาฏิปทติถี. นานาสีมาย ทฺวีสุ อาวาเสสุ วสฺสํ อุปคจฺฉนฺตสฺส ทุติเย ‘‘วสิสฺสามี’’ติ ปฐมาวาสสฺส อุปจารโต นิกฺขนฺตมตฺเต ปฐมเสนาสนคฺคาหสฺส ปสฺสมฺภนํ สนฺธาย วุตฺตํ ‘‘ปุริมิกา จ น ปญฺญายตี’’ติ. อรุณํ อนุฏฺฐาเปตฺวาติ วสฺสํ อุปคมนวิหาเร อรุณํ อนุฏฺฐาเปตฺวา. ตทเหวาติ ตสฺมึ วสฺสูปคมนอหนิ เอว, ปกฺกนฺตสฺสาปีติ สมฺพนฺโธ. ปิสทฺทสฺส ครหตฺถํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘โก ปน วาโท’’ติอาทิ. อาลโยติ จิตฺตสฺส อลฺลียนํ. อสติยาติ สติปมุฏฺเฐน. วสฺสํ น อุเปตีติ ‘‘อิมสฺมึ วิหาเร อิมํ เตมาสํ วสฺสํ อุเปมี’’ติ (มหาว. อฏฺฐ. ๑๘๔) วจีเภทํ กตฺวา วสฺสํ น อุเปติ.

สตฺตาหนฺติ สตฺตาเหน, อนาคตายาติ สมฺพนฺโธ. นวมิโตติ ปุพฺพกตฺติกมาสสฺส ชุณฺหปกฺขนวมิโต, ปจฺฉิมกตฺติกมาสสฺส ชุณฺหปกฺขนวมิโต วา. มา วา อาคจฺฉตุ, อนาปตฺตีติ วสฺสํวุตฺถตฺตา มา วา อาคจฺฉตุ, อนาปตฺตีติ อตฺโถ.

อิติ วสฺสูปนายิกกฺขนฺธกวณฺณนาย โยชนา สมตฺตา.