๑๐๗. วสฺสูปนายิกานุชานนกถา

๑๘๔. วสฺสูปนายิกกฺขนฺธเก ‘‘อนนุญฺญาโต’’ติ อิมินา อปญฺญตฺโตติ เอตฺถ ญาธาตุยา อนุชานนตฺถํ ทสฺเสติ, ‘‘อสํวิหิโต’’ติ อิมินา ญาธาตุยา ฐปนตฺถํ. เตธาติ เต อิธ. อิธสทฺโท สาสนญฺจ โลกญฺจ เทสญฺจ ปทปูรณญฺจ อุปาทาย วตฺตติ, อิธ ปน ปทปูรเณติ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘อิธสทฺโท นิปาตมตฺโต’’ติ. สํหนนํ สงฺฆาโต, วินาโสติ อตฺโถ. อิติ อิมมตฺถํ ทสฺเสติ ‘‘วินาส’’นฺติ อิมินา. สกุนฺตกสทฺโท สกุณปริยาโยติ อาห ‘‘สกุณา’’ติ. สกุณาติ จ วิหงฺคมา. เต หิ อากาเส คนฺตุํ สกฺโกนฺตีติ สกุณาติ วุจฺจนฺติ. สํกสายิสฺสนฺตีติ เอตฺถ ‘‘สํ กเส อจฺฉเน’’ติ ธาตุปาเฐสุ (สทฺทนีติธาตุมาลายํ ๑๖ สการนฺตธาตุ) วุตฺตตฺตา สํปุพฺโพ กเสธาตุ อจฺฉนตฺโถติ อาห ‘‘วสิสฺสนฺตี’’ติ. เอการนฺโตยํ ธาตุ. นิพทฺธวาสนฺติ นิจฺจวาสํ. วสฺสานนามเกติ วสฺสานอุตุนามเก. วสฺสานสฺส จตุมาสตฺตา ‘‘เตมาเส’’ติ วุตฺตํ. วสฺสูปนายิกาติ เอตฺถ นีธาตุ คมนตฺโถติ อาห ‘‘วสฺสูปคมนานี’’ติ. อปรชฺชูติ ปุณฺณมิโต อปรํ อหนฺติ อปรชฺชุ, อหตฺเถ ชฺชุปจฺจโย, อตฺถโต ปาฏิปททิวโส. อยํ อปรชฺชุสทฺโท ปฐมนฺตนิปาโต. อสฺสาติ อาสฬฺหีปุณฺณมิยา. อสมานาธิกรณวิสโย พาหิรตฺถสมาโสยํ, อติกฺกนฺตาย สติยาติ โยชนา. อปรสฺมึ ทิวเสติ ปาฏิปททิวเส. อสฺสาติ สาวณมาสปุณฺณมิยา. ตสฺมาติ ยสฺมา จ อปรชฺชุคตา, ยสฺมา จ มาสคตา, ตสฺมา. ‘‘อนนฺตเร ปาฏิปททิวเส’’ติ อิมินา ปาฬิยํ อปรชฺชุคตาย อาสฬฺหิยา อนนฺตเร ปาฏิปททิวเส ปุริมิกา อุปคนฺตพฺพาติ อตฺถํ ทสฺเสติ. อาสฬฺหิยาติ อาสฬฺหีปุณฺณมิยา. ปจฺฉิมนเยปิ มาสคตาย อาสฬฺหิยา อนนฺตเร ปาฏิปททิวเส ปจฺฉิมิกา อุปคนฺตพฺพาติ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. อาสฬฺหิยาติ อาสฬฺหีปุณฺณมิยา สมีเป ปวตฺตตฺตา อาสฬฺหีสงฺขาตาย สาวณปุณฺณมิยาติ อตฺโถ. ปาฏิปททิวเสเยว วสฺสํ อุปคนฺตพฺพนฺติ สมฺพนฺโธ. สกึ วาติอาทีสุ วาสทฺโท อนิยมวิกปฺปตฺโถ. นิจฺฉาเรตฺวาติ นิจฺจาเรตฺวา, อุจฺจาเรตฺวาติ อตฺโถ. อผุฏฺฐกฺขรสญฺโญเคหิ ปโร กฺวจิ ผุฏฺฐตฺตมาปชฺชติ ‘‘นิกฺขมตี’’ติอาทีสุ วิย. ตสฺมา ปรสฺส จการสฺส ฉการํ กตฺวา ‘‘นิจฺฉาเรตฺวา’’ติ วุตฺตํ.