๑๐๑. ลิงฺคาทิทสฺสนกถา

๑๗๙. ‘‘อาวาสิกานํ อาการ’’นฺติ อิมินา อาวาสิกาการนฺติ ปทสฺส ฉฏฺฐีสมาสํ ทสฺเสติ. สพฺพตฺถาติ สพฺเพสุ ‘‘อาวาสิกลิงฺค’’นฺติอาทีสุ. เยนาติ สุปญฺญตฺตมญฺจปีฐาทินา, คณฺหตีติ สมฺพนฺโธ. เตสนฺติ อาวาสิกานํ. อาจารสณฺฐานนฺติ อาจารสณฺฐิตึ. โส สุปญฺญตฺตมญฺจปีฐาทิโก อากาโร นามาติ โยชนา. ยนฺติ สุปญฺญตฺตมญฺจปีฐาทึ, คมยตีติ สมฺพนฺโธ. ตตฺถ ตตฺถาติ ตสฺมึ ตสฺมึ ฐาเน. ลีเน อาวาสิเกติ สมฺพนฺโธ. ตํ สุปญฺญตฺตมญฺจปีฐาทิ ลิงฺคํ นามาติ โยชนา. ‘‘อทิสฺสมาเน’’ติ อิมินา ลีเนติ ปทสฺส อตฺถํ ทสฺเสติ. ‘‘ชานาเปตี’’ติ อิมินา คมยตีติ ปทสฺส ญาณตฺถํ ทสฺเสติ. ยนฺติ สุปญฺญตฺตมญฺจปีฐาทึ. เตติ อาวาสิกา. ตํ สุปญฺญตฺตมญฺจปีฐาทิ นิมิตฺตํ นามาติ โยชนา. เยนาติ สุปญฺญตฺตมญฺจปีฐาทินา. เตติ อาวาสิกา อุทฺทิสิยนฺติ, โส สุปญฺญตฺตมญฺจปีฐาทิโก อุทฺเทโส นามาติ โยชนา. อิเมหิ ปเทหิ อากิริยนฺติ ปกาสิยนฺติ เอเตนาติ อากาโร, ลีเน คมยติ โพเธตีติ ลิงฺคํ. นิมิยนฺติ ปริจฺฉิชฺช ญายนฺติ เอเตนาติ นิมิตฺตํ, อุทฺทิสิยนฺติ อปทิสิยนฺติ เอเตนาติ อุทฺเทโสติ วจนตฺถํ ทสฺเสติ. สพฺพเมตนฺติ ‘‘อาวาสิกาการ’’นฺติอาทิ เอตํ สพฺพํ. ยถาโยคนฺติ ปาฬิยํ โยคานุรูปํ. ตตฺถาติ อาคนฺตุกาการาทีสุ. ‘‘อมฺหากํ อิท’’นฺติ น ญาตพฺพนฺติ อญฺญาตํ, ตเทว อญฺญาตกํ, นิสีทนาทิ. ‘‘อมฺหากํ อิท’’นฺติ อชานนํ นาม อตฺตโน อสนฺตกตฺตา, อญฺเญสเมว สนฺตกตฺตา โหตีติ อาห ‘‘อญฺเญสํ สนฺตก’’นฺติ. อุทกนิสฺเสกนฺติ สิญฺจนวิรหิตํ อุทกํ. พหุวจนสฺสาติ ‘‘โธตาน’’นฺติ เอตฺถ ฉฏฺฐีพหุวจนสฺส. เอกวจนนฺติ ‘‘โธตสฺสา’’ติ เอกวจนํ. ปจฺฉิมปาเฐ มลํ ธุนาติ อเนนาติ โธตํ, โธตญฺจ ตํ อุทกญฺเจติ โธตอุทกํ, ตเมว นิสฺเสกํ โธตอุทกนิสฺเสกํ.

๑๘๐. สมานสํวาสกทิฏฺฐินฺติ ปทสฺส อิติโลปสมาสํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘สมานสํวาสกา เอเตติ ทิฏฺฐิ’’นฺติ. เอเตติ อาวาสิกา ภิกฺขู. ‘‘ลทฺธิ’’นฺติ อิมินา น ปุจฺฉนฺตีติ ปทสฺส กมฺมํ ทสฺเสติ. นานาสํวาสกภาวนฺติ เตสํ ลทฺธินานาสํวาสกภาวํ. ‘‘มทฺทิตุ’’นฺติ อิมินา นาภิวิตรนฺตีติ เอตฺถ อภิสทฺทสฺสตฺถํ ทสฺเสติ. ‘‘อภิภวิตุ’’นฺติ อิมินา จ ตเทวตฺถํ ทสฺเสติ. นานาสํวาสกภาวสฺส มทฺทนํ นาม ลทฺธินิสฺสชฺชาปนนฺติ อาห ‘‘ตํ ทิฏฺฐึ น นิสฺสชฺชาเปนฺตี’’ติ.