๔๗. สุทฺธินิทฺเทสวณฺณนา

๔๕๕. เทสนา สํวโร เอฏฺฐิ ปจฺจเวกฺขณนฺติ เภทโต สุทฺธิ จตุพฺพิธาติ สมฺพนฺโธ. ‘‘ปจฺจเวกฺขณํ เภทโต’’ติ วตฺตพฺเพ นิคฺคหิตโลโป ทฏฺฐพฺโพ, เทสนาสุทฺธิ สํวรสุทฺธิ ปริเยฏฺฐิสุทฺธิ ปจฺจเวกฺขณสุทฺธีติ จตุพฺพิธาติ วุตฺตํ โหติ. ตตฺถ สุชฺฌตีติ สุทฺธิ, ยถาธมฺมํ เทสนาย สุทฺธิ เทสนาสุทฺธิ. วุฏฺฐานสฺสาปิ เจตฺถ เทสนาย เอว สงฺคโห ทฏฺฐพฺโพ. มูลาปตฺตีนํ ปน อภิกฺขุตาปฏิญฺญาว เทสนาติ เหฏฺฐา วุตฺตา, สาวสฺส ปาราชิกาปนฺนสฺส วิสุทฺธิ นาม โหติ. อยญฺหิ ยสฺมา ปาราชิกํ อาปนฺโน, ตสฺมา ภิกฺขุภาเว ฐตฺวา อภพฺโพ ฌานาทีนิ อธิคนฺตุํ. ภิกฺขุภาโว หิสฺส สคฺคนฺตราโย เจว โหติ, มคฺคนฺตราโย จ. วุตฺตเญฺหตํ –

‘‘สามญฺญํ ทุปฺปรามฏฺฐํ, นิรยายูปกฑฺฒตี’’ติ. (ธ. ป. ๓๑๑);

อปรมฺปิ วุตฺตํ –

‘‘สิถิโล หิ ปริพฺพโช, ภิยฺโย อากิรเต รช’’นฺติ. (ธ. ป. ๓๑๓);

อิจฺจสฺส ภิกฺขุภาโว วิสุทฺธิ นาม น โหติ. ยสฺมา ปน คิหิอาทิโก หุตฺวา ทานสรณสีลสํวราทีหิ สคฺคมคฺคํ วา ฌานวิโมกฺขมคฺคํ วา อาราเธตุํ ภพฺโพ โหติ, ตสฺมาสฺส คิหิอาทิภาโว วิสุทฺธิ นาม โหติ. อธิฏฺฐานวิสิฏฺเฐน สํวเรน วิสุทฺธิ สํวรวิสุทฺธิ. ธมฺเมน สเมน ปจฺจยานํ เอฏฺฐิยา สุทฺธิ เอฏฺฐิสุทฺธิ. จตูสุ ปจฺจเยสุ ปจฺจเวกฺขเณน สุทฺธิ ปจฺจเวกฺขณสุทฺธิ. ‘‘จตุพฺพิธา ปาตี’’ติอาทีสุ ปาติโมกฺขสํวรสมฺมตนฺติ ‘‘ปาติโมกฺขสํวโร’’ติ สมฺมตํ สีลํ.

๔๕๖. จิตฺตาธิฏฺฐานสํวรา สุชฺฌตีติ อินฺทฺริยสํวโร สํวรสุทฺธีติ วุตฺโตติ โยชนา.

๔๕๗. อเนสนํ ปหาย ธมฺเมน อุปฺปาเทนฺตสฺส เอฏฺฐิยา สุทฺธตฺตา อาชีวนิสฺสิตํ เอฏฺฐิสุทฺธีติ วุตฺตนฺติ สมฺพนฺโธ. อุปฺปาเทนฺตสฺสาติ ปจฺจเย อุปฺปาเทนฺตสฺส.

๔๕๘. ปจฺจเวกฺขณสุชฺฌนาติ เหตุมฺหิ ปญฺจมีติ.

สุทฺธินิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๔๘. สนฺโตสนิทฺเทสวณฺณนา

๔๕๙. ปํสุกูลํ ปิณฺฑิยาโลโป รุกฺขมูลํ ปูติมุตฺตเภสชฺชนฺติ อิเม จตฺตาโร ปจฺจยา อปฺปคฺฆนกตาย อปฺปา เจว กสฺสจิปิ อาลยาภาเวน อนวชฺชา จ คตคตฏฺฐาเน ลพฺภมานตาย สุลภา จาติ วุจฺจนฺติ, เตนาห ‘‘อปฺเปนา’’ติอาทิ. มตฺตญฺญูติ ปริเยสนปฺปฏิคฺคหณปริโภควิสฺสชฺชเนสุ จตูสุ มตฺตญฺญุตาวเสน ปมาณญฺญู.

๔๖๐. กถํ สนฺตุฏฺโฐติ อาห ‘‘อตีต’’นฺติอาทิ. ปจฺจุปฺปนฺเนน ยาเปนฺโตติ ยถาลาภยถาพลยถาสารุปฺปวเสน ปจฺจุปฺปนฺเนน ยถาวุตฺตจตุพฺพิธปจฺจเยน ยาเปนฺโตติ.

สนฺโตสนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.