๓๖. เภสชฺชนิทฺเทสวณฺณนา

๒๗๔-๕. สหธมฺมินํ ลพฺภํ เภสชฺชกรณนฺติ สมฺพนฺโธ. น เกวลํ ปญฺจนฺนํ สหธมฺมิกานํเยว ภิกฺขาจริยวิญฺญตฺติสเกหิ เภสชฺชกรณํ ลพฺภติ, อถ โข อปเรสมฺปิ ปญฺจนฺนํ ลพฺภติ, เต ทสฺเสนฺโต ‘‘ปิตูน’’นฺติอาทิมาห. ปิตูนนฺติ มาตาปิตูนนฺติ อตฺโถ. เย มาตาปิตโร ชคฺคนฺติ อุปฏฺฐหนฺติ, เต ตทุปฏฺฐากา นาม. ภิกฺขุํ เอว นิสฺสาย ชีวนฺโต ภิกฺขุนิสฺสิตโก นาม. ปพฺพชฺชาเปกฺโข ‘‘ภณฺฑู’’ติ วุจฺจติ.

๒๗๖. อปเรสมฺปิ ทสนฺนํ กาตุํ วฏฺฏติ, เต ทสฺเสตุํ ‘‘มหาจูฬปิตา’’ติอาทิมาห. เอตฺถ (ปารา. อฏฺฐ. ๒.๑๘๕-๑๘๗) ปน มหาปิตา จูฬปิตา มหามาตา จูฬมาตา มหาภาตา จูฬภาตา มหาภคินี จูฬภคินีติ อิเมหิ อฏฺฐหิ อาทิ-สทฺเทน ปิตุภคินิญฺจ มาตุภาติกญฺจ คเหตฺวา ทส. เอเตสํ ปน สเกน เภสชฺเชน กาตพฺพํ. อตฺตนิเย จ อสตีติ ปาฐเสโส.

๒๗๗. น เกวลญฺจ เอเตสํ ทสนฺนํ, อิเมหิ สมฺพนฺธานํ ปุตฺตนตฺตาทีนํ ยาวสตฺตมา กุลปริวฏฺฏา กาตุํ วฏฺฏตีติ ทสฺสนตฺถํ ‘‘กุลทูสนา’’ติอาทิมาห. อญฺโญปิ (ปารา. อฏฺฐ. ๒.๒๘๕-๒๘๗) โย อาคนฺตุโก วา โจโร วา ยุทฺธปราชิโต วา อิสฺสโร ญาตเกหิ ปริจฺจตฺโต วา คมิยมนุสฺโส วา คิลาโน หุตฺวา วิหารํ ปวิสติ, สพฺเพสมฺปิ อปจฺจาสีสนฺเตน เภสชฺชํ กาตพฺพํ.

๒๗๘. มาตา (ปารา. อฏฺฐ. ๒.๑๘๕-๑๘๗) ปิตา ตทุปฏฺฐาโก ภิกฺขุนิสฺสิตโก ปณฺฑุปลาโส เวยฺยาวจฺจกโรติ อิเมสํ ฉนฺนํ อนามฏฺฐปิณฺฑปาโต อวาริโตติ อตฺโถ. กิญฺจ ภิยฺโย – ทามริกโจรสฺส จ อิสฺสริยสฺส จ ทาตุมวาริโตติ อตฺโถ.

๒๗๙. เตสนฺติ (ปารา. อฏฺฐ. ๒.๑๘๕-๑๘๗) คหฏฺฐานํ. สาสโนคธนฺติ รตนปริตฺตอาฏานาฏิยปริตฺตาทิปริตฺตํ ภณิตพฺพนฺติ อตฺโถ.

๒๘๐. ‘‘อาคนฺตฺวา (ปารา. อฏฺฐ. ๒.๑๘๕-๑๘๗) สีลํ เทตุ, ธมฺมญฺจ ปริตฺตญฺจ ภาสตู’’ติ เกนจิ เปสิโตติ สมฺพนฺโธ. ทาตุํ วตฺตุนฺติ สีลํ ทาตุํ, ธมฺมญฺจ ปริตฺตญฺจ วตฺตุํ ลพฺภตีติ อตฺโถ. เภสชฺชวินิจฺฉโย.

เภสชฺชนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.