๘. ทสฺสเนนปหาตพฺพตฺติกวณฺณนา

ทสฺสเนนปหาตพฺพตฺติเก ทสฺสเนน ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส เอเกนปิ ปจฺจเยน ปจฺจโย น โหตีติ อิทํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทวิภงฺเค วิจาริตนเยน วิจาเรตพฺพนฺติ.

ทสฺสเนนปหาตพฺพตฺติกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ปุจฺฉาคณนคาถาโย

กุสลาทิ เอกกตฺตย-มถาทิ อนฺเตน มชฺฌิมนฺเตน;

อาทิ จ มชฺเฌน ทุกา, ตโย ติเกโก จ วิญฺเญยฺโย.

เตเสฺวเกกํ มูลํ กตฺวา, ตํ สตฺตสตฺตกา ปุจฺฉา;

เอเกกปจฺจเย ยถา, ภวนฺติ เอกูนปญฺญาส.

ฉสตฺตตาธิกสตํ, สหสฺสเมกญฺจ สุทฺธิเก ปุจฺฉา;

เอส จ นโยนุโลเม, ปจฺจนีเย จาติ นาญฺญตฺถ.

ราสิคุณิตสฺส ราสิสฺสฑฺฒํ, สห ราสิกสฺส ปิณฺโฑ โส;

ราสิสฺส วา สเหกสฺสฑฺฒํ, ปุน ราสินา คุณิตํ.

อิติ เหตุมูลกาทุก-ติกาทโย ฉจฺจ สตฺตติสตา เทฺว;

จตุวีสเตตฺถ ปุจฺฉา, อฑฺฒุฑฺฒสหสฺสนหุตญฺจ.

ตาสํ ยสฺมา สุทฺธิก-นโย น ปจฺเจกปจฺจเย ตสฺมา;

จตุวีสติคุณิตานํ, สสุทฺธิกานํ อยํ คณนา.

ลกฺขตฺตยํ ทฺวินหุตํ, ปญฺจ สหสฺสานิ สตฺต จ สตานิ;

ทฺวาปญฺญาสา เอตา, อนุโลเม ปิณฺฑิตา ปุจฺฉา.

อนุโลมสทิสคณนา, ภวนฺติ ปุจฺฉานเย จ ปจฺจนีเย;

หาเปตฺวา ปน เสเส, นยทฺวเย สุทฺธิเก ลทฺธา.

ฉปฺปญฺญาส ภวนฺติ ปุจฺฉา, ฉสตสหิตญฺจ ลกฺขเตรสกํ;

ปุจฺฉานเยสุ คณิตา, ปฏิจฺจวาเร จตูสฺวปิ.

สตฺตหิ คุณิตา กุสลตฺติเก ทฺวยํ, นวุติญฺเจว ปญฺจสตา;

จตฺตาริ สหสฺสานิ จ, ตเถกนวุเต จ ลกฺขกา.

นาทฺวาวีสติ คุณิตา, ติเกสุ สพฺเพสุ วีสติ จ โกฏิ;

ลกฺขตฺตยํ สหสฺสํ, จตุวีสติ จาปิ วิญฺเญยฺยา.

ติกปฏฺฐานํ.

เอกกปจฺจเย ปน, นว นว กตฺวา สโสฬสทฺวิสตํ;

เหตุทุกปฐมวาเร, ปฐมนเย สุทฺธิเก ปุจฺฉา.

เหตาทิมูลกนเย-เสฺวเกกสฺมึ ทุกาทิเภทยุเต;

จตุราสีติจตุสต-สหิตํ สหสฺสทฺวยํ ปุจฺฉา.

ตา จตุวีสติคุณิตา, สสุทฺธิกา เอตฺถ โหนฺติ อนุโลเม;

ทฺวตฺตึสฏฺฐสตาธิก-สหสฺสนวกฑฺฒลกฺขกา.

เอวํ ปจฺจนีเย เทฺว, สุทฺธิกรหิตา จตูสฺวโต โหนฺติ;

ฉนฺนวุตฏฺฐสตฏฺฐ-ตึสสหสฺสทฺวิลกฺขกานิ.

ตา ปน สตฺตคุณา เทฺว, สตฺตติสตทฺวยํ สหสฺสานิ;

ทฺวาสตฺตติ โหนฺติ ตโต, โสฬส ลกฺขานิ เหตุทุเก.

ตา สตคุณา ทุกสเต, สตทฺวยํ สตฺตวีสติ สหสฺสา;

ทฺวาสตฺตติลกฺขานิ จ, โสฬสโกฏิ ตโต ปุจฺฉา.

ทุกปฏฺฐานํ.

ทุกติกปฏฺฐาเน ติก-ปกฺเขโป โหติ เอกเมกทุเก;

ตสฺส ฉสฏฺฐิคุเณน เต, ฉสฏฺฐิสตํ ทุกา โหนฺติ.

เหตุทุกลทฺธปุจฺฉา, คุณิตา เตหิ จ โหนฺติ ติกปทเมว;

ทุกปฏฺฐาเน ปุจฺฉา, ตาสํ คณนา อยํ เญยฺยา.

ทฺวาปญฺญาส สตานิ จ, นเวว นหุตานิ นว จ สฏฺฐิญฺจ;

ลกฺขานิ ตีหิ สหิตํ, สตํ สหสฺสญฺจ โกฏินํ.

ทุกติกปฏฺฐานํ.

ติกทุกปฏฺฐาเน ติก-เมเกกํ ทฺวิสตเภทนํ กตฺวา;

ทฺวาวีสทฺวิสตคุณา, เญยฺยา กุสลตฺติเก ลทฺธา.

ปุจฺฉา อฏฺฐสตาธิก-จตุสหสฺสทฺวิลกฺขยุตฺตานํ;

โกฏีนํ ฉกฺกมโถ, โกฏิสหสฺสานิ จตฺตาริ.

ติกทุกปฏฺฐานํ.

ติกติกปฏฺฐาเน, เตสฏฺฐิวิเธเกกเภทนา ตุ ติกา;

เตหิ จ คุณิตา กุสล-ตฺติกปุจฺฉาปิ โหนฺติ ปุจฺฉา ตา.

ทฺวาทส ปญฺจสตา จตุ-สฏฺฐิสหสฺสานิ นวุติ เจกูนา;

ลกฺขานเมกสฏฺฐิ, ทฺวาทสสตโกฏิโย เจว.

ติกติกปฏฺฐานํ.

ทฺวยหีนทฺวยสตคุโณ, เอเกโก ทุกทุเก เตหิ;

เหตุทุเก ลทฺธา สงฺขฺย-เภเทหิ จ วฑฺฒิตา ปุจฺฉา.

ฉสตยุตานิ ปญฺจา-สีติสหสฺสานิ ลกฺขนวกญฺจ;

เอกาทสาปิ โกฏิ, ปุน โกฏิสตานิ เตตฺตึส.

ทุกทุกปฏฺฐานํ.

สมฺปิณฺฑิตา ตุ ปุจฺฉา, อนุโลเม ฉพฺพิเธปิ ปฏฺฐาเน;

ฉตฺตึสติสตสหสฺส-ฏฺฐกยุตสตฺตนหุตานิ.

ลกฺขานิ ฉจฺจ จตฺตา-ลีเสว นวาถ โกฏิโย ทส จ;

สตฺตโกฏิสเตหิ จ, โกฏิสหสฺสานิ นว โหนฺติ.

ตา จตุคุณิตา ปุจฺฉา, จตุปฺปเภเท สมนฺตปฏฺฐาเน;

จตุจตฺตาลีสสตตฺตยํ, สหสฺสานิ เตรส จ.

สตฺตาสีติ จ ลกฺขานํ, โกฏีนญฺจ สตฺตสตฺตติโย;

โหนฺติฏฺฐสตานิฏฺฐ-ตึสสตสหสฺสานิ อิติ คณนา.

ปฏฺฐานสฺส ปุจฺฉาคณนคาถา.

ปฏฺฐานปกรณ-มูลฏีกา สมตฺตา.

อิติ ภทนฺตอานนฺทาจริยเกน กตา ลีนตฺถปทวณฺณนา

อภิธมฺมสฺส มูลฏีกา สมตฺตา.